Przedmiotem wynalazku jest przyrzad, na podobienstwo rózdzki czarodziejskiej, majacy na celu wykrywanie skrytych w ziemi bogactw w rodzaju wody, kruszców, wegla, ropy, podziemnych kabli elektrycz¬ nych i t. d. oraz wskazywanie miejsca ich znajdowania sie.Wynalazek opiera sie na spostrzezeniu, ze wszelkie substancje organiczne i nieor¬ ganiczne wydzielaja promienie i ze to pro¬ mieniowanie mozna wykorzystac do wy¬ krywania rozmaitych substancyj, do wy¬ znaczania siedliska tych substancyj i ich badania.Zamierzony cel osiaga sie w ten sposób, ze pochodzacym z poszukiwanych pokla¬ dów emanacjom poddaje sie zkolei caly szereg rozmaitych substancyj, zwanych w tekscie dalszym substancjami reaguj aeemi.Emanacje przesycaja zawieszona substan¬ cje i wprawiaja ja w wahania, które jed¬ nak z czasem sie uspakajaja, az wreszcie zawieszona substancja wskaze kierunek po¬ szukiwanych bogactw mineralnych.W charakterze podobnych substancyj reagujacych nadaja sie najlepiej takiez sa¬ me substancje chemiczne, jak substancje poszukiwane, lub substancje im pokrewne, gdyz oddzialywanie promieniowania po¬ kladów jest wówczas najsilniejsze.Tak naprzyklad, do poszukiwania zlo¬ ta nadaje sie najlepiej zloto, jako mate- rjal reagujacy, mozna jednak z pomyslnym skutkiem poslugiwac sie w tym celu i siar-kat a do wykrycia wody stosuje sie, np. mieszanine rteci, manganu i stali chromo¬ wej.Przyrzad uzywany do wykonania spo¬ sobu, sklada sie z dwuramiennych widelek w ksztalcie litery V, o ramionach, zwróco¬ nych wzgledem siebie pod katem ostrym.Jedno z ramion wisi swobodnie miedzy dwiema powierzchniami lozyskowemi, dru¬ gie zas posiada na wolnym swym koncu swobodnie zawieszona substancje, na która maja oddzialywac promienie wysylane (e- manacyjne) poszukiwanych czy badanych pokladów;'« \ Rysunek przedstawia rozmaite formy wykonania przyrzadu* Fig. 1 wyobraza widok boczny, fig. 2 — widok zprzodu, fig. 3, 4li 5 -r- przyklady wykonania w po¬ szczególnych widokach sprezyscie zwiaza¬ nych ramion cyrkla wraz z czopami i fig. 6 — 8 — inne rodzaje wykonania przy¬ rzadu.Przyrzad wykonany jest z jednego pre¬ ta, sporzadzonego z jakiegokolwiek odpo¬ wiedniego metalu, np. stali, zelaza, miedzi lub stopu, albo innych jakichkolwiek ma- terjalów, np. trzciny, fiszbinu, drzewa i t. d. Pret jest wygiety w ten spo¬ sób, ze posiada dwa ramiona a, a, o przekroju okraglym lub czworobocznym.Ramiona w polaczeniu tworza kat ostry.Najpraktyczniej jest polaczyc je u wierz¬ cholka sprezyscie. Jedno ramie posiada na obu swych koncach czopy, obracajace sie w luzno nasadzonych na nie panewkach 6. Na drugie ramie nasadzona jest krótka rurka lub zwój d w celu regulowania, w miare potrzeby, dlugosci ramienia. Na tern ramieniu wisi swobodnie przy pomocy ha¬ czyka; uszka, lub podobnego urzadzenia puszka e. Drugie ramie a, polaczone sprezy¬ scie z pierwszem, waha sie swobodnie w prowadnicy zwiazanej z ramieniem pierw¬ szem na podobienstwo cyrkla. Prowadnice c praktycznie jest wyposazyc w skale dla ulatwienia pomiaru wahan. Podobniez, w odpowiednia skale wyposazone jest ramie sprezyste a, celem odpowiedniego wstawie¬ nia tulejki lub spirali d.Aparatem mozna sie poslugiwac w spo¬ sób, wskazany na fig. 1, zwracajac go roz¬ wartoscia kata wdól, badz tez odwrotnie skierowana do góry. W tym ostatnim wy¬ padku wolne ramie sprezynuje latwiej wgóre i aparat zyskuje na wrazliwosci.W odmianie, wedlug fig. 3, ramiona a, a, obracaja sie w wierzcholku na trzpieniu g, tak, ze owinieta na czopie / i dzialajaca na konce ramion sprezyna h, rozwiera ramiona cyrkla.W wykonaniu, wedlug fig. 4, z czopem /, odpada naciskanie ramion przez sprezy¬ ne. Fig. 5 wyobraza wykonanie aparatu, w którem ramiona a, a sa zgiete w wierz¬ cholku, tworza ucho i posiadaja, jako punkt obrotu, odpowiednie ostrze /.Zgodnie z fig. 6, jedno ramie a, a osa¬ dzone jest obrotowo zapomoca ostrza w srodku kompasu k, a drugie ramie sluzy, jako os dla licznika obrotów m. Kompas k i licznik m spoczywaja w sposób prze- stawialny i wzgledem siebie pod katem prostym na precie /, co pozwala umieszczac aparat miedzy temi instrumentami lub usu¬ wac go z pomiedzy nich. Z ramieniem, o- sadzonem na kompasie, laczy sie tuz ponad kompasem wskazówka o, biegnaca pod ka¬ tem prostym do plaszczyzny, przeprowa¬ dzonej przez ramiona a, a. Cale urzadze¬ nie jest osadzone najpraktyczniej zapomo¬ ca przegubu kulistego lub w inny odpo¬ wiedni sposób na kólku p, tak, aby mozna bylo latwo je ustawic przez wbicie kolka w ziemie.Przy wykonaniu przyrzadu wedlug ii% 8, oba ramiona przyrzadu sa ruchome, a mianowicie jedno obraca sie w srodku kom¬ pasu k, a koniec drugiego ramienia na licz¬ niku m. Tutaj puszka e z substancja rea¬ gujaca zawieszona jest przy wierzcholku sprezynujacych ramion a.Wreszcie w wykonaniu wedlug fig. 9, — 2 —jeden koniec ramienia spoczywa na kom¬ pasie k, a koniec drugiego ramienia sluzy za os obrotu licznika m. Puszka e, wisi w wierzcholku ramion a, a, kompas i licznik sa polaczone okraglym palakiem lr z bocz- nemi uchwytami.Dzialanie wszystkich odmian przyrzadu zachodzi w sposób identyczny, mianowicie jak nastepuje: Przyrzad, w wykonaniu wedlug fig, li—5, chwyta sie za lozyska dolne i górne 6 i obnosi sie po badanym terenie celem stwierdzenia ewentualnie zawartych w nim bogactw. Zloza mineralne, znajdujace sie w ziemi, oddzialywuja, dzieki wydzielanej przez sie emanacji i wywoluja obrót przy¬ rzadu okolo jego osi pionowej. Zawiera¬ jaca substancje reagujaca zawieszona swo¬ bodnie puszka e pod dzialaniem zawartych w tej substancji w stanie utajonym sil fi¬ zycznych czy chemicznych wykonywuje ru¬ chy wahadlowe, obrotowe, przyciagajace lub odpychajace i to dopóty, az sie uspo¬ koi i zawisnie w kierunku poszukiwanego pokladu lub, stosownie do charakteru od¬ dzialywania (przyciagania lub odpycha¬ nia) , w kierunku wprost przeciwnym, wska¬ zujac w ten sposób, gdzie sie znajduja po¬ klady. Skoro poszukiwacz znajdzie sie dokladnie ponad pokladem, to przyrzad dziala, jak regulator i ustawia sie w wy¬ padku zyl biezacych wody, ropy lub podob¬ nych pokladów w kierunku przeciwnym do kierunku pradu tych cial.Wzajemne polozenie katowe ramion a, a zalezy od najrozmaitszych sil przycia¬ gania lub odpychania, szybkosci ruchu wa¬ hadlowego lub obrotowego, rodzaju i masy zawartosci puszki oraz dlugosci ramion.Mozna je odczytac na skalach, poczem mozna sie zorjentowac na zasadzie danych doswiadczalnych oraz rachunku, co do gru¬ bosci, glebokosci i wlasnosci wykrytych pokladów.Przyrzad, wykonany wedlug fig. 6—9, dziala w sposób nastepujacy: Po ustawieniu konców ramion na kom¬ pasie k i liczniku m pozostawia sie przy¬ rzad samemu sobie. Substancja reaguja¬ ca, znajdujaca sie w puszce, usiluje prze- dewszystkiem nasycic sie promieniami, wy- sylanemi przez poklady mineralne, co po¬ woduje, ze przyrzad wykonywuje ruchy wahadlowe na prawo i na lewo. Ilosc od¬ chylen daje nam licznik m. ^Stopniowo ra¬ miona ustawiaja sie w kierunku pokladu lub przeciwnym. Wskazówka o polaczona stale z ramieniem a, ponad kompasem k i ustawiona prostopadle do plkszczyzny ra¬ mion a pozwala na podzialce kompasu wprost odczytac kierunek pokladu w stop¬ niach, minutach i sekundach.Pret albo palak sluzy jednoczesnie za uchwyt przy obnoszeniu przyrzadu po ba¬ danej powierzchni.Substancje reagujaca stosowac najle¬ piej w postaci ladunków walcowych, kuli¬ stych lub innego odpowiedniego ksztaltu.Ladunki umieszcza sie w puszce e, sklada¬ jacej sie z dwu czesci i zawieszonej na przyrzadzie lub nawet na zwyklym sznu¬ rze. Odpowiednia postac substancji ma na celu mozliwie potezne dzialanie emanacji pokladów na substancje, zawarta w pusz¬ ce, a zatem pewne i szybkie ustawianie sie przyrzadu w kierunku poszukiwanego po¬ kladu, a z drugiej strony moznosc latwego i predkiego usuwania substancyj reaguja¬ cych i zastepowania ich innemi.Fig. 10 przedstawia wykonanie puszki z ladunkami substancyj w osiowym prze¬ kroju podluznym. Liiera e oznacza sub¬ stancje reagujaca w postaci, np. ladunku o zaokraglonych koncach. Puszka r moze sie skladac z dwu czesci zwiazanych z soba, np. na gwint s albo w jakikolwiek inny her¬ metyczny lecz latwy do otwierania sposób.Ma ona postac odpowiednia do ksztaltu ladunku z substancja reakcyjna i posiada haczyk, uszko lub podobne urzadzenie do zawieszania jej na przyrzadzie a, a, albo na sznurze. 'Koniec dolny puszki posiada naj- — 3 —wlasciwiej ksztalt zlekka zaostrzony. Pu¬ szka jest zaopatrzona w obu swych cze¬ sciach u samych den lub lepiej w pewnej od den odleglosci w okreslone lozyska /, /, w które wklada sie ladunek z substancja, tak, ze po skreceniu obu polówek puszki ladu¬ nek zyskuje polozenie stale. Srednica pu¬ szki jest dobrana w ten sposób, aby po wlozeniu do niej ladunku o cala powierzch¬ nia zewnetrzna ladunku byla otoczona warstwa powietrza.W tym celu lozyska /, t posiadaja otwo¬ ry i lacza sier z wewnetrzna czescia puszki najwlasciwiej zapomoca tylko zeberek.Sposób dzialania substancji reagujacej i puszki polega na procesie nastepujacym.Po rozebraniu obu polówek puszki wklada sie, celem odnalezienia pewnego o- kreslonego surowca w lonie ziemi, ladunek z substancja, szczególnie wrazliwa na dzia¬ lanie promieni tego pokladu. Poniewaz ladunek z substancja jest w puszce ze wszystkich stron otoczony powietrzem, promienie, wydzielane przez poklad, dzia¬ laja na substancje i wywolywuja tern sa¬ mem szybkie i pewne ustawienie przyrzadu w kierunku pokladu lub przeciwnym.Ladunek z substancja moze byc odpo¬ wiednio wymieniany i stanowi pewnego ro¬ dzaju wskaznik dla przyrzadu w rodzaju rózdzki czarodziejskiej, dla stwierdzenia istnienia i oznaczenia polozenia róznych pokladów. Tak samo mozna go uzyc przy zwyklej rózdzce czarodziejskiej albo po¬ slugiwac sie nim w charakterze zwyklego wahadla i w tym wypadku puszke, zawie¬ rajaca substancje reagujaca, nalezy powie¬ sic na sznurku, trzymanym w reku.Przyrzad, zaopatrzony w tego rodzaju wskaznik, dziala w ten sposób, ze przy istnieniu jakiegokolwiek pokladu, oddzia¬ lywajacego promieniami na substancje wskaznika, obraca sie wokolo sluzacego za os ramienia widelek w celu nasycenia sub- stancyj reagujacych emanacjami wysylane- mi przez poklad, az wreszcie dzwigajace wskaznik ramie uspokoi sie i ustali w kie¬ runku pokladu.Istotnem znamieniem wynalazku, sluza¬ cego za podwaline niniejszego przyrzadu, jest to, ze wystawia sie ciala zawieszone, mogace sie poruszac w sposób wahadlowy, na dzialanie promieni wysylanych przez poklady, zastepujac substancje reagujace jedne przez drugie dopóty, az jedna z nich pod wplywem takich samych utajonych w niej promieni nie zostanie przyciagnieta lub odepchnieta przez emanacje 'pokladów poszukiwanych lub materjalów badanych i dzieki temu pozwoli okreslic sklad pokladu lub materjalu. Opisany przyrzad nadaje sie wiec wylacznie do badania materjalów przez promieniowanie.Przyrzad posiada w porównaniu ze zna- nemi juz urzadzeniami do wykrywania i stwierdzania pewnych pokladów i te tech¬ nicznie doniosla zalete, ze jest wolny od wplywów osobistych i tarcia, a zatem zu¬ pelnie pewny. PL