Wynalazek niniejszy dotyczy smigiel do statków powietrznych i ma[ na celu udosko¬ nalenie obsady metalowych smig, aby takie smigi nadawaly sie do uzycia w smiglach nastawnych oraz smiglach o zmiennym skoku. Wyrazenie „smiglo nastawne" ozna¬ cza w niniejszym opisie smiglo, w którem skok smig moze byc nastawiany na okre¬ slona zgóry wartosc tylko wtedy, gdy sa¬ molot (statek powietrzny) znajduje sie na ziemi, a smiglo nie obraca sie. Wyrazenie „smiglo o zmiennym skoku" oznacza w ni¬ niejszym opisie smiglo, w którem skok smi¬ gla moze byc zmieniany podczas obracania sie, smigla.W smigle nastawnem lub smigle o zmiennym skoku, w którem smigi sa wyko¬ nane ze stosunkowo miekkiego metalu, np. stopu magnezowego lub stopu glinowego, niezbedne jest wzmacnianie podstaw smig ze wzgledu na naprezenia, na które sa one wystawione. Wedlug wynalazku niniejsze¬ go smiga ze stosunkowo miekkiego metalu jest zaopatrzona w tuleje z twardszego me¬ talu, nasrubowana na nia w stanie nagfza~ nym, wskutek czego po ochlodzeniu sie tu¬ leja ta' ochwytuje mocno podstawe smigi na calej powierzchni wspóldzialajacych ze soba gwintów.W odmiennym przykladzie wykonaniawedlug wynalazku niniejszego tuleja ota¬ czajaca smige jest zaopati^ona w luzny kolnierz (to jest-nasuwanytna tuleje), ota¬ czajac^-tuleje i *tworzacy'oparcie lozyska, przejmujacego nacisk osiowy smigi i umie¬ szczonego w piascie smigla. W smigle we¬ dlug wynalazku stykajace sie ze soba po¬ wierzchnie (podstawy smigi i tulei) moga byc pokryte cienka warstwa miekkiego me¬ talu, która zapobiega przywieraniu tych powierzchni do siebie.Na rysunkach przedstawiono przyklad wykonania wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok czolowy, czesciowo w przekroju, nastawnego smigla o trzech smigach, przy- czem uwidocznione sa podstawy smig, fig. 2 — przekrój wzdluz linji 2 — 2 na fig, 1, przyczem niektóre czesci smigla sa opu¬ szczone, fig. 3 — przekrój podluzny czesci podstawy smigi oraz czesci piasty smigla o zmiennym skoku, wykonanego wedlug wynalazku niniejszego, fig. 4 — odmiane urzadzenia, uwidocznionego na fig. 3, a fig. 5 — odmiane nakretki, przytrzymujacej smige.Jak uwidoczniono na fig. 1 i 2, piasta 10 smigla jest wykonana jako jednolita calosc, w przeciwienstwie do znanych piast dwudzielnych, skladajacych sie z dwóch polówek, laczonych ze soba w celu ujecia w nie podstaw smig. Kazda ze smig 11 smigla jest wykonana ze stopu magne¬ zowego, posiadajacego sklad nastepujacy: glinu — nie wiecej niz 10%, cynku „ ,. „ 1,5%, manganu ,, „ „ 1%, zanieczyszczen nie wiecej niz 1,5%.Reszte stopu stanowi magnez.Smigi moga byc równiez wykonane ze stopu, w którym przewaza glin. Podstawa kazdej smigi 11 jest zaopatrzona w gwint' 12 i oto¬ czona tuleja 13 ze stosunkowo twardego stopu stalowego, np. ze stali. Ta1tuleja jest nakrecona na podstawe smigi w stanie na¬ grzanym.Srednica gwintu tulei 13 jest nieco mniejsza od srednicy gwintu podstawy smi¬ gi 11 (przed nasadzeniem tulei). Tuleje na¬ grzewa sie, przez co powoduje sie jej roz¬ szerzenie sie, poczem nakreca sie ja na go¬ raco na smige 11. Gdy tuleja ochladza sie nastepnie, to ochwytuje ona mocno podsta¬ we smigi na calej powierzchni wspóldzia¬ lajacych ze soba gwintów.Jezeli smiga jest wykonana z wymienio¬ nego powyzej stopu magnezowego, to we¬ wnetrzna srednica tulei powinna byc mniej¬ sza (na zimno) o 0,001 cm (na kazdy cm srednicy) od zewnetrznej srednicy gwintu podstawy smigi.Gwint, wykonany nai kazdej z tych cze¬ sci smigi, posiada stale wymiary, przyczem promien krzywizny dna zlobków gwintu podstawy smigi jest wiekszy od promienia krzywizny dna zlobków gwintu tulei, wyko¬ nanej z twardszego metalu.Jak widac z rysunku, grubosc scianek tulei zmniejsza sie stopniowo ku jej ze¬ wnetrznej krawedzi; ten scieniony koniec tulei równiez mocno ochwytuje podstawe smigi, wskutek czego podstawa smigi i scieniony koniec tulei daza do wyginania sie jako jedna calosc, przez co unika sie umiej scowiania sie naprezen.Tuleja 13 jest zaopatrzona w kolnierz 14, który tworzy z nia jednolita calosc i opiera sie na wystepie pierscieniowym 15 gniazda piasty, przyczem smiga jest przy¬ trzymywana w piascie zapomoca wkretki 16, dociskajacej kolnierz 14 do wzmianko¬ wanego wystepu.Z rysunku widac, ze polozenie smigi 11 w piascie moze byc nastawiane dowolnie, gdy samolot (statek powietrzny) znajduje sie na ziemi, po obluznieniu wkretki 16.Stalowa tuleja w nalezyty sposób wzmacnia smige ze stosunkowo miekkiego metalu i tworzy dostatecznie twarda powierzchnie, wytrzymujaca znaczne naprezenia, powo¬ dowane sila odsrodkowa, lub naprezenia, dzialajace w kierunku bocznym, które po- — 2 —wstaja i dzialaja pomiedzy podstawa smigi i gniazdem piasty.W odmiennym przykladzie wykonania.; uwidocznionym na fig. 5, kolnierz 14 tulel smigi opiera na czolowej powierzchni scian¬ ki gniazda piasty i jest przytrzymywany zapomoca nakretki 45, nakreconej na ze¬ wnetrzna powierzchnie scianki gniazda pia¬ sty.Jak wiadomo, przy docisnieciu do sie¬ bie dwóch czesci metalowych, poddanych naprezeniom, sily, dzialajace miedzy cza¬ steczkami powierzchni obydwóch tych cze¬ sci, powoduja przeksztalcenie sie gladkich powierzchni na powierzchnie chropowate, aczkolwiek zaden wzgledny przesuw tych powierzchni nie zachodzi; zjawisko to jest znane pod nazwa ,,chropowacenia" po¬ wierzchni. Aby zapobiec takiemu chropo- waceniu i przywieraniu do siebie po¬ wierzchni podstawy smigi i otaczajacej ja tulei, stykajace sie ze soba powierzchnie ich przed laczeniem tych czesci ze soba po¬ wleka sie wedlug wynalazku cienka warstwa substancji ochronnej. Substancje ochronna moze stanowic olej lub niektóre zywicowate lub gumowate substancje, roz- smarowane po tych powierzchniach.Powierzchnie te moga byc równiez po¬ wleczone galwanicznie bardzo cienka warstwa miekkiego metalu, np. miedzi lub cyny, o grubosci kilku tysiecznych mili¬ metra. Taka cienka warstwa, umieszczona pomiedzy tuleja 13 i podstawa smigi 11, zapobiega przywieraniu tych czesci do sie¬ bie.W odmianie wykonania, uwidocznione¬ go na fig. 3, która przedstawia tylko! czesc podstawy smigi, tuleja 13 jest nakrecona na podstawe smigi w stanie nagrzanym, przyczem powierzchnie styku sa powleczo¬ ne warstwa miekkiego metalu, jak w dopie¬ ro co opisanym przykladzie. Pierscien 18, zaopatrzony w kolnierz, jest nasrubowany na zewnetrzna powierzchnie1 tulei 13, przy¬ czem pierscien ten posiada wystep, pod¬ trzymujacy lozysko walkowe 19; które sty¬ ka sie z pierscieniem 20, wkreconym w gniazdo 10 piasty.Pierscien 18 posiada cylindryczny wy¬ step 21, który tworzy powierzchnie lozy¬ skowa, wspóldzialajaca z powierzchnia lo¬ zyskowa 22, znajdujaca sie na wewnetrz¬ nej sciance gniazda piasty. W pewnem miejscu wpoblizu konca zewnetrznego tule¬ ja stalowa 13 posiada cylindryczna po¬ wierzchnie lozyskowa 23, która lacznie z wystajacym nazewnatrz wystepem cylin¬ drycznym 24 pierscienia 20 tworzy drugie lozysko.Urzadzenie to jest zaopatrzone w pier¬ scienie 25 i 26, zapobiegajace wyciekaniu oleju (smaru).Na fig. 3 przedstawiono smiglo o zmien¬ nym skoku, w którem skok smig moze byc zmieniany podczas obracania sie smigla, np. podczas lotu samolotu (statku po¬ wietrznego). Tuleja 13 lub czesc 27 pier¬ scienia 18 jest sprzezona1 w znany sposób z urzadzeniem, sluzacem do zmiany skoku smig i nie stanowiacem przedmiotu wyna¬ lazku niniejszego.Lozysko walkowe 19 przejmuje napre¬ zenia, powodowane sila odsrodkowa, a jed¬ noczesnie umozliwia obracanie sie smigi w gniezdzie piasty. Lozyska zas, które two¬ rza czesci 21 i 22 oraz 23 i 24 urza¬ dzenia, przejmuja sily, dzialajace w kie¬ runku prostopadlym do podluznej osi smigi.W odmianie, uwidocznionej na fig. 3, pierscien 18 daje sie odlaczac w kazdej chwili od tulei 13, tak ze zespól lozysk i zespól czesci smigi moga byc, w razie po¬ trzeby, wymieniane niezaleznie od siebie.W odmiennie wykonanem urzadzeniu, przedstawionem na fig. 4, wystep pierscie¬ nia 18 stanowi pierscien biezniowy lozy¬ ska oporowego i posiada skierowane ku wewnatrz przedluzenie 42, tworzace we¬ wnetrzny pierscien biezniowy, lozyska wal¬ kowego1 43. — 3 — PL