Jak wiadomo, omdlenie lub smierc kierowcy pojazdu mechanicznego moze byc przyczyna bandzo groznej katastrofy. W niektórych pojazdach stosuje sie system, który w przypadku zaslabniecia lub smier¬ ci kierowcy powoduje zatrzymanie po¬ jazdu. W szczególnosci kierowca lokomo¬ tywy elektrycznej powinien naciskac przy¬ cisk np. noga tak, iz w razie ustania na¬ cisku na przycisk nastepuje przerwanie pradu W silnikach. Wedlug niniejszego wy¬ nalazku w razie zaslabniecia lub smierci kierowcy nastepuje zamkniecie obwodu elektrycznego, wywolujac nietylko zatrzy¬ manie silnika* lecz równiez zacisniecie ha¬ mulców w czasie okreslonym zgóry, a na¬ stepnie przerwanie tego obwodu.W tym cdu urzadzenie do zatrzymy¬ wania i hamowania o dzialaniu automa- tycznem jest wykonane tak, ze spelnia wa¬ runki nastepujace: 1) gdy pojazd stoi nieruchomo, obwód jest otwarty zapomoca wylacznika odsrod¬ kowego, 2) gdy pojazd jest w biegu, obwód po¬ zostaje otwarty na skutek dzialania kierow¬ cy na raczke przerywacza, 3) gdy pojazd jest w biegu, a kierowca uwolni raczke, lub gdy paisazerowie uru¬ chomia przycisk sygnalu alarmowego, ob-wód zostaje zamkniety, elektromagnes uru¬ chomia urzadzenie do zatrzymywania sil-. * nika pojazdu, a, silnik elektryczny, wla¬ czony w obwód, zaczyna obracac sie, uru¬ chomiajac przekladnie, która za posrednic¬ twem ruchomej nakretki, opartej o.mie- szek lub tlok hydrauliczny, uruchomia mechanizm hamulców, powodujac zatrzy¬ manie pojazdu, 4) gdy dzialanie na mechanizm hamul¬ ców osiagnie dostateczna wartosc, cisnie¬ nie w mieszku osiaga wartosc, odpowiada¬ jaca sile napiecia sprezyny, utrzymujacej w stanie zamknietym drugi wylacznik, który wobec tego zostaje uruchomiony i przerywa prad w obwodzie, hamulce zas pozostaja zaryglowane wskutek nieodwra¬ calnosci ruchu nakretki po srubie, przy- czem silnik pojazdu pozostaje zahamo¬ wany, 5) gdy pojazd, pozostawiony bez do¬ zoru, bedzie puszczony w ruch, to wylacz¬ nik odsrodkowy zamknie obwód, wskutek czego zacznie dzialac urzadzenie wedlug wynalazku i zatrzyma pojazd.Na zalaczonym rysunku przedstawiono tytulem przykladu urzadzenie wedlug wy¬ nalazku.Baterja akumulatorów a zasila linje glówna b, c, do której jest przylaczony obwód oswietleniowy pojazdu. Do prze¬ wodu 6 jest przylaczony przewód d, pro¬ wadzacy do wylaaznika odsrodkowego e.Wylacznik tenf znanej skadinad konstruk¬ cji, którego ruch obrotowy zalezy od ru¬ chu obrotowego kól pojazdu, jest wlaczo¬ ny w taki sposób, ze przerywa prad, gdy kola sa nieruchome, a wlacza prad pod¬ czas biegu pojazdu.Drugi zacisk tego wylacznika jest po¬ laczony z jednym z zacisków silnika elek¬ trycznego /. Przewód g, idacy od drugiego zacisku silnika, prowadzi do wylacznika h. który utrzymuje obwód w stanie za¬ mknietym dzieki wywzorcowanej sprezy¬ nie i; dalej dbwód przebiega przez elek¬ tromagnes /, wylacznik k i jego zacisk do linji c. Ten ostatni wylacznik jest utrzy¬ mywany W stanie zamknietym dzieki spre¬ zynie % przyczem kierowca, chcac utrzy¬ mac obwód w stanie otwartym, powinien naciskac raczke m.Równolegle z wylacznikiem k jest po¬ laczony drugi wylacznik n, dostepny dla pasazerów.Przerywacz ten jest zaopatrzony w sprezyne o tego rodzaju, ze z chwila na¬ cisniecia przycisku p drazek lub ramie ruchome przekracza polozenie równowagi obojetnej sprezyny o i zamyka kontakt ii1,- tak iz w rezultacie po nacisnieciu przy¬ cisku nie mozna przerwac ponownie obwo¬ du z zewnatrz, gdyz dla przerwania obwo¬ du trzeba odplombowac skrzynke wylacz¬ nika i odchylic dzwignie recznie.Silnik / napedza przekladnie q, której wal wyjsciowy jest zakonczony sruba r, na która wkreca sie nakretka s, prowadzo¬ na w oslonie przekladni, przyczem na¬ kretka nie moze obracac sie, lecz tylko po¬ suwac sie podczas biegu silnika. Nakretka ta za posrednictwem mieszka /, napelnio¬ nego ciecza, opiera sie o trzpien u, który steruje mechanizm haimulców, zaznaczony schematycznie jako pedal v.Mieszek / jest polaczony rurka w z drugim mieszkiem x, którego odksztalce¬ nie pod wplywem cisnienia wewnatrz po¬ woduje przerwanie kontaktu z wylaczni¬ kiem h, utrzymywanym w stanie zamknie¬ tym zapomoca sprezyny wywzorcowanej i.Wreszcie elektromagnes / steruje dzwi¬ gnie y, która sprezyna z utrzymuje w okre- slonem polozeniu, przyczem wskutek przy¬ ciagania elektromagnesu sprezyna prze¬ chodzi poza polozenie obojetne i sprowa¬ dza dzwignie y w drugie polozenie, utrzy¬ mywane juz wówczas stale zapomoca spre¬ zyny z pomimo ustania dzialania elektro¬ magnesu.Dzwignia y steruje urzadzeniem do za¬ trzymywania silnika, Jak zaznaczono na — 2rysunku, dzwignia ta zamyka zawór dopro¬ wadzajacy paliwo do silnika. Zreszta dzwi¬ gnia ta naoglaby uruchomiac równiez kon¬ takt magneta, przekaznik w przypadku trakcji elektrycznej, i t. d.Uklad powyzszy dziala w sposób na¬ stepujacy. Gdy pojazd stoi, a kierowca znajduje sie na stanowisku, lecz nie przy¬ ciska rajczki m, to obwód jest przerwany zapomoca wyjlaczsnika odsrodkowego e.Przed uruchomieniem pojazdu kierowca powinien nacisnac raczke m reka lub noga wdól w kierunku strzalki i7, powodujac przerwanie kontaktu. Gdy pojazd jest w biegu, przerywacz odsrodkowy e zamyka kontakt, lecz obwód pozostaje przerwany W wylaczniku k. Jezeli podczas jazdy na¬ stapi omdlenie lub smierc kierowcy, to tern samem raczka m zostanie przez niego zwolniona, wskutek czego obwód pradu zamknie sie i ma przebieg nastepujacy: przewód b, przewód d, wylacznik e (za¬ mkniety), silnik /, przewód g, wylacznik h (zamkniety), elektromagnes /, wylacznik k (zamkniety), przewód c. Prad, przeplywa¬ jac przez elektromagnes /', powoduje przy¬ ciagniecie dzwigni y i zapomoca urzadze¬ nia, uruchomianego przez te dzwignie, po¬ woduje zatrzymanie silnika.Jednoczesnie zaczyna obracac sie sil¬ nik elektryczny /, obracajac przekladnie q i srube r. Nakretka s wykreca sie i opiera sie o mieszek / i trzpien u, powodujac u- ruchomienie mechanizmu hamulcowego.Szybkosc tego dzialania jest wyregulowa¬ na stosunkiem przekladni q, redukujacej obroty, w zaleznosci od potrzeby szybsze¬ go lub powolniejszego dzialania. Gdy na¬ cisk na mechanizm hamulców osiagnie o- kresllona zgóry wartosc dla otrzymania najlepszych warunków hamowania, cisnie¬ nie w mieszkach / i x równiez osiagnie okreslona wartosc. Nacisk, wywierany za¬ pomoca mieszka x, staje1 sie wówczas wiek¬ szy od nacisku sprezyny i, przyczem kon¬ takt h przerywa obwód. Silnik / zatrzymu¬ je sie, a elektromagnes / przestaje dzialas, lecz dzwignia y pozostaje nadal w poloze¬ niu zamkniecia, a hamulce zacisniete, po* niewaz sruba r jest nieodwracalna.Uklad dziala tak samo, jezeli podróz¬ ny w niebezpieczenstwie uruchomi sygnal alarmowy* naciskajac przycisk p.Nalezy zaznaczyc, ze jezeli wszystkie aparaty sa zamkniete w zaplombowanych skrzynkach, to nie mozna uruchomic po¬ nownie pojazdu bez uprzedniego odplom- bowania skrzynki przekladni i cofniecia nakretki s, oraz skrzynki elektromagnesu, celem sprowadzenia dzwigni y w poloze¬ nie otwarcia* i ewentualnie skrzynki sy¬ gnalu alarmowego — dla odchylenia wy¬ lacznika p.Wreszcie, gdy pojazd stoi, kierowca moze nie naciskac raczki m, mimo to po¬ jazd nie ruszy z miejsca, poniewaz obwód elektryczny jest przerwany w przelaczni¬ ku odsrodkowym e. Jezeli zas wóz, pozo¬ stawiony bez dozoru, sam ruszy z miejsca, to przerywacz odsrodkowy e zamknie kon¬ takt, urzadzenie zacznie dzialac, a tern sa¬ mem nastapi zatrzymanie wozu bez niczy¬ jej poimocy.Urzadzenie wedlug wynalazku moze posiadac odmienne szczególy, nie wykra¬ czajac poza ramy wynalazku. W szczegól¬ nosci zespól, zlozony z silnika i przeklad¬ ni, redukujacej obroty, moze byc zastapio¬ ny dostatecznie silnym elektromagnesem, wylacznik wywzorcowany moze byc umie¬ szczony bezposrednio za nakretka s bez posrednictwa przekladni hydraulicznej, a urzadzenie do zatrzymywania silnika mo¬ ze byc dowolnem urzadzeniem, które po¬ biera enerigje elektryczna, istniejaca w ob¬ wodzie podczas dzialania urzadzenia. PL