PL248399B1

PL248399B1 - Sposób oceny kondycji bydła domowego

Info

Publication number: PL248399B1
Application number: PL442537A
Authority: PL
Inventors: Marcin Gołębiewski; Bartosz Świderski; Piotr Kostusiak; Grzegorz Grodkowski; Paweł Olszewski; Miron Bałtruszewicz
Original assignee: Szkoła Główna Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie
Priority date: 2022-10-17
Filing date: 2022-10-17
Publication date: 2025-12-08
Also published as: PL442537A1

Abstract

Przedmiotem zgłoszenia jest sposób oceny kondycji bydła domowego, gdzie dokonuje się oceny stopnia zagłębienia pomiędzy guzem kulszowym i guzem biodrowym poprzez wyznaczenie odległości od linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy z najniżej położonym pod nią punktem na skórze zwierzęcia.

Description

Opis wynalazku

Przedmiotem wynalazku jest sposób oceny kondycji bydła domowego. Wynalazek ma zastosowanie w zootechnice.

Intensywna produkcja mleka, która w obecnych czasach stanowi główne źródło tego surowca na rynku, wymaga precyzyjnego zarządzania stadem bydła mlecznego. Niezwykle skuteczne narzędzie w nadzorowaniu bilansu energetycznego w żywieniu zwierząt, stanowi ocena ich rezerw energetycznych w organizmie, która określana jest na podstawie grubości warstwy tłuszczu podskórnego [1], Po raz pierwszy termin kondycja krów został zdefiniowany przez Murray'a [2], który określił ją, jako stosunek masy tłuszczu do masy wszystkich pozostałych tkanek organizmu zwierzęcia. Jednak bezpośrednie metody oceny pokładów tkanki tłuszczowej w organizmie krowy, które mogłyby znaleźć szerokie zastosowanie w praktyce produkcyjnej są zbyt trudne i kosztowne. W związku z tym, w latach 70. i 80. XX w. wprowadzone zostały systemy subiektywnej oceny rezerw tłuszczowych krowy mlecznej określane jako punktowa ocena kondycji (BCS z ang. body condition scoring). Blisko 30% mleka wytwarzanego w przypadku krów mlecznych, we wczesnej fazie laktacji, powstaje z wykorzystaniem rezerw tłuszczowych nagromadzonych przed porodem. Obecna wydajność mleczna krów znacząco przekracza potrzeby żywieniowe zwierząt, a błędy w żywieniu krów w trakcie laktacji mogą nieść ze sobą wiele konsekwencji zdrowotnych, co wymusza na hodowcach coraz dokładniejszy nadzór oraz racjonalne i przemyślane żywienie zwierząt, który wpływa na ich kondycję. Kondycja krów mlecznych pozostaje w ścisłym związku z ich wydajnością mleczną [3], zdrowotnością [4], płodnością [5], wpływając na opłacalność produkcji mleka. Ocena kondycji uznawana jest zarówno przez naukowców jak i producentów, za bardzo ważne narzędzie w zarządzaniu stadem bydła mlecznego [6, 7]., Najczęściej stosowaną metodą oceny otłuszczenia krów jest ocena kondycji w skali pięciopunktowej tzw. BCS-5. Głównym jej celem jest oszacowanie grubości warstwy tłuszczu podskórnego metodą palpacyjną lub wizualną. Rzetelność prowadzonej oceny oraz jak szybko jest wykonywana zależy od doświadczenia osoby jej dokonującej. Zmiany kondycji ciała nawet o 0,25-0,5 punktu BCS mogą prowadzić do spadków wydajności oraz wzrostu frekwencji występowania chorób metabolicznych i pogorszenia wskaźników rozrodu [7], Badania Schróder'a i Staufenbiefa [8] wykazały, że jeden punkt BCS odpowiada za ok. 50 kg tkanki tłuszczowej w organizmie krowy, co zostało przedstawione w Tabeli 1. Zdaniem Domecq'a [9,10], za krowy wychudzone należy uznać osobniki charakteryzujące się kondycją BCS-5 < 2,5, natomiast za otłuszczone, takie które odznaczają się kondycją > 3,5. Również według Markusfeld'a [12], kondycja krów mlecznych nie powinna przekraczać pod koniec laktacji 3,50.

Tabela 1. Ocena kondycji BCS-5, grubości tłuszczu okrywowego oraz masy tłuszczu w organizmie krowy mlecznej (opracowane na podstawie publikacji Schróder'a i Staufenbiel'a [8]).

Kondycja BCS-5	Grubość tłuszczu okrywowego na zadzie (mm)	Całkowita masa tłuszczu w ciele krowy (kg)
1,00	<5	<50
1,50	5	50
2,00	10	76
2,50	15	98
3,00	20	122
3,50	25	146
4,00	30	170
4,50	35	194
5,00	>35	>194

W trakcie laktacji dochodzi do zmian kondycji krów, która naprzemiennie spada oraz wzrasta. Zmienia się również masa ciała, która nie stanowi podstawy w określaniu prawidłowej masy ciała krów przez wzgląd na nawet 40% różnice w posiadanych rezerwach energetycznych między osobnikami o takiej samej masie ciała [13, 14]. Narzędziem, które jest opisywane przez wielu badaczy jako użyteczne do przyżyciowej oceny grubości tłuszczu okrywowego bydła jest ultrasonografia [15, 16]. Pomimo faktu, że badanie ultrasonograficzne (USG) jest bardziej obiektywnym narzędziem niż ocena BCS i nie stwierdzono dużej zmienności oceny USG w zależności od osoby dokonującej pomiar, powstały wątpliwości, czy mierzona przy pomocy USG, grubość tłuszczu okrywowego jest prawdziwym obrazem stanu rezerw energetycznych krowy [11]. Dodatkowo jest to metoda wymagająca specjalistycznych urządzeń oraz większych nakładów czasu, co w przypadku dużych stad bydła jest czynnikiem niezwykle istotnym. Podstawowym sposobem oceny kondycji krów mlecznych jest palpacyjna oraz wizualna ocena okolic kręgosłupa oraz okolic zadu zwierzęcia. W przypadku oceny dokonywanej na podstawie obrazu z kamer, ocena zazwyczaj przeprowadzona zostaje na podstawie dwóch zdjęć, co znacząco ogranicza czas potrzebny na ocenę. Zdjęcia wykonywane z boku krowy służą głównie do analizy obszarów guza kulszowego, więzadła ogonowego, płaszczyzny między guzem kulszowym i biodrowym, guza biodrowego oraz wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych. Z kolei zdjęcia wykonywane z tyłu krowy służą do analizy więzadła ogonowego, więzadeł krzyżowych, guzów biodrowych oraz guzów kulszowych.

Głównym problemem związanym z obecnie stosowanymi metodami oceny kondycji krów jest przede wszystkim ich czasochłonność oraz subiektywność oceny. W przypadku metod palpacyjnych i wizualnych to odpowiednio wykwalifikowana osoba musi dokonywać oceny i zapisywać wyniki, co wpływa na dużą ilość błędów systematycznych związanych z dokładnością i powtarzalnością oceny rezerw tłuszczowych. W przypadku dużych stad jest to problematyczne, gdyż czas oceny jednego stada liczącego 300 krów może zajmować nawet kilka godzin.

Celem według wynalazku było opracowanie sposobu oceny rezerw tłuszczowych bydła domowego, która umożliwiłaby określanie potrzeb żywieniowych bydła domowego i eliminowałaby błędy w żywieniu krów w trakcie całego cyklu produkcyjnego zwierzęcia, a w konsekwencji redukcję wielu problemów zdrowotnych u zwierząt i poprawę ich kondycji fizycznej. Innym celem było uproszczenie zarządzania stadem bydła mlecznego poprzez należyte dbanie o ich kondycję, która ma bezpośredni wpływ wydajność mleczną, zdrowotność, płodność, co wpływa na opłacalność produkcji mleka. Celem była również eliminacja tzw. czynnika ludzkiego w ocenie rezerw tłuszczowych, przekładając się na poprawę efektywności i rzetelności prowadzonej oceny oraz na zmniejszeniu czasu dokonywania oceny rezerw tłuszczowych.

Nieoczekiwanie wszystkie wyżej wskazane problemy techniczne zostały rozwiązane dzięki niniejszemu wynalazkowi.

Przedmiotem wynalazku jest sposób oceny kondycji bydła domowego, charakteryzujący się tym, że obejmuje

a) dokonanie oceny stopnia zagłębienia pomiędzy guzem kulszowym i guzem biodrowym poprzez wyznaczenie odległości od linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy z najniżej położonym pod nią punktem na skórze zwierzęcia,

b) obliczenie wartości stopnia zagłębienia z punktu a) w procentach,

c) przyporządkowanie stopnia zagłębienia w zakresie od 2 do 7% dla BCS > 3,25, a wartość stopnia zagłębienia większej od 7% dla BCS < 3,0 przy czym jeśli BCS > 3,25 to dokonuje się oceny odległości zagłębienia od linii łączącej najwyższy grzbietowy punkt guza kulszowego z nasadą ogona i jeśli odległość ta nie jest większa niż 4 cm to BCS = 3,5, w przeciwnym wypadku BCS > 3,75 i dodatkowo jeśli BCS < 3,0 to dokonuje się oceny guza biodrowego i jeśli górna powierzchnia najwyżej położonego punktu na guzie biodrowym jest położona wyżej niż 1,5 cm od jego nasady to BCS = 3,0, w przeciwnym wypadku BCS < 2,75.Korzystanie sposób według wynalazku charakteryzuje się tym, że jeśli BCS > 3,75 to dokonuje się oceny odległości zagłębienia od linii łączącej najwyższy grzbietowy punkt guza kulszowego z nasadą ogona i jeśli odległość ta nie jest większa niż 2 cm wówczas BCS = 3,75, w przeciwnym wypadku BCS > 4,0.

Równie korzystnie sposób według wynalazku charakteryzuje się tym, że jeśli BCS > 4,0 to ponownie dokonuje się oceny stopnia zagłębienia pomiędzy guzem kulszowym i guzem biodrowym poprzez wyznaczenie odległości od linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy z najniżej położonym pod nią punktem na skórze zwierzęcia, przy czym, jeśli wartość stopnia zagłębienia zawiera się w zakresie

1-2% odległości pomiędzy środkiem linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy to BCS = 4,0, jeśli < 1% to BCS > 4,25.

Korzystniej sposób według wynalazku charakteryzuje się tym, że jeśli BCS < 2,75 to dokonuje się oceny wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki porzeczne kręgów lędźwiowych wynosi nie więcej niż 1 cm w połowie odległości ich długości liczonej od centralnej części kręgosłupa to BCS = 2,75, w przeciwnym wypadku BCS < 2,50.

W następnej korzystnej realizacji wynalazku sposób charakteryzuje się tym, że jeśli BCS < 2,5 to dokonuje się oceny wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki poprzeczne kręgów lędźwiowych wynosi nie więcej niż 1 cm w odległości w zakresie 80-90% ich długości liczonej od centralnej części kręgosłupa to BCS = 2,5, w przeciwnym wypadku BCS < 2,25.

W kolejnej korzystnej realizacji wynalazku sposób charakteryzuje się tym, że jeśli BCS < 2,25 to dokonuje się oceny wyrostków kolczystych kręgów grzbietowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki porzeczne kręgów lędźwiowych wynosi nie więcej niż 1 cm dla średniej liczonej dla co najmniej 5 kręgów to BCS = 2,25, w przeciwnym wypadku BCS < 2,0.Najkorzystniej sposób charakteryzuje się tym, że realizowany jest za pomocą dowolnego urządzenia elektronicznego wybranego z grupy obejmującej: komputer, tablet, telefon.

Sposób według wynalazku w przykładzie realizacji jest bliżej objaśniony w oparciu o rysunek, na którym fig. 1 przedstawia poddawane ocenie kondycji obszary tj. wyrostki poprzeczne kręgów lędźwiowych, guz biodrowy, płaszczyznę między guzem kulszowym i biodrowym, więzadło ogonowe, guz kulszowy oznaczone na lewym boku ciała krowy, fig. 2 przedstawia lokalizację miejsc oceny kondycji krów mlecznych, zgodnie ze zmodyfikowaną oceną kondycji BCS-5 w widoku z tyłu, fig. 3 przedstawia krowę o BCS > 3,25 i o płaszczyźnie między guzem kulszowym i biodrowym w kształcie litery V, fig. 4 przedstawia krowę o BCS > 3,25 i o płaszczyźnie między guzem kulszowym i biodrowym w kształcie litery U, fig. 5 przedstawia widok zadu krowy o BCS = 3,0 charakteryzującej się zaokrągloną krawędzią guza biodrowego, fig. 6 przedstawia widok zadu krowy o BCS < 2,75 charakteryzującej się kanciastą krawędzią guza biodrowego, fig. 7 przedstawia widok prawej strony krowy o BCS = 2,75 charakteryzującej się budową poprzecznych wyrostków kręgów lędźwiowych uniemożliwiających ich rozróżnienie, fig. 8 przedstawia widok prawej strony krowy o BCS = 2,5 charakteryzującej się budową poprzecznych wyrostków kręgów lędźwiowych umożliwiających ich rozróżnienie w połowie ich długości, fig. 9 przedstawia widok prawej strony krowy o BCS = 2,25 charakteryzującej się budową poprzecznych wyrostków kręgów lędźwiowych umożliwiających ich rozróżnienie na całej ich długości, fig. 10 przedstawia widok prawej strony krowy o BCS < 2,0 z wyraźnie widocznymi wyrostkami kolczystymi kręgosłupa, fig. 11 przedstawia widok zadu krowy o BCS = 3,25 z wyraźnie zaznaczonym więzadłem ogonowym i krzyżowym, fig. 12 przedstawia widok zadu krowy o BCS= 3,5, fig. 13 przedstawia widok zadu krowy o BCS = 3,75, fig. 14 przedstawia widok z boku krowy o BCS >4,0 charakteryzującej się wyrównaniem płaszczyzny między guzem biodrowym i kulszowym, fig. 15 przedstawia krowę o kondycji BCS = 4,0, fig. 16 przedstawia widok z boku krowy o BCS = 4,25, przy czym uwagę zwraca mocno zaokrąglona krawędź tworzona przez wierzchołki wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych.

Zaletą według niniejszego wynalazku jest to, że ocena kondycji dokonywana może być automatycznie, bez obecności człowieka na podstawie zdjęć, filmów ocenianych zwierząt. W związku powyższym pozwala na efektywniejsze, a zarazem tańsze pozyskanie istotnych danych do zarządzania stadem. Dodatkowo, istotnie ogranicza błędy związane z dokonywaniem oceny przez różnych oceniających, gdzie sposób percepcji przez nich otoczenia ma charakter subiektywny i jest ograniczony zmęczeniem, czy nieco gorszą dyspozycyjnością, która może wpływać na wynik oceny wizyjnej czy palpacyjnej kondycji zwierzęcia. Zastosowanie metody według wynalazku pozwoli na dokonywanie oceny kondycji w sposób automatyczny, bez obecności człowieka, oraz zobiektywizowanych, a więc istotnie redukujący błąd systematyczny związany z osobą dokonującą oceny. Istotną zaletą jest możliwość realizowania sposobu kondycji bydła domowego za pomocą dowolnego urządzenia elektronicznego takiego jak komputer, tablet czy też telefon.

Ocenę kondycji zwierząt wykonano na całym stadzie liczącym 360 sztuk krów rasy polskiej holsztyńsko-fryzyjskiej oraz mieszańcach krów phf i buhajów rasy szwedzkiej czerwonej. W trakcie badań zostało wykonanych 12 528 ocen kondycji przez 4 osoby niezależnie oceniające. Łącznie przeprowadzono 50 112 badań.

Przykład 1 - Sposób oceny kondycji krów

I. Zgodnie ze sposobem według wynalazku dokonuje się oceny stopnia zagłębienia pomiędzy guzem kulszowym i guzem biodrowym poprzez wyznaczenie odległości od linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy z najniżej położonym pod nią punktem na skórze zwierzęcia.

I.A) Jeśli uzyskana wartość mieści się w przedziale 2-7% odległości pomiędzy środkiem linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy to BCS > 3,25.

Jeśli BCS > 3,25, to dokonuje się oceny zagłębienia od linii łączącej najwyższy grzbietowy punkt guza kulszowego z nasadą ogona i jeśli odległość ta nie jest większa niż 4 cm wówczas BCS = 3,5, w przeciwnym wypadku BCS > 3,75.

Jeśli BCS > 3,75, to dokonuje się oceny zagłębienia od linii łączącej najwyższy grzbietowy punkt guza kulszowego z nasadą ogona i jeśli odległość ta nie jest większa niż 2 cm wówczas BCS = 3,75, w przeciwnym wypadku BCS > 4,0.

I.B) Jeśli BCS > 4,0 (jak w podpunkcie I.A), to ponownie dokonuje się oceny stopnia zagłębienia z punktu I.

Jeśli wartość mieści się w przedziale 1-2% odległości pomiędzy środkiem linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy to BCS = 4,0, a w przypadku, gdy odległości pomiędzy środkiem linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy wynosi < 1% to BCS > 4,25 i w tym przypadku ocenę kondycji uznaje się za zakończoną.

I.C) Jeśli BCS < 3,0, to dokonuje się oceny guza biodrowego i jeśli górna powierzchnia najwyżej położonego punktu na guzie biodrowym nie jest położona co najmniej 1,5 cm od jego nasady wówczas BCS < 2,75, w przeciwnym wypadku BCS = 3,0 i wówczas ocenę kondycji uznaje się za zakończoną.

Jeśli BCS < 2,75, to dokonuje się oceny wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki porzeczne kręgów lędźwiowych wynosi co najmniej 1 cm w połowie odległości (50%) ich długości liczonej od centralnej części kręgosłupa, wówczas BCS < 2,50, w przeciwnym wypadku BCS = 2,75 i wówczas ocenę kondycji uznaje się za zakończoną.

Jeśli BCS < 2,5, to dokonuje się oceny wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki porzeczne kręgów lędźwiowych wynosi co najmniej 1 cm w odległości w zakresie 80-90% ich długości liczonej od centralnej części kręgosłupa, wówczas BCS < 2,25, w przeciwnym wypadku BCS = 2,5 i wówczas ocenę kondycji uznaje się za zakończoną.

Jeśli BCS < 2,25, to dokonuje się oceny wyrostków kolczystych kręgów grzbietowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki poprzeczne kręgów lędźwiowych wynosi co najmniej 1 cm dla średniej liczonej dla co najmniej 5 kręgów, wówczas BCS < 2,0, w przeciwnym wypadku BCS = 2,25 i wówczas ocenę kondycji uznaje się za zakończoną.

Jeśli BCS < 2,0 wówczas ocenę kondycji również uznaje się za zakończoną.

Przykład 2 - Wnioski z przeprowadzonych badań kondycji krów

Zgodnie ze sposobem według wynalazku ocena kondycji krów będzie wykonywana automatycznie w oparciu o wykonane zdjęcia krów. Ocenę kondycji przeprowadzono zmodyfikowaną metodą wizualną (BCS-5) na krowie stojącej oraz/lub w ruchu oceniając zad oraz prawą stronę zwierzęcia w dobrych warunkach oświetlenia. Ocena ta była kompilacją elementów wizualnej oceny zaproponowanej przez Edmonson'a i in. (1989), w której należało dokonywać oceny zgodnie z określonym schematem, oraz metody Fergusson'a i in. (1994), z której wykluczono wszelkie elementy oceny palpacyjnej. W ocenie rezerw tłuszczowych krów uwzględniono następujące struktury anatomiczne: guzy biodrowe, guzy kulszowe, płaszczyzna pomiędzy guzem biodrowym i kulszowym, okolice więzadła ogona oraz więzadła krzyżowego, wyrostki kolczyste kręgosłupa i wyrostki poprzeczne kręgów lędźwiowych (fig. 1 i 2). Założono, że rozkład ocen kondycji BCS-5 jest zbliżony do rozkładu normalnego, z wartością średnią, medianą oraz modą, oscylującymi wokół wartości 3,0. W celu minimalizacji czasu poświęconego na ocenę kondycji pojedynczej sztuki, ocenę kondycji rozpoczynano od środka skali (BCS = 3,0), gdyż wiązało się to z wyższym prawdopodobieństwem szybszego sklasyfikowania ocenianej sztuki. Pierwszym krokiem oceny kondycji badanych zwierząt było podjęcie decyzji czy krowa charakteryzowała się BCS < 3,0 czy BCS > 3,25. W tym celu dokonano oględzin płaszczyzny zawartej między guzem biodrowym i kulszowym z prawej strony zwierzęcia (fig. 3 i 4). Krowy o BCS < 3,0, w porównaniu do krów o BCS > 3,25 charakteryzowały się innym kształtem tej płaszczyzny. Kształt płaszczyzny między guzem biodrowym i kulszowym w przypadku krów o BCS < 3,0 był zbliżony do liter „V” natomiast krów o BCS > 3,25 do litery „U” (fig. 4 i 5). Ponadto krowy o niższym stopniu otłuszczenia odznaczały się tzw. „ostrością budowy”, podczas gdy krowy o wyższym stopniu depozycji tkanki tłuszczowej tzw. „krągłością budowy”. W praktyce przejawiało się to ostrością krawędzi wyeksponowanych guzów biodrowych i kulszowych oraz wyrazistością krawędzi wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych, wynikającymi z grubszej lub mniejszej warstwy tłuszczu podskórnego. W przypadku krów o BCS < 3,0, następną czynnością była ocena czy krowa charakteryzuje się BCS = 3,0 czy BCS < 3,0. W tym celu dokonano oględzin zadu krowy (fig. 2). Jeśli krowa charakteryzowała się kondycją BCS = 3,0 obrys krawędzi guza biodrowego był wyraźnie zaokrąglony (fig. 5), w przeciwnym przypadku zwierzęciu przydzielano BCS < 2,75, gdzie krawędź guza biodrowego była ewidentnie kanciaste (fig. 6).

W przypadku krów o BCS < 2,75, następną czynnością była ocena ekspozycji wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych (fig. 1). U krów o BCS = 2,75 stwierdzono brak możliwości wizualnego rozróżnienia pojedynczych wyrostków (fig. 7). W przeciwnym przypadku krowy odznaczały się BCS < 2,5. Krowy, których budowa pozwalała na rozróżnienie poszczególnych wyrostków kręgów lędźwiowych na odcinku połowy ich długości, licząc od zakończenia wyrostka aż do jego nasady przy kręgosłupie (zlokalizowanych obwodowo), były sklasyfikowane na BCS = 2,5 (fig. 8). Natomiast u krów charakteryzujących się BCS = 2,25 możliwe było rozróżnienie poszczególnych wyrostków kręgów lędźwiowych na całej ich długości (fig. 9). Krowy o BCS < 2,0 charakteryzowały się budową umożliwiającą wizualne rozróżnienie wyrostków kolczystych kręgosłupa (fig. 10). Krowy o BCS < 2,0 charakteryzowały się całkowitym wychudzeniem, uniemożliwiającym podstawowe procesy związane chociażby z poruszaniem się oraz wstawaniem i kładzeniem. W praktyce zwierzęta takie odznaczały się również mocno zapadniętym odbytem. Ze względu na brak w badanej populacji krów o BCS < 2,0, nie podejmowano dalszych działań mających na celu charakterystykę sposobu oceny tych zwierząt. W przypadku krów, które oceniono na BCS > 3,25, (fig. 4), kolejnym krokiem była ocena ekspozycji więzadła ogonowego i krzyżowego (fig. 2). W przypadku krów o BCS = 3,25, oba wspomniane wcześniej więzadła były ewidentnie widoczne (fig. 11). Natomiast w przypadku krów o BCS = 3,5, więzadło ogonowe było praktycznie niewidoczne, z kolei więzadło krzyżowe było jedynie lekko wyeksponowane (fig. 12). U krów o BCS = 3,75 ilość tłuszczu okrywowego uniemożliwiała dostrzeżenie zarówno więzadła ogonowego jak i krzyżowego (fig. 13). Krowy charakteryzujące się BCS > 4,0 odznaczały się wyrównaniem płaszczyzny pomiędzy guzem biodrowym, a kulszowym (fig. 14). Ponadto, u krów w kondycji BCS = 4,0 możliwe było dostrzeżenie wyraźnej krawędzi wyznaczonej przez wierzchołki wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych (fig. 15).

Literatura:

1. Butler-Hogg B.W., Wood J.D., Bines J. A., 1985: Fat partitioning in British Friesian cows: The influence of physiological state on dissected body composition. J. Agric. Sci., 104: 519.

2. Murray J.A., 1919: Meat production., J. Agric. Sei. Camb., 9: 174-181.

3. Agnew R.E., Yan T., 2000: Impact of recent research on energy feeding systems for dairy cattle. Livest. Prod. Sci., 66: 197-215.

4. Pryce J.E., Coffey M.P., Brotherstone S.H., Woolliams J.A., 2002: Genetic relationships between calving interval and body condition score conditional on milk yield. J. Dairy Sci., 85: 1590-1595.

5. Berry D.P., Buckley F., Dillon P., Evans R.D., Rath M., Veerkamp R.F., 2003: Genetic relationships among body condition score, body weight, milk yield, and fertility in dairy cows. J. Dairy Sci., 86: 2193-2204.

6. Pryce J.E., Coffey M.P., Brotherstone S., 2000: The genetic relationship between calving interval, body condition score and linear type and management traits in registered Holsteins. J. Dairy Sci., 83: 2664-2671.

7. Bewley J.M., Schutz M.M., 2008: An interdisciplinary review of body condition scoring for dairy cattle. The Professional Animal Scientist 24, 507-529.

8. Schroder U.J., Staufenbiel R., 2006: Invited review: Methods to determine body fat reserves in the dairy cow with special regard to ultrasonographic measurement of backfat thickness. J. Dairy Sci., 89:1.

9. Domecq J.J., Skidmore A.L., Lloyd J.W., Kaneene J.B., 1997a: Relationship between body condition scores and milk yield in a large dairy herd of high yielding Holstein cows. J. Dairy Sci., 80:101-112.

10. Domecq J.J., Skidmore A.L., Lloyd J.W., Kaneene J.B., 1997b: Relationship between body condition scores and milk yield in a large dairy herd of high yielding Holstein cows. J. Dairy Sci., 80:101.

11. Domecq J.J., Skidmore A.L., Lloyd J.W., Kaneene J.B., 1995: Validation of body condition scores with ultrasound measurements of subcutaneous fat of dairy cows. J. Dairy Sci., 78: 2308.

12. Markusfeld O., Gallon N., Ezra E., 1997: Body condition score, health, yield and fertility in dairy cows. Vet. Rec., 141: 67-72.

13. Andrew S.M., Waldo D.R., Erdman R.A., 1994: Direct analysis of body composition of dairy cows at three physiological stages. J. Dairy Sci., 77: 3022-3033.

14. Gibb M.J., Irvings W.E., Dhanoa M.S., Sutton J. D., 1992: Changes in body components of autumn-calving Holstein Friesian cows over the first 29 weeks of lactation. Anim. Prod., 5: 339-360.

15. Jaurena G., Moorby J.M., Fisher W.J., Cantet R., 2005: Association of body weight, loin longissimus dorsi and backfat with body condition score in dry and lactating dairy cows. Anim. Sci., 80: 219.

16. Nogalski Z., Łoniewska K., Ambroziak K., Jagłowska B., 2009: Szacowanie poziomu zapasów energetycznych u krów mlecznych na podstawie grubości tłuszczu podskórnego. Acta Sci.Pol., Zoot. 8(1-2): 31-40.

Claims

1. Sposób oceny kondycji bydła domowego, znamienny tym, że obejmuje

b) obliczenie wartości stopnia zagłębienia z punktu a) w procentach

c) przyporządkowanie stopnia zagłębienia w zakresie od 2 do 7% dla BCS > 3,25, a wartość stopnia zagłębienia większej od 7% dla BCS < 3,0 przy czym jeśli BCS > 3,25 to dokonuje się oceny odległości zagłębienia od linii łączącej najwyższy grzbietowy punkt guza kulszowego z nasadą ogona i jeśli odległość ta nie jest większa niż 4 cm to BCS = 3,5, w przeciwnym wypadku BCS > 3,75 i dodatkowo jeśli BCS < 3,0 to dokonuje się oceny guza biodrowego i jeśli górna powierzchnia najwyżej położonego punktu na guzie biodrowym jest położona wyżej niż 1,5 cm od jego nasady to BCS = 3,0, w przeciwnym wypadku BCS < 2,75.

2. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jeśli BCS > 3,75 to dokonuje się oceny odległości zagłębienia od linii łączącej najwyższy grzbietowy punkt guza kulszowego z nasadą ogona i jeśli odległość ta nie jest większa niż 2 cm wówczas BCS = 3,75, w przeciwnym wypadku BCS > 4,0.

3. Sposób według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że jeśli BCS > 4,0 to ponownie dokonuje się oceny stopnia zagłębienia pomiędzy guzem kulszowym i guzem biodrowym poprzez wyznaczenie odległości od linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy z najniżej położonym pod nią punktem na skórze zwierzęcia, przy czym, jeśli wartość stopnia zagłębienia zawiera się w zakresie 1-2% odległości pomiędzy środkiem linii łączącej guz biodrowy i guz kulszowy to BCS = 4,0, jeśli < 1 % to BCS > 4,25.

4. Sposób według zastrz. 1, znamienny tym, że jeśli BCS < 2,75 to dokonuje się oceny wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki porzeczne kręgów lędźwiowych wynosi nie więcej niż 1 cm w połowie odległości ich długości liczonej od centralnej części kręgosłupa to BCS = 2,75, w przeciwnym wypadku BCS < 2,50.

5. Sposób według zastrz. 4, znamienny tym, że jeśli BCS < 2,5 to dokonuje się oceny wyrostków poprzecznych kręgów lędźwiowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki poprzeczne kręgów lędźwiowych wynosi nie więcej niż 1 cm w odległości w zakresie 80-90% ich długości liczonej od centralnej części kręgosłupa to BCS =2,5, w przeciwnym wypadku BCS < 2,25.

6. Sposób według zastrz. 5, znamienny tym, że jeśli BCS < 2,25 to dokonuje się oceny wyrostków kolczystych kręgów grzbietowych i jeśli różnica w położeniu najwyższego i najniższego

PL 248399 Β1 punktu na górnym sklepieniu powierzchni tworzonej przez wyrostki porzeczne kręgów lędźwiowych wynosi nie więcej niż 1 cm dla średniej liczonej dla co najmniej 5 kręgów to BCS = 2,25, w przeciwnym wypadku BCS > 2,0.

7. Sposób oceny kondycji bydła domowego określony według jakiegokolwiek zastrz. od 1 do 6, znamienny tym, że realizowany jest za pomocą dowolnego urządzenia elektronicznego wybranego z grupy obejmującej: komputer, tablet, telefon.