Wynalazek dotyczy malego synchro¬ nicznego silnika, posiadajacego nabiegun¬ niki, osadzone w otworach tarczy i wytwa¬ rzajace pole synchroniczne; tarcza ta po¬ siada szczeliny, wskutek czego powstaja dwa wzgledem siebie w fazie przesuniete strumienie, tworzace pole wirowe. Na kon¬ cach rdzenia magnetycznego, wzbudzanego pradem jednofazowym, sa umocowane bie¬ guny, których wspomniane nabiegunniki tworza naprzemian wieniec zebaty w ksztalcie korony. W celu utrzymania na- biegunników w oznaczonej odleglosci od siebie uzywa sie celowo wyzej wspomnia¬ nej tarczy, wykonanej z materjalu dobrze przewodzacego elektrycznosc. Przez otwo¬ ry w tej tarczy przechodza nabiegunniki stojana.Zaletami powyzszego wynalazku sa: male wymiary silnika, spokojny jego bieg, prostota konstrukcji, pewnosc ruchu, ta¬ niosc oraz stosunkowo duza wydajnosc.Dalej nalezy zaznaczyc, ze konstrukcja sil¬ nika jest tego rodzaju, iz moze on dzialac jako silnik z samoczynnym rozruchem lub jako silnik, wymagajacy rozruchu, przy- czem przemiana z silnika o samoczynnym rozruchu na silnik, wymagajacy rozruchu, odbywa sie zapomoca bardzo prostej mani¬ pulacji. Jest to wazne ze wzgledu na rózne przeznaczenia, wymagajace badz rozruchu samoczynnego, badz pomocniczego. Powyz¬ sza cecha jest wazna ze wzgledu na moz¬ nosc fabrykacji silników synchronicznych serjami.Na rysunku przedstawiono przykladwykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia przekrój podluzny silnika synchroniczne- i |o o samoczynnym ,rozruchu, fig. 2 — wi- d$k czolowy silnika wed|ug fig. 1, fig. 3 — perspektywiczny widok stalowej czesci wir¬ nika silnika synchronicznego, a fig. 4 — silnik synchroniczny z rozruchem obcym o- raz z urzadzeniem rozruchowem.Silnik synchroniczny wedlug fig. 1 i 2 posiada rdzen zelazny /, na którym osa¬ dzona jest cewka wzbudzajaca 15. Na kaz¬ dym z obu konców rdzenia zelaznego /, wystajacych z scianek czolowych cewki wzbudzajacej 15, umocoMCane sa bieguny 2, 3. Biegun 2 posiada dwie koncówki (ramio¬ na) , wyprowadzone ku górze tuz obok cew¬ ki i równolegle do rdzenia /. Obydwa ra¬ miona sa rozwidlone u góry tak, iz na jed- nem z ramion powstaja nabiegunniki 4, 5, a na drugiem — nabiegunniki 6, 7. Biegun 3 jest na koncu równiez rozwidlony, tak iz na jednem z ramion tego bieguna powstaja nabiegunniki 10, 11, a, na drugiem — nabie¬ gunniki 8, 9. Nabiegunniki 4 — 11 sa ulo¬ zone kolisto i wspólsrodkowo do osi podluz¬ nej rdzenia zelaznego 1 i posiadaja jedna¬ kowe odstepy od siebie. Nabiegunniki 4 — /'/-wystaja z otworów 12 tarczy miedzianej 13. W tarczy 13 wykonane sa szczeliny 14, posiadajace jednakowe odstepy od siebie.Szczeliny te uchodza do otworów 12 tarczy miedzianej 13. Go drugi otwór 12 tarczy 13 posiada taka szczeline 14, dzieki czemu powstaja dwa strumienie magnetyczne, których fazy sa wzgledem siebie przesunie¬ te, wskutek czego zostaje utworzone pole wirowe. W otworze rdzenia zelaznego / znajduje sie lozysko 21, w któremu jest ob¬ rotowo osadzony wal wirnika 16. Wirnik 16 wykonany jest w postaci tarczy z blachy stalowej, zaopatrzonej na obwodzie w. zeby 17. Zeby 17 sa odgiete prostokatnie do plaszczyzny tarczy blaszanej 16; posiadaja one jednakowe odstepy od siebie i sa~ ulo¬ zone wspólsrodkowo do osi podluznej rdzenia zelaznego /, w niewielkim odstepie promieniowym od nabiegunników 4 — //.Wirnik 16 moze byc tanio i szybko wykona¬ ny przez wytlaczanie tarczy blaszanej i za¬ giecie zebów 17. Wirnik moze byc wykona¬ ny np. z kilku uzebionych i polaczonych ze soba tarcz stalowych.Wywolane tarcza miedziana 13 przesu¬ niecie fazowe wytworzonych strumieni ma¬ gnetycznych powoduje powstanie eliptycz¬ nego' pola wirowego, które pociaga za soba wirnik 16 wskutek szczatkowego magne¬ tyzmu stali, powodujac tern. samem rozruch silnika. Synchroniczny ruch wirnika 16 od¬ bywa sie w ten sposób, ze w czasie kiedy strumien magnetyczny osiaga najwieksza wartosc (amplitude), jeden z zebów wirnika mija jeden z nabiegunników stojana. Zeby wirnika daza zatem w ten sposób do mija¬ nia nabiegunników stojana, zeby minimalna opornosc magnetyczna zostala osiagnieta równoczesnie z najwieksza wartoscia (am¬ plituda) strumienia, czyli zeby wirnik 16 na kazde pól okresu obracal sie jednokie¬ runkowo o jeden zab tego wirnika. W ten sposób liczba obrotów silnika moze byc bardzo mala. W przykladzie wykonania, przedstawionym na fig. 1 i 2, wirnik posia¬ da* 32 zeby. W przypadku czestotliwosci sieci, wynoszacej 50 okresów na sekunde, zmiana biegunów odbywa sie 6000 razy na minute. Wskutek tego wirnik mija sie w ciagu minuty z 6000 dzialek biegunowych wirnika, czyli ze robi = 187,5 obro- 32 tów na minute.Na fig. 4 przedstawiono silnik synchro¬ niczny, w którym nabiegunniki 8, 9, 10, 11 bieguna 3 sa polaczone z dzwignia 20.Dzwignia 20 wraz z biegunem 3 obraca sie okolo panewki 21 miedzy dwoma zderzaka¬ mi 22, 23 i znajduje sie pod dzialaniem sprezyny ciagnacej 24.Jezeli teraz obracac dzwignia 20, wbrew dzialaniu sprezyny 24, z polozenia, przed- - 2 -stawionego na fig. 4, az do zderzaka, 23, wówczas odbywa sie niesymetryczny po¬ dzial nabiegunników 4 — 11 stojana. Skut¬ kiem tego wytwarza sie asynchroniczny moment obrotowy, który udziela impulsu rozruchowego wirnikowi 16. Po zwolnieniu dzwigni 20 nabiegunniki 8, 9, 10, 11 stoja¬ na, wskutek dzialania sprezyny 24, wraca¬ ja do polozenia pierwotnego. Podzial na¬ biegunników stojana staje sie potem pra¬ wie ze symetryczny, wobec czego synchro¬ niczny moment obrotowy, a wskutek tego i sprawnosc silnika zostaja powiekszone do stanu normalnego.Przestawianie bieguna 3 moze odby¬ wac sie recznie lub zapomoca przekaznika elektrycznego.Wyzej opisany silnik synchroniczny z obcym rozruchem nadaje sie zwlaszcza do napedu mechanizmów zegarowych. W tym przypadku silnik nie powinien rozruszac sie samoczynnie w razie chwilowego braku napiecia, gdyz byloby trudno poznac, ze zegar nalezy wyregulowac. Mozna latwo poznac, iz zegar ten trzeba doregulowac wtedy, gdy zatrzymal sie on i stoi. W przy¬ padku zas samoczynnego rozruchu silnika zegar chodzilby z opóznieniem, gdyz jego chwilowe zatrzymanie sie z powodu chwi¬ lowego braku napiecia mogloby byc nieza¬ uwazone.Opisany silnik synchroniczny nadaje sie nietylko do napedzania np. zegarów du¬ zych, stopperów, zegarów akordowych, ro¬ botniczych, kontrolnych, budzików, zega¬ rów grajacych, lecz równiez i do innych od¬ powiednich celów. PL