PL23893B1 - Ki. lfl n, ljto. Nierdzewiejacy stop zelaza. - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy nierdzewiejacych stopów zelaza, zwlaszcza nadajacych sie do odlewów formowych, a mianowicie stopów, które wykazuja zarówno latwa lejnosc, jak i dobra wytrzymalosc, latwiejsza obrabial - nosc i taniosc, oraz posiadaja przytern te rozstrzygajaca pod wzgledem stosowania do licznych celów zalete, ze nie podlegaja rdzewieniu zarówno w stanie wypolerowa¬ nym, jak i nieobrobionym.Przy ocenie odpornosci stopu zelaza w pojeciu chemicznem nalezy rozrózniac na¬ stepujace wlasciwosci lub rodzaje stopów: 1. Nieutleniajace sie pod dzialaniem ognia, a takze stopy, nie tworzace zendry w powyzszej temperaturze, 2. Nierdzewiejace do glebi, czyli od¬ porne na nadzeranie, 3. Nierdzewiejace na powierzchni — wolne odi rdzy.Zwlaszcza miedzy dwoma ostatniemi rodzajami stopów, to znaczy miedzy stopa¬ mi nierdzewiejacemi do glebi i nierdzewie- jacemi na powierzchni istnieje w praktyce wielka róznica. Do wyrobu licznych przed¬ miotów uzytkowych, np. okuc, klamek okien, drzwi i podobnych czesci, które ze wzgledów estetycznych lub innych musza posiadac powierzchnie blyszczaca, zadna miara nie nadaje sie materjal, który nie rdzewieje co prawda do glebi, natomiast wystawiony na dzialanie wilgoci lub de¬ szczu — rdzewieje na powierzchni.Wytwarzano juz wprawdzie odporne stopy zelaza z chromem do odlewów for¬ mowych, dotychczas jednakze zdolano tyl-ko otrzymac odlew, nieutleniajacy sie w | wysokiej^temperaturze, a*wiec odporny na luszcfeefcie sie,* jak równiez nadzeranie.% Ochrone przeciw d&lszemu^utlenianiu two¬ rzy przytem wlasnie trwala i zwarta war¬ stewka utleniona, powstajaca na po¬ wierzchni. Natomiast dotychczas nie potra¬ fiono wytwarzac odlewów nierdzewieja- cychi na powierzchni, czy to w stanie pole¬ rowanym, czy tez niepolerowanym. Do¬ tychczas wogóle nie istniala mozliwosc wy¬ twarzania takich niepodlegajacych rdze¬ wieniu odlewów formowych. Nie bylo wia¬ domo, w jakich ilosciach nalezy uzyc po¬ trzebnych do tego celu domieszek wegla, chromu i krzemu. Poza tern bylo bardzo trudno polaczyc wlasciwosc nierdzewienia z wlasciwosciami, koniecznemi przy wy¬ twarzaniu odlewów formowych, zwlaszcza wyrobów masowych i seryjnych, a miano¬ wicie dobrej lejnosci, latwosci obróbki i duzej ciagliwosci.Przy zachowaniu zupelnie okreslonych ilosci dodatku chromu i dodatku wegla przy jednoczesnem miarkowaniu zawarto¬ sci krzemu mozna otrzymac nierdzewiejacy odlew formowy. Stop ten jednoczesnie po¬ siada dobra lejnosc i obrabialnosc przy do¬ brej wytrzymalosci oraz jest bardzo tani.W wyniku licznych badan okazalo sie, ze odlew formowy, dobrze lejmy i obrabialny otrzymuje sie ze stopur zawierajacego 0,7 — 2,6% wegla z domieszka co naj- mniej od 15% do okolo 40% chromu. Za¬ wartosc krzemu waha sie w zaleznosci od wymaganych technicznych wlasciwosci od¬ lewu i obróbki wytwarzanych przedmiotów i wynosi np. 0,4 do 3%.Jednak odlew formowy z powyzszego stopu posiada zupelna odpornosc na rdze¬ wienie przewaznie dopiero po wygladze¬ niu jego powierzchni, np. przez polerowa¬ nie, wytrawianie i t. d.Przy zawartosci w stopie od 0,1 do 2,3%l wegla: i od 20 do 40% chromu otrzy¬ muje sie odlew formowy „bezwzglednie nierdzewny" nawet przy uszkodzonej war¬ stwie zewnetrznej, czyli ze odlew nie rdze¬ wieje w stanie surowym (niepolerowany i nieuszlachetniony).W stopach tych okazalo sie rzecza ko¬ rzystna, azeby zawartosc chromu wzrasta¬ la w zaleznosci od zawartosci wegla.Zawartosc wegla w tych stopach znaj¬ duje sie w pewnym stosunku do zawarto¬ sci chromu; jezeli np. zawartosc wegla wzrasta od 0,7 do 2,3%, wtedy zawartosc chromu powinna jednoczesnie wzrastac przynajmniej wzdluz linji, która rozciaga sie, jak to uwidoczniono na rysunku, od \h% wzglednie 20% chromu, az do 30% wzglednie 40%.Na rysunku przedstawiono graficznie wyzej opisana zasade, wedlug której za¬ wartosc chromu zwieksza sie w zaleznosci od zawartosci wegla w celu otrzymania odlewów nierdzewie jacyeh. Na osi odcie¬ tych podano w procentach zawartosc we¬ gla, a na osi rzednych takze w procentach — zawartosc chromu. Boki prostokata Af B, C, D ograniczaja plaszczyzne, na której zawartosc wegla zmienia sie od 0,7% do 2,6%, a zawartosc chromu od 15% do 40%.Naf tej plaszczyznie wszystkie punkty, któ¬ re leza powyzej krzywej C, E lub na tej krzywej, daja w mysl wynalazku odpo¬ wiednie stopy do odlewów nierdzewieja- cych, odlanych w formach odlewniczych.Przytem stopy te posiadaja jednoczesnie dobra lejnosc i obrabialnosc, przy dosta¬ tecznej wytrzymalosci. We wszystkich punktach pomiedzy prosta C, D i krzywa F, G lub tez miedzy krzywemi C, E (E\ E") i F, G otrzymuje sie stopy o dobrej odpornosci na rdzewienie zasadniczo tylko wtedy, gdy odlane przedmioty poleruje sie lub poddaje sie je obróbce, wygladzajacej powierzchnie odlewu, np. trawieniu lub szlifowaniu. Natomiast stopy, które odpo¬ wiadaja punktom powyzej krzywej F, G, a wiec znajduja sie na plaszczyznie A, F, G, wykazuja pelna odpornosc na rdzewie- — 2 —nie, takze w stanie odlanym na surowo.Plaszczyzna ta rozciaga sie wedlug powy¬ zej podanych granic jeszcze dalej na lewo, az do najnizszej zawartosci wegla w sto¬ pie, wynoszacej okolo 0,1% i obejmuje równiez plaszczyzne F, H, I, A. Stopy, od¬ powiadajace punktom tej plaszczyzny, nie wykazuja oczywiscie tak dobrej lejno- sci, jak stopy lezace na plaszczyznie A, F,G.Wolny od rdzy odlew formowy, wytwo¬ rzony ze stopu wedlug niniejszego wyna¬ lazku, nadaje sie doskonale np. do wyro¬ bu przedmiotów masowych, jak okuc do wagonów tramwajowych i kolejowycn, czesci samochodów, uzbrojen, okuc okreto¬ wych, srub okretowych i innych czesci, któ¬ re sa wystawione na dzialanie wody mor¬ skiej, a oprócz tego do wyrobu przedmio¬ tów codziennego Uzytku, jak np. nozy, ly¬ zek, widelców, menazek, naczyn, maszy¬ nek do strzyzenia oraz czesci maszyn i a- paratów wszelkiego rodzaju.Oprócz tego odlew ten nadaje sie do wyrobu odpornych na scieranie cylindrów samochodowych, panewek i tloków, jak równiez odpowiednich innych czesci silni¬ ków spalinowych, parowozów i t. d. Cylin¬ dry takich maszyn ulegaja bardzo szyb¬ kiemu jednostronnemu starciu wskutek wielkiej liczby obrotów, przez co do górnej czesci cylindra doplywa zbyt wiele oleju, zabrudzajacego swiece, co powoduje za¬ trzymywanie sie pracy silnika. Oprócz tego cylindry te trzeba na nowo szlifowac, co jest zwiazane z wielkiemi kosztami.Mozna równiez w znany sposób wply¬ wac na wlasciwosci otrzymanego odlewu przez dodawanie innych metali stopowych, jak np. niklu, kobaltu, wolframu, molibde¬ nu, miedzi i t* d* PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe. 1. Nierdzewiejacy stop zelaza, sluza¬ cy do odlewania przedmiotów, nierdzewie- jacych w stanie polerowanym, znamienny tern,, ze zawiera 0,7% do 2,6% wegla, 15% do 40% chromu i 0,4% do 3% krzemu.
2. 2. Odmiana stopu wedlug zastrz. 1, w zastosowaniu do odlewania przedmiotów, nierdzewiejacych w stanie surowym (nie¬ obrobionym), znamienna tern, ze zawiera 0,1% do 2,3% wegla, 20% do 40% chro¬ mu i 0,4% do 3% krzemu.
3. 3. Nierdzewiejacy stop wedlug zastrz. 1 — 2, znamienny tem, ze przy powieksza¬ jacej sie zawartosci wegla od 0,7% wzgled¬ nie 0,1% doi 2,6%, wzglednie 2,3%, zawar¬ tosc chromu wzrasta przynajmniej wedlug krzywej (CE", CE, CE wzglednie FG), która zaczyna sie przy dolnej granicy chro¬ mu 15% wzglednie 20%, a konczy sie przy zawartosci 30% wzglednie 40% chromu. Bernhard Vervoort. Zastepca: Inz. F. Winnicki, rzecznik patentowy.Do opisu patentowego Nr 23893. y ,7 1 L~, y y y y y y y \S S y y \y \y H y y y y y -^ ttoa y S s f S / y sf mn / / s / y S \ ; )•• \ s V J * * s ^ 1 ^ ^ i* £ T L c 'Ms *Ay .1v\ wr *w Sf vv%.\ *rr< W^^Wk< Ws m¥ G T^?T^ ^^ 77Z \v\ £ t ^^ i 1 i \ 4 1 £ i 1 ^\ ^ ^ h^ ^ / // 0 c[ Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. ¦;jbb!| PL