W hamulcach, a w szczególnosci tych, które sa stosowane w kolejnictwie, z urza¬ dzeniem do samoczynnego regulowania od¬ leglosci klocków hamulcowych od kól, sto¬ suje sie czesto drazek lacznikowy, umie¬ szczony pomiedzy wolnemi koncami dzwi¬ gni przycylindrowych i uruchomiajacy wy¬ mienione urzadzenie, gdy skok tloka ha¬ mulcowego przekracza pewna okreslona wielkosc. W znanych urzadzeniach hamul¬ cowych drazek lacznikowy, który normal¬ nie przenosi tylko niewielkie sily, moze podlegac niepozadanym nadmiernym na¬ prezeniom, a mianowicie pod wplywem u- derzen wagonu o wagon przy przetaczaniu.Przy takich urzadzeniach klocki hamulco¬ we jednego z wagonów, znajdujace sie w kierunku uderzenia za kolem, zostaja sil¬ nie odrzucone od kól, wskutek czego draz¬ ki hamulcowe zostaja narazone na rozcia¬ ganie ze znaczna sila. Sila ta wedlug do¬ konanych pomiarów moze wynosic kilka tonn, w szczególnosci zas wówczas, gdy luz w przegubach pomiedzy dzwigniami przy- cylindrowemi i laczacym te dzwignie po¬ srednim drazkiem, wskutek zuzycia sie sworzni oraz otworów, powiekszy sie. Wol¬ ne konce dzwigni przycylindrowych pod wplywem wymienionej sily rozciagajacej moga sie wówczas oddalic od siebie dosc znacznie, zanim ta sila rozciagajaca zosta¬ nie przejeta przez posredni drazek. Jezeli \pomiedzy wolncmi koncami dzwigni przy- cylindrowych znajduje sie drazek laczni¬ kowy wymienionego! wyzej rodzaju, to( dra¬ zek ten zostaje obciazony cala wymieniona wyzej sila rozciagajaca. Drazek laczniko¬ wy zatem musi byc ze wzgledów bezpie¬ czenstwa obliczony na znacznie wieksze si¬ ly rozciagajace, niz te, które moga powsta¬ wac podczas jego normalnej pracy. W przypadkach, gdy drazek lacznikowy jest zmiennej dlugosci i zaopatrzony jest w ce¬ lu osiagniecia tej zmiennej dlugosci w za¬ cisk kulkowy lub inne podobne urzadzenie, zachodzi obawa, ze kulki tego zacisku zo¬ stana zakleszczone na stale lub nawet zmiazdzone.Wynalazek ma na celu usuniecie tych wad i polega na tern, ze drazek laczniko¬ wy zaopatrzony jest w podatny narzad, który przy wydluzaniu sie drazka ograni¬ cza jego naprezenie do pewnej okreslonej najwyzszej wartosci.Przedmiot wynalazku uwidoczniony jest na rysunku w postaci kilku przykla¬ dów wykonania. Fig. 1 przedstawia sche¬ matycznie pewna czesc hamulca wagonu kolejowego z drazkiem lacznikowym po¬ miedzy wolnemi koncami obydwóch dzwi¬ gni przycylindrowych, przyczem drazek ten sluzy do uruchomiania urzadzenia do nastawiania klocków hamulcowych; fig. 2 — przekrój polaczenia przegubowego mie¬ dzy jedna z dzwigni przycylindrowych i drazkiem posrednim, laczacym obie dzwi¬ gnie przycylindrowe; fig. 3 — przekrój u- rzadzenia wedlug wynalazku, osadzonego na drazku lacznikowym miedzy wolnemi koncami dzwigni przycylindrowych, a slu¬ zacego do odciazania tego drazka od dzia¬ lania nadmiernych sil rozciagajacych, wy¬ wolywanych dzialaniem sil bezwladnosci przy uderzaniach podczas przetaczania wa¬ gonów; fig. 4 — przekrój odmiany urza¬ dzenia wedlug wynalazku; fig. 5 — czesc urzadzenia hamulcowego z drazkiem lacz¬ nikowym miedzy wolnemi koncami dzwi¬ gni przycylindrowych, lecz o zmiennej dlu¬ gosci tego drazka, zaopatrzonego w kulko¬ we urzadzenie zaporowe; fig. 6 —\ przekrój jeszcze innej odmiany urzadzenia wedlug wynalazku. ^ Cyfra 1 oznaczono na rysunku cylinder hamulcowy, cyfra 2 — dzwignie przycylin¬ drowe, cyfra 3 — drazek posredni, laczacy obie te dzwignie, cyfra 4 — ciegla hamul¬ cowe, polaczone z dzwigniami przycylin- drowemi na wolnych koncach tych dzwi¬ gni, a cyfra 5 — drazek lacznikowy, umie¬ szczony miedzy wolnemi koncami dzwigni przycylindrowych.Urzadzenie hamulcowe, przedstawione na| fig. 1, zaopatrzone jest w urzadzenie 6, regulujace odstep klocków hamulcowych od, kól, umieszczone! na ciegle hamulcowem 4. Dzialanie tego urzadzenia regulacyjnego uzaleznione jest od suwu tloka hamulcowe¬ go, przyczem ruch przenosi sie na urzadze¬ nie regulacyjne za posrednictwem wyste¬ pu, umieszczonego na drazku lacznikowym 5. Urzadzenie hamulcowe, przedstawione na fig. 5, zaopatrzone jest w kulkowe u- rzadzenie zaporowe 7, umieszczone na drazku lacznikowym 5, a urzadzenie na- stawcze 8 umieszczone jest na czopie, sta¬ nowiacym staly punkt obrotu dzwigni przy¬ cylindrowej 2a. Urzadzenia, regulujace od¬ step, klocków hamulcowych od kól, sa zna¬ ne i z tego wzgledu nie wymagaja bliz¬ szych wyjasnien.Z powodu bezwladnosci klocków ha¬ mulcowych i zwiazanych z niemi drazków moga powstawac w cieglach hamulcowych 4 przy uderzeniach podczas przetaczania wagonów bardzo znaczne sily rozciagajace, powodujace zwiekszenie odleglosci miedzy wolnemi koncami dzwigni przycylindro¬ wych. Przenoszenie tych sil miedzy dzwi¬ gniami 2 odbywa sie normalnie przez draz¬ ki posrednie 3. Przy zwiekszeniu sie jed¬ nak luzu, powstajacego wskutek zuzycia sworzni 23, laczacych drazek posredni z dzwigniami przycylindrowemi, oraz po- — 2 —wiekszenia otworów dla tych sworzni, mo¬ ze sie zdarzyc, ze odstep miedzy wolnemi koncami dzwigni 2 bedzie mógl sie powiek¬ szyc, wskutek czego przenoszenie wymie¬ nionych wyzej znacznych sil rozciagaja¬ cych bedzie sie odbywalo za posrednictwem drazka lacznikowego 5.W celu usuniecia tych niepozadanych zjawisk, drazek lacznikowy 5 zaopatruje sie zgodnie z wynalazkiem w urzadzenie, które przy powstawaniu znaczniejszych sil rozciagajacych w tym drazku poddaje sie w takim stopniu, aby odstep miedzy wol¬ nemi koncami dzwigni przycylindrowych mógl sie co najmniej o tyle powiekszyc, o ile powiekszyl sie luz przy sworzniach 23, wskutek wytarcia sie tych sworzni oraz po¬ wiekszenia otworów, przez które te sworz¬ nie sa przetkniete.Urzadzenie to oznaczono na rysunku cyfra 9. W tern urzadzeniu (fig. 3) drazek lacznikowy sklada sie z dwóch czesci, przesuwnych wzgledem siebie wbrew dzia¬ laniu sprezyny 10. Urzadzenie to moze byc wykonane w takiej lub innej postaci i mo¬ ze byc umieszczone w dowolnem miejscu drazka lacznikowego 5. Sprezyna 10 po¬ winna byc dostatecznie silna, aby nie pod¬ dawala sie sile rozciagajacej, powstajacej w drazku lacznikowym 5 przy jego normal¬ nej pracy, kiedy uruchomia on urzadzenie, regulujace odstep klocków hamulcowych od kól.W postaci wykonania wynalazku, przedstawionej na fig. 3, dzieki sprezynie 10, z chwila ustania dzialania sil ciagna¬ cych, które spowodowaly przedluzenie drazka lacznikowego, przywrócona zostaje poczatkowa dlugosc tego drazka.Urzadzenie wedlug wynalazku moze byc tez tak wykonane, aby drazek laczni¬ kowy nie powracal wiecej do stanu pier¬ wotnego, lecz aby wydluzenie jego pozo¬ stawalo nadal. Daje to te korzysc, ze zwiekszenie dlugosci skoku tloka hamulco¬ wego, powstajace wskutek zwiekszenia sie luzu w przegubach 23, zostaje wyrównac przez odpowiednie przysuniecie klocków hamulcowych do kól; skoro bowiem wydlu¬ zenie sie drazka lacznikowego odpowiada dokladnie zwiekszonemu luzowi w przegu¬ bach 23, to samoczynne regulowanie odste¬ pów klocków hamulcowych od kól nastapi odpowiednio wczesniej. Dzieki temu nie- tylko zostaje usuniete szkodliwe dzialanie na drazek lacznikowy, wywolywane ude¬ rzeniami o siebie wagonów podczas prze¬ taczania, ale uderzenia te zostaja wyko¬ rzystane w pozyteczny sposób. Fig. 4 przedstawia przyklad wykonania takiego wlasnie rodzaju urzadzenia. Czesci drazka lacznikowego 5, przesuwajace sie wzgle¬ dem siebie z pewnem tarciem (fig. 4), sa do siebie dociskane sprezynami 11, umie- szczonemi na trzpieniach 12, laczacych o- bie czesci drazka, przyczem jedna czesc drazka 5 zaopatrzona jest w podluzne o- twory.W przykladzie wykonania wynalazku wedlug fig. 5 i 6 drazek lacznikowy 5 jest zmiennej dlugosci, dla osiagniecia której zaopatrzony jest w zacisk kulkowy 7. Na odleglosci x od oslony tego zacisku znajdu¬ je sie zderzak 14. Gdy odbywa sie hamo¬ wanie przy normalnym skoku tloka, to o- slona zacisku 7 i zderzak 14 zblizaja sie do siebie o odleglosc x, to znaczy do zetknie¬ cia sie ze soba.Przy luzowaniu hamulca zderzak 14 i oslona 7 rozchodza sie zpowrotem na, odle¬ glosc x. Gdy skok tloka jest wiekszy od normalnego, drazek lacznikowy 5 skrócony zostaje wiecej, niz wynosi dlugosc x. Usku¬ tecznione zostaje to w ten sposób, iz z chwila, gdy zderzak 14 i oslona 7 zetkna sie ze soba, czesc 5a drazka lacznikowego przesunie sie w zacisku 7. Po zluzowaniu hamulca moze nastapic przywrócenie zpo¬ wrotem tylko odleglosci x, natomiast prze¬ suniecie sie czesci 5a drazka lacznikowego w zacisku 7 nie moze nastapic, calkowita zatem dlugosc drazka lacznikowego 5 po- - 3 —fcOstajfc skrócona. Odleglosc x\ miedzy; oslo¬ na zacisku 7 oraz zderzakiem 14 zostaje przywrócona, zanim jeszcze hamulec zo¬ stanie calkowicie zluzowany, a wobec tego, ze drazek lacznikowy 5 nie moze sie wy¬ dluzyc, wiec przy koncu luzowania hamul¬ ca drazek, przechodzacy przez zacisk kul¬ kowy 8, musi sie w tym zacisku przesunac.To przesuniecie odpowiada dokladnie nad¬ miarowi dlugosci skoku tloka; wskutek te¬ go przy nastepnem hamowaniu skok tloka bedzie juz normalny. Opisane wyzej dzia¬ lanie jest znane.Zgodnie z wynalazkiem zderzak 14 wy¬ konany jest w postaci tulei, wpasowanej z pewnem dosc znacznem tarciem do oslony 13 sprezyny 10. Gdy wiec przy uderzeniu o siebie wagonów sprezyna 10 zostanie na¬ pieta i skrócona o pewna dlugosc, wówczas zderzak 14 przesuwa sie w otworze oslony 13 na równoznaczna odleglosc, wskutek czego odleglosc x zostaje o te dlugosc skrócona. Klocki hamulcowe beda wiec dzieki temu przysuniete do kól przy naj- blizszem hamowaniu na mniejsza odleglosc, zmniejszenie sie której odpowiada doklad¬ nie zwiekszeniu sie luzu w przegubach 23, przyczem skok tloka hamulcowego pozosta¬ je niezmieniony.Wynalazek nie ogranicza sie do postaci wykonania wynalazku, przedstawionych na zalaczonych rysunkach, gdyz jest rzecza o- czywista, iz budowa urzadzenia przy za¬ chowaniu jego przeznaczenia oraz dziala¬ nia moze byc odmienna w szerokich gra¬ nicach.Wynalazek moze miec zastosowanie w tych przypadkach, w których wskutek ude¬ rzen o siebie wagonów nastepuja zbyt du¬ ze naprezenia w drazku lacznikowym, przyczem nie jest konieczne, aby zespól drazków hamulcowych byl taki, jaki jest uwidoczniony na rysunku. Naprezenia bo¬ wiem moga powstawac równiez i w inne¬ go rodzaju zespolach drazków hamulco¬ wych. Moze sie równiez zdarzyc, ze dra¬ zek lacznikowy bedzie sie znajdowal nie pomiedzy wolnemi koncami dzwigni przy- cylindrowych, lecz np. pomiedzy jedna z tych dzwigni i jakims stalym punktem na podwoziu wagonu. Wynalazek niniejszy moze byc zastosowany równiez w tym o- statnim przypadku. PL