. Wynalazek dotyczy sposobu i urza¬ dzenia do mierzenia ilosci ciepla, szczegól¬ nie ilosci ciepla, otrzymywanego przy rozmaitych ogrzewaczach, wzglednie przy urzadzeniach do ogrzewania goracem po¬ wietrzem, kranach z goraca woda, kra¬ nach z para i t. p. miejscach wytwarza¬ nia ciepla przy urzadzeniach centralnego ogrzewania domów i t. p. celów. Wyna¬ lazek ma szczególnie na celu moznosc dokladnego okreslenia zuzytkowanej ilosci ciepla przez poszczególnych lokatorów zamiast dotychczasowego przecietnego okreslenia tej ilosci, która dla jednych lokatorów wypada za nisko, dla innych — za wysoko.Wynalazek polega na tem, ze cieplo z rozmaitych miejsc jego wytwarzania zo¬ staje przeprowadzone przez organy termo¬ elektryczne i przez to zostaje osiagniety prad w przyrzadzie do mierzenia tegoz wTten sposób, ze ilosc elektrycznosci, mie¬ rzona, np. w mikroamperogodzinachjest proporcjonalna do ilosci zuzytego ciepla.Jezeli opór obwodu termoelektrycznego, zawierajacego elektromierz, jest staly albo w przyblizeniu staly, to napiecie w ob¬ wodzie dla osiagniecia wspomnianej pro¬ porcjonalnosci musi stac w pewnym sto¬ sunku do dwóch albo wiekszej ilosci nastepujacych czynników:do temperatury ogrzewalnika (wody, pary albo powietrza), przeplywajacego przez urzadzenie, da¬ lej do powierzchni wydzielajacej cieplo, wzglednie do przekroju poprzecznego wy¬ plywu, dalej do cisnienia, albo do pred¬ kosci przeplywu ogrzewalnika i wresz¬ cie do temperatury powietrza zewnetrz¬ nego, wzglednie przeprowadzanej zim¬ nej wody.W niektórych wypadkach, np. przy ogrzewaniu radjatorami, daje sie ta pro¬ porcjonalnosc . osiagnac bez specjalnych urzadzen, w* innych wypadkach, n.p. przy ogrzewalnikli, wyplywajacym z wa- hajacem sie cisnieniem, sa konieczne roz¬ maite urzadzenia dla osiagniecia propor¬ cjonalnosci miedzy miarodajnemi czynni¬ kami dla ilosci ciepla i napieciem w ob¬ wodzie.Blizsze wyjasnienie wynalazku daje dalszy opis schematycznie przedstawio- .nych na rysunku przykladów urzadzen dla mierzenia ciepla; na fig. 1 jest przedstawio¬ ne urzadzenie do ogrzewania z radjatorami, na fig. 2 —' urzadzenie do ogrzewania cieplem powietrzenrz otworami do re¬ gulowania wyplywu, na fig. 3 — urza¬ dzenie do ogrzewania goraca woda, fig. 4— przedstawia dalsza forme, wykonania.Przy urzadzeniu do ogrzewania z ra¬ djatorami jak to jest przedstawione na fig. 1, zostaje do rozmaitych lokali, za¬ leznie od rodzaju radjatorów, zastosowana odpowiednia ilosc termoelementów (ogniw termoelektrycznych), które do kazdego radjatora zostaja w odpowiedni sposób przymocowane, np. zapomoca klamer 5, utrzymujacych termoelement 8 pomie¬ dzy dwoma sasiedniemi radjatorami 6, po- laczonemi z otaczajaca je rura 7, której dolny koniec siega az do podlogi, gdzie znajduje sie zimny lut 18 termoelementu, podczas gdy lut goracy 80 przylega do sciany radjatora. Armatura 5, 7, skla¬ dajaca sie z klamer i rur, moze byc wspólna dla dwóch albo wiekszej ilosci umieszczonych jeden za drugim termo¬ elementów, przez co ulatwiony zostaje rozdzial odpowiedniej ilosci termoelemen¬ tów pomiedzy radjatorami, które po naj¬ wiekszej czesci róznia sie wielkoscia.Róznica pomiedzy temperatura scianek radjatora z jednej strony i temperatura naokolo radjatora, np. podlogi z dru¬ giej strony, a wiec róznica miarodajna dla ilosci oddawanego ciepla jest jedno¬ czesnie miarodajna dla sily elektromoto¬ rycznej termoelementów, jezeli mianowi¬ cie wszystkie termoelementy zostaja wla¬ czone szeregowo w obwodzie 108 pradu, w którym opór jest przewaznie staly i któ¬ ry zawiera dowolny licznik (elektrometr) 180, np. miernik elektrolitu, to w mie¬ rzonych ilosciach elektrycznosci ma sie zupelnie dokladna miare ilosci ciepla od¬ dawanego w danym czasie.Termoelementy moga byc wprowa¬ dzone i w inny sposób, np. poziomo przy koncowych powierzchniach radja¬ torów.Przy przedstawionym na fig. 2 kanale 9 dla goracego powietrza jest przy kra¬ tach wyplywowych ^ 90 w ten sposób umieszczona odpowiednia do wielkosci krat ilosc termoeleme.ntów 8, ze lut go¬ racy 80 znajduje sie w pradzie gorace¬ go powietrza, a lut zimny 18 znajduje sie poza nim. Pozatem sa urzadzenia i dzialanie takie, jak na fig. 1.W zastosowaniu urzadzenia, przedsta¬ wionego na fig. 3, przy kranie 10 z goraca woda zostaja wlaczone w obwód 108, 180 mierzonego pradu termoelementy 8 w ilosci zaleznej od cisnienia wody, prze¬ plywajacej przez kalibrowana rure 11.Cisnienie wodne dziala na membrane 13 przez skierowana przeciw pradowi wo¬ dy cewke 12 (przedstawiona punktami), a ruchy membrany zostaja przeniesione na kontaktowe ramie 14, zmieniajace usta¬ wicznie kontakt na luku kontaktowym 15: w polozeniu przedstawionem sa wlaczone tylko dwa dolne termoelementy. Przy wyzszem cisnieniu zostaje wlaczony i gór¬ ny termoelement, podczas gdy przy cisnie¬ niu nizszem pozostaje wlaczony tylko ter¬ moelement dolny. Gorace luty 80 sa wprowadzone przez wtyczke 16 do rury z goraca woda, a zimne luty 18 w odpo¬ wiedni sposób sa doprowadzone do sa¬ siedniej rury 17 z zimna woda. Zamiast — 2 —przepony, jako wlaczajacy i wylaczajacy mechanizm, moze byc zastosowana sila odsrodkowa wirnika, umieszczonego pod kalibrowana rura albo cisnienie moze dzia¬ lac na slup rteci, przez poruszenia której jeden albo kilka termoelementów moga byc, np. zwarte.Przedstawione na fig. 3 wylaczanie i wlaczanie termoelementów daje sie w podobny albo inny sposób zastosowac i do ogrzewania goracem powietrzem i mianowicie w polaczeniu ze zworni¬ kiem, wytwarzajacym prad goracego po¬ wietrza, albo w ten sposób, ze wylacze¬ nie i wlaczenie zalezne jest od stopnia otworu zwrotnika 90 goracego powietrza.Zamiast wlaczania, wzglednie wyla¬ czania mniejszej albo wiekszej ilosci ter¬ moelementów mozna, naturalnie, zastoso¬ wac inne podobne organy, dzialajace ' w zaleznosci od czynników miarodajnych dla oddawania ciepla. Mozna wlaczac albo wylaczac w obwód pradu 108, 180 opor¬ niki, pozostawiajac stala ilosc termoele¬ mentów, albo mozna jednoczesnie wlaczac termoelementy i wylaczac, oporniki i od¬ wrotnie. .Zadanie moze równiez byc rozwiazane w ten sposób, ze w stosunku do zmie¬ niajacego sie zuzycia ciepla, moga byc zmieniane warunki cieplne, od których sa zalezne elementy, mozna mianowicie, przy mniejszej lub wiekszej ilosci elementów, zblizyc punkty temperatury goracego i zimnego lutów przy malem zuzywaniu ciepla. Zaleznie od warunków mozna mniej lub wiecej ciepla odciagac od go¬ racego lutu, albo do chlodnego lutu mozna mniej lub wiecej ciepla doprowadzac, albo tez mozna jednoczesnie stosowac oba srodki. Obiera sie pewna przestrzen, w której ma miejsce to doprowadzenie ciepla albo jego odprowadzenie i w tej przestrzeni ustanawia sie slup cieplny np. jednym biegunem u jednego jej kon¬ ca, a drugim — u drugiego.Dla usuniecia zródel goraca, wzgled¬ nie zimna, o ile niema do nich wygodne¬ go dostepu, mozna zmniejszyc róznice temperatur czyto przez bezposrednie wy¬ mieszanie goracego i zimnego srodowi¬ ska, czy to przewodnictwo, albo promie¬ niowanie ciepla, przyczem same termo- #elementy moga sluzyc do przewodzenia, albo do promieniowania ciepla. Odpo¬ wiednia forma wykonania jest schematycz¬ nie przedstawiona na fig. 4.Przez 8 oznaczony jest stos termo¬ elektryczny, 20 — srodowisko goracych lutów i 21—zimnych lutów. Srodowisko 20 moze stanowic kanal, wychodzacy z o&- powiedniego cieplnego przewodu 22, np. przewodu parowego, przewodu z goraca woda, zaopatrzonego w kalibrowana ru¬ re 23.Kanal 21 moze byc czescia przewodu zimnej wody. Kanaly 20 i 21 sa urza¬ dzone w sposób umozliwiajacy wymia¬ ne ciepla, moga one miec wspólna sciane, albo wspólne zebra, albo wogóle wspólne powierzchnie, które przez promieniowanie wplywaja na wyrównanie ciepla, równiez moga one miec polaczenie przewodzace nieszczelne, wspólne sciany albo t. p., umozliwiajace stale mieszanie goracego i zimnego srodowiska, moze w rezulta¬ cie, jak powyzej powiedziano, wymiana ciepla odbywac sie przez posrednictwo samych termoelementów, czy to przez przewodnictwo, czy przez promieniowa¬ nie, przyczem goracy kanal otacza jeden koniec elektroelementu, a zimny — drugi jego koniec.Skutkiem wymiany ciepla, pomiedzy czesciami 20 i 21 te same miejsca lutów na rozmaitych miejscach stosu termoelek¬ trycznego beda mialy rozmaita tempera¬ ture. Podlug schematu, gdzie kazdy dru¬ gi cieply lut i kazdy trzeci zimny lut oznacza sie przez podanie temperatury, temperatura cieplych miejsc znacznie sie obniza w kierunku kreskowanej strzalki — 3 —24, mianowicie od okolo 57°} do 12° tempe¬ ratura zas zimnych lutów powoli wzrasta w tym samym kierunku, a mianowicie od P, 2\ do 12° C.Schemat odpowiada wybranemu wy¬ padkowi, ze jeden z elementów, a miano¬ wicie lezacy najbardziej na prawo, jest praktycznie nieczynny, a napiecia innych elementów stopniowo zmniejszaja sie w kierunku ich polozenia na prawo. Jezeli sfera cieplna w kanale 20 ma mniejsza predkosc, albo nizsza temperatuie, niz odpowiadajace wskazanemu stanowi, to wystepuje czynne wyrównanie tempera¬ tur dalej w stosie, przez co wieksza ilosc elementów staje sie bezczynna i stopniowe zmniejszenie sie napiec w pozostalych elementach bedzie odpowied¬ nio znaczniejsze. Odpowiednim przeto predkosciom albo temperaturom sfery cieplnej w kanale 20 odpowiada okre¬ slony prad w mierniku 180 i, jezeli sto¬ sunki sa prawidlowo wymierzone, to wskazania jego dla okreslonego czasu sa prawidlowa miara dla ilosci ciepla, które w przeciagu tego czasu zostaly uzyskane od przewodnika.Przyjete w schemacie równomierne przejscie temperatury od jednego ele¬ mentu do drugiego jest dla zasady wy¬ nalazku bez znaczenia. Jezeli odstepy po¬ miedzy elementami sa niejednakowe, to równiez i róznice temperatury przy po¬ zostalych jednakowych warunkach beda rózne i to samo bedzie mialo miejsce w wypadku, gdy warunki dla wymiany ciepla dla rozmaitych czesci wymiany beda sie róznily. Pod tym wzgledem moze np. grac role, czy w zimnem otoczeniu ruch odbywa sie w kierunku pradu ciepl¬ nego, czy w przeciwnym kierunku, jak oznaczone strzalka 2j, czy tez ma jaki¬ kolwiek inny kierunek.Bez znaczenia jest równiez, ze tempe¬ ratura w goracej sferze moze byc obni¬ zona zupelnie albo prawie do tempera¬ tury zimnej sfery, albo do poczatkowej temperatury. Rezultatem wymiany ciepla moze byc srednia temperatura, wiec w da¬ nym przykladzie okolo 30° albo jeszcze wyzsza temperatura, dalej wymiana cie¬ pla nie musi koniecznie byc zupelna, ale moze stanowic tylko okreslony pro¬ cent zupelnej wymiany. Te kwestje za¬ leza najbardziej od tego, jak wielkie ilosci jednej sfery w stosunku do drugiej jest racjonalne uzywac w poszczegól- nem urzadzeniu. We wskazanym wy¬ padku mozna przez odpowiednie skom- binowanie kranów z goraca i zimna woda starac sie, by przez sciaganie wody prze¬ wodu 22 byl spowodowany prad zimnej wody w kanale 21 tej samej sily albo sily w odpowiednim stosunku. Kanal 20 moze byc doprowadzony do przewodu 22, albo miec wylot w innem miejscu, ewent. w przewodzie z zimna woda.Zreszta, nie jest niezbednem, by ciepl¬ ne otoczenie bylo wytwarzane wylacznie przez cieplo, podlug którego ma byc mierzone zuzycie; moze ono skladac sie z powietrza, cieczy albo ciala stalego, których temperatura znajduje sie w okre¬ slonym stosunku do temperatury cieplnej sfery, której cieplo zostaje zapotrzebo¬ wane. Równiez i chlodne otoczenie moze byc wytworzone rozmaitemi sposobami: przez prad zimnego powietrza, przez ab- sorbcje ciepla przez parowanie i t. p.Wogóle przedstawione szczególy na¬ lezy uwazac tylko jako przyklady i moga one byc rozmaicie zmieniane. PL