Wynalazek niniejszy dotyczy statków napowietrznych, a w szczególnosci szybow¬ ców. Aczkolwiek szybowiec moze wyzyski¬ wac prady powietrzne dla utrzymania sie na pewnej wysokosci, gdy juz jest 'w po¬ wietrzu, to jednak nie jest w stanie wzbic sie w powietrze sam z ziemi bez pomocy zewnetrznej, przy czym w celu nadania szybowcowi dostatecznego rozpedu, czyli pewnej poczatkowej szybkosci lotu, szybo¬ wiec jest ciagniony zazwyczaj po ziemi lub wyrzucany w powietrze przy pomocy ka- tapulty, zaopatrzonej w sprezysta line.Dla osiagniecia dluzszego lotu szybowiec jest staczany z odpowiedniego wzgórza lub podnoszony na odpowiednia wysokosc za pomoca samolotu. Zabiegi te sa klopotli¬ we, wymagaja bowiem licznej obslugi dla wzniesienia szybowca w powietrze, a poza tym pilot nie moze utrzymac wysokosci, na jaka szybowiec zostal podniesiony, przy czym czestokroc zachodzi potrzeba lado¬ wania w pewnej odleglosci od miejsca wzlotu, a wówczas szybowiec nalezy po¬ nownie holowac lub przewozic w inny spo¬ sób na szczyt wzgórza lub na inne miejsce startu przed przystapieniem do lotu na¬ stepnego.Glówny cel wynalazku niniejszego po¬ lega na usunieciu tych wad i wykonaniu szybowca, który móglby wzbijac sie sam z ziemi bez postronnej pomocy, a w powie-trzur posiadalby te same lub prawie te sa¬ me wlasnosci aerodynamiczne, co i szybo¬ wiec w normalnym wykonaniu, :, Szyfbowiec wedlug wynalazku niniejsze¬ go zaopatrzony jest w urzadzenie napado¬ we, umozliwiajace podnoszenie sie szybow¬ ca z ziemi w powietrze o wlasnej mocy, przy czyim to urzadzenie napedowe lub czesc tego urzadzenia moze byc przesta¬ wione z polozenia czynnego, w którym sta¬ wia znaczny opór czolowy powietrzu pod¬ czas lotu, w polozenie nieczynne/ w któ- rym wykazuje mniejszy znacznie opór pod¬ czas lotu w powietrzu. Najlepiej jest, gjdy urzadzenie napedowe stanowi niewielki sil¬ nik spalinowy, napedzajacy smige, przy czym silnik i smiga podczas bezsilnikowe¬ go lotu slizgowego sa normalnie umieszczo¬ ne w przestrzeni, objetej zarysem szybow¬ ca, i w tym polozeniu wykazuja w powie¬ trzu bardzo maly opór; W razie potrzeby pilot moze ustawic urzadzenie napedowe w polozenie czynne, wysuniete, na czas wzno¬ szenia sie szybowca z ziemi lub podczas lotu dla ulatwienia ladowania w zadanym punkcie. Ewentualnie urzadzenie napedo¬ we moze byc tak wykonane, aby tylko jego czesc,; wiec np. tylko smiga mogla byc cho¬ wana i wtedy silnik, jezeli jest przymoco¬ wany na stale, moze byc wmontowany do wewnetrznego szkieletu kadluba szybowca, jezeli zas wystaje z zarysu szybowca, to moze byc tak umieszczony, aby stawial w powietrzu jak najmniejszy opór podczas lotu bezsilnikowego.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania szybowca wedlug wynalazku, Fig, 1 przedstawia czesciowy widok z bo¬ ku kadluba szyfbowca z nieczynnym zespo¬ lem urzadzenia napedowego w polozeniu schowanym, fig. 2 — podobny widok cze¬ sci kadluba szybowca z zespolem urzadze¬ nia napedowego w polozeniu czynnym, fig. 3 — czesciowy widok z tylu na kadlub szy¬ bowca wedlug fig. 1 ze schowanym urza¬ dzeniem napedowym, fig. 4 — równiez cze¬ sciowy widok z tylu na kadlub szybowca wedlug fig. 2 z czynnym urzadzeniem na¬ pedowym, fig. 5 — czesciowy przekrój przez urzadzenie nastawcze do ustawiania zespolu urzadzenia napedowego w poloze¬ nie schowane, wreszcie fig. 6 — czesciowy przekrój poprzeczny przez to urzadzenie nastawcze w wiekszej podzialce wzdluz li¬ nii A — B na fig. 5.W wykonaniu szyjbowca, przedstawio¬ nego na rysunku, zespól urzadzenia nape¬ dowego zawiera m&ly jednócylindrowy sil¬ nik spalinowy 1 z odwrócona ku dolowi glowica, napedzajacy smige 2, umieszczo¬ na za skrzydlem 3, podtrzymywanym po¬ srodku za pomoca wystepu 4, wystajacego w góre z kadluba 5. Silnik i polaczona z nim smiga sa osadzone przegubowo na czopie 6 w tylnym wycieciu skrzydla lub innej odpowiednio wytrzymalej czesci szy¬ bowca, przy czym silnik i smiga, ustawione w czynnym polozeniu pionowym, moga byc obrócone dokola osi przegubu z polozenia czynnego wedlug fig- 2 w polozenie nie¬ czynne wedlug fig. 1 i w tym ostatnim po¬ lozeniu smiga, silnik i polaczone z nim cze¬ sci sa ukryte wewnatrz kadluba lub w gór¬ nym przedluzeniu kadluba bezposrednio za wystepem 4 kadluba 5 w takim poloze¬ niu, iz wykazuja stosunkowo maly opór czolowy w powietrzu. Tylny koniec skrzy¬ dla jest wyciety w miejscu 7, aby umozli¬ wic przechylenie silnika, zaopatrzonego w klape 8, która w schowanym polozeniu sil¬ nika zaslania otwór w krawedzi splywowej skrzydla i stanowi pokrycie górnej czesci kadliiba bezposrednio za scianka przegro¬ dowa 9 (fig. 1). Górne pokrycie kadluba 5 za skrzydlami 3 jest wykonczone przez za¬ mkniecie klap 10, umieszczonych na prze¬ ciwleglych bokach kadluba i utworzonych z dwóch polaczonych zawiasowo wycinków, przy czym klapy te sa polaczone zawiaso¬ wo z brzegami 11 kadluba i uruchomiane za pomoca dzwigni kolankowych 12, pola¬ czonych z klapami i osadzonych przegubo- — 2 —wo wewnatrz kadluba w miejscach 13. Za¬ mkniecie klap jest tak wykonane, aby moz¬ na bylo przestawiac klapy z polozenia we¬ dlug fig' 1 i iw polozenie wedlug fig. 2 i 4 i, odwrotnie, aby przez wspóldzialanie jednego z ramion smigi z koncami dzwigni te ostatnie obracaly sie wtedy dokola swych przegubów i ustawialy klapy zamy¬ kajace w zadane polozenie. Oslona po¬ siada otwór 14 dla dostepu powietrza do silnika i utrzymania go we wlasciwej tem¬ peraturze, a poza tym oslona ta zaopatrzo¬ na jest na koncu górnym w niewielki zbior¬ nik 15 na benzyne, splywajaca wlasnym ciezarem do gaznika silnika.Przy ustawianiu smigi i silnika w polo¬ zenie ukryte smiga musi byc zatrzymana w chwili, kiedy zajmuje polozenie pionowe; aczkolwiek moze to nastapic samoczynnie po wylaczaniu zaplonu, gdyz silnik dazy do zatrzymania sie wówczas, gdy tlok osia¬ ga dolne kukorbowe martwe polozenie (przy zalozeniu, ze smiga znajduje sie w jednej plaszczyznie z walem korbowym i czopem korbowym), to jednak nalezy prze¬ widziec urzadzenie, umozliwiajace reczne obrócenie walu korbowego we wlasciwe polozenie. Urzadzenie to moze byc wyko¬ nane w postaci urzadzenia zapadkowego 16, polaczonego z koncem walu korbowe¬ go i uruchomianego przez pilota za pomo¬ ca dzwigni recznej 17, umieszczonej w ka¬ binie pilota oraz gietkiego ciegna lub linki Bowden'a 18. Rozruch silnika moze byc równiez uskuteczniany ze stanowiska pi¬ lota.Do przestawiania silnika i polaczonej z nim smigi z polozenia ukrytego w poloze¬ nie czynne i odwrotnie stosuje sie odpo¬ wiednie urzadzenie nastawcze. Silnik moze byc poruszany za pomoca polaczonego z nim przegubowo wspornika podnoszacego 19, który sluzy równiez do podtrzymywa¬ nia silnika w polozeniu czynnym. Wspor¬ nik 19 jest polaczony przegubowo z glowi¬ ca silnika za pomoca czopa 20, a w dolnym swym koncu z czopami 21 (fig 6) poprzecz¬ nej nakretki 22, wkreconej na gwintowany wal 23. Wal 23 jest osadzony obrotowo w lozyskach 24 i 25 i utrzymywany w swym polozeniu za pomoca scianek przegrodo¬ wych 9 i 26 kadluba szybowca. Na koncach czopów 21 sa osadzone krazki 27, toczace sie w prowadnicach korytkowych 28, pod¬ trzymywanych równiez przez scianki prze¬ grodowe 9, 26 kadluba szybowca. Wal 23 wystaje przez przednia scianke przegrodo¬ wa 26 i dzwiga na swym wystajacym kon¬ cu kolo1 lancuchowe 29, polaczone na stale z walem 23 i sprzegniete za pomoca lancu¬ cha 30 z kolem lancuchowym 31, umocowa¬ nym na wale 32, który za posrednictwem przekladni zebatych kól stozkowych 33 moze byc obracany za pomoca korby 34, u- mieszczonej wewnatrz kabiny pilota. Przez obracanie korby w odpowiednim kierunku nakretka 22 posuwa sie po wale 23, a sil¬ nik oraz polaczona z nim smiga zostaja przesuniete w zadane czynne lub nieczyn¬ ne polozenie. Mozna, oczywiscie, zastoso¬ wac i wszelkie inne wykonanie osadzenia silnika, a wiec np. prety 35 i 36 (fig. 2), przymocowane do górnego i dolnego kon¬ ca silnika, podtrzymujace silnik przechyl¬ nie na osi. W urzadzeniu, przedstawionym na rysunku, silnik jest tak osadzony, aby zmiana polozenia jego srodka ciezkosci nie wplywala w zbyt znacznym stopniu na zmiane polozenia srodka ciezkosci szybow¬ ca, co zapobiega naruszeniu równowagi szy¬ bowca przy przechylaniu silnika z poloze¬ nia czynnego w polozenie nieczynne lub odwrotnie.Jak wynika z powyzszego, szybowiec, wyposazony w pomocniczy zespól napedo¬ wy wedlug wynalazku, moze podczas lotu posiadac zasadniczo te sama sprawnosc aerodynamiczna, co i szybowiec w nor¬ malnym wykonaniu, gdyz oplywowy zarys szybowca pozostaje nienaruszony, gdy ze¬ spól napedowy jest ustawiony w polozenie nieczynne. Aby ulatwic podniesienie sie — 3 —szybowca z ziemi, kadlub jego moze byc zaopatrzony w stosunkowo male i lekkie kola zamiast zwyklych ploz, przy czym kola te w razie potrzeby moga byc wcia¬ gane do wnetrza kadluba, aby zmniejszyc czolowy opór szybowca w powietrzu.Zamiast przechylnego osadzenia zespo¬ lu napedowego ten ostatni lub jego czesc, np. smiga, moze byc osadzona w inny od¬ powiedni sposób, umozliwiajacy przesuw lub inne ustawienie smigi w polozenie nie¬ czynne, w którym czolowy opór powietrza jest zmniejszony. PL