Wynalazek niniejszy dotyczy filtrów e- lektrycznych w zastosowaniu do wieloelek- trodowych lamp elektronowych, a szczegól¬ nie dotyczy filtrów, dzialajacych na zasa¬ dzie efektów rezektorowych, powodowa¬ nych róznemi obwodami siatkowemi lampy.Wedlug wynalazku lampa moze posiadac siatkowy obwód wejsciowy i anodowy ob¬ wód wyjsciowy, a oprócz tego jeszcze re- zektorowe obwody siatkowe (polaczone z innemi elektrodami), dostrojone ponizej lub powyzej czestotliwosci pozadanej. Po¬ wyzsze strojone obwody rezektorowe moga byc polaczone z druga, trzecia lub n-ta siat¬ ka. Obwody te, pracujac jako obwody re¬ zektorowe przy okreslonych czestotliwo¬ sciach, daja w obwodzie wyjsciowym drga¬ nia o tych samych czestotliwosciach, lecz z odwrotna faza.Przedmiot wynalazku uwidoczniono na rysunkach, przyczem na fig. 1 przedstawia lampe wielosiatkowa V (wielkiej lub malej czestotliwosci) z obwodem wejsciowym /.C. i wyjsciowym, rezektorowym L. C; fig. 2 — wykres krzywych rezonansu calego ukladu lampowego wedlug fig. 1; fig. 3 — uklad dwulampowy z zastoso¬ waniem filtrów rezektorowych wedlug wy¬ nalazku; fig. 4 — wykres krzywych rezonansu ukladu wedlug fig. 3 i wreszcie fig. 5 przedstawia inna odmiane ukladu z zasto¬ sowaniem filtrów wedlug wynalazku.Wedlug fig. 2 krzywe rezonansu sazdjete w*zaleznosci tlumienia w decybe¬ lach w funkcji czestotliwosci wejsciowej /, przyczem kreskowana linja pozioma ozna¬ cza zerowy poziom tlumienia, Jezeli obwód wejsciowy /. C. i obwód wyjsciowy beda dostrojone do tej samej czestotliwosci F0 i jezeli ponadto zostanie usuniety obwód reze^t^p^Yy;;ZTt^ lezacy w obwodzie siat¬ ki oslonnej lampy VJ wówczas krzywa re¬ zonansu calego ukladu lampowego bedzie posiadala ksztalt krzywej kreskowanej /.Jezeli teraz zastosowac obWód rezektoro- wy L. C. i dostroic go do czestotliwosci fv nieco wiekszej od F0, do której sa nadal dostrojone obwody wejsciowy i wyjsciowy lampy, wówczas krzywa rezonansu przyj¬ mie ksztalt krzywej //. Z porównania ze soba krzywych 1 i // widac, ze krzywa // daje o wiele lepsza selektywnosc od krzy¬ wej /, gdyz w sasiedztwie czestotliwosci fx nastepuje silne tlumienie (-60 decybelów), gdy tymczasem bez zastosowania obwodu rezektorowego L. C. tlumienie to wahalo sie wpoblizu zera. Takie polepszenie selek¬ tywnosci (zwiekszenie tlumienia) dawal filtr rezektorowy wedlug wynalazku za¬ równo przy wspóldzialaniu z lampami, zao- patrzonemi w siatki ekranowe, jak i z pen- todami wielkiej lub malej czestotliwosci.Nalezy zaznaczyc, ze w przypadku do¬ strojenia obwodu rezektorowego L. C. do czestotliwosci, bliskiej czestotliwosci, do której jest dostrojony obwód wejsciowy i (lub) obwód wyjsciowy, obwód rezektoro¬ wy bedzie mial sklonnosc do wpadania w drgania, co oczywiscie nie jest rzecza po¬ zadana.W celu usuniecia tej wady mozna za¬ stosowac jakikolwiek znany sposób neutra¬ lizacji drgan, np. obwód rezektorowy moz¬ na polaczyc z siatka sterujaca poprzez kon¬ densator neutrodonowy N. C, jak to uwi¬ doczniono na fig. 1. Dalej miedzy siatka sterujaca a siatka 3 obwodu rezektorowe¬ go mozna umiescic dodatkowa siatke o- slonna 2, jak to uwidoczniono na fig. 5.Nalezy zauwazyc jeszcze, ze filtry re- zektorowe wedlug wynalazku, zmniejszaja¬ ce aczkolwiek nieco wzmocnienie, zmniej¬ szaja w znaczny sposób trzaski, ujawniaja¬ ce sie zwlaszcza w sposób nieprzyjemny w wielostopniowych odbiornikach superhete- rodynowych.W ukladzie wedlug fig. 1 zastosowano tylko jeden filtr rezektorowy. Filtr ten po¬ lepszal krzywa rezonansu tylko z jednej strony osi czestotliwosci Fo, mianowicie w rozpatrzonym przykladzie krzywa obnizyla sie tylko z prawej strony, wykazujac tam wieksze tlumienie dzieki zastosowaniu ob¬ wodu rezektorowego L. C. Chcac uzyskac polepszenie selektywnosci z obu stron krzy¬ wej rezonansu, nalezy zastosowac uklad wedlug fig. 3.W ukladzie tym zastosowano dwie lam¬ py tego samego przeznaczenia V1 i V2, po¬ laczone ze soba szeregowo, to znaczy ob¬ wód wyjsciowy lampy V1 jest sprzezony z obwodem wejsciowym lampy V2. Na figu¬ rze tej oba te obwody ujeto w prostokat kreskowany /. F. Obwód rezektorowy ARC19 wlaczony miedzy siatke oslonna a siatke kierujaca (poprzez kondensator neu- trodynujacy N. C. lampy V.J, jest dostro¬ jony do czestotliwosci mniejszej nieco od czestotliwosci Fo, do której sa dostrojone obwody wejsciowe i wyjsciowe obu lamp V1 i V2. Dzieki zastosowaniu obwodu ARC1 wyjsciowa krzywa rezonansowa samej lam¬ py V1 przyjmie ksztalt krzywej / (fig. 4), to znaczy tlumienie zwiekszy sie po lewej stronie osi czestotliwosci Fo.Podobnie miedzy siatka oslomia a ste¬ rujaca lampy V2 znajduje sie obwód rezek¬ torowy ARC2, dostrojony jednak do czesto¬ tliwosci wiekszej od czestotliwosci Fo, dzieki czemu wyjsciowa krzywa rezonan¬ sowa samej lampy V2 bedzie wykazywala wieksze tlumienie po stronie prawej.Jasna jest rzecza, ze wyjsciowa krzywa rezonansu calego ukladu dwulampowego bedzie krzywa ///, bedaca wypadkowa — 2 —krzywych Ii II. Z krzywej tej wynika, ze uklad bedzie wzmacnial tylko waskie pa¬ smo czestotliwosci, otaczajace czestotli¬ wosc Fo, przyczem, co jest rzecza wazna, bedzie wzmacnial to pasmo jednakowo, zwazywszy na plaski wierzcholek krzy¬ wej ///.Jest rzecza zrozumiala, ze stosujac specjalna lampe wielosiatkowa, uklad dwu- lampowy wedlug fig. 3 mozna zastapic u- kladem jednolampowym wedlug fig. 5, to znaczy zapomoca ukladu jednolampowego otrzymac krzywa rezonansu, silnie tlumio¬ na po obu stronach. W ukladzie wedlug fig. 5 jeden obwód rezektorowy ARCV u- ziemiony ze wzgledu na wielka czestotli¬ wosc (np. zapomoca odpowiedniego kon¬ densatora) i dostrojony do czestotliwosci, wiekszej od czestotliwosci Fo, jest przy¬ laczony do siatki 3, oddzielonej pomocni¬ cza siatka oslonna 2 od siatki sterujacej (ze wzgledu na usuniecie mozliwosci wpa¬ dania w drgania obwodu A/JCJ lampy wie- losiatkowej. Do innej natomiast siatki 5, oddzielonej pomocniczemi siatkami 6 i 4 odpowiednio od anody i siatki 3, jest przy¬ laczony drugi obwód rezektorowy ARC2, dostrojony do czestotliwosci mniejszej od czestotliwosci Fo i uziemiony równiez ze wzgledu na wielka czestotliwosc. Jasna jest rzecza, ze wyjsciowa krzywa rezonansu ta¬ kiego ukladu jednolampowego bedzie po¬ siadala równiez ksztalt krzywej /// wedlug fig. 4.Nalezy zaznaczyc, ze efekt rezektoro¬ wy, jaki daja opisane wyzej obwody re- zektorowe, bedzie tern bardziej wyrazny, im mniejsze bedzie tlumienie wlasne tych obwodów. Z drugiej strony plaski czubek wypadkowej krzywej rezonansu /// zalezy ód wielkosci tlumienia obwodu wejsciowe¬ go i obwodu wyjsciowego; krzywa ta be¬ dzie bardziej plaska, im wieksze jest wla¬ sne tlumienie tych obwodów. W celu o- trzymania zatem idealnych filtrów wstego¬ wych, jest rzecza korzystna stosowac ob¬ wody wyjsciowe o duzem tlumieniu, a ob¬ wody rezektorowe o malem tlumieniu. Ma¬ le tlumienie w obwodach rezektorówych mozna otrzymac, stosujac cewki i konden¬ satory o malych stratach albo tez sztucznie zmniejszajac te straty w jakikolwiek zna¬ ny sposób, np. sprzegajac wstecznie obwo¬ dy rezektorowe z obwodem wejsciowym.Przy stosowaniu neutralizacji straty moz¬ na zmniejszyc, rozstrajajac nieco konden¬ sator (lub kondensatory) neutralizujacy.Oczywiscie jedna lampe mozna zaopa¬ trzyc w wiecej, niz w dwa obwody rezekto¬ rowe (np. w cztery i wiecej), jezeli lampa posiada do tego celu odpowiednia liczbe siatek. Poniewaz wsizystkie obwody rezek¬ torowe znajduja sie ze swemi siatkami na wyzszym potencjale pradu stalego, anizeli katoda lampy, przeto sa one dostatecznie stlumione, azeby uniemozliwic powstanie oscylacyj miedzy soba i miedzy obwodem anodowym, natomiast ekranowanie lub ne¬ utralizacja miedzy temi obwodami a obwo¬ dem wejsciowym (siatka sterujaca) jest rzecza zasadnicza ze wzgledu na dobre funkcjonowanie ukladu wedlug wynalazku.Ze sposobu dzialania i z schematów wy¬ nika, ze obwody rezektorowe sa sprzezone z pozostalemi obwodami tylko zapomoca stlumienia elektronów wewnatrz lampy.Z\ tego powodu filtr wedlug wynalazku na¬ zwano filtrem elektronowym.Osobne ekranowanie obwodów wyjscio¬ wych i obwodów7 rezektorówych jest rów¬ niez rzecza pozyteczna. PL