Wszystkie znane sposoby rozdzielania zapomoca cieczy o wiekszym ciezarze wla¬ sciwym, w których plywaja zawiesiny cial stalych, posiadaja te wade, ze wskutek przylaczenia i zwiazania czasteczek wody na wewnetrznej i zewnetrznej powierzch¬ ni zawieszonej czastki mineralu nastepu¬ je jego specznienie. To specznienie jest zwiazane ze zwiekszeniem objetosci czast¬ ki mineralu, które ze swej strony powo¬ duje wzrost tarcia czastek w wodzie. Wia¬ zanie lub przylaczanie czasteczek wody do wewnetrznej i zewnetrznej powierzchni czastek mineralów w zawiesinach wodnych, jak gliny, boksytu, barytu, spatu zelazne¬ go, jest znane. Zjawisko to jest zwane hy¬ dratacja, a przylaczona woda jest nazy¬ wana woda wodzianowa (hydratacyjna).Specznienie zawieszonych czastek, wywo¬ lane wchlonieciem wody hydratacyjnej, powoduje przy zastosowaniu znanego spo¬ sobu rozdzielania zapomoca cieczy o wiek¬ szym ciezarze wlasciwym zahamowanie ruchliwosci czastek mieszaniny mineralów, przeznaczonych do rozdzielenia tym spo¬ sobem, tak iz mineraly o róznych cieza-rachwlaiciyrych nie ijioga juz swobodnie wznosic sie lub opadac. Wskutek tego roz¬ dzielanie staje sie niedostatecznemu Mine- raly o mniejszym ciezarze wlasciwym, zbierajace sie na powierzchni cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym, zawie¬ raja jeszcze znaczna ilosc mineralów o wiekszym ciezarze wlasciwym, a czastki mineralów, które w przeplywajacych cie¬ czach o wiekszym ciezarze wlasciwym do¬ stana sie w glab tej cieczy, zostaja w niej zahamowane w swych ruchach i nie roz¬ dzielaja sie na mineraly o mniejszym cie¬ zarze wlasciwym, wznoszace sie na po¬ wierzchnie, oraz mineraly o wiekszym cie¬ zarze wlasciwym, opadajace na dno. Efekt rozdzielania wskutek tego nie jest calko¬ wity, a nawet wogóle nie wystepuje.Wszystkie znane dzisiaj technicznie stosowane sposoby rozdzielania zapomoca cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym, w których rozdziela sie zawiesiny minera¬ lów, wykazuja wade nadmiernego pecz¬ nienia czastek mineralnych, nie jest wiec mozliwe uskutecznienie rozdzielenia zapo¬ moca tych sposobów mieszaniny minera¬ lów o wielkosci ziar ponizej 5 mm.Przez podwyzszenie temperatury specz¬ nienia nie mozna ani cofnac, ani zmniej¬ szyc stopnia specznienia, przeciwnie, w wielu nawet przypadkach stwierdzono, iz podczas ogrzewania zawiesin mineralów hydratacja wzglednie specznienie czastek wzmaga sie, a ruchliwosc zawiesiny odpo¬ wiednio maleje.Przez zastosowanie srodków, dzialaja¬ cych chemicznie, jak np. chlorku zelaza, siarczanu glinu i t. d., stopien specznienia czastek w zawiesinach daje sie obnizyc; o- kazalo sie jednak, ze osiagniete zapomoca tych srodków obnizenie stopnia specznie¬ nia jest zbyt male, aby polepszyc efekt rozdzielania w przypadku rozdzielania za¬ pomoca cieczy o wiekszym ciezarze wla¬ sciwym.Obecnie wykryto, ze stopien specznie¬ nia zawiesin mineralów w cieczach o wiek¬ szym ciezarze wlasciwym mozna zmniej¬ szyc przez zastosowanie kwasów oksy- * tluszczowych albo ich soli. Przez dodanie malych ilosci kwasu oksytluszczowego albo jego soli na 1 m3 zawiesiny w cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym stopien specznienia zawiesiny mineralów mozna znacznie zmniejszyc, a tern samem osla¬ bic tarcie czastek mineralów w zawiesinie w cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym tak, iz udaje sie w takiej zawiesinie roz¬ dzielic równiez mieszanine mineralów o róznych ciezarach wlasciwych az do wiel- wosci ziarn okolo 0,8 mm. Przy uzyciu wlasciwej ilosci dodatku stopien specznie¬ nia zawiesin w cieczach o wiekszym cieza¬ rze wlasciwym mozna obnizyc tak, iz obec¬ nie nawet przy rozdzielaniu drobnoziarni¬ stej mieszaniny zapomoca cieczy o wiek¬ szym ciezarze wlasciwym mozna osiagnac stopien rozdzielenia, dochodzacy do 85 — 90%.Obnizenie stopnia specznienia zawie¬ sin w cieczach o wiekszym ciezarze wla¬ sciwym daje korzysc przedewszystkiem w znanym sposobie rozdzielania zapomoca cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym w przypadku sortowania wegla. Dotychczas sposoby te wskutek malej ruchliwosci czastek zawiesiny mozna bylo stosowac jedynie do grubszych ziarn, np. ziarn we¬ gla powyzej 10 mm srednicy.Mial weglowy, otrzymywany przewaz¬ nie w postaci ziarn o srednicy od 10 do 0,1 mm, w wiekszosci przypadków nie da¬ wal sie rozdzielac znanemi sposobami za¬ pomoca cieczy o wiekszym ciezarze wla¬ sciwym. Przy uzyciu zawiesin, na które oddzialywano oksy-kwasami, w cieczach o wiekszym ciezarze wlasciwym udaje sie obecnie równiez rozdzielac wegiel drobny od 10 do 0,8 mm srednicy z dobrym wy¬ nikiem.Aby wyjasnic dzialanie zawiesin,, na które oddzialywano kwasami oksy-tlu- — 2 —szczowemi, w cieczach o wiekszym cieza¬ rze wlasciwym, podano nastepujace przy¬ klady z. zaJcresu rozdzielania mialu weglo¬ wego.Przyklad I. 1000 g wegla tlustego z zaglebia Ruhr'y o wielkosci ziarn 5—8 mm rozdzielono w temperaturze 10 — 12° w cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym, o- trzymanej z wody oraz mialko zmielonego barytu i wykazujacej ciezar wlasciwy 1,46.W stosunku do 100 czesci mialu weglo¬ wego otrzymano: % popiolu popiolu w kg wydajnosc popiolu wegla odpadów 74,9 25,1 9,4 77,6 7,04 19,46 26,6% 73,4% mialu weglowego 100,0 (26,5) 26,50 100,0% Próba porównawcza z ta sama ciecza o wiekszym ciezarze wlasciwym, jednakze z dodatkiem 50 g kwasu cukrowego (w sto¬ sunku do 1 m3 cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym) dala poza tern w takich sa¬ mych warunkach: % popiolu popiolu w kg wydajnosc popiolu wegla odpadów 70,2 29,8 3,1 79,6 2,17 23,70 8,4% 91,6% mialu weglowego 100,0 (25,8) 25,87 100,0% Analiza produktów rozdzielania zapo- moca roztworu organicznego o ciezarze wlasciwym 1,46 dala nastepujace wagowe wartosci teoretyczne: 68,4% wegla z 2% popiolu oraz 31,6% odpadów z 77,9% popiolu.Próby porównawcze doswiadczen a i b wykazuja, ze przy zastosowaniu srodka dodatkowego mozna osiagnac jak najlep¬ szy skutek rozdzielania na wegiel i od¬ pady.Przyklad II. 1000 g plomiennego we¬ gla gazowego o wielkosci ziarn 5 — 0,8 mm rozdzielono w cieczy o wiekszym ciezarze wlasciwym, wytworzonej z wody, mialko zmielonego barytu oraz gliny i wykazuja¬ cej ciezar wlasciwy 1,45 w temperaturze 10 — 12°. Ze 100 czesci mialu otrzymano: a wegla odpadów % 87,9 12,1 % popiolu 9,3 78,4 popiolu w kg 8,15 9,48 wydajnosc popiolu 46,2% 53,87o mialu weglowego 100,0 (12,65) 17,63 100,0% Przy uzyciu tej samej zawiesiny bary¬ towej oi ciezarze wlasciwym 1,45, jednakze z dodatkiem 40 g kwasu glukonowego na 1 m3 cieczy o wiekszym ciezarze wlasci¬ wym, otrzymano z tego samego wegla ga¬ zowo-plomiennego: % popiolu popiolu w kg wydajnosc popiolu wegla odpadów 79,0 21,0 2,4 72,9 1,89 15,32 11,0% 89,0% mialu weglowego 100,0 (17,21) 17,21 100,0% — 3 —Wedlug analizy mial weglowy zawieral wagowo: 77,0% wegla z 1,2% popiolu oraz 23,0% odpadów o 73,2% popiolu.Przez zastosowanie srodka dodatkowe¬ go w doswiadczeniu b udalo sie osiagnac rozdzielenie, prawie odpowiadajace teore¬ tycznemu.Przyklad III. 500 g mialu z wegla chudego o wielkosci ziarn 5 — 0,8 mm roz¬ dzielono w temperaturze 10 — 12° w cie¬ czy o wiekszym ciezarze wlasciwym, wy¬ tworzonej z wody, mialko zmielonego spa- tu zelaznego oraz gliny i wykazujacej cie¬ zar wlasciwy 1,51. Przytem ze 100 czesci mialu weglowego otrzymano: % popiolu popiolu w kg wydajnosc popiolu wegla odpadów 80,5 19,5 3,1 74,6 2,49 14,55 14,6% 85,4°/o mialu weglowego 100,0 (17,04) 17,04 100,0% Przy rozdzielaniu w tej samej zawiesi- kwasu winowego na 1 m3 cieczy o wiek- nie szpatowo-glinowej o ciezarze wlasci- szym ciezarze wlasciwym, otrzymano z te- wym 1,51, jednakze z dodatkiem 40 g go samego chudego mialu weglowego: % % popiolu popiolu w kg wydajnosc popiolu wegla odpadów 78,4 21,6 1,8 72,5 1,41 15,67 8,3% 91,7% mialu weglowego 100,0 (17,08) 17,08 100,0% Teoretyczne zawartosci wagowe w mia¬ le wegla chudego wedlug analizy produk¬ tów rozdzielenia w tej samej cieczy o cie¬ zarze wlasciwym 1,51 byly nastepujace: 76,4% piolu 23,6% popiolu. wegla z zawartoscia 1,0% po- odpadów z zawartoscia 70,3% wprowadza sie ten dodatek na pewien czas przed uzyciem cieczy o wiekszym cieza¬ rze wlasciwym, jako srodowiska rozdzie¬ lajacego, aby pozadane zmniejszenie stop¬ nia specznienia moglo nastapic we wlasci¬ wym czasie. PL