Wynalazek dotyczy iskiernika do ochronników przepieciowych. Wynalazek ma na celu zwiekszenie czulosci iskiernika na procesy wyrównawcze wielkiej czesto¬ tliwosci.Znane sa uklady iskierników, zaopa¬ trzone w dlawiki lub kondensatory, zapo- moca których zwieksza sie czulosc iskierni¬ ków na szybkie zmiany napiecia. Takie znane uklady iskierników posiadaja jed¬ nak te wade, ze sa stosowane pr^ytem specjalne aparaty, które komplikuja kon¬ strukcje iskierników. Wynalazek rozwia¬ zuje zagadnienie zapomoca prostego urza¬ dzenia. Wynalazek polega na zastosowa¬ niu powierzchni elektrodowych, zlozonych z róznych materjalów, dzieki czemu po¬ wierzchnia elektrody przy normalnej cze¬ stotliwosci powoduje jednostajny przebieg pola, a przy szybkozmiemnych procesach wyrównawczych daje pole znieksztalco¬ ne. Wskutek znieksztalcenia pola napiecie przeskoku iskiernika zmniejsza sie przy wielkich czestotliwosciach w stopniu bar¬ dzo znacznym.Najlepiej, gdy elektrody sa zlozone z przewodników i pólprzewodników w ten sposób, ze rózne czesci powierzchni elek¬ trody sa polaczone z przewodem doprowa¬ dzajacym drogami pradu o bardzo róznych oporach, przez co wystepuje takie zjawi¬ sko, ze pojemnosciowy prad ladowania iskiernika, istniejacy przed przebiciem, wywoluje przy szybkozmiennych zjawi-skacB wyrównawczych znacznie wieksze spadki napiecia na pólpr^ewodzacych dro¬ gach pradu wzglednie czesciach elektro¬ dy, anizeli w czesciach przewodzacych, i wywoluje w ten sposób znaczne miejsco¬ we róznice potencjalu na powierzchni e- lektrody.Jest równiez rzecza mozliwa wykonac elektrode, zlozona z dwóch lub kilku cze¬ sci z dobrze przewodzacego metalu, z któ¬ rych tylko jedna ma bezposrednie pola¬ czenie z doprowadzeniem, podczas gdy pozostale czesci sa oddzielone calkowicie od siebie i od doprowadzenia zapomoca pólprzewodników. Dzieki temu dobrze przewodzace czesci, oddzielone od siebie pólprzewodnikami, otrzymuja rózne po¬ tencjaly przy zmianach napiecia wielkiej czestotliwosci, wskutek czego wzdluz po¬ wierzchni elektrody powstaja wyladowa¬ nia czesciowe, które zmniejszaja napiecie przebicia.Same elektrody moga miec ksztalt do¬ wolny. Na rysunku przedstawiono np. uklad kulki i plytki. Napiecie przebicia jest zalezne od przerwy iskrowej przy da¬ nym promieniu kulki.Na fig. 1 wieksza czesc 10 odcinka kul¬ ki, stanowiacego elektrode, jest wykonana z materjalu pólprzewodzacego, np. z we¬ gla, lupku, silitu lub prasowanej masy a- zbestowej. Do wydrazenia W elektrodzie jest wlozony trzpieniek 11, wykonany z metalu o dobrej przewodnosci. Druga e- lektrode stanowi plytka 12. Przy napieciu zmiennem o 50 okresach na sekunde pole ntó jest znieksztalcone. Pole jest tak samo jednostajne, jak gdyby czesc 10 elektrody byla tez wykonana z metalu o dobrej przewodnosci. Z chwila jednak zjawienia sie fali wedrownej o bardzo wielkiej cze¬ stotliwosci uklad kulki i plytki zamienia sie na uklad ostrza i plytki, którego napie¬ cie przebicia jest nizsze przy tej samej przerwie iskrowej. Przeksztalcenie pola jest wywolane tern, ze przy wielkiej cze¬ stotliwosci pojemnosciowy prad ladowa¬ nia, plynacy przez pólprzewodnik 10 kul¬ ki, wywoluje bardzo duzy spadek napiecia, wskutek czego potencjal powierzchni cze¬ sci 10 kulki staje sie znacznie nizszy, ani¬ zeli potencjal ostrza 11, znajdujacego sie nawprost plytki 12.Dobierajac materjal pólprzewodzacy o odpowiedniej opornosci wlasciwej, mozna otrzymac przy wiekszych czestotliwosciach wieksze lub mniejsze znieksztalcenie pola.Mozna np. stworzyc taki uklad, aby pole przy procesach wyrównawczych sredniej czestotliwosci, np. przy 1000 okresów na sekunde, nie bylo znieksztalcone, a przy falach wedrownych bylo bardzo silnie znie¬ ksztalcone.Inny przyklad wykonania przedstawio¬ no na fig. 2. Kulka 13 jak i trzpien 14 sa wykonane z dobrze przewodzacego meta¬ lu, jednak sa one oddzielone od siebie zapomoca pólprzewodnika 15, np. zle przewodzacego papieru lub slabo przewo¬ dzacego kitu. Ta czesc pojemnosciowego pradu ladowania iskiernika, która plynie przez trzpien 14 i odplywa z powierzchni 16 trzpienia, znajdujacej sie nawprost plytki 12, nie przeplywa przez zaden ma¬ terjal oporowy, natomiast prad ladowania, wyplywajacy z powierzchni 17 kulki 13, musi przeplywac przez materjal oporowy 15. Wskutek tego przy zmianach napiecia wielkiej czestotliwosci potencjal po¬ wierzchni 17 kulki spadnie znacznie poni¬ zej potencjalu przedniej czesci 16 trzpie¬ nia 14, chociaz obydwie powierzchnie 16 i 17 sa wykonane z metalu o dobrej prze¬ wodnosci. Znaczna miejscowa róznica po¬ tencjalów pomiedzy powierzchniami 16 i 17, przedzielonemi pólprzewodnikiem 15, powoduje czesciowe wyladowanie pomie¬ dzy niemi, które dziala jonizujaco na dro¬ ge przebicia w kierunku plytki 12, przy¬ spieszajac przebicie.Równiez obydwie elektrody, znajduja¬ ce sie nawprost siebie, moga byc zlozone z — 2 —czesci: A wiec i plytka 12 moze byc zlozo¬ na z przewodników i pólprzewodników, lub tez zamiast plytki mozna zastosowac odpowiednio zlozona elektrode kulista.Dalsze rozwiniecie wynalazku polega na tern, ze dwie metalowe przewodzace czesci powierzchniowe elektrody zostaja oddzielone od siebie szczelina wielokrotna, która otrzymuje sie przez umieszczenie przewodzacych wkladek w szerokiej szcze¬ linie. Taka konstrukcja jest szczególnie dogodna w iskiernikach przepieciowych z duza przerwa iskrowa. W ten sposób uni¬ ka sie zbyt znacznych szerokosci szczeliny pojedynczej i tern samem niepozadanego znacznego znieksztalcenia pola przy na¬ pieciu o czestotliwosci normalnej.Natomiast przy napieciu udarowem o wielkiej czestotliwosci uklad taki zmniej¬ sza znacznie silniej napiecie przebicia, ani¬ zeli uklad z pojedyncza waska szczelina.Dzieki temu dokladnosc napiecia przebicia i wartosc ochronna ochronnika znacznie sie polepsza.Wkladki przewodzace, wlozone do szczeliny i dzielace ja na czesci, moga byc oddzielone od siebie zapomoca oporników o duzej opornosci i moga byc polaczone z przewodzacemi czesciami elektrod tak, ze¬ by mialy potencjal posredni. Wkladki te moga byc równiez izolowane.Uklad taki przedstawia fig. 3.Elektroda jest zlozona z preta meta-; lowego 21 i czaszy kulistej 22, równiez do¬ brze przewodzacej. W czaszy kulistej 22 miesci sie odcinek kuli 23 z materjalu izo¬ lacyjnego. Pomiedzy powierzchnia 24 pre¬ ta 21 i czasza kulista 22 znajduje sie szcze¬ lina. Pret 21 jest polaczony z czasza kuli¬ sta 22 tylko zapomoca opornika 25 o duzej opornosci, przez który plynie prad lado¬ wania elektrody do czaszy kulistej 22. W szczelinie pierscieniowej jest umieszczona wkladka pierscieniowa 26 z dobrze przewo¬ dzacego metalu, polaczona z opornikiem 25 o duzej opornosci. W ten sposób otrzymu¬ je sie dwie szczeliny pierscieniowe 27 i28. i Przy napieciu o czestotliwosci normal¬ nej pole elektrody pozostaje prawie nie znieksztalcone równiez wpobllzu szczelin 27 i 28. Gdy w ochronniku przepieciowym zjawia sie szybkozmienne napiecie udaro¬ we, pole zostaje bardzo znacznie znie¬ ksztalcone. Oprócz tego pomiedzy po¬ wierzchnia 24 preta i czasza kulista 22 mo¬ ga przeskakiwac iskry, które jako iskry zaplonowe daja poczatek przebiciu. Dzieki temu przebijajace napiecie udarowe zmniej¬ sza sie bardzo znacznie. PL