Pierwszenstwo: 8 marca 1934 r. iBelgjai.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania wydrazonych grzybków za¬ worowych, których przednia czesc posiada wydrazenie o srednicy wiekszej, niz wy¬ drazenie, znajdujace sie w jednej przynaj¬ mniej czesci trzonu grzybka. W szczegól¬ nosci sposób wedlug wynalazku nadaje sie do wytwarzania grzybków, przeznaczonych dla silników spalinowych. Wydrazenie grzybka wypelnia sie w znany sposób ja¬ kims srodkiem chlodzacym (sola lub meta¬ lem), który w temperaturach, jakie zawór podczas ruchu swego silnika spalinowego osiaga, przechodzi w stan ciekly.Przy wytwarzaniu wydrazenia w grzyb¬ ku zaworowym o srednicy wiekszej, niz wydrazenie w jego trzonie, stosuje sie obecnie kilka sposobów. Wprowadza sie w otwór zgruba wykonanego grzybka na¬ rzedzie, którego przedni koniec po zapu¬ szczeniu w glab otworu powieksza swoje wymiary. Sposób ten jest zlozony i wyma¬ ga drogich narzedzi. Wedle drugiego spo¬ sobu napelnia sie otwór w niewykonczo¬ nym jeszcze grzybku zaworowym niesci- sliwem tworzywem, np. metalem, topiacym sie przy wzglednie niskiej temperaturze (np. miedzia). Grzybek poddaje sie na¬ stepnie odkuwaniu, tak ze wypelniajacy metal rozszerza sie. Po usunieciu tego me¬ talu otrzymuje sie w przedniej czesci grzybka wydrazenie, którego przekrój po¬ przeczny jest wiekszy od przekroju otwo* ru, jaki sie uprzednio znajdowal w niewy¬ konczonym jeszcze grzybku. Takze ten zna¬ ny sposób jest klopotliwy i drogi.Celem wynalazku jest uproszczenie wy¬ robu grzybków zaworowych i ulepszenie ich wlasnosci w porównaniu z grzybkami, wy- rabianemi dotychczas. Wedlug wynalazku wytwarza sie nasamprzód zamknieta na jednym koncu rure, której srednica we¬ wnetrzna równa sie w zasadzie najwiekszej srednicy wydrazenia grzybka zaworowe¬ go. Nastepnie zweza sie przekrój po¬ przeczny tej rury z wyjatkiem zamkniete¬ go jej konca i otrzymuje sie wydrazony trzon grzybka.Poza tern glównem wykonaniem wyna¬ lazek obejmuje jeszcze inne zabiegi. Bliz¬ sze objasnienie tych zabiegów podane be¬ dzie ponizej.Nalezy jeszcze wspomniec, ze wytwo¬ rzone wedlug wynalazku grzybki zaworo¬ we daja sie stosowac zwlaszcza do silni¬ ków spalinowych o duzej sprawnosci, np. samolotowych.Oczywiscie mozna zastosowac jeszcze wiele kutych, niewymienionych w tabeli metali, odpowiednich do uzytku.Z odpowiedniego metalu wytwarza sie nasampfóód cylindryczna rurke, zamknie¬ ta na jednym koncu, o wewnetrznej sred¬ nicy, w zasadzie równej najwiekszej sred¬ nicy wydrazenia, jakie ma byc wykonane w grzybku zaworowym. Ponizszy przyklad dfctycfcy grzybka zaworowego o srednicy 75 mm i dlugosci wraz z trzonem 140 mm.Wynalazek przedstawiony jest ólk przykladu na rysunku, którego fig. 1 — 10 wyobrazaja dziesiec okresów pierwszej od¬ miany Wykonania wynalazku, jakiemu mu¬ si ulec kawalek metalu, z którego otrzy¬ muje sie grzybek zaworowy; fig. 11 — 20 przedstawiaja dziesiec odpowiednich okre¬ sów;-drugiej odmiany wykonania wynalaz- kur Przy wytwarzaniu wydrazonego grzyb¬ ka zaworowego do silnika spalinowego po¬ stepuje sie wedlug wynalazku w sposób nastepujacy lub zblizony do niego. Na¬ samprzód nalezy wybrac metal, zdolny do zniesienia bez szkodliwych zmian tempe¬ ratury, na która wystawiony jest w czasie ruchu silnika spalinowego zawór, oraz da¬ jacy sie latwo obrabiac w prasach. W po¬ nizszej tabeli padanych jest kilka metali, które odpowiadaja stawianym wymaga¬ niom. Tabela zawiera rózne gatunki stali A, B, C, D i E oraz ich sklad chemiczny.Przyklad ten jest objasniony na fig. 1 ^— 10 rysunku. Oczywiscie, ponizej podane wy¬ miary moga sie zmieniac w zaleznosci od wymiarów, jakie ma posiadac gotowy grzy¬ bek zaworowy. Równiez przytoczone w dal- s-zym ciagu temperatury sa podane tylko dla przykladu i moga byc zmienione zaleznie od uzytego metalu.Jako metarjalu wyjsciowego uzywa sie np. drazka o srednicy 50 mm, który pod¬ grzewa sie mniej wiecej do 1000°C. Dra- Skladniki Wegiel .Nikiel Chrom Krzem Mangan .Molibden Kobalt .Wolfram . 0,3 — 0,45 8,5 — 12 < 0,03 0,7 - 1,3 < 0,5 25 - 31 11 — 15 1 - 2 1 — 2 2,5 c 1 — 20 0,5 0,36 1 2-3 — D 0,2 — 0,4 7 — 9 11,5 - 14 0,65 < 0,40 0,45 — 0,95 2,5 3,5 — .E 1,2- 1,5 0,65 11,5 — 14 0,65 < 0,40 0,45—0,95 2,5 - 3,5 -1 — 2 —zek tnie sie na kawalki, których dlugosc zatezy od< dlugosci trzonu wraz z grzyb¬ kiem zaworowym* W rozpatrywanym przy- kladzie dlugosc kazdego kawalka wynosi 75 mm (fig, 1 ill).Odciete kawalki ogrzewa sie nasam- przód np. do lOOG^C, a nastepnie pogrubia je cokolwiek w prasie tak, ze otrzymuja one srednice cokolwiek wieksza, np. 60 ma Jednoczesnie jeden koniec kawalka ksztaltuje sie w stozek o wysokosci 10 mm i o nachyleniu tworzacej prxy wierzcholku stozka równym 60° (fig. 2a 12); ten sciety stozek sluzy do srodkowania napól wykon¬ czonego grzybka.W ciagu drugiego zabiegu roboczego, który równiez uskutecznia sie zapomoca prasy (omawiany kawalek metalowy cen¬ truje sie w prasie przy pomocy stozka scie¬ tego) , wytlacza sie we wnetrzu kawalka slepy otwór o srednicy wewnetrznej 40 mm, podczas gdy zewnetrzna jego srednice zmniejsza sie do 55 mm, a jego dlugosc po- wiefasta do 77 mm. Grubosc dna wytwo- rwtonef w ten sposób szklanicy wynosiV23 mm (fig. 3 i 13). Trzeci zabieg roboczy; poprzedzany zazwyczaj ponownem ogrza¬ niem do 10GO°C, poleca na wydluzaniu scianek bocznych szklanicy, która wobec tego przybiera dlugosc równa okolo 120 mm. Zewnetrzna srednica zostaje niewiele tylko zmniejszona, np. do 52 mm. Grubosc dna a oraz srednica wewnetrznego wydra¬ zenia b pozostaja bez zmiany (fig. 4 i 14).Tym sposobem otrzymuje sie owa slepa rure, o której wspomniano poprzednio.Oczywiscie, rure te mozna wytworzyc tak¬ ze w inny sposób, np. mozna wziac zwykla rure i stloczyc jej koniec tak, by wytwo¬ rzyc stosownej grubosci dno.Przed przystapieniem do dalszego for¬ mowania wydrazenia grzybka zaworowe¬ go nalezy odpowiednio przygotowac otrzy¬ mana dotychczas rure. W tym celu w otwór b zapuszcza sie rdzen i obciska dno a w jednej lub kilku matrycach, umieszczo¬ nych w prasie. W ciagu tego zabiegu robo¬ czego dobrze jest wyU*ocxyc jednoczesnie w srodki! glowicy oz«pc (fig. 5 i 15). Na¬ stepnie zweza sie otrzymana w ten sposób slepa rure, x wyjatkiem zasklepionego konca, preez rozciaganie, otrzymujac przez to wydrazony wewnatrz trzem grzybka za¬ worowego, Czynnosc te uskutecznia sie przewaznie w ciagu dwóc& zabiegów robo¬ czych, przedzielonych rozgrzewaniem obra¬ bianego przedmiotu do temperatury 1000°C W pierwszym zabiegu doprowadza sie ze¬ wnetrzna srednice trzonu do 35 ma nato¬ miast calkowita dlugosc wzrasta ponad 150 mm (fig. ó i 16). W drugim zabiegu trzon zaworu otrzymuje srednice 27 ram, natomiast dlugosc pozostaje zasadniczo ta sama (fig. 7 i 17), To zwezanie, któremu towarzyszy wy¬ ciaganie materialu, odbywa sie np, w ma¬ szynie do rozciagania znanej budowy, za¬ wierajacej dwie pólcyKndryczne szczeki.Miedzy temi szczekami przetlacza sie przy uzyciu stly pólwyrób przez -otwór, majacy ksztalt lejka, przyczent tenze obraca sie wokolo swej osi* W ten sposób otrzymuje sie zgruba grzybek zaworowy, którego trzon ppsiada cylindryczne wydrazenie o srednicy okolo 10 mm. Wydrazenie to ma z jednej strony ujscie przy koncu trzonu zaworu, a z dru¬ giej przechodzi w rozszerzenie e w grzyb¬ ku zaworowym. Po wykonaniu teigo pól¬ wyrobu mozna juz w dowolny sposób wy¬ konczyc grzybek zaworowy.W tym celu kalibruje sie grzybek np. zapomoca stosownego tloczenia (fig. 8 i 18), a nastepnie obtacza na tokarce ze¬ wnetrzna srednice trzonu grzybka, zeby srednica jego byla wszedzie jednakowa z wyjatkiem szyjki zewnetrznej /. Szyjka ta moze sie znajdowac w dowolnem miej¬ scu trzonu, np. na swobodnym koncu tegoz (fig. 9) lub posrodku (fig. 19). Wymiary szyjki dobiera sie tak, aby we wnetrzu cy¬ lindrycznego wydrazenia d otrzymac (w - 3 —razie wtloczeniaszyjki w znany sposób do wnetrza po odpowiedniej obróbce cylin¬ drycznego wydrazenia d) zwezenie g (fig. 10 i 20). Zwezenie g zamyka prawe calko¬ wicie otwór dr gdyz posiada ono tylko otworek przepustowy /z, przez który wpro¬ wadza sie srodek chlodzacy. Nastepnie wykoncza sie w zwykly sposób grzybek zaworowy, a mianowicie obrabia sie go z zewnatrz, poddaje odpowiedniemu dziala¬ niu cieplnemu, wprowadza don srodek chlodzacy i zamyka otworek h.W opisany sposób otrzymuje sie grzy¬ bek zaworowy wykonany przewaznie w prasie. Wobec tego sposób wedlug wyna¬ lazku jest tani, zwlaszcza jesli chodzi o produkcje masowa.Nalezy jeszcze zwrócic na to uwage, ze wlókna metalu w grzybku zaworowym nie sa w zadnem miejscu przerwane, jak to zdarza sie w grzybkach, których wewnetrz¬ ne wydrazenie jest wybite. Brak przerwy wlókien sprawia, ze scianka grzybka, za¬ mykajaca komore sprezajaca silnika spali¬ nowego, mniej jest wystawiona na niebez¬ pieczenstwo oderwania sie, niz gdyby wlókna metalu byly przerwane. PL