KI. 20 d, 9.Znane sa zestawy kól do wózków ko¬ palnianych, w których miedzy oslona osi i piasta kola umieszczone sa dwa pierscie¬ nie naciskowe, dociskane do siebie i do 0- slony osi zapomoca sprezyny, dzialajacej w kierunku osi. Zakladanie takich kól na os zwiazane jest ze znacznemi trudnoscia¬ mi, trzeba bowiem przezwyciezac napiecie sprezyn, a równoczesnie zwracac uwage na to, aby zabierak, osadzony w piascie kola, trafil do odpowiedniego otworu w pierscieniu naciskowym.Zestaw kól wedlug wynalazku wykona¬ ny jest w ten sposób, ze kolo naklada sie najpierw na os, a dopiero pózniej napina sie sprezyne, albo tez sprezyne te napina sie na osi przed zalozeniem kola. W obu przypadkach przy, nakladaniu kola nie trzeba przezwyciezac napiecia sprezyny.Na rysunku przedstawiono zestaw kól wedlug wynalazku w siedmiu postaciach wykonania, przyczem fig. 1 — 7 przedsta¬ wiaja w przekrojach podluznych charak¬ terystyczne szczególy poszczególnych od¬ mian.W zestawie kól wedlug fig. 1 i 2 w o- slonie 1 osi, napelnianej calkowicie sma¬ rem, mieszczacej w swem kielichowem roz¬ szerzeniu 2 lozysko walkowe lub kulkowe, osadzona jejsi os 3. W oslonie 1 tej oisi osa¬ dzony jest pierscien naciskowy 4, zdh^z- pieczony od obracania sie zapomoca ko¬ leczka 15. Miejsce zetkniecia powierzchni czolowej tego' pierscienia z wytoczeniem w oslonie osi jest szczelne na smar. Druga powierzchnia czolowa pierscienia 4 styka sie z drugim pierscieniem naciskowym 6, którego trzpien zabierczy 11 wchodzi do otworu, wykonanego w piascie kola.W postaci wykonania wynalazku we-dlug fig. 1 na czop osi 3 nasrubowana jest tuleja 17, zaopatrzona w kolnierz 16, przez wkrecanie której napiiil sie sprezyne 7, *przyezem tuleja ta sluzy równoczesnie za ' powierzchnie biezna dla piasty 10. Zapo- moca srubki 19, wchodzacej do pierscienio¬ wego zlobka 18, tuleja 17 zabezpieczona jest przed odkrecaniem sie. Tuleja 17 jest tak dluga, ze pomiedzy jej wolnym koncem i pierscieniem naciskowym znajduje sie wolna przestrzen dla umieszczenia spre¬ zyny 7.Podczas montowania kola nalezy naj¬ pierw nasunac sprezyne 7 na os, a dopiero potem nasunac na nia piaste 10 kola. Z chwila, kiedy trzpien 11 wejdzie do otwo¬ ru w czolowej powierzchni piasty kola, na- srubowuje sie tuleje 17 i napina sprezy¬ ne 8.Wykonanie wedlug fig. 2 rózni sie od wykonania wedlug fig. 1 tylko tern, ze za¬ miast pierscienia naciskowego 6 zastosowa¬ na zostala tuleja 20, umieszczana w otwo¬ rze piasty kola, przyczem tuleja 17 na ze¬ wnetrznym koncu 16 zostala zamknieta za- pomoca scianki, wskutek czego utworzony zostal zamkniety kaptur, zaopatrzony we- wnatrz w kierunku osi podluznej w na- gwintowany trzpien 21. Jezeli oba kola ze¬ stawu posiadaja jednakowa szybkosc ob¬ wodowa, wówczas nie zachodzi wzgledny ruch kola 10 w stosunku do osi 3. Jezeli natomiast podczas przejezdzania luków zmienia sie szybkosc obwodowa kola, za¬ klinowanego na osi, wzgledem kola luzne¬ go, to luzne kolo 10 obraca sie wraz z tu¬ leja 20 na osi 3.W osiach obu opisanych wyzej zesta¬ wów kól znajduje sie kanalik smarny 22.Wyloty tego kanalika znajduja sie przy lozysku walkowem 23 i przy komorze, w której umieszczona jest sprezyna 7, i sluza do smarowania powierzchni bieznych pia¬ sty kola luznego. Smar w lozysku walko¬ wem zostaje stloczony podczas biegu wal¬ ków, wskutek czego pewna jego ilosc prze¬ dostaje sie wspomnianemi kanalikami do komory, w której miesci sie sprezyna 7; stad smar wskutek gry tej sprezyny prze¬ dostaje sie do powierzchni bieznej piasty kola luznego.Na fig. 3 — 5 przedstawiono zestaw kól, którego montaz jest znacznie latwiejszy w porównaniu z zestawem kól wedlug fig. 1 i 2. Kolo zestawu kól, przedstawione na fig. 3 i 5, jest luzno osadzone na osi, nato¬ miast kolo zestawu kól, przedstawione na fig. 4, jest osadzone na stale na osi.W oslonie 1 osi (fig. 3) umieszczona jest os 3, a w kielichowem rozszerzeniu tej o- slony znajduje sie pierscien naciskowy 4, do którego wchodzi od zewnatrz z pew¬ nym luzem sruba 24. Na wewnetrzna strone pierscienia 4 naciska sprezyna 7, powodu¬ jac szczelne przyleganie tego pierscienia do kolnierza 6, wykonanego' w postaci jed¬ nej czesci z tuleja, wtloczona do otworu w piascie 10 kola.Jezeli po zdjeciu pierscienia 25 wyjac wkladke 26 z pierscieniowego zlobka 27 walu, to kolo mozna zdjac z osi 3 bez znaczniejszej zmiany polozenia pierscienia naciskowego 4. Sprezyna 7 pozostaje na¬ dal napieta, wskutek czego na os 3 mozna nalozyc nowe wzglednie naprawione kolo bez zachowania specjalnej ostroznosci.W postaci wykonania wynalazku we¬ dlug fig. 4 wkladka 26 nie wchodzi do pierscieniowego zlobka, lecz do zlobka po¬ przecznego, w którym jest unieruchomiona na osi 3. Os ta obraca sie w tulei lozysko¬ wej 28, z która kolnierz 4 tworzy jednoli¬ ta calosc. Srubowa sprezyna 7 rozpiera e- lastycznie kolnierz 4 i oslone 1 osi, przy¬ czem nadmierny ruch tulei 28 w kierunku osi udaremnia sruba 24. Drugi pierscien naciskowy 6 wtloczony jest do piasty kola.Przy kolach luznych, osadzonych na o- si w sposób, przedstawiony na fig. 3, spre¬ zyna 7 wywiera stale na piaste kola nacisk w kierunku osi, wskutek czego powieksza sie tarcie miedzy wkladka 26 i scianka — 2 —pierscieniowego zlobka 27, tak iz kolo luz¬ ne jest nieco hamowane.W konstrukcji, uwidocznionej na fig. 5, kolo luzne jest zupelnie odciazone od naci¬ sku sprezyny. Wewnetrzna powierzchnia czolowa piasty 10 kola oraz stykajacy sie z nia pierscien naciskowy 6 posiadaja zeby 29, wspóldzialajace ze soba i stanowiace pewnego rodzaju sprzeglo miedzy piasta i tym pierscieniem naciskowym. Takie same zeby znajduja sie w miejscu zetkniecia sie drugiego pierscienia 4 z oslona 1 osi. Spre¬ zyna 7 opiera sie koncem, zwróconym do skrzyni wózka, na pierscieniu 6, drugim na¬ tomiast koncem opiera sie na pierscieniu 30, przymocowanym rozlaczalnie do oslo¬ ny 1 zapomoca srub. W ten sposób piasta kola jest zupelnie odciazona od nacisku sprezyny. Dzieki uzebieniu miedzy oslona 1 osi i pierscieniem naciskowym 4 oraz dzieki naciskowi sprezyny 7 pierscien na¬ ciskowy 4 nie moze sie obracac, natomiast os 3 obraca sie w pierscieniu naciskowym 6 zupelnie swobodnie. W przypadku zja¬ wienia sie sil, dzialajacych na piaste 10 w kierunku osi, pierscien naciskowy 6, wsku¬ tek uzebienia miedzy nim a piasta 10, jest zawsze zabierany przez te piaste. Tarcie, spowodowane silami, dzialajacemi w kie¬ runku osi, odbywa sie zatem miedzy do¬ brze smarowanemi pierscieniami 4 i 6, wskutek czego zuzycie ich jest bardzo nie¬ znaczne.We wszystkich opisanych wyzej posta¬ ciach wykonania wynalazku os 3 obraca sie, z wyjatkiem zestawu kól, przedsta¬ wionego na fig. 3, w którym kola osadzo¬ ne sa na osi luzno. Os ta w odmianach ze¬ stawu kól wedlug fig. 6 i 7 jest natomiast nieruchoma; wewnatrz jest ona wydrazona, przyczem wydrazenie to moze sluzyc za zbiornik smaru. Os 3, polaczona na stale zapomoca okucia 31 lub innego podobnego narzadu z nieprzedstawionem na rysunku podwoziem, osadzona jest w konstrukcji, uwidocznionej na fig. 6, w zwyklem lozy¬ sku, a w konstrukcji wedlug fig. 7 — w lo¬ zysku walkowem. W przypadku lozyska zwyklego kolnierz 6 tak samo jak w zesta¬ wie kól wedlug fig. 3, wykonany jest w po¬ staci jednej czesci z tuleja, wtloczona w piaste 10 kola. Uszczelnienie piasty usku¬ tecznione jest zapomoca drugiego pierscie¬ nia naciskowego 4, który przesuwa sie, lecz nie obraca sie na osi 3, i na który dzia¬ la sprezyna 7. W odmianie zestawu kól, przedstawionej na fig. 7, konstrukcja jest podobna do konstrukcji zestawu kól we¬ dlug fig. 6. Róznica polega na tern, ze kolo zestawu kól wedlug fig. 7 osadzone jest na osi za posrednictwem lozyska walkowego 23. Wydrazona os 3 napelnia sie smarem przez otwór, zamykany sruba; smar dosta¬ je sie do smarowanych powierzchni otwo¬ rami 32. PL