PL22559B1 - Sposób katalitycznego przeksztalcania nopinenu lub pinenu w inne terpeny. - Google Patents

Description

Wiadomo, ze przy oddzialywaniu kwa¬ sów chlorowcowodorowych na pinen do pi¬ nenu przylaczaja sie kwasy, wytwarzajac estry kwasowe alkoholów terpenowych. Do ilosciowego przeprowadzenia reakcji po¬ trzeba jednego równowaznika kwasu. Wy¬ kryto obecnie, ze pineny (nopinen i pi¬ nen) mozna przeksztalcac w inne terpeny w drodze katalitycznej, stosujac jako ka¬ talizatory pewne kwasy nieorganiczne lub organiczne, albo zespolone kwasy nieorga¬ nicznie organiczne, które z pinenami wiaza sie jedynie w produkty nietrwale, o ile wo- góle sie wiaza. Zamiast kwasów mozna równiez stosowac ich sole kwasne. Ilosc stosowanych katalizatorów winna byc mniejsza od ilosci, równowaznej przera¬ bianym pinenom.Jako katalizatory do wymienionego celu nadaja sie 1) kwasy nieorganiczne, jak np. kwasy borowe, tytanowe, krzemowe, wanadowe, arsenowe, molibdenowe, antymonowe, wol¬ framowe, 2) kwasy zespolone, jak np, kwasy bo¬ ro-wolframowe, wolframo-krzemowe, wa- nado - krzemowe, boro - fosforowe, cyno- fosforowe, wolframowo-fosforowe, molibde- no-fosforowe, molibdeno-arsenowe, boro- octowe, glino-szczawiowe, chromowo-szcza¬ wiowe, 3) sole kwasne, jak np. kwasne solekwasóW Wblfram6-fd&Fbfbtyych, kwasne magnezo-fosforany, kwasne mangano-fosfo- rany, kwasne urano-fosforany.Nopinen i pinen zanikaja ostatecznie w mieszaninie reakcyjnej. Z nopinenu po¬ wstaje w fazie pierwszej pinen, a nastep¬ nie przy dalszem oddzialywaniu kataliza¬ torów — w stadjum drugiem — k&ntfen, obok drobnej ilosci innych weglowodorów oraz niewielkich ilosci alkoholi terpeno- wych. Przetwarzanie nopinenu na pinen odbywa sie s^ybcicj, niz jiinenu na kamfen.Ilosci stosowanych katalizatorów zale¬ za od rodzaju katalizatora, A przy tym sa¬ mym katalizatorze — oA teniperatury reak¬ cji. Katalizatory mozna, ewentualnie, sto¬ sowac równiez w odpowiednich mieszani¬ nach ze soba.W charakterze materjalu wyjsciowego mozna zamiast nopinenu lub pinenu poslu¬ giwac sie, oczywiscie, równiez i olejami, zawierajacemi nopinen i pinen.Przyklad I. 1 kg nopinenu ogrzewa sie do 100°, poezem, mieszajac energicznie i stale, wprowadza sie dawkami po 0,5 g w przerwach 15 minutowych kwas meta-wa¬ nadowy. Temperature utrzymuje sie stale na poziomie 100°. Dodawanie kwasu Wana¬ dowego przerywa sie, skoro tylko cala ilosc nopinenu, jak równiez i powstaly zen w pierwszej fazie pinen, znikna z miesza¬ niny reakcyjnej. Potrzeba do tego do 5% wagowych (w stosunku do nopinenu) kwasu wanadowego. Gdyby pomimo to pinen byl jeszcze obecny, mozna go ustinac bez dal¬ szego dodawania kwasu wanadowego przez dluzsze zwykle mieszanie w temperaturze 100°C, ewentualnie przez zastosowanie nie¬ co wyzszej temperatury.Nastepnie reakcje przerywa sie i przeróbke prowadzi nadal jakimkolwiek sposobem znanym. Otrzymuje sie obok in¬ nych terpenów kamfen.Przyklad II. 1 kg pinenu ogrzewa sie do 120°, poezem, mieszajac stale i doklad¬ nie, dodaje potrochu, w przyblizeniu po 0,3 g, w odstepach pólgodzinnych kwasu antymonowego. Temperature reakcji u- trzymuje sie stale na poziomie 120°C. Po dodaniu okolo 5% wagowych (w stosunku do pinenu) katalizatora miesza sie w tem¬ peraturze 120°C dopóty, az wszystek pi¬ nen zniknie z mieszaniny reakcyjnej.Nastepnie mieszanine chlodzi sie i prze¬ rabia w sposób zwykly. Otrzymuje sie kamfen, nieco innych weglowodorów i nie¬ wielkie ilosci alkoholów terpenowych.Przyklad III. Ogrzewa sie 1 kilogram pinenu do wrzenia. Po dodaniu 1 g (0,1%) kwasu tytanowego (otrzymanego z tytania¬ nu sodowego zapomoca kwasu octowego na zimno) gotuje sie w ciagu 20 — 30 go¬ dzin pod chlodnica zwrotna. Kamfen wy- osabnia sie w drodze destylacji czastko¬ wej.Przyklad IV. 1 kg pinenu miesza sie dokladnie w temperaturze 20°C. Miesza¬ jac stale, dodaje sie w odstepach mniej wiecej pólgodzinnych po 0,1 g kwasu fo- sforowo-molibdenowego dopóty, az masa reakcyjna bedzie zawierala okolo 4% wa¬ gowych (w stosunku do pinenu) kataliza¬ tora. Miesza sie jeszcze dalej w tempera¬ turze 30°C, az pinen przeksztalci sie cal¬ kowicie.Wówczas ochladza sie i przerabia da- lej.Przyklad V 1 kg destylowanego oleju terpentynowego ogrzewa sie do wrzenia.Wprowadza sie odrazu 12 g (1,2%) dru- gorzedowego fosforanu manganowego i go¬ tuje az do calkowitego zanikniecia pine¬ nu. Otrzymuje sie glównie kamfen. PL PL

Claims (2)

1.Zastrzezenia patentowe. 1. Sposób katalitycznego przeksztal¬ cania nopinenu lub pinenu w inne terpe¬ ny, a zwlaszcza w kamfen, znamienny tern, ze na materjaly wyjsciowe oddzialywa sie ilosciami, mniejszemi od równowaznych, badz kwasów nieorganicznych, organicz- — 2 —nych albo zespolonych kwasów nieorga¬ nicznie organicznych, które z pinenami nie daja zadnych lub co najwyzej nietrwale tylko produkty przeksztalcenia, badz tez kwasnych soli tych kwasów.

2. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tern, ze katalizator wprowadza sie stopniowo malemi dawkami do ma- terjalu wyjsciowego. Schering-Kahlbaum A. G. Zastepca: M. Skrzypkowski, rzecznik patentowy. Druk L. Boguslawskiego i Ski, Warszawa. PL PL