Wynalazek dotyczy urzadzenia do mo¬ dulowania amplitudy drgan ultrawielkiej czestotliwosci. Przy stosowaniu znanych u- kladów modulacyjnych otrzymywano nie- tylko zmiany amplitudy, lecz takze i zmia¬ ny czestotliwosci drgan, podlegajacych modulowaniu.Wedlug wynalazku niedogodnosc te u- suwa sie przy stosowaniu urzadzenia, za¬ wierajacego generator do wytwarzania drgan oraz antene do ich wysylania, przy- czem na drodze promieniowania wysyla¬ nych drgan jest umieszczone urzadzenie, niezalezne elektrycznie od generatora, o- raz przewidziane sa srodki do zmieniania elektrycznych i magnetycznych wlasciwo¬ sci tego urzadzenia w zaleznosci od napiec modulacy j nyeh.Wynalazek nadaje sie zwlaszcza do modulowania drgan, których dlugosc fali jest rzedu wielkosci 10 cm.Wynalazek jest wyjasniony blizej przy pomocy kilku jego postaci wykonania, uwi¬ docznionych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia kierunkowy uklad nadawczy, fig. 2 — odmiane wykonania kierunkowego ukladu nadawczego wedlug fig. 1, fig. 3 — urzadzenie modulacyjne, fig. 4 — postac wykonania elementu oporowego, fig. 5 — odmiane wykonania ekranu wedlug fig. 3;fig. 6 — odmiane wykonania urzadzenia wedlug fig. 3; fig. 7 — urzadzenie modu- lacygrie, fig. 8 — postac wykonania urza- : dzenia do konceritrpwania, promieni kie¬ runkowych, fig. 9 i 10 dwie postacie wyko¬ nania anteny wedlug wynalazku, wreszcie fig. 11 przedstawia schematycznie odmia¬ ne urzadzenia wedlug fig. 3 i innyph, w której narzady oporowe stanowia lampy wyladowcze.Na fig. 1 przedstawiony jest kierunko¬ wy uklad nadawczy, zawierajacy reflektor paraboliczny /, w którego ognisku umie¬ szczona jest antena 3. Antena ta jest po¬ laczona z generatorem 5 ultrawielkiej cze¬ stotliwosci zapomoca równoleglych prze¬ wodów 7, podpierajacych jednoczesnie an¬ tene. Jako generator ultrawielkiej czesto¬ tliwosci moze byc uzyty np. oscylator ma- gnetronowy. Dlugosc anteny 3 winna od¬ powiadac najlepiej polowie dlugosci fali.Wedlug wynalazku na drodze drgan wy¬ sylanych jest umieszczone urzadzenie 9, niezalezne elektrycznie od generatora 5.Urzadzenie 9 wykonane jest w postaci za¬ luzji. Czesci 11 tej zaluzji sa osadzone ob¬ rotowo z jednej strony na plycie 13, a z drugiej strony na ramieniu 15, polaczonem z cewka 17 ukladu glosnikowego 19. Odle¬ glosc miedzy ruchomemi czesciami 11 nie jest krytyczna i, najkorzystniej, jest wiek¬ sza od dlugosci fali drgan wysylanych. W przedstawionej na rysunku postaci wyko¬ nania wynalazku odleglosc ta jest równa podwójnej dlugosci fali drgan wysylanych.Punkt, w którym modulacja jest zerowa, lezy miedzy przedstawionem na fig. 1 po¬ lozeniem ruchomych czesci 11 a zamknie- tem polozeniem zaluzji i moze byc dowol¬ nie nastawiany. Drgania, modulowane za¬ pomoca zmian polozenia ruchomych czesci zaluzji, moga byc odbierane zapomoca nor¬ malnego odbiornika. Uklad odbiorczy, przedstawiony z prawej strony fig. 1, za¬ wiera reflektor paraboliczny 23, wewnatrz którego umieszczona jest dipolowa antena 25, podparta przewodami 27. Przewody te doprowadzaja jednoczesnie odbierana e- nergje do odbiornika.Poniewaz opisany modulator jest niew zalezny od generatora 5, przeto czestotli¬ wosc nie podlega wogóle zmianom wzgled¬ nie podlega w bardzo malym stopniu. Je¬ dynie mozliwe zmiany czestotliwosci sa powodowane energja, odbijajaca sie od czesci 11 i powodujaca wewnatrz reflekto¬ ra nieznaczna zmiane obciazenia anteny 3.Dzialanie to mozna jednakze pominac, je¬ zeli urzadzenie 9 jest umieszczone w pew¬ nej odleglosci od anteny.Dalsza zalete urzadzenia wedlug wy¬ nalazku stanowi moznosc takiego nastawia¬ nia generatora 5, aby energja wyjsciowa otrzymala swa wartosc najwieksza bez ko¬ niecznosci brania w rachube najkorzyst¬ niejszego dla modulacji punktu charakte¬ rystyki.Trudnosci, jakie moglyby powstac wskutek odbijania sie energji od zaluzji, u- nika sie w urzadzeniu wedlug fig. 2, w któ- rem plaszczyzna zaluzji 31 tworzy kat 45° z osia reflektora. W tym ukladzie promien, wychodzacy z reflektora, odbija sie od cze¬ sci 33 zaluzji 31 w takim kierunku, ze pro¬ mien odbity pada nazewnatrz reflektora.Wedlug fig. 2 zaluzja 31 jest regulowana przy pomocy solenoidu 35, polaczonego z ukladem sygnalowym, przyczem cewka so- lenoidowa 37 jest wlaczona w szereg z ba- terja 39 i kluczem sygnalowym 41. Zaluzja 31 jest utrzymywana w polozeniu otwarcia sprezyna 43.Na fig. 3 przedstawione jest urzadze¬ nie modulacyjne 44, które jest sterowane elektrycznie zamiast mechanicznie. Urza¬ dzenie to zawiera pewna liczbe przewo¬ dów 45, umieszczonych na drodze promie¬ ni tak, ze odbijaja i (lub) pochlaniaja czesc drgan wysylanych.Odleglosc miedzy przewodami 45 naj¬ lepiej jest dobrac mniejsza od dlugosci fa¬ li drgan wysylanych. Wedlug wynalazku — 2 —w srodku przewodów 45 umieszczone sa narzady 47, których opornosc jest regulo¬ wana w zaleznosci od drgan malej czesto¬ tliwosci, wytwarzanych w mikrofonie.Drgania te sa doprowadzane do narzadów oporowych 47 poprzez wzmacniacz 49 i przewód 51.Na fig. 4 przedstawiono postac wyko¬ nania narzadu oporowego 47, zastosowa¬ nego w urzadzeniu wedlug fig. 3. Narzad ten zawiera kawaleczek wegla 55, umie¬ szczony miedzy plytka 57 a kotwica 59 elektromagnesu 61. Cewka elektromagne- sowa 63 jest w ten sposób polaczona z wyj¬ sciowym obwodem wzmacniacza malej czestotliwosci, ze przez cewke te przeply¬ wa stala skladowa pradu anodowego, a to w celu przyciagniecia kotwicy 59 do czast¬ ki weglowej 55. Zmiana pradu anodowego powoduje zmiane polozenia kotwicy, a tern samem, odpowiednio do tej zmiany, zmia¬ ne przewodnosci tej czastki weglowej 55.Jak wiadomo, nadajnik o przedstawio¬ nej postaci wysyla promien bardzo pola¬ ryzowany, przyczem plaszczyzna polary¬ zacji lezy w plaszczyznie anteny dipolo¬ wej. Z tego powodu przewody 45 ekranu sa umieszczane równolegle do plaszczyzny polaryzacji, aby mogly oddzialywac na promienie wysylane. Jezeli przewody 45 sa ustawione prostopadle do plaszczyzny polaryzacji, wówczas na promienie nie mozna oddzialywac przez zmiane oporno¬ sci ekranu.Na fig. 5 przedstawiono ulepszona po¬ stac wykonania ekranu wedlug fig. 3.Ekran posiada tutaj pewna liczbe przewo¬ dów 65t nastrojonych na dlugosc fali drgan wysylanych. Zamiast przewodu z jednym zmiennym opornikiem w srodku zastosowano tu pewna liczbe takich prze¬ wodów, których dlugosc odpowiada polo¬ wie dlugosci fali. Kazdy przewód 65 po¬ siada w srodku narzad oporowy 67 do re¬ gulowania przewodnosci przewodu. Przy zastosowaniu pewnej liczby przewodów strojonych dzialanie uzyteczne urzadzenia jest wieksze, anizeli przy urzadzeniu, w którem zastosowano pewna liczbe przewo¬ dów niestrojonych. Przewody sa tu rów¬ niez umieszczone równolegle wzgledem plaszczyzny polaryzacji Z powyzej podanych powodów ekran wedlug fig. 3 i 5 mozna umiescic takze pod katem 45° wzgledem osi reflektora. Uklad taki przedstawiono na fig. 6. Jest rzecza korzystna równiez, aby opornosc narzadu 67 wzglednie 47 byla równa opornosci pro¬ mieniowania przewodu 65 wzglednie 45.Przy dzialaniu napiec modulacyjnych opornosc narzadu 47 zmienia sie od duzej do malej wartosci. Jezeli opornosc jest duza, wówczas ekran modulacyjny od¬ dzialywa nieznacznie tylko na promienie wysylane. Jezeli natomiast opornosc zmniejsza sie, wówczas ekran pochlania coraz to wiecej energji, az do osiagniecia najwiekszej wartosci pochlaniania przy pewnej okreslonej opornosci. Przy jeszcze wiekszem zmniejszaniu sie opornosci zdol¬ nosc pochlaniania zmniejsza sie znowu, na? tomiast zdolnosc odbijania i zalamywania zwieksza sie, wskutek czego zwieksza sie równiez takze i energja, dochodzaca do od¬ biornika.Na fig. 7 przedstawiono urzadzenie mo- dulacyjne 68, którego dzialanie polega na wykorzystywaniu polaryzacji i promieni wysylanych. Urzadzenie to zawiera pewna liczbe przewodów 69, których dlugosc od¬ powiada polowie dlugosci fali i które daja sie obracac dookola ich punktu srodkowe¬ go. Na fig. 7 przedstawiono trzy rzedy przewodów, z których wszystkie sa przy¬ mocowane obrotowo do ramienia 71. Ra¬ mie 71 jest polaczone z urzadzeniem 73, w którem sa wytwarzane napiecia modu- lacyjne. W tej postaci wykonania antena 3 jest umieszczona tak, ze plaszczyzna po¬ laryzacji lezy w plaszczyznie pionowej.W tym przypadku przewody 69, jezeli przebiegaja równolegle do anteny, tworza — 3 —dobry przewodnik, Jezeli pod dzialaniem napiec modulacyjnych przewody te zosta¬ na przestawione poziomo, wówczas ich zdolnosc odbijania bedzie równa zeru. Mie¬ dzy temi dwiema granicami zdolnosc odbi¬ jania zmienia sie odpowiednio do odchyla¬ nia przewodu od plaszczyzny pionowej, odchylenie zas to zalezy od napiec modu¬ lacyjnych.Poniewaz przy pomocy malego reflek¬ tora nie mozna osiagnac scisle skierowane¬ go promienia (w tym przypadku winien byc duzy takze i ekran modulacyjny), przeto zastosowano wedlug wynalazku u- rzadzenie, przedstawione na fig. 8, w któ- rem promien kierunkowy jest koncentro¬ wany soczewka 77. Urzadzenie modulacyj- ne 79 mozna umiescic wtedy na drodze promienia w miejscu, w którem przekrój poprzeczny jest stosunkowo maly. Promie¬ nie sa nastepnie znów kierowane równole¬ gle zapomoca drugiej soczewki 81.Aczkolwiek wynalazek najkorzystniej jest zastosowac do nadajników kierunko¬ wych, to jednakze nadaje sie on równiez i dlo nadajników radjowych. Na fig. 9 przedstawiono antene 83, przeznaczona do celów radjowych. Antena ta jest modulo¬ wana zapomoca ekranu 85, calkowicie ja otaczajacego.Pnzewody 93 ekranu modulacyjnego 91 mozna umiescic takze na obwodzie para¬ boli, dzieki czemu beda sluzyly one zarów¬ no do kierowania, jak i do modulowania drgan wysylanych. Antena 95 jest umie¬ szczona w ognisku paraboli (fig. 10).W postaci wykonania wynalazku, przedstawionej na fig. 11 narzady oporo¬ we 98 stanowia lampy wyladowcze 97, za¬ wierajace anode 99, do której napiecie a- nodowe jest doprowadzane poprzez cewke dlawikowa 101. Jedna polowa przewodu 103 jest polaczona z anoda 99, a druga 103a — z katoda 105. Zdolnosc przewodze¬ nia ekranu jest zmieniana zapomoca regu¬ lacji poczatkowego napiecia siatkowego przy pomocy napiec modulacyjnych, do¬ prowadzanych do siatkowego obwodu lamp 97 z transformatora 109 malej czestotliwo¬ sci. PL