, Wynalazek, dotyczacy urzadzen do se¬ lektywnego odbioru elektrycznych drgan wielkiej czestotliwosci, moze znalezc za¬ stosowanie w ukladach radjoodbiorczych i w ukladach wzmacniajacych lub przyrza¬ dach podobnych, W urzadzeniach tego ro¬ dzaju stosuje sie przewaznie jeden lub kil¬ ka obwodów drgajacych LC. Zwiekszenie selektywnosci osiaga sie w tym przypadku dzieki zwiekszeniu liczby obwodów LC oraz mozliwie jak najwiekszemu zmniej¬ szeniu tlumienia kazdego z obwodów.Wynalazek podaje srodek, zapomoca którego przy wspóludziale mniejszej liczby obwodów strojonych, anizeli to bylo wyma¬ gane dotychczas, mozna osiagnac okreslona selektywnosc.Srodek ten polega na okresowej zmia¬ nie tlumienia jednego tylko obwodu stro¬ jonego.Powstajace dzieki temu zwiekszenie sie selektywnosci mozna wyjasnic w sposób na¬ stepujacy.Jezeli w jednym obwodzie strojonym oznaczyc samoindukcje litera L, pojem¬ nosc — litera C, a opornosc — litera R i do obwodu przylozyc napiecie E, wówczas prad obiegowy, plynacy w tym obwodzie, bedzie równy: Jezeli opornosc Rx bedzie zmienianaokresowo wraz z czestotliwoscia ultra¬ dzwiek.owa, np. z czestotliwoscia q, tak ze f R^^H A- rsin q.t i jezeli wprowadzone zostanie okreslenie wówczas przez opornosc Rx bedzie plynal prad; p -\- r sin q i jezeli zas p^ r, wówczas wyrazenie na prad przyjmie postac szeregu: /=E 9sinal -f —, sin2 c/ \ P P2 P / Jezeli zastosowac filtr, przepuszczajacy czestotliwosc q i tlumiacy inne czestotliwo¬ sci, wówczas amplituda pradu w obwodzie wyjsciowym tego filtru bedzie okreslona wyrazeniem 9 , to jest selektywnosc u- kladu odpowiada selektywnosci dwóch ob¬ wodów strojonych, jak to wynika z wywo¬ dów ponizszych. Niech beda zastosowane dwa jednakowe obwody drgan, z których kazdy sklada sie z. szeregowo polaczonych ze soba samoindukcyj L, pojemnosci C i oporu omowego i?x i które to obwody sa sprzezone ze soba zapomoca opornosci r.Pierwszemu obwodowi nadaje sie napiecie E o czestotliwosci oo. Jezeli opornosc r jest tak mala, ze dzialanie wsteczne drugiego obwodu na pierwszy moze byc pominiete, wówczas amplituda i2 pradu wi drugim ob¬ wodzie drgan, gdy *+/(«£-^c) =P. wyraza sie wzorem z? r P2 Selektywnosc dwóch obwodów drgan, sprzezonych w powyzszy sposób, okresla sie zatem przez -9.P" Jezeli wynik ten porównac z powyzej wskazanym wynikiem w przypadku obwo¬ du drgan z opornoscia r, zmieniajaca sie z czestotliwoscia q i umieszczonym za nim filtrem, przepuszczajacym czestotliwosc q, to okazuje sie, ze ostatni uklad posiada se¬ lektywnosc dwóch sprzezonych ze soba ob¬ wodów strojonych. Jezeli filtr jest nastro¬ jony na druga wzglednie trzecia harmonicz¬ na czestotliwosc q, to selektywnosc wypad¬ kowa odpowiada selektywnosci trzech wzglednie czterech sprzezonych ze soba ob¬ wodów strojonych.Dla osiagniecia powyzej wspomnianego dzialania niezbedna jest jednak rzecza, aby zmiany opornosci byly scisle sinusoidalne oraz powstawaly przytern jedynie bardzo slabe harmoniczne czestotliwosci q.Praktycznie mozna to osiagnac w ten sposób, ze równolegle do obwodu strojone¬ go przylacza sie opornosc anoda-katoda lampy, do której obwodu wejsciowego przylaczone zostalo napiecie, zmieniajace sie sinusoidalnie, a zatem powodujace si¬ nusoidalna zmiane stromosci charaktery¬ styki lampy, to jest wewnetrzna opornosc tej lampy bedzie zmieniala sie odwrotnie proporcjonalnie. Wzór powyzszy jest slusz¬ ny przy opornosci, wlaczonej w obwód sze¬ regowo, jednak poniewaz opornosc równo¬ legla moze byc zastapiona opornoscia sze¬ regowa o wartosci , przeto równole- CR glyl uklad polaczen lampy, której opornosc wewnetrzna zmienia sie proporcjonalnie do , odpowiada szeregowemu ukla- sinq t dowi opornosci, której wartosc zmienia sie sinusoidalnie.Wynalazek jest wyjasniony blizej na rysunku, na którym przedstawiono dwa przyklady jego wykonania. — 2 —Uklad polaczen wedlug fig. 1 posiada detektor Dv w którego obwodzie siatko¬ wym znajduje sie obwód LC, nastrojony na odbierana czestotliwosc co. Tlumienie tego obwodu jest zmieniane okresowo, po¬ niewaz równolegle do samoindukcji lub do czesci tej samoindukcji jest przylaczona zmienna opornosc wewnetrzna lanipy Af.Opornosc tej lampy jest zmieniana sinu¬ soidalnie zapomoca oscylatora G, lezace¬ go w wejsciowym obwodzie tej lampy, wytwarzajacego drgania o czestotliwosci ultradzwiekowej q, wynoszacej np. 20000 okresów. Za detektorem D1 umieszczony jest wzmacniacz posredniej czestotliwosci, nastrojony na harmoniczna czestotliwosci nq oscylatora G. Detekcje malej czestotli¬ wosci uskutecznia! drugi detektor D2.Zmiane opornosci w obwodzie strojo¬ nym mozna otrzymywac nietylko zapomo¬ ca równoleglego ukladu wewnetrznej opor¬ nosci lampy oscylujacej, jak to podano w powyzej opisanym przykladzie wykonania wynalazku, lecz takze i zapomoca okreso¬ wej zmiany sprzezenia wstecznego.Taki wlasnie uklad polaczen przedsta¬ wiono na fig. 2. W obwodzie siatkowym detektora D1 lezy obwód, nastrojony na odbierana czestotliwosc co. Obwód ten lezy jednoczesnie i w wejsciowym obwodzie lampy pomocniczej Af, w którym znajduje sie jeszcze oscylator G, wytwarzajacy cze¬ stotliwosc pomocnicza q. W obwodzie ano¬ dowym lampy M umieszczona jest cewka Lv sprzezona z obwodem LC, wskutek czego tlumienie w tym obwodzie zmienia sie okresowo, to jest z czestotliwoscia q.W wyjscioY/y, obwód detektora wlaczo¬ ny jest filtr, nastrojony na czestotliwosc q lub tez na harmoniczna tej czestotliwosci (nq).Ostatni sposób, przy którym zmiane tlumienia otrzymuje sie zapomoca okreso¬ wej zmiany sprzezenia wstecznego, posia¬ da te zalete w stosunku do sposobu, przy którym stosuje sie okresowe zmienianie tlumienia obwodu, ze obwód polepsza sie, to jest obwód ten jest mniej tlumiony, pod¬ czas gdy przy równoleglym ukladzie opor¬ nosci tlumienie jest wieksze. PL