3?/o? Zlacze do wezów wedlug wynalazku stosuje sie zwykle w tych przypadkach, gdy chodzi o przejsciowe lecz pewne i szybkie polaczenie weza z przewodem sprezonego powietrza, pary, gazu lub cieczy. Szcze¬ gólnie nadaje sie ono do laczenia weza przewodu powietrznego parowozu z prze¬ wodem powietrznym hamulca wagonu. Ta¬ kie polaczenie musi byc nietylko zupelnie szczelne, lecz musi równiez latwo rozla¬ czac sie bez jakiegokolwiek uszkodzenia zlacza lub weza w razie naglego odczepie¬ nia sie wagonu od lokomotywy, przyczem musi byc zastosowane samoczynne za¬ mkniecie przewodu do srodka sprezonego w parowozie, aby powietrze sprezone nie uchodzilo nazewnatrz, a pojazd mógl byc zahamowany.. Stosowane dotychczas zlacza tego ro¬ dzaju sa wykonane w taki sposób, ze jedna jego czesc jest polaczona z wezem pojazdu ciagnacego, a druga — ciagnionego. Pola¬ czenie tych dwóch czesci osiaga sie zwy¬ kle zapomoca zamkniecia bagnetowego, przyczem polaczone weze wisza swobodnie miedzy dwoma pojazdami i tworza wygie¬ cie, w którego najnizszem miejscu znajdu¬ je sie zlacze, obciazajace weze. Podczas jazdy zwyklej, a zwlaszcza szybkiej, nie mozna zapobiec bocznym wahaniom oraz wzajemnemu oddalaniu i przyblizaniu sie polaczonych pojazdów, a wiec przesuwom w kierunkach podluznym i poprzecznym polaczonych wezów, wskutek czego nietyl¬ ko niszcza sie czesci uszczelniajace, lecz moze nastapic niepozadane rozlaczenie zla¬ cza. Nastepna niedogodnosc takich zlacz z zamknieciem bagnetowem polega na tem,ze waz moze sie zerwac w razie naglego odczepienia sie wagonu od pociagu, wobec czego hamowanie pozostalego pojazdu przyczepionego jest niemozliwe, az do wy¬ konania odpowiedniej napirawy.Te niedogodnosci usuwa sie przez za¬ stosowanie zlacza wedlug wynalazku, któ¬ re jest tak wykonane, ze tylko jedna czesc jest polaczona na stale z wezem, przymo¬ cowanym do przewodu hamulcowego po¬ jazdu przyczepionego, natomiast druga czesc zlacza jest polaczona bezposrednio z przewodem cisnieniowym pojazdu ciagna¬ cego i umocowana na jego ramie. W ten sposób po polaczeniu obie czesci zlacza wi¬ sza na ramie i nie obciazaja weza, który zwykle jest stosunkowo lekki, wobec czego jego wahania podczas jazdy nie maja zad¬ nego wplywu na uszkodzenie uszczelnienia lub nagle rozlaczenie sie zlacza. Zlacze jest wykonane w taki sposób, ze jego cze¬ sci mozna latwo polaczyc przez zwykle wsuniecie ich jedna w druga, wobec czego uszkodzenie lub zerwanie weza w razie naglego rozerwania sie pojazdów jest wy¬ kluczone.Rysunek przedstawia przyklad wyko¬ nania przedmiotu wynalazku. Fig. 1 przed¬ stawia nieruchoma czesc zlacza w prze¬ kroju podluznym; fig. 2 — srodkowa czesc zlacza czesciowo w przekroju; srodkowa czesc zlacza wedlug fig. 2 jest zastosowa¬ na do stalej czesci zlacza o nieco bardziej zlozonej budowie, przedstawionego na fig. 4 i 5; fig. 6 przedstawia pierscien sprezy¬ nujacy, umieszczony w stalej czesci zla¬ cza, sluzacy do zabezpieczania wzajemne¬ go polozenia czesci po ich zestawieniu.Jak juz wspomniano, zlacze wcdlug wynalazku sklada sie z czesci nieruchomej i ruchomej. Nieruchoma czesc zlacza two- trzy oslona 2, zaopatrzona w cylindryczna komore 1 (fig. 1), z która jest polaczony przewód 3 na srodek sprezony zapomoca przejscia poprzecznego 4, prowadzacego do rozszerzenia 5 komory 1. Po obu stronach rozszerzenia 5 znajduja sie obwodowe róW- ki na pierscienie uszczelniajace 6 z gumy lub podobnego materjalu podatnego. Ko¬ mora 1 jest na jednym koncu zamknieta nasrubkiem 7, natomiast na drugim koncu posiada stozkowe rozszerzenie 8, w którem znajduje sie obwodowy rowek na pierscien zapadkowy 9. W oslonie 2 sa wykonane o- twory 10 do srub.Ruchoma srodkowa czesc 11 zlacza (fig. 2, 3 i 5) tworzy cylindryczny czop 12, którego przednia czesc ma srednice nieco mniejsza od srednicy komory cylindrycz¬ nej 1; koniec czopa 12 jest owalnie zakon¬ czony i posiada poprzeczny rowek 14. Tyl¬ ny koniec czopa 12 jest zaopatrzony w gwint do przylaczenia weza 15 zapomoca nasrubków 16. Czop 12 posiada równiez podluzne wydrazenie 17, zaopatrzone w poprzeczne otwory 18, których wyloty znajduja sie w obrebie rozszerzenia 5 po wsunieciu ruchomej czesci zlacza do oslo¬ ny 2 (fig. 3). Wielkosc wsuniecia ogranicza stozkowa nasada 19 czopa 12, która przy¬ lega do stozkowego rozszerzenia 8 czesci nieruchomej, przyczem pierscien 9 zapada w rowek 20, znajdujacy sie pod stozkowa nasada czopa 12 ruchomej czesci, zabez¬ pieczajac w ten sposób wzajemne poloze¬ nie czesci zlacza.Na fig. 4 i 5 jest przedstawiony odmien¬ nie wykonany przedmiot wynalazku o bar¬ dziej zlozonej budowie. Wlasciwa oslona 21 tego zlacza posiada, podobnie jak oslo¬ na 2 czesci nieruchomej wedlug fig. 1 i 3, otwory 10 do srub i z ta oslona jest pou¬ czony przewód na srodek sprezony, który zapomoca przejscia poprzecznego 4 laczy sie z cylindryczna komora 22, zaopatrzona na obydwóch koncach w gwinty 23. Jeden koniec komory jest zamkniety zapomoca nasrubka 24, a w drugi jest wkrecony kol¬ nierz 25 ze stozkowem, nazewnatrz rozsze¬ rzajacem sie wydrazeniem 8, zaopatrzo- nem w obwodowy rowek na pierscien 9.Ku srodkowi przechodzi wydrazenie stoz- — 2 —kowe 8 w wydrazenie cylindryczne 26 z rowkiem na pierscien uszczelniajacy 6. W komorze 22 znajduje sie miedzy nasrub- kiem 24 i kolnierzem 25 wydrazony zawór 27, dociskany stale zapomoca sprezyny 28 do siodelka 29 z materjalu podatnego, któ¬ re znajduje sie miedzy kolnierzem 25 i pierscieniowa nasada 30. Zawór jest swo¬ bodnie wodzony zapomoca cylindrycznej czesci 31 w odpowiedniem wydrazeniu na- srubka 24, w którem jest on odpowiednio uszczelniony na wewnetrzne cisnienie, np. zapomoca uszczelki mankietowej 32, osa¬ dzonej na pierscieniu 33, dociskanym do powierzchni wewnetrznej nasrubka 24 za¬ pomoca sprezyny 28. Dolna czesc wydra¬ zenia 34 zaworu 27 stanowi wlasciwie przedluzenie cylindrycznego wydrazenia 26, którego srednica odpowiada srednicy czopa 12 (fig. 2); dolna czesc jest zaopa¬ trzona w obwodowy rowek na pierscien u- szczelniajacy 6.Czesci zlacza (fig. 1 i 2) zestawia sie latwo przez zwykle wsuniecie czopa 12 do cylindrycznej komory 1, az stozkowa na¬ sada 19 dosunie sie do stozkowego roz¬ szerzenia 8, a pierscien zapadkowy 9 wpadnie w rowek 20 (fig. 3). Wtedy otwo¬ ry poprzeczne 18 znajduja sie w obrebie rozszerzenia 5 komory 1, czyli miedzy pier¬ scieniami uszczelniajacemi 6 w takiem miej¬ scu, gdzie znajduje sie wylot kanalu 4, a poniewaz srednice czopa cylindrycznego 12 sa jednakowe w miejscach, w których znaj¬ duja sie pierscienie uszczelniajace 6, wiec cisnienie w tych miejscach na czop 12 nie moze dzialac w kierunku wypchniecia czo¬ pa 12 z komory 1.W.podobny sposób zestawia sie oby¬ dwie czesci zlacza z nieruchoma czescia wedlug fig. 4. Polaczenie moze byc doko¬ nane, gdy w przewodzie 3 powietrze znaj¬ duje sie pod cisnieniem wiekszem od atmo¬ sferycznego lub równem mu. Przy cisnieniu atmosferycznem w przewodzie 3 przezwy¬ cieza sie przy wsuwaniu ruchomej czesci zlacza, tylko nacisk sprezyny 28 (fig. 5) i o- pór pierscienia 9. Gdy natomiast w przewo¬ dzie 3 i w komorze 22 dziala nadcisnienie, powieksza sie opór przy wsuwaniu rucho¬ mej czesci 11, lecz tylko na te chwile, za¬ nim zawór 27 nie zostanie podniesiony ze swego siodelka 29, przyczem to nadcisnie¬ nie sprezonego powietrza dziala na po¬ wierzchnie pierscieniowa, która okresla ze¬ wnetrzna srednica zaworu 27 w miejscu przylegania do gniazda 29 i srednica jego zwezonej czesci 31'. Ten opór ustaje na¬ tychmiast po podniesieniu zaworu 27 z sio¬ delka 29, poniewaz nadcisnienie powietrza dziala wtedy na powierzchnie przylegania zaworu i odpowiada cisnieniu na wspo¬ mniana powierzchnie pierscieniowa, wo¬ bec czego przy dalszem wsuwaniu rucho¬ mej czesci przezwycieza sie znowu tylko cisnienie sprezyny 28. Zestawienie czesci zlacza jest ukonczone w tej chwili, gdy stozkowa nasada 19 czopa 12 znajduje sie w stozkowym otworze 8 kolnierza 23, a pierscien 9 wejdzie w rowek 20 ruchomej czesci 11.Przy rozlaczaniu wysuwa sie tylko ru¬ choma czesc 11 z czesci nieruchomej, przyczem trzeba tylko przezwyciezyc opór pierscienia 9. W zlaczach wedlug fig. 5 po¬ maga w wysuwaniu nacisk sprezyny 28, za¬ pomoca której zawór 27 jest naciskany w kierunku siodelka 29. Skoro zawór 27 przylgnie do siodelka, zamyka sie otwór 4, wskutek czego powietrze sprezone nie mo¬ ze przeplywac z przewodu 3 do otworu 26 wzglednie 34. Przy dalszem wysuwaniu czopa 12 przesuwaja sie otwory 18 poza dolny pierscien uszczelniajacy 6 w obreb stozkowego rozszerzenia 8 kolnierza 23, wskutek czego powietrze sprezone, znaj¬ dujace sie w wezu 15 i w polaczonym z nim przewodzie, zostaje gwaltownie uwol¬ nione. Powietrze sprezone odplywa pro¬ stopadle do osi przez promieniowe otwory 18, wobec czego nie moze wytworzyc sie przeciwcisnienie, poniewaz cisnienia, po- — 3 —wstajace w chwili odplywu powietrza sprezonego, sa wyrównane. W&elu uniknie¬ cie powstania cisnienia w przestrzeni nad czopem 72 w przypadku nieszczelnosci górnego pierscienia 6, wykonywa sie w po¬ wierzchni czolowej czopa 12 rowek po¬ przeczny 14, polaczony otworem 35 w przegródce oslony 27 i otworem 36 w na- srubku 24 wzglednie 7 z atmosfera.W celu unikniecia zanieczyszczenia sie rozlaczonych czesci skladowych zlacza, za¬ myka sie wydrazenie jego stalej czesci, t. }. oslony, zapomoca ruchomej nakrywki lub korka, a ruchoma czesc umieszcza sie w schowku, znajdujacym sie na pojezdzie ciagnionym, np. na ego ramie. Te urzadze¬ nia pomocnicze nie stanowia przedmiotu wynalazku i nie sa wobec tego uwidocznio¬ ne na rysunku. PL