W celu osiagniecia w dalekosieznych kablach teletechnicznych malej pojemnosci miedzy zylami linji podwójnej proponowa¬ no otaczac poszczególne zyly powloka pa¬ pierowa, której srednica wewnetrzna jest wieksza od srednicy golej zyly, a nastepnie sciagac te powloke nitka, nawinieta wzdluz linji srubowej. W ten sposób starano sie uzyskac, aby przewód zajmowal wzgledem powloki polozenie wspólsrodkowe oraz a- zeby miedzy przewodem a powloka papie¬ rowa powstawala mozliwie duza wolna przestrzen. Ten sposób izolacji z zachowa¬ niem przestrzeni powietrznej byl dawniej stosowany na duza skale, gdyz wykonanie go kosztowalo stosunkowo niewiele. Z bie¬ giem czasu jednakze, gdy stawiano coraz wieksze wymagania pod wzgledem jedno¬ stajnego przebiegu pojemnosci, ten rodzaj izolacji zostal zastapiony uzywana obecnie izolacja z przestrzenia powietrzna i z przewiazywaniem powloki izolujacej sznur¬ kiem. Wady wspomnianej poprzednio izo¬ lacji z przestrzenia powietrzna polegaja z punktu widzenia fabrykacji przedewszyist- kiem na tern, ze jest trudno równomiernie przewiazac stosunkowo sztywna powloke papierowa i ze powstajace przytem od-ksztalcenia przenosza sie równiez na te ckeapi*powloki papierowej! które znajduja |sie gomiedzy miejsc^it przewiazanemi, oo 'Oczywiscie pociaga -za soba powiekszenie ppjeWosci. Wreszcie stosowanie tego ro¬ dzaju izolacji do cienkich zyl bylo polaczo¬ ne z trudnosciami.Wadom tym zapobiega sie wedlug wy¬ nalazku w ten sposób, ze powloke izoluja¬ ca, otaczajaca przewód z pozostawieniem pewnej wolnej przestrzeni, sporzadza sie nie z papieru, sl z mfc$y plastycznej latwo odksztalcalnej, np. gumy, gutaperki, bala- ty. Stwierdzono, za w razie zastosowania wymienionych materjalów nawet wówczas, gdy zyla i powloka izolujaca znajduja sie w stosunkowo znacznej odleglosci od siebie, zwezenia powloki w miejscu przewiazania ograniczaja sie do malych powierzchni.Zaleta zyly z izolacja z przestrzenia po¬ wietrzna, wykonana wedlug wynalazku, jest wiec przedewszystkiem to, ze wyróz¬ nia sie niezwykle mala pojemnoscia, dzieki czemu nadaje 3ie zwlaszcza do budowy ka¬ bli na prady szybkozmienne ze wspólsrod- kowym ukladem zyl, np. kabli, doprowa¬ dzajacych do anten.Wedlug wynalazku mozna zmniejszyc jeszcze bardziej pojemnosc w ten sposób, ze powloke izolujaca sciska sie przez prze¬ wiazanie nie wzdluz linji srubowej, lecz wpoprzek, w okreslonych odstepach. Sto¬ sujac gume ze stala dielektryczna, równa w przyblizeniu 3, 5, uzyskuje sie w ten spo¬ sób skuteczna stala dielektryczna wielkosci od 1,1 do 1,2. Oprócz stosunkowo malej pojemnosci ustrój taki posiada jeszcze te zalete, ze pozwala na zastosowanie naj¬ cienszych zyl, gdyz przy zakladaniu izola¬ cji zyla nie jest narazona na szkodliwe ob¬ ciazenia zginajace, jak to ma miejsce w przypadku przewiazywania powloki izolu¬ jacej wzdluz linji srubowej.Do sciskania powloki izolujacej w okre¬ slonych odstepach stosuje sie najdogod- niej cienkie nitki z odpowiednich mater ja- lów izolacyjnych o duzej wytrzymalosci, np. nitki konopne lub bawelniane. Do przewiazywania powloki izolujacej mozna równiez uzywac cienkich drutów metalo¬ wych, które posiadaja coprawda te wade, ze nieznacznie powiekszaja pojemnosc linji podwójnej, lecz które dzieki swej wysokiej wytrzymalosci maja te zalete, zwlaszcza wówczas, gdy powloke sciska sie wpoprzek w okreslonych odstepach, ze powiekszaja odpornosc powloki izolujacej na zgniece¬ nie z zewnatrz.Jezeli materjaly izolacyjne, uzywane do budowy powloki izolujacej, nie sa do¬ statecznie to$jk%zisXka]iLe, odksztalcalnosc te powieksza sie celowo przed lub podczas sciskania powloki. Skoro uzywa sie gumy, jest dogodnie sciskac powloke gumowa w stanie wstepnej wulkanizacji wzglednie w stanie niezwulkanizowanym. W podobny sposób w przypadku zastosowania guta¬ perki lub balaty sciskanie powloki moze odbywac sie po jej rozgrzaniu. Zamiast wymienionych materjalpw mozna stosowac równiez rózne zywice sztuczne, o ile w sta¬ nie utwardzonym posiadaja one wystarcza¬ jaca gietkosc; nastepnie mozna stosowac pochodne celulozy oraz polaczenia poliwi¬ nylowe, np. polistyren. Wybierajac mate- rjaly, zwlaszcza na przewody, które maja sluzyc do przeplywu pradów szybkozmien- nych, nalezy zwrócic uwage na to, azeby oprócz wymaganych wlasnosci mechanicz¬ nych wykazywaly one male straty dielek¬ tryczne i mala stala dielektryczna. Wla¬ snosc te, jak wiadomo, w wysokim stopniu posiada polistyren, który mozna stosowac z korzyscia, mieszajac go z materjalami termoplas/tycznemi i z gujma.Sciskanie powloki izolujacej w stanie zwiekszonej odksztalcalnosci posiada te zalete, ze zwezona w miejscu scisniecia po¬ wloka zachowuje swój ksztalt po stward¬ nieniu materjalu izolacyjnego równiez bez stosowania wiazalkowych nitek. Pierscie¬ niowe zwezenia moga byc wykonane np. wten sposób, ze zyle, zaopatrzona w powlo¬ ke izolacyjna, przeciaga sie przez przy¬ rzad, dzialajacy na sposób przyslony' iry¬ sowej, Nastepnie wedlug wynalazku ulepsza sie zarówno budowe samej powloki izolu¬ jacej, ze wzgledu na wymagane male po¬ jemnosci, jak równiez usprawnia jej wy¬ rób przez zastosowanie takich materjalów izolacyjnych, zwlaszcza mieszanin gumy, które juz w stanie niezwulkanizowahym posiadaja taka stalosc formy, ze moga byc wulkanizowane wprost w piecu bez uzycia specjalnych srodków podtrzymujacych, a przytem sie nie odksztalcaja, ani tembar- dziiej nie rozpadaja, Odksztalcalnosc mate¬ rjalów izolacyjnych, uzywanych w mysl wynalazku, jest wiec polaczona z duza sta¬ loscia formy po zakonczeniu odksztalce¬ nia. Do mieszanin gumy poleca sie stoso¬ wanie usztywniajacych domieszek dla uzy¬ skania wymaganej stalosci formy. Mielone odpadki miekkiej gumy i klej zwierzecy, np. klej kostny, sa odpowiednie do tego ce¬ lu. Obliczajac w stosunku do kauczuku, dodaje sie 25 do 100% odpadków z miek¬ kiej gumy, a w razie dodatku kleju — nie¬ co mniej, mianowicie 10 do 75%. Dodatek kleju w praktyce nie okazal sie szkodliwy, mimo jego wlasnosci hydrofilowej, w kaz¬ dym razie pomiary dowiodly, ze wlasnosci elektryczne mieszaniny gumy nie pogar¬ szaja sie w stopniu znacznym, równiez i wówczas, gdy przewód jest wystawiony na dzialanie wilgoci. Mieszaniny materjalów izolacyjnych wedlug wynalazku nadaja sie równiez i do innych oelów, zwlaszcza zas w teclmice kablowej do wyrobu przedmiotów o skomplikowanych ksztaltach, które wy¬ magaja dostatecznej odksztalcalnosoi ma- terjalu izolacyjnego i duzej stalosci formy po zakonczeniu odksztalcenia.Mieszanina gumy, która okazala sie bardzo skuteczna, miala np. sklad naste¬ pujacy: 32,0% kauczuku, 13% kleju kost¬ nego, 1,0% siarki, 0,3% przyspieszacza, 0,3% czynnika, zabezpieczaiacego od sta¬ rzenia, 5,0% tlenku cynku i 48,4% materja¬ lów wypelniajacych.Kable wzglednie przewody, w których jako materjalu izolacyjnego uzywa sie gu- iay, gutaperki lub materjalów podobnych, posiadaja te wade, ze izolacja pod dziala¬ niem promieni swietlnych i cieplnych staje sie krucha i jej wlasnosci elektryczne po¬ garszaja sie w odpowiednim stopniu. Aby usunac te usterki, juz dawniej propono¬ wano pokrywac izolacje warstwa ochronna z lakieru wzglednie powlokami z materja- lu wlóknistego, impregnowanenri lub lakie- rowanemi. Powstaly tu jednak z jednej strony trudnosci w otrzymaniu odpowied¬ niego lakieru wzglednie srodka impregnu¬ jacego, niewrazliwego na promienie swietl¬ ne i cieplne, a jednoczesnie dostatecznie gietkiego. Z drugiej strony takie warstwy ochronne nie moga zapobiec nagrzewaniu izolacji przez promienie slonecztter padaja¬ ce na kabel wzglednie przewód.Wedlug wynalazku przewód, izolowa¬ ny zapomoca gumy, gutaperki lub mate- rjalu o podobnych wlasnosciach, zostaje pokryty blyszczaca warstwa ochronna, ja¬ sna lub biala, najdogodniej warstwa! lakie¬ ru, zawierajaca jako pigment proszek alu- minjowy. Dzieki takiej warstwie ochronnej izolacja; jest zabezpieczona zarównio od promieni swietlnych i cieplnych, jak i od ogrzewania, spowodowanego przez * pada¬ jace na przewód promienie sloneczne, gdyz promienie te sa odbijane w znacznej czesci przez blyszczaca i jasna powierzchnie przewodu. Poza tern przewody zyskuja e- stetyczny wyglad, nadaja sie wiec dzieki temu do zakladania w pomieszczeniach mieszkalnych. Przewody, zaopatrzone w taka warstwe ochronna, nadaja sie zwla¬ szcza na doprowadzenia do anten, gdyz w przewodach tych jest rzecza niezmiernie wazfca, aby wysokie wlasnosci elektryczne i mechaniczne izolacji zostaly zachowane.Poza tern jezeli chodzi o doprowadzenia — 3 -dó anten, Uzyskuje sie te korzysc, ze sto¬ suje sie na calej dlugosci przewód jedna¬ kowej budowy, podczas gdy dotad dopro¬ wadzenia do anteny, zakladane nazewnatrz domu, i doprowadzenia, uzywane w pomie¬ szczeniach mieszkalnych, byly róznej bu¬ dowy* Przewody lub grupy przewodów dale¬ kosieznego kabla teletechnicznego wzgled¬ nie dalekosieznego przewodu zabezpiecza sie czesto zapomoca oslon elektrostatycz¬ nych, czy elektromagnetycznych od wply¬ wu pól zaklócajacych. Dotyczy to zwla¬ szcza kabli przesylowych do pradów szyb- kozmiennych, np. kabli, doprowadzajacych do anteny, w których ze wzgledu na prady o wielkiej czestotliwosci, lecz malej ampli¬ tudzie, oslony musza posiadac mozliwie silne dzialanie oslonne. Oslony musza nie- tylko zabezpieczac skutecznie przewody od zaklócen, lecz musza równiez odpowia¬ dac wszelkim wymaganiom pod wzgledem mechanicznym, przedewszystkiem zas mu¬ sza byc dostatecznie gietkie. Jako najod¬ powiedniejsze okazaly sie dotychczas oslo¬ ny z tasm metalowych, nawijanych na za¬ kladke, np. ze stanjolu lub metalizowane¬ go papieru.Wynalazek opiera sie na spostrzezeniu, z£ oslona, zlozona z metalowego uzwojenia tasmowego, posiada nietylko niewielka przewodnosc w kierunku podluznym, lecz ze j0j'Opornosc indukcyjna jest duza. Przy¬ czyna tego jest, ze na tasmach metalowych zawsze znajduja sie cienkie warstewki, za¬ wierajace tlenki, tluszcze lub oleje, które izoluja nastepujace po sobie zwoje uzwoje¬ nia tasmowego. Opierajac sie na wymie- nionem spostrzezeniu mozna wedlug wyna¬ lazku uksztaltowac w granicach praktycz¬ nych bezindukcyjne oslony w postaci poje¬ dynczego lub wielokrotnego uzwojenia ta¬ smowego. Bezindukcyjne uksztaltowanie o- slony otrzymuje sie np. w ten sposób, ze kierunek uzwojenia pojedynczego uzwoje¬ nia tasmowego jest zmieniany w niewiel¬ kich odstepach. Oslona moze sie równiez skladac z dwóch uzwojen tasmowych, na¬ winietych jedno nad drugiem w przeciw¬ nym kierunku. Ten ostatni ustrój daje te korzysc, ze poszczególnych zwojów1 nie po¬ trzeba nawijac na zakladke, lecz ze mozna stosowac otwarte uzwojenie tasmowe, gdyz jedno uzwojenie pokrywa luki w drugiem.Jezeli oslona ma chronic od zaklócajacych pradów szybkozmiennych, to wedlug wyna¬ lazku zjawisko naskórkowosci uwzglednia sie w ten sposób, ze zewnetrzne uzwojenie tasmowe posiada mniejsza indukcyjnosc, niz wewnetrzne, co mozna osiagnac w ten sposób, ze zewnetrzne uzwojenie tasmowe otrzymuje wiekszy skok. Mozna tez we¬ wnetrzne uzwojenie tasmowe olinowac w przeciwnym kierunku zapomoca pewnej liczby dobrze przewodzacych drutów lub tasm, równomiernie rozdzielonych na obwo¬ dzie z zastosowaniem duzego skoku. Dal¬ sze ulepszenie elektrostatycznej wzglednie elektromagnetycznej oslony osiaga sie w ten sposób, ze umieszczone nazewnatrz o- slony dobrze przewodzace druty jednoczy sie z zewnetrzna powloka z materjalu wlóknistego. Robi sie to najdogodniej w ten sposób, ze sporzadzajac zewnetrzny oplot z materjalu wlóknistego, czesc nitek zaste¬ puje sie cienkiemi, dobrze przewodzacemu drucikami metalowemi, np. drucikami mie- dzianemi. W ten sposób nie trzeba wyko¬ nywac dotychczas stosowanego osobnego zabiegu roboczego, który polegal na olino¬ waniu przewodzacych drutów podluznych, przez co Wyrób przewodu staje sie tanszy.Oplot wedlug wynalazku, zlozony z nitek wlóknistych i drucików metalowych, moze byc impregnowany w sposób znany sam przez sie wzglednie pokryty warstwa la¬ kieru.Na rysunku przedstawiono kilka przy¬ kladów wykonania wynalazku.Na fig. 1 uwidoczniono doprowadzenie do anteny, wykonane wedlug wynalazku.Zyla 1 jest umieszczona w powloce izolu-jacej 2, wykonanej z gumy, ewentualnie za¬ wierajacej domieszki, która w stanie po¬ wiekszonej odksztalcalnosci zostala zaopa¬ trzona w miejscach 3 w pierscieniowe zwe¬ zenia zapomoca specjalnego przyrzadu, dzialajacego na podobienstwa przyslony irysowej. Na powloce 2 znajduje sie cien¬ ki oplot 4 z materjalu wlóknistego, a na j. nim jako oslona elektrostatyczna siatka 1 metalowa 5. Wreszcie ta ostatnia pokryta i jest zewnetrznym oplotem z materjalu ^t wlóknistego, odpowiednio impregnowanego.Na fig. 2 przedstawiono doprowadzenie do anteny, zaopatrzone wedlug wynalaz¬ ku dla zabezpieczenia izolacji gumowej od promieni swietlnych i cieplnych w ze¬ wnetrzna ochronna Warstwe blyszczaca: jasna wzglednie biala. Zyla 11\ jest otoczo¬ na powloka gumowa 12. Powloka gumowa 12 jest zaopatrzona w okreslonych odste¬ pach w zwazenia, 13, które przytrzymuja zyle wewnatrz powloki gumowej w poloze¬ niu wspólsrodkowem. Powloke gumowa 12 otacza oslona metalowa 14 w postaci uzwo¬ jenia z tasmy stanjolowej. W celu uzyska¬ nia dostatecznej przewodnosci w kierunku podluznym, uzwojenie z tasmy stanjolowej owinieto pewna liczba cienkich drutów 15, ¦ rozdzielonych równomiernie na obwodzie.Jako zewnetrzna warstwa ochronna sluzy oplot z materjalu wlóknistego 16, pokryty wedlug wynalazku powloka 17 z lakieru a- luminjowego. W celu nalozenia powloki z tego lakieru przewód przeciaga sie przez plynny lakier, przyczem lakier nasyca o- plot z materjalu wlóknistego, czyniac go przez to odpornym na wplywy atmosfe¬ ryczne.Na fig. 3 uwidoczniono doprowadzenie do anteny, w którfem zyla 20 jest umie¬ szczona z zachowaniem przestrzeni po¬ wietrznej wewnatrz powloki gumowej 22, zaopatrzonej w pierscieniowe zwezenia 21.Powloke gumowa otaczaja wedlug wyna¬ lazku dwie tasmy przewodzace 23 i 24, naj¬ dogodniej stanjolowe, nawiniete jedna na drug4 W przeciwnym kierunku, przyczem skok uzwojenia tasmowego 24 jest wiekszy, niz uzwojenia tasmowego 23. Przewód jest opleciony materjalem wlóknistym, pokry¬ tym warstwa lakieru aluminjowego 26.Na fig. 4 uwidoczniono doprowadzenie do anteny, którego ustrój jest w zasadzie podobny do ustroju, uwidocznionego na fig. 3, z ta róznica, ze oslona jest zlozona z dwóch otwartych uzwojen tasmowych, na¬ lozonych jedno na drugie w kierunku prze¬ ciwnym. Zyla 30 jest umieszczona w po¬ wloce gumowej 31, zaopatrzonej w pier¬ scieniowe zwezenia 32; dwa uzwojenia tasmowe 33 i 34 sa wykonane z papieru metalizowanego, przyczem metalizowane powierzchnie tasm papierowych sa ku sobie zwrócone. Przewód jest opleciony warstwa 35 materjalu wlóknistego, która jest pokry¬ ta powloka 36 z lakieru aluminjowiego.Na fig. 5 przedstawiono doprowadzenie do anteny, w którem zyla 41 jest otoczona plaszczem izolujacym 42, najdogodniej z gumy. W celu przytrzymania zyly we¬ wnatrz plaszcza 42 w polozeniu wspólsrod¬ kowem, plaszcz ten jest zaopatrzony w o- kreslonych odstepach w pierscieniowe zwe¬ zenia 43. Plaszcz z materajalu izolacyjnego 42 jest otoczony uzwojeniem 44 z tasmy stanjolowej, które okrecono w kierunku podluznym pewna liczba drutów 45, rów¬ nomiernie rozdzielonych na obwodzie.Przewód opleciono zewnetrzna warstwa ochronna z odpowiednio impregnowanego materjalu wlóknistego.Na fig. 6 uwidoczniono doprowadzenie do anteny z zyla 51, otoczona plaszczem 52 z materjalu izolacyjnego, najdogodniej gu¬ my. W celu przytrzymania zyly w poloze¬ niu wspólsrodkowem wewnatrz plaszcza 52, plaszcz ten jest scisniety w okreslonych odstepach (w miejscach 53) sznurkiem 54.Plaszcz 52 jest otoczony uzwojeniem 55 z tasmy stanjolowej, oplecionej wedlug Wy¬ nalazku materjalem wlóknistym 56, w któ¬ ry wpleciono cienkie, dobrze przewodzace - 5 —prad druciki metalowe. Oplot jest pokryty najlepiej warstwa lakieru, np. jasno bly¬ szczaca powloka z lakieru aluminjowegó. PL