Znane sa przyrzady, sluzace do zabez¬ pieczania od zlamania narzadu udarowego w krosnach mechanicznych, w których przyrzad wylaczajacy znajduje sie miedzy przyrzadem udarowym a wycinkiem udaro¬ wym, a cieglo wycinka udarowego zaha¬ cza o rame, oddzialywa jaca na przyrzad udarowy. Sila, dzialajaca na przyrzad u- darowy, przenosi sie przytem z ramy na cieglo za posrednictwem sprezyny plaskiej, która z jednej strony jest polaczona sztyw¬ no z rama, a z drugiej —¦ zachodzi hakiem, majacym postac zeba, w odpowiedni zlo¬ bek ciegla. Pod dzialaniem sprezyny, które moze byc regulowane zapomoca sru¬ by, zab jest wcisniety w rowek ciegla, z którego, wyskakujac, rozlacza sprzezone narzady, jesli tylko wskutek zjawienia sie jakiejs przeszkody w mechanizmie udaro¬ wym sila pociagowa miedzy rama a cie¬ glem wzrosnie tak dalece, iz narusza rów¬ nowage sil, dzialajacych na zab. To wy¬ skakiwanie zeba ze zlobka zalezy jednak przedewszystkiem od kata [a na fig. 1), zawartego miedzy styczna do zlobka,1 a osia ciegla. Kat ten nie powinien przekraczac pewnej wartosci, gdyz inaczej tarcie, wy¬ stepujace miedzy powierzchniami ciegla a zeba, uniemozliwia uniesienie sie zeba wgó- re.W znanem urzadzeniu sprezyna i zab stanowia jedna calosc, wskutek czego za¬ równo wysokosc i grubosc zeba, jak glebo¬ kosc i szerokosc zlobka wyznaczone sa przez grubosc sprezyny, która zkolei zale¬ zy od wielkosci jej sily sprezystej, a taznów nie moze przekraczac pewnej warto¬ sci. Urzadzenie takie ma te wade, ze przy wolnym od zaklócen ruchu zlobek bardzo sie wrzyna, poniewaz niewielkie stosunko¬ wo powierzchnie styku zeba i zlobka po¬ woduja zbyt wielkie cisnienie na jednostke tych powierzchni, co oddzialywa nieko¬ rzystnie na tworzywo tych czesci. Pogle¬ bianie sie zlobka pociaga za soba zmiane kata wzniesienia a, a zatem i niepewnosc sprzezenia. Poza tern w znanem urzadzeniu sprezyna, zlozona z jednej tylko grubego pasa, jest bardzo czula, wskutek czego nie¬ wielkie jej naprezenie powoduje bardzo szybkie jej odprezenie. Jezeli zostaje ona nastepnie naprezona dodatkowo, to moze sie zdarzyc, ze sila sprezyny staje sie o wiele wieksza, anizeli to jest potrzebne przy pracy normalnej, i przy powstaniu jakichkolwiek przeszkód sprezyna nie pod¬ daje sie, co moze wywolac uszkodzenie czesci maszyny.Przedmiotem ninie jszego wynalazku jest przyrzad, zabezpieczajacy narzad u- darowy w! krosnach mechanicznych od zla¬ mania, w którym w! ramie prowadzony jest jeden lub kilka poddanych dzialaniu sprezyny klinów o kacie nachylenia, przy¬ stosowanym do sil, dzialajacych podczas ruchu. Kliny te zachodza w ukosnie wycie¬ te odpowiednio do kata klinów zlobki cie¬ gla, sprzegajac je z rama. Sprezyny, przy¬ trzymujace kliny w zlobkach ciegla, sa zabezpieczone przytem przed nadmiernem napieciem zapomoca oporka. Poniewaz kliny sa oddzielone od sprezyny, wiec mozna im nadac odpowiednia grubosc i w ten sposób uczynic cisnienie na jednostke powierzchni odpowiednio malem. W przy¬ padku zastosowania kilku klinów cisnienie to mozna zmniejszyc jeszcze bardziej i w ten sposób calkowicie zapobiec poglebianiu sie zlobków.Na rysunku przedstawiony jest przy¬ klad wykonania wynalazku oraz dwie zna¬ ne postacie wykonania przyrzadu, schema¬ tycznie naszkicowane. Fig. 1 uwidocznia zlobek sprzegany o zaokraglonem dnie i ukosnych sciankach bocznych, przechodza¬ cych stycznie w krzywizne zaokraglenia, fig. 2 — rozszerzony zlobek znanej kon¬ strukcji, fig. 3 przedstawia w widoku zprzodu rame, polaczona z przyrzadem u- darowym, i cieglo z przyrzadem zabezpie¬ czajacym wedlug wynalazku, a fig. 4 — widok boczny urzadzenia wedlug fig. 3.Scianki boczne zlobka sprzeganego we¬ dlug fig. 1 sa wyciete skosnie w ten spo¬ sób, iz w razie zjawienia sie jakiejs prze¬ szkody nalezy z pewnoscia liczyc na wy¬ skoczenie narzadu sprzegajacego ze zlob¬ ka. Scianki te tworza z osia podluzna cie¬ gla kat a. Lin ja kropkowana i kreskowana zaznaczone sa osie ciegla posiadajacego zlobek, odpowiadajacy scisle ksztaltowi przedniej czesci narzadu sprzegajacego, znajdujacego sie pod dzialaniem duzego cisnienia na jednostke powierzchni, jakie w czasie ruchu wystepuje w zlobku dotych¬ czasowej konstrukcji, wskutek czego naste¬ puje tak znaczne wydrazenie zlobka, iz wkoncu przybiera on postac wedlug fig. 2.W tak wyrobionym zlobku scianki boczne nie sa juz nachylone do osi ciegla pod ka¬ tem ostrym, jak bylo pierwotnie, lecz two¬ rza z nia kat prosty a2.W postaci wykonania, przedstawionej na rysunku, cieglo Z wycinka udarowego slizga sie w ramie R, polaczonej z przy¬ rzadem udarowym, i jest sprzegniete pod¬ czas ruchu z rama za posrednictwem dwóch klinów K1 i K2, które moga sie poruszac prostopadle do ciegla w prowadnicach ra¬ my R, a wtlaczane sa w klinowe zlobki ciegla koncami kilkowarstwowej sprezyny plaskiej F. Napiecie sprezyny mozna re¬ gulowac zapomoca sruby nastawnej S, przyczem (przewaznie zapomoca oporka A) nie dopuszcza sie do nadmiernego na* piecia sprezyny. Nachylenie klinów sprze¬ gajacych K1 i K2 oraz bocznych scianek klinowych zlobków jest dobrane w ten - 2 —sposób, iz tarcie miedzy sciankami zlobka i powierzchniami klinowemi lacznie ze sprezynowaniem zapobiega wyskakiwaniu klinów ze zlobków ciegla podczas dzialania zwyklego nacisku roboczego, natomiast wieksze sily, powodowane jakakolwiek przeszkoda, podnosza kliny zapomoca u- kosnych scianek zlobka. Dzieki klinowemu ksztaltowi narzadu sprzegajacego zapew¬ niony jest zawsze ten sam kat pochylenia oraz uniemozliwione jest wydrazanie zlob¬ ków.Poniewaz kliny sa prowadzone w pro¬ wadnicach ramy, przeto sprezyna zostaje zwolniona od jakiegokolwiek naprezenia na rozciaganie i sciskanie, dzialajacego w kie¬ runku podluznym ciegla, i moze byc dzfe- ki temu wykonana ciensza od stosowanej w znanych postaciach wykonania. Oprócz tego wymiary sprezyny sa obliczone nieza¬ leznie od grubosci klina sprzegajacego, wskutek czego mozna1 zastosowac dosc podatna sprezyne, umozliwiajaca zawsze niezawodne sprzeganie, nawet wtedy, gdy jest ona naprezona bardziej, anizeli to jest konieczne. PL