PL24589B1 - Aparat wahadlowy do pomiaru natezenia pola ciazenia. - Google Patents

Description

Do pomiaru natezenia pola ciazenia trzeba sie czesto poslugiwac wahadlami zaopatrzonymi w sprezyne tasmowa, któ¬ rej jeden koniec jest umocowany nieru¬ chomo, natomiast na drugim koncu umie¬ szczona jest na odpowiednim dzwigarze ciezka masa, wskutek czego calosc mozna wprawiac w ruch wahadlowy dokola osi pozornej podobny do ruchu wahadlowego metronomu dokola jego osi obrotu.Okres tych wahan zalezy z jednej stro¬ ny od gietkosci sprezyny tasmowej, z dru¬ giej zas strony — od natezenia pola cia¬ zenia w miejscu pomiaru.Dokonywajac zatem pomiaru w miej¬ scu, w którym natezenie pola ciazenia jest znane dokladnie, mozna liczbowo okreslic powyzej wspomniana zaleznosc i okreslic nastepnie sile ciezkosci w dowolnym miej¬ scu przez zmierzenie okresu wahania w tym miejscu.Oczywiscie, wlasciwosci mechaniczne sprezyny tasmowej przy kazdym pomiarze powinny byc bezwarunkowo jednakowe, wobec czego najlepiej jest stosowac spre¬ zyny wykonane z bryly stopu zelazo-ni- klowego o sprezystosci, praktycznie bio¬ rac, niezaleznej od temperatury.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest aparat, w którym usunieto wady zna¬ nych urzadzen i który przewyzsza je o wie¬ le pod wzgledem porecznosci, szybkosci i *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wynalazca^ jest Fernand Holweck w Paryzu.dokladnosci pomiarów* Poza lytn wynala¬ zek obejmuje urzadzenie umozliwiajace transport Caratu, np. samochodem, i za¬ pobiegajace wstrzasaniu wrazliwych czesci wahadla.Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania wynalazku: fig. 1 i 2 przedsta¬ wiaja w widoku z boku i z przodu dolna czesc wahadla tworzaca sprezyne tasmo¬ wa, a fig. 3 — wahadlo wraz z podstawa, fig. 4 — odmienna postac masy wahliwej, fig. 5 i 6 -^ blok zaciskowy do dolnego konca czesci sprezyny, fig. 7 — 9 wyja¬ sniaja schematycznie sposób nastawiania czesci ruchomej w polozenie srodkowe, fig. 10 przedstawia w powiekszonej po- dzialce szczegól wyjasniajacy dzialanie klina niezbednego do wspomnianego na¬ stawienia, fig. 11 — statyw do podpiera¬ nia aparatu, fig. 12 — plyte nosna te£0 statywu w widoku z góry, fig. 13 — apa¬ rat w widoku z góry wraz z siedzeniem dla osoby obslugujacej, a fig, 14 — c*ly aparat w widoku bocznym.Tasma wahadla jest wykonana z jed¬ nego kawalka materialu, którego wspól¬ czynnik sprezystosci zmienia sie mozliwie malo wraz ze zmiana temperatury, np, se stopu xman«go pod nazwa „Elittvar" (za¬ wierajacego okolo 36% niklu, 0,4% man¬ ganu, 1% wegla, 12% chromu; reszte sta¬ nowi zelazo).Poniewaz ta tasma sprezynowa powin¬ na posiadac wymiary dokladnie okreslo¬ ne, a z drugiej strony zarówno glowica do umocowywania preta wahadla na tasmie, fak i oprawa sluzaca do zaciskania tasmy, powinny byc wykonane z tego samego ma¬ terialu co tasma, przeto w mysl wynalaz¬ ku przewidziano nastepujace urzadzenie (fig. 1 i 2).Z materialu, z którego wykonywa sie czesci wspomniane, wyrabia sie najpierw rozcieta glowice 1, która sluzy do osadze* nia w niej preta 2 wahadla, przy czym obie te czesci utrzymuje pierscien zacisko¬ wy 3. Nastepnie na dolnym koncu glowi¬ cy w plaszczyznie X — X, w której lezy os preta, wytwarza sie powierzchnie, do której dostosowuje sie tasme sprezynowa.Druga powierzchnie wytwarza sie w pla¬ szczyznie Y — Y równoleglej do plaszczy¬ zny X — X, Obie te powierzchnie w dol¬ nym koncu glowicy tworza odsady la, Ib, miedzy którymi istnieje pewna róznica wysokosci = h. Wskutek powstalej przez to niesymetrycznosci srodek ciezkosci wa¬ hliwej czesci sprezyny lezy w plaszczyz¬ nie X — X^ pomrao umieszczenia czesci 4a po jednej stronie z boku tej plaszczyz¬ ny. Tasma 5 staje sie gietka, gdy scian¬ kom glowicy 1 miedzy plaszczyznami X — X i Y — Y przez dokladna obróbke nada sie zadana grubosc. Gietkosc tej tasmy mozna zwiekszyc przez wykonanie otworu 5a o okraglym, prostokatnym lub kazdym innym odpowiednim ksztalcie.Pret 2 wahadla cnoile byc wykonany ze stopionego kwarcu lub innego odpowie¬ dniego materialu. Przy uzyciu kwarcu lub innego materialu nie przewodzacego moz¬ na pokryc jego powierzchnie platyna, sre¬ brem i t. L w celu umozliwienia przewo¬ dzenia elektrycznosci. Okladzina ta bv& na celu odprowadzanie do ziemi elektryczno¬ sci wytwarzanej przez tarcfe o praeszko^ dy ograniczajace ruchy preta, Na precie 2 (fig. 3) osadzona jest yed- na lub kilka przecietych nasadek metalo¬ wych 6, 7, 8 przymocowanych srubami 6tt 7a, Ha. Jedna z nich moze sluzyc do za¬ trzymywania wahadla, jak to bedzie opisa¬ ne ponizej.Wlasciwosci preta 2 i sposób rozmie¬ szczenia mas1 okresla sie na podstawie wspólczynników zaleznosci wspólczynnika sprezystosci tasmy sprezynowej 5 od tem¬ peratury, który przy uzyciu metali rozma¬ itego rodzaju moze posiadac wartosc do¬ datnia lub ujemna odbiegajaca od zera.Gdy wspólczynnik tea wynosi zero hfo jest ujemny, pret 2 wytwarza sie ze sto* pionego kwarcu. Gdy wynosi on zero, na¬ sadki umieszcza sie, jak wskazano na fig. 3, Gdy jest on ujemny, mozna obrac roz¬ mieszczenie nasadek wedlug fig. 4, przy czyni na dolnym koncu rury 2' umieszcza sie nasadke 2'b wykonana z materialu o odpowiednim wspólczynniku rozszerzalno* sci cieplnej. Nasadka 2'a w postaci rury jest nasunieta na pret 2 i przymocowana do niego swym koncem górnym w sposób dowolny.Gdy wreszcie wspólczynnik zaleznosci wspólczynnika sprezystosci od temperatu¬ ry jest dodatni, zamiast kwarcu uzywa sie materialu (najlepiej) niemagnetycznego posiadajacego wspólczynnik rozszerzalno¬ sci, którego wartosc jest zblizona do war¬ tosci wspólczynnika rozszerzalnosci waha¬ dla. Do tego celu mozna zastosowac platy¬ ne czysta lub jej stop.Srodkami powyzej opisanymi mozna usunac wazne zródlo bledów, poniewaz, praktycznie biorac, jest rzecza niemozliwa uzycie do wykonania tasmy sprezynowej materialu, którego sprezystosc jest zupel¬ nie niezalezna od temperatury.Material, z którego wykonana jest tasma metalowa, poddaje sie dzialaniu cie¬ pla, azeby go ujednostajnic i zapobiec zmianom sprezystosci wystepujacym z bie¬ giem czasu. To poddawanie dzialaniu cie¬ pla jest zasadniczo takie samo jak trakto¬ wanie, któremu poddaje sie sprezyny spi¬ ralne uzywane do chronometrów.Opisana czesc ruchoma jest umocowa¬ na swym dolnym koncem 4b na bardzo sztywnej podstawie nieruchomej, która umozliwia dokladne obserwowanie odchy¬ len wahadla oraz sluzy do zatrzymywania czesci ruchomych podczas transportu apa¬ ratu.Urzadzenie zatrzymujace posiada dwie czesci nosne okreslajace prosta (os) waha- dka. Os wahadbl przy tekgm aeadtanlU go w lozyskach aJbo prcecin* powierzchnia do które; docisnieta jest sprezyn* tasmowa* poza miejscem zamocowania sprezysty, aK ho tez jest równolegla do tej powierzchni W ostatnio wymienionym przypadku odlfc* glosc miedzy nimi moze byc dowolnie mala, Podstawa (fig, 3): iesl utworzona ze stojaka 9, który w celu uzyskania m&zK^ wie wielkiej sztywnosci jest zaopatrzony w zeberka. Na dolnym swym koncu posiada on wystep 9q a na. górnym koncu — wy¬ step 96. Konce obu wystepów 9a, 9b sa ze soba polaczone podczas ruchu za pomoca drugiego stojaka 10t umocbwanega srubami 11 lub w sposób podobny umozliwiajacy w razie potrzeby usuniecie stojaka 10 i wy¬ tworzenie pomieday wystepami wolnei przestrzeni, która umozliwia latwa wymia« ne ruchomej czesci przy uzyciu wszelkfch srodków zapobiegajacych uszkodzeniom sprezyny lub znaku sluzacego do obserwo¬ wania ruchów wahadla* W przedstawionym na rysunku przy¬ kladzie wykonania znak ten ma postac cienkiej nitki kwarcowej 12 umocowanej na górnym koncu preta i wspóldzialajacej z ostrzem 13 umocowanym na wystepie 9b, W stanie spoczynku powinna q?esc ru" choma znajdowac sie na linii przedluzenia ostrza.Polaczenie czesci ruchomej « podstawa nastepuje przez zacisniecie ezesoi 4b mie¬ dzy pionowa plytka 9e stojaka 9 i plytka 14 dociskana do plytki 9c np. %$. pomoca srub 15* Plytka 14 jest zaopatrzona w* dwa wystepy boczne Ha, które scisle obejmuja boczne powierzchnie stojaka 9, alby jedyny mozliwy ruch plytki wzgledem podstawy byl poslizgiem wystepów po plytce stojaka w celu unikniecia szkodliwych naprezen skrecajacych.W celu ustawienia ruchomej czesci w polozenie spoczynku postepuje sie w spo¬ sób nastepujacy: — 3 —Wiadomo, ze okres wahan takiego wa¬ hadla sprezystego zmienia sie wraz z na¬ chyleniem podstawy. Prawo, któremu pod¬ lega ta zmiana, moze byc przedstawione we wspólrzednych biegunowych przy po¬ mocy krzywej C1 (fig. 7). Krzywa ta po¬ daje poczynajac od bieguna O wartosc P tego okresu przy rozmaitych wartosciach kata i, który tworzy sie miedzy polozeniem D spoczynku czesci ruchomej i kierunkiem poczatkowym A stalym wzgledem podsta¬ wy, np. z kierunkiem podanym zna¬ kiem 13.Jezeli teraz aparat nastawi sie bez specjalnych srodków tak, aby znaki (12 i 13) przy nieruchomym wahadle zbiegaly sie, gdy np. przy pomocy srub podstawa zostala ustawiona w polozenie pionowe, wówczas krzywa zajmuje polozenie Clf jej najwyzsza wartosc M lezy w kierunku D róznym od kierunku A , a kat nachyle¬ nia; krzywej w miejscu przeciecia z kierun¬ kiem A jest bardzo znaczny, Z tego wynika, ze bardzo male rozregu¬ lowanie, przy którym podstawa' odchyla sie od pionu, a wskutek tego polozenie spo¬ czynku ruchomej czesci odchyla sie od kierunku [A , wywiera bardzo szkodliwy wplyw na wartosc okresu wahan wahadla, co powoduje wielkie bledy. Jednakze przy bardzo duzej czulosci aparatu rozregulo¬ wania takie sa nieuniknione.Wedlug wynalazku unika sie ujemnych skutków takiego rozregulowania za pomo¬ ca srodków, które umozliwiaja zbieganie sie kierunków Z) i A, W tych warunkach zmiany okresu wahan przy odchyleniach w jedna i druga strone od tego kierunku zostaja w znacznym stopniu zmniejszone i w praktyce nie posiadaja zadnego znacze¬ nia. W tym celu opisane urzadzenie jest zaopatrzone w srodki do regulowania apa¬ ratu, a mianowicie z jednej strony takie, aby kierunki Di A zbiegaly sie przy okre¬ slonym polozeniu podstawy, a z drugiej I strony takie, aby podstawa przyjmowala polozenie, przy którym kierunek A bylby pionowy, i. Pierwsze wyregulowanie osiaga sie przez umieszczenie klina 16 miedzy czescia 4b i plytka 9c, wskutek czego, jak przed¬ stawiono w duzym powiekszeniii na fig. 10, tasma sprezynowa zostaje odgieta, a jej po¬ lozenie w stanie spoczynku zmienia sie.Powierzchnia stykowa plytki 14 jest wydrazona w celu unikniecia starannej obróbki, wskutek tego czesc ruchoma jest docisnieta w dwóch miejscach u góry — do klina 16 i u dolu — do czesci plyt¬ ki 9c.W ten sposób zmienia sie polozenie linii charakterystycznej okresu wahan wzgledem podstawy i przy pewnej okreslo¬ nej grubosci klina 16 znajduje sie poloze¬ nie podstawy, przy którym kierunki Di A zbiegaja sie, a linia charakterystyczna zaj¬ muje polozenie C2 (fig. 8).Po dokonaniu tego pierwszego wyregu¬ lowania wspólny kierunek D — A znowu doprowadza sie do pionu. Do tego celu wystarcza zmienic masy wahliwe w ten sposób, aby kierunek D w stanie spoczyn¬ ku czesci ruchomej przesunal sie wzgle¬ dem podstawy i zbiegl sie z kierunkiem A wówczas, gdy podstawa jest ustawiona tak, ze kierunek A jest pionowy. Osiaga sie wtedy zadane ustawienie, jak uwidocznio¬ no na fig. 9, przy którym linia charakte¬ rystyczna C3 jest symetryczna wzgledem pionowej D — A, a styczna do krzywej w punkcie jej przeciecia sie z pionem jest linia pozioma. Takie ustawienie sprowadza do minimum bledy spowodowane przesta¬ wianiem aparatu.Zmiane mas wahliwych osiaga sie wte¬ dy, gdy jedna lub kitka mas w postaci na¬ sadek 6, 7, 8 zaopatruje sie w; dodatkowe nakretki 18 osadzone na nagwintowanych sworzniach 17 po jednej stronie lub tez z dwóch stron plaszczyzny wahania, wsku-tek czego mozna dokladnie nadac zadana wartosc momentowi obrotowemu dzialaja¬ cemu na czesc ruchoma, Zmiane mozna równiez przeprowadzic przez zastosowanie nasadek, których cze¬ sci skladowe sa wykonane z dwóch metali o rozmaitych ciezarach wlasciwych, przy czym plaszczyna podzialowa miedzy oby¬ dwoma metalami przechodzi wtedy przez os preta 2.Azeby temperature tasmy sprezynowej 5 mozna bylo bardzo dokladnie okreslic przez odczytanie na termometrze (nie przedstawionym na rysunku), tasme te umieszcza sie wewnatrz oprawy ograniczo¬ nej zaslona cieplna utworzona z przedlu¬ zenia 14c plytki 14, Urzadzenie opisane powyzej jest umie¬ szczone w rurze szklanej 19, w której po¬ wietrze jest znacznie rozrzedzone w celu unikniecia tlumienia wahan. Rozmaite cze¬ sci urzadzenia sa starannie oczyszczone z oleju, azeby zapobiec obecnosci par olejo¬ wych we wnetrzu rury 19.Aparat jest umocowany na plycie pod¬ stawowej 20, która za pomoca srub nastaw¬ nych 21 spoczywa na trójkatnej plycie nosnej 22.Aparat jest zaopatrzony równiez w u- rzadzenie do zatrzymywania czesci rucho¬ mej podczas transportu i do zabezpiecza¬ nia tasmy sprezynowej 5 od wszelkich wstrzasów. Urzadzenie to obejmuje dwa wsporniki 23, 24 w ksztalcie litery v, do których podczas transportu dociskany jest pierscien 3 lub nasadka 8 za pomoca tasm sprezynowych 25, 26.Wspornik 23 jest umieszczony na kon¬ cu dolnym sworznia 27, który swym kon¬ cem górnym 27a jest umocowany na stoja¬ ku 9. Metal, z którego wykonany jest ten pret, jest obrany tak, ze jego rozszerzal¬ nosc cieplna wyrównywa zupelnie róznice rozszerzalnosci czesci ruchomej i stojaka 9, wskutek czego w zadnej temperaturze nie wystepuje przesurii^ck Mpor^iika 2§ wzgledem pierscienia 3. Poslizgowi lych obydwóch czesci wzgledem siebie zapobie¬ ga moletowana lub zaopatrzona w drobne zlobki powierzchnia pierscienia 3, Wsku¬ tek tego sprezyna tasmowa 5 jest silnie przytrzymywana, lecz pod wplywem zmian temperatury moze sie rozszerzac swobod¬ nie.Nasadka 8 pod wplywem zmian tempe* ratury moze sie swobodnie przesuwac wzgledem wspornika 24 w celu zapobieze¬ nia wszelkim napieciom czesci ruchomej w kierunku podluznym. Tasma sprezynowa 26 dociska nasadke 8 do jej wspornika z sila, która zapobiega odchylaniu sie nasad¬ ki nie przeszkadzajac jednak jej podluzne¬ mu przesunieciu Wzglednemu, Obie tasmy 25 i 26 sa umieszczone na wspólnym sworzniu 27, który moze sie obracac dokola osi 27a; sworzen 27 jest uruchomiany za pomoca zespolu dzwignio¬ wego 28 przechodzacego na zewnatrz oslony przez uszczelnienie, które tworzy przepona 29.Plytka 9c i Wsporniki 23 i 24 Sa rozmie¬ szczone tak, ze czesc ruchoma, unierucho¬ miona na czas transportu, nie podlega zad¬ nym napieciom skrecajacym powodujacym jej odksztalcanie sie* Kazdemu przesunie¬ ciu tych czesci wzgledem siebie oraz prze¬ sunieciu znaku 13 zapobiega bardzo duza sztywnosc stojaka 9.Usuniecie stojaka 10 umozliwia dpstep dd urzadzenia zatrzymujacego.Urzadzenie skladajace sie ze stojaka 9 i stojaka 10 mozna zamknac dwiema ply¬ tami metalowymi, co zapewnia równomier¬ na temperature wewnatrz utworzonej w ten sposób skrzynki. Naprzeciw znaków 12 i 13 i wsporników 23, 24 mozna umiescic otwory do obserwowania, W celu transportu aparat umieszcza sie w metalowym plaszczu ochronnym 30, który, jak widac na figi 11, obejmuje rure — 5 —fi9. Na figurze tej z boku plaszcza 30 przedstawiono rurke 31, w której znajduje sie urzadzenie oswietleniowe, oraz druga furke 32, w której osadzona] jest soczewka obserwacyjna znajdujaca sie na przedlu¬ zeniu ukladu optycznego osadzonego w stojaku 9.Podczas pracy aparat jest umieszczany na statywie skladajacym sie z trzech trój¬ katnych czesci przegubowych. Kazda z tych czesci obejmuje dwa stojaki 33 wykonane np. z odpowiedniego ksztaltownika metalo¬ wego. W specjalnej zas postaci wykonania wynalazku kazdy stojak jest wykonany z materialu niewykaziijacego w praktyce zadnej rozszerzalnosci cieplnej, np. ze stali niklowej znanej pod nazwa ,,Invar" (36% niklu, 0,4% manganu, 1% wegla, reszta — zelazo), wskutek czego unika sie zmiany polozenia aparatu z powodu nie¬ równomiernego rozgrzania sie czesci staty¬ wu.Na górnym koncu obydwa stojaki kaz¬ dej czesci sa polaczone ramieniem 34 wy¬ konanym z odpowiedniego materialu.Wspólny koniec dolny jest osadzony w lo¬ zysku kulowym 35 wykonanym w czesci 37 przymocowanej np. sruba 38 do kolka 36 wtykanego w ziemie.Plyta nosna 22 aparatu (fig. 12) posia¬ da ksztalt trójkatny. Kazdy bok trójkata jest zaopatrzony na koncach w dwa wyste¬ py 22a, podczas gdy kazde ramie 34 sta¬ tywu posiada na jednym koncu srube z glówka 34a, a na drugim koncu ostrze 34b.Plyte nosna 22 laczy sie ze statywem w ten sposób, ze wystepy 22a zaciska sie z kaz¬ dej strony plyty miedzy sruba i ostrzem odpowiedniej czesci statywu.Ciezar osoby przeprowadzajacej obser¬ wacje nie powinien wywierac w poblizu aparatu nacisku na ziemie; ciezar ten bo¬ wiem i spowodowane przezen odksztalcenie ziemi wystarczaja juz do przestawienia aparatu i podania falszywych wyników po¬ miaru. W celu unikniecia tej niedogodnosci przewidziano w mysl wynalazku siedzenie dla obserwatora, które pozwala na wygod¬ ne obserwowanie aparatu i wywieranie na¬ cisku na ziemie dosc daleko od tego apa¬ ratu, np. w odleglosci 1 m od kazdego kol¬ ka 36.Dzwigar siedzenia (fig. 13, 14) sklada sie z belki 39 oraz dwóch belek 41 tworza¬ cych trójkat. Belke 39 w razie potrzeby wykonywa sie z dwóch przegubowo pola¬ czonych polówek symetrycznych albo tez w inny sposób ulatwiajacy transport oraz zaopatruje sie na koncach w otwory, przez które przetyka sie kolki wtykane w ziemie.Wspólny koniec belek 41 opiera sie na zie¬ mi za pomoca trzeciego kolka 40c.Trójkat, który tworza kolki 36, lezy wewnatrz trójkata utworzonego z kolków 40a, 40b, 40c, którego wymiary sa dobrane tak, aby zapobiegaly wywieraniu znaczne¬ go dzialania na kolki 36 przez odksztalce¬ nie ziemi spowodowane ciezarem obserwa¬ tora.Siedzenie dla obserwatora tworzy np. siodelko 42 umieszczone w miejscu pola¬ czenia belek 39, 41, podczas gdy belka 41 jest zaopatrzona w pret 43 do opierania nóg.Na belce 41 umieszczona jest zaslona zabezpieczajaca aparat od wiatru oraz od nierównomiernego rozgrzania rozmaitych czesci wskutek dzialania slonca i t. d. Za¬ slona ta posiada ksztalt czesciowo cylin¬ drycznego, czesciowo stozkowego plaszcza 14 obejmujacego aparat oraz statyw.Na fig. 15 i 16 przedstawiono urza¬ dzenie do zawieszania aparatu, np. podczas transportu samochodem. Wahadlo jest za¬ mkniete w skrzynce, zawieszonej na osmiu uszkach, z których cztery 46 sa umocowa¬ ne na suficie, a drugie cztery 47 — na po¬ dlodze. Cztery tasmy elastyczne 48 lacza uszka górne 46 z czterema uszkami 49 skrzynki, a cztery tasmy 50 lacza uszka 47 • iOprócz tego na skrzynce umocowane sa iiiei4cicnie 52. rf.rzez gtBrV;rir&clMza tas- ffly' fafeciaji^e'!p: natfek $u$fty usz- cc w ooblizu uszek &^&Es$cinjs m&m wytwarzaja rffezt?ediiEe* napiecie. Tarcic tasm 53 w pierscieniach 52 powoduje tlumienie ru¬ chów spowodowanych elastycznoscia tasm pozostalych.W ten sposób skrzynka jest utrzymywa¬ na w stanie, w którym ruchoma czesc wahadla spoczywa poziomo na wsporni¬ kach 23, 24. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Aparat wahadlowy do pomiaru na¬ tezenia pola ciazenia z elastycznym pod¬ parciem wahadla za pomoca tasmly sprezy¬ nowej, znamienny tym, ze tasma sprezy¬ nowa wraz z nózka zaciskowa i glowica zaciskowa do preta wahadla jest wykona¬ na z jednego kawalka materialu, przy czym srodek ciezkosci ruchomej czesci urzadze¬ nia lezy w plaszczyznie tasmy sprezyno¬ wej. 2. Aparat wahadlowy wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze pret wahadlowy oraz masy wahadlowe i ich rozmieszczenie sa dobrane odpowiednio do wartosci wspól¬ czynników zaleznosci wspólczynników sprezystosci tasmy od temperatury, przy czym przy wartosciach ujemnych i zero¬ wych tych wspólczynników stosuje sie pret z dowolnego materialu o odpowiednim wspólczynniku rozszerzalnosci, np. kwar¬ cowy, i rozmieszczenie mas wedlug fig. 3, 4, a przy wartosciach dodatnich — dowolny material niemagnetyczny o odpowiednim wspólczynniku rozszerzalnosci, np. platy¬ ne. 3. Aparat wahadlowy wedlug zastrz. J £\ znannenily rym, UCwLSina WyT^sjmffWa wytwarzaniu sprezyn do chr 'E:x*L ? Apakrf ^sfii^^Wfefflftl zaSstrz. f¥% &atf«^^ W^%itjiftStfztf(imiMCP krzywejhai& i&chyferik rip^fti Ao £B?c£iitiia^e &¦*& syntezo pfortbW^ri pblSz^i^b&ms^f stanie spoczynku jest zaopatrzony w urzadzenie do zmiany polozenia zaklesz¬ czonej tasmy sprezynowej w stosunku do podstawy aparatu oraz w srodki do zmiany rozlozenia masy wahadla po obydwóch stronach plaszczyzny srodkowej wahadla pokrywajacej sie z plaszczyzna tasmy sprezynowej. 5. Aparat wahadlowy wedlug zastrz. 4, znamienny tym, ze urzadzenie nastaw* cze sklada sie z klinów umieszczonych w miejscu zacisniecia tasmy sprezynowej lub z podobnych narzadów sluzacych do odgi¬ nania tasmy oraz z mas umieszczonych na wahadle niesymetrycznie. 6. Aparat wahadlowy wedlug zastrz. 1 —-5, znamienny tym, ze jest zaopatrzony w urzadzenie do zatrzymywania czesci ru¬ chomej skladajace sie ze sprezyn docisko¬ wych oraz wsporników, z których jeden jest umieszczony w poblizu glowicy do za¬ ciskania preta wahadla na urzadzeniu do wyrównywania róznie rozszerzalnosci ciepl¬ nej czesci ruchomej i podstawy, podczas gdy drugi umozliwia slizganie sie preta wa¬ hadla. 7. Aparat wahadlowy wedlug zastrz. 1 — 6, znamienny tym, ze jest umieszczony na podparciu, którego stojaki sa wykonane z materialów o malych wspólczynnikach rozszerzalnosci cieplnej. 8. Aparat wahadlowy wedlug zastrz. 1 — 7, znamienny tym, ze jest zaopatrzo¬ ny w zaslone, która obejmuje aparat i jest umieszczona na oddzielnym dzwigarze, na — 7 —którym równiez znajduje sie siedzenie dla obserwatora, przy czym dzwigar ten opie¬ ra sie na ziemi w pewnej odleglosci od sa¬ mego aparatu. 9. Aparat wedlug zastrz. 1 — 8, zna¬ mienny tym, ze jest zaopatrzony w urza¬ dzenie do zawieszania aparatu podczas transportu skladajace sie z tasm elastycz¬ nych, za pomoca których zawiesza sie skrzynke aparatu, oraz z pewnej liczby nie- rozciagliwych tasm napietych, które w ce¬ lu tlumienia ruchów skrzynki przechodza przez umocowane na niej pierscienie. Naamlooze Vennootschap de Bataafsche Petroleum Maatschappij. Zastepca: Inz. J. Wyganowski, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 24589. Ark. 1,Do opisu patentowego Nr 24589. Ark.

2. af ©Do opisu patentowego Nr 24589. Ark.

3. Fig-13 39 41 42 ^41 ,». ik 3lJr\ F1IH32 -40* ^wjww^wm^\-\flV .'"m^m. .g^J^i- ljjwi'- "jiwffi*1 mjmjjw^ ''' ' '"' '"' 36 ' btf " W 7%itf 46 *V N4L/^* Nf^EZl 57 *$S?« i%yj Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL