Najdluzszy czas trwania patentu do 24 marca 1951 r.Wynalazek niniejszy dotyczy ulepszen mechanicznego urzadzenia nastawczego o- pisamego w patencie Nr 23 005, Rzeczywiste polozenie lecacego platow¬ ca w chwili, w której urzadzenie! nastawcze podaje jego wspólrzednie, jest przedstawia¬ ne w urzadzeniu nastawczem zapomoca osi 8, która sama porusza tarcze wskaznikowa kata wysokosci platowca i oddzialywa rów¬ niez na tarcze wskaznikowa kata azymutu.Przedmiotem niniejszego zgloszenia jest przedewszystkiem ulepszenie, dzieki któ¬ remu polozenie lecacego' platowca, w chwi¬ li, w której wyslal on dzwiek otrzymany w odbiorniku, oraz rzeczywiste polozenie pla¬ towca w chwili, w której urzadzenie na¬ stawcze podaje jego wspólrzedne, sa przed¬ stawiane zapomoca plamek swietlnych, pirzyczem polozenie tych dwóch plamek swietlnych pozwala w kazdej chwili na okreslenie polozenia platowca i drogi, po której on sie posuwa.Zgloszenie niniejsze dotyczy równiez u- rzadzen, pozwalajacych na wprowadzanie poprawek bledów pomiarowych, pochodza¬ cych z zalamywania sie fal dzwiekowych wskutek róznic temperatur poszczególnych warstw powietrza albo powodowanych wia-tóaiBi^ wiatrem w kierunku poprzecznym. , ^ Zalety i szczególy wynalazku sa podane w ponizszym opisie. Na rysufi^u przedsta¬ wiony Jest w perspektyw^schematyczny widbk ogólny urzadzenia^iastawczeg^ 'We¬ dlug wynalazku. Urzadzenie nastawczewe¬ dlugwynalazku jak i urzadzenie wedlug patentu Nr 23 005 zawiera os 7, przedsta¬ wiajaca polozenie platowca w chwili wy¬ sylania dzwieku, *oca&Hps 8, przedstawiaja¬ ca rzeczywilfe^iól6i^e^«rtoiWca W ^wi¬ li, w której urzadzenie nastawcze podaje jego wspólrzedne. \f% fi, f/^VT^ Zgodnie z wynalafekitem, urzadzenie za- mera dwa zródla swiatla 7a i 8a, których waskie wiazki swietlne wytwarzaja na ekra¬ nierE dwie plamki swietlne A i A19 poda¬ jace w kazdej chwili polgzenie platowca i droge, poi której on sie posuwa. Na tym ekranie moga byc przewidziane podzialki kata wysokosci i kata azymutu. Zródla swiatla 7a i 8a sa lekko nachylone ku sobie, aby plamki A i Ax mogly sie zblizac i na¬ wet zlewac sie ze soba, co bywa czasami niezbedne.Urzadzenie nastawcze przedstawione na rysunku zawiera urzadzenie pomocnicze, poprawiajace blad, pochodzacy z zalamy¬ wania sie fal dzwiekowych wskutek zmian temperatury poszczególnych warstw powie¬ trza. W celu usuniecia tego bledu nalezy kat wysokosciplatowca uwklocziniany wa¬ lem AS zmienic o kat a okreslony równa- niem al = KHcoigS, w którem K jest wielkoscia stala, al H jest funkcja tempera¬ tury. W tym celu wal AS napedza tarcze 200, W której wykonany jest zlobek pto- Wadiiiczy 201 przebiegajacy odpowiednio do równania at = KHctot&S. Zlobek 201 prowadzi dzwignie 202 dzialajaca na zebat- %$ 2Ó3 zazebiajaca sie z wiericem 204 pfze- felaidini róznicowej 205, która! zmienia o kat a kat obrotu) walu AS, a wieci wjprowadiza poprawka na blad, powodowany zalamywa- ftieiri Me M H4*^^ó(wycli, Urzadzenie nastawczei wedlug wynalaz¬ ku zawiera równiez urzadzemie pomocnicze usiiwajaie blad powstajacy wskutek wiatru dzialajacego w kierunku podluznym. Aby wprowadzic te jjoprawke, nalezy kat wyso¬ kosci platowca ^pienic o kat ^! okreslony równaniem /?x = /STWcoscooosScotgS, w któ¬ rem TT jest wielkoscia stala, W oznacza pzyibkosc wiatru, a co — kat, który tworzy linja drotgi platowca z plaszczyzna kata wysokosci- » . ¦ Poprawka powyzsza jest uskuteczniana w ciagu 'dwóch nastepujacych po sobie o- kresów czasu. Najpierw uskuteczniana jest poprawka wprowadzajaca zaleznosc od /JLWcosScotgS. W tym celu wal AS uru¬ chomiany w zaleznosci od wartosci kata wysokosci napedza tarcze 206, w której wykonany jest zlobek prowadniczy prze¬ biegajacy odpowiednio do wzoru KWcosS- cotgS. Zlobek powyzszy rozrzadza dzwi¬ gnia 207, która oddzialywa na zebatke 208 zazebiajaca sie z kolem zebatem 209, na którego osi 210 zamocowane jest drugife ko¬ lo zebate 211 uruchomiajace zebatke 212, która w ten sposób jest napedzana odpo¬ wiednio do wzoru XWcosScotgS. Aby wprowadzic poprawke na zaleznosc od cosco, na osi 210 umieszczona jest przeklad¬ nia róznicowa 213 napedzana walem 214 w zaleznosci od kata co. Ponizej bedzie po¬ dane, w jaki sposób uruchomiany jest wal 214. W tych warunkach zebatka 2/2 jest na-pedzana w zaleznosci od wartosci #WcoscocosScotgS. Zebatka ta napedza stawidlo 2/5 sprzezone z wiencem 216 przekladni róznicowej 217, która wprowa¬ dza db ruchu walu AS zadana poprawke.Wal AS napedza nastepnie wal 218, który ze swej strony uruchomia za po¬ srednictwem zespolu kól zebatych 219 wal 230 napedzajaty walec 231, w którego po¬ wierzchni wykonany jest rowek prowadni¬ czy, odpowiadajacy rowkowi prowadnicze- mu 3 wedlug patentu Nr 23005 i rozrza¬ dzajacy wózkiem 5, którego p^otettie za- — 2 —lezy wobec tego od polozenia platowca przedstawionego walem AS, z uwzglednie¬ niem poprawek na bledy powstale wsku¬ tek zalamywania sie fal dzwiekowych wskutek wiatru w kierunku podluz¬ nym.W celu uskutecznienia poprawki na blad dzwieku zródlo swiatla 8a, podobnie jak os 8 wedlug patentu Nr 23 005, jest osa¬ dzone na zebatce 26 wspóldzialajacej z ko¬ lem zebatem 25 zamocowanem na osi 232 napedzanej osia 233 uruchomiana ze swej strony zapomoca osi 234.W przedstawionym przykladzie wyko¬ nania powyzsza os jest napedzana, w za¬ leznosci od odleglosci platowca od odbior¬ nika oraz w zaleznosci od szybkosci lotu platowca, za posrednictwem opisanego po¬ nizej urzadzenia. Wal AS przedstawiaja¬ cy polozenie platowca uruchomia tarcze 235. w której wykonany jest zlobek pro- wadniczy 236, którego ksztalt odpowiada funkcji wzoru . Zlobek powyzszy sinS kieruje dzwignia 237 oddzialywajaca na sworzen nagwintowany 238 zapomoca kola V obracanego w zaleznosci od szybkosci lo¬ tu platowca. Sworzen 238 uruchomia zebat¬ ke 239, która napedza os 234 w zaleznosci od odleglosci pomiedzy platowcem a od¬ biornikiem oraz w zaleznosci od szybkosci V tak, ze dlugosc odcinka A — Av bedzie przedstawiala w kazdej chwili blad dzwie¬ ku.Kierunek wektora A — A} jest regulo¬ wany zapomoca kólka fi, które uruchomia wal 240 napedzajacy wal 241. Wal 241 na¬ pedza ze swej strony wal 242a uruchomia¬ jacy kolo zebate 243a, z którem polaczona jest oslona 244a zawierajaca zródlo swia¬ tla 7a oraz zebatke 26, której nadany be¬ dzie w ten sposób zadany kierunek. W praktyce przyjmuje sie jako zalozenie, ze platowiec porusza sie po linji prostej, wo¬ bec czego nalezy postepowac w sposób na¬ stepujacy. Najpierw nalezy okreslic zapo¬ moca odbiornika polozenie platowca A w chwili wyslania dzwieku, nastepnie dru¬ gie analogiczne polozenie platowca; A*.Na ekranie E nalezy nakreslic linje pro¬ sta AA* oraz zapomoca kólka fi nakiero¬ wac odpowiednio do tej linji zebatke 26.Nastawianie kata azymutu uskutecznia sie bezposrednio przez obracanie calosci urza¬ dzenia dookola osi X — x. W tym celu u- rzadzenie jest umieszczone na wiencu 242, którego os 243 jest napedzana za posred¬ nictwem zespolu kól zebatych 244 osia 245, która jest uruchomiana zkolei walem A As.Podczas zmiany kata azymutu wektor A Ax powinien pozostac równoleglym do poprzedniego' swego kierunku. Aby to osia¬ gnac, wystarcza na wale 240, który jesl u- ruchomiany zapomoca kólka fi nadajacego kierunek wektorowi A A}, osadzic prze¬ kladnie róznicowa 246 uruchomiana walem kata azymutu A A..Urzadzenie nastawcze wedlug wyna¬ lazku zawiera równiez urzadzenie pomoc¬ nicze uskuteczniajace poprawke na blad powstajacy wskutek wiatru w kierunku po¬ przecznym. Aby uskutecznic te poprawke, nalezy przesunac calosc urzadzenia na za¬ dana odleglosc w zadanym kierunku. W tym celu urzadzenie posiada kólko 247, które jest poruszane w zaleznosci od kata ;¦•, który tworzy kierunek wiatru z kierun¬ kiem drogi platowca, przyczem ruch ob¬ rotowy tego kólka powoduje ruch wienca 248, a wiec i ruch calego urzadzenia. Z dru¬ giej strony urzadzenie nastawcze zawiera kólko napedowe 249, które jest uruchomia¬ ne w zaleznosci od szybkosci wiatru W i które powoduje obracanie sie sworznia na¬ gwintowanego! 250, na który oddzialywa o- pisana powyzej dzwignia 237. Sworzen 250 napedza zebatke 251 oddzialywa jaca na os 252, która zapomoca kola zebatego 253 i zebatki 254 nadaje zadane przesuniecie ca¬ losci urzadzenia. Poniewaz wartosc kata oj, o którym byla mowa powyzej, zalezy od — 3 —wartosci kata azymutu i od wartosci kata z, wiec wal 214 jest napedzany w zalezno¬ sci od wartosci tych dwóch katów, jak to wynika z rysunku.Nalezy zaznaczyc, ze rózne ulepszenia, które zostaly opisane, moga byc zastosowa¬ ne kazde oddzielnie w urzadzeniu nastaw- czem wedlug patentu Nr. 23 005. PL