Wynalazek niniejszy dotyczy rdzeni i form do odlewania bloków stalowych i in¬ nych ciezkich odlewów stalowych. Celem wynalazku jest utworzenie ulepszonej me¬ tody i srodków, umozliwiajacych stosowa¬ nie piasku lub podobnego materjalu do wy¬ robu rdzenia lub scianek formy, zwlaszcza podczas odlewu pustych bloków stalowych, plyt albo bloków zlozonych.Proponowano juz stosowanie glowicy zasilajacej, zawierajacej wewnetrzna wy¬ kladzine z cienkiej blachy metalowej, oto¬ czonej luzno piaskiem lub innym materja¬ lem, stanowiacym izolacje cieplna, przy- czem zamknieta skrzynie z blachy zelaz¬ nej, zawierajaca niemetalowy lub krze¬ mionkowy kadlub, wpuszcza sie calkowicie do wnetrza bloku lub innego odlewu. Do¬ tychczas nie stosowano w praktyce piasku do ciezkich odlewów, przy których wytwa¬ rzaniu cisnienie roztopionego metalu prze¬ wyzsza sztywnosc piasku.Stosownie do niniejszego wynalazku przy odlewaniu bloków stalowych i innych ciezkich odlewów stalowych rdzen lub scianka formy z piasku lub podobnego o- gniotrwalego materjalu, spiekajacego sie w temperaturze roztopionej stali, jest po-czatkowo podtrzymywana i chroniona przed bezposredniein zetknieciem sie z cieklym metalem podczas odlewania zapomoca o- slony z blachy metalowej, która miesza sie lub stapia ze stala. Oslona moze pozostac nieroztopiona podczas odlewania, lecz je¬ zeli warunki sa tego rodzaju, ze oslona roz¬ tapia sie, to musi miec ona wtedy taka gru¬ bosc, aby nie topila sie, dopóki piasek lub podobny materjal, ochraniany zapomoca niej, nie zostal spieczony pod dzialaniem ciepla roztopionego metalu. W obydwóch przypadkach piasek jest wzmocniony zapo¬ moca oslony, przyczem cisnienie, wywie¬ rane przez ciekly metal, nie przenosi sie bezposrednio na piasek, dopóki piasek nie bedzie w stanie wytrzymac to cisnienie.W piasek mozna wprowadzic narzad, który podczas wyciagania spulchnia i usu¬ wa spieczony piasek; w przypadku, gdy piasek ten stanowi rdzen wewnetrzny, nie wykazuje on juz wtedy oporu kurczeniu sie bloku. Urzadzenie takie moze byc za¬ opatrzone w kanal lub przewód, przez któ¬ ry wlewa sie metal. Przy stosowaniu wy¬ nalazku do odlewania pustych bloków, otwartych z obydwóch konców, rdzen, po¬ siadajacy oslone w postaci pustego cylin¬ dra z blachy metalowej, jest podtrzymy¬ wany w formie na plycie odlewniczej wspólsrodkowo z wlewem lub przewodem, przyczem pierscieniowa przestrzen pomie¬ dzy oslona i przewodem zapelnia sie su¬ chym piaskiem lub podobnym materjalem ogniotrwalym. Kanal lub przewód moze byc zaopatrzony w boczny wystajacy kol¬ nierz lub stope, umozliwiajaca mocne usta¬ wienie przewodu na plycie odlewniczej i przywrócenie spieczonemu piaskowi luznej postaci ziarnistej.Jezeli pusty blok ma byc zamkniety na jednym koncu, to oslonie nadaje sie postac kociolka lub naczynia z blachy metalowej, posiadajacego zamkniety koniec, napelnio¬ nego suchym piaskiem lub podobnym ma- terjalem ogniotrwalym oraz podpartego lub zawieszonego w formie w ten sposób, ze zamkniety dolny koniec naczynia znaj¬ duje sie ponad podstawa formy, a otwarty koniec — ponad wierzcholkiem formy odlewniczej.W razie zastosowania wynalazku do wyrobu bloków plaskich forma moze byc podzielona na przedzialy zapomoca oslony o postaci przegrody z blachy metalowej, przyczem jeden przedzial jest napelniony suchym piaskiem lub podobnym mater ja¬ lem ogniotrwalym, w który moze byc wpro¬ wadzony narzad, spulchniajacy piasek.Przedzial, zawierajacy piasek lub podobny materjal, moze byc zaopatrzony w otwór w podstawie, zamkniety koncem preta, wpu¬ szczonego w piasek.Blok zlozony moze byc wytworzony przez odlanie najpierw plyty w pustym przedziale formy, nastepnie usuwa sie pia¬ sek z drugiego przedzialu i odlewa druga czesc zlozonego odlewu.Na rysunku fig. 1 przedstawia przekrój podluzny formy bloku i rdzenia wedlug wy¬ nalazku; fig. 2 — widok zgóry zespolu we¬ dlug fig. 1; fig. 3 — widok podobny, jak na fig. 1, przedstawiajacy odmiane wykonania wynalazku; fig. 4 — przekrój rdzenia od¬ miennego ksztaltu; fig. 5 — przekrój po¬ dluzny formy wedlug wynalazku, a fig, 6— przekrój poprzeczny wzdluz linji 6 — 6 na fig. 5.Wedlug fig. 1 i 2, przedstawiajacej wy¬ nalazek w zastosowaniu do odlewania wy¬ drazonego bloku stalowego, otwartego na obydwóch koncach, forma 10, wykonana ze zwyklego materjalu (z zeliwa) jest ustawio¬ na na plycie 11, przyczem wlew lub prze¬ wód 12 do roztopionego metalu jest umoco¬ wany mniej wiecej w srodku formy i pola¬ czony ceglami kanalowemi 1% mieszczace- mi sie w plycie 11.Wlew, przedstawiony na rysunku; jest tego typu, w którym sucha wyprawa ziarnista 14 jest umieszczona w prze¬ strzeni pierscieniowej pomiedzy ze* — 2 -Wnetrzna skrzynia metalowa 15 i we¬ wnetrzna rura ogniotrwala 16.Oslona w postaci cylindra wydrazone¬ go17 z blachy metalowej jest ustawiona na plycie odlewniczej 11 wspólosiowo z wlewem lub przewodem 12, przyczem prze¬ strzen pierscieniowa pomiedzy oslona 17 i zewnetrzna skrzynia metalowa 15 przewo¬ du jes* wypelniona suchym piaskiem 18 lub innym odpowiednim materjalem ognio¬ trwalym, który jest w stanie suchym i mo¬ ze byc ogrzany. Materjal ten jest tego ro¬ dza jur ze spieka sie w temperaturze topie¬ nia stali, podlegajace) odlewaniu.Cegly kanalowe 13 sa zaopatrzone w zadana liczbe otworów zasilajacych 19, otwartych pomiedzy forma 10 i oslona 17.Roztopiony-metal, splywajacy wdól przez srodkowy wlew lub przewód 12, zostaje sformowany w ksztalcie wydrazonego blo¬ ku pomiedzy forma 10 i srodkowym rdze¬ niem, który posiada scianke z piasku 18, wzmocniona i chroniona oslona 17 przed bezposredniem zetknieciem sie z cieklym metalem* Pozadane jest zasilanie bloku zapomo- ca pewnej liczby równomiernie rozmie¬ szczonych cegiel kanalowych 13, przyczem cztery otwory zasilajace 19 tych cegiel sa przedstawione na fig. 2 tak, iz ciekla stal moze byc doprowadzana z jednakowa temperatura do róznych czesci odlewu, przez co zapobiega sie w ten sposób two¬ rzeniu sie stosunkowo goracego i zimnego boku, które mogloby spowodowac peknie¬ cie w czasie krzepniecia bloku.W odpowiednim czasie po odlaniu w zaleznosci od wielkosci bloku srodkowy przewód lub kanal 15 zostaje wysuniety, co umozliwia zapadniecie sie piasku 18. Kol¬ nierz lub wystajaca ^wbok stopa 20 lub po¬ dobny narzad na zewnetrznej oslonie me¬ talowej 15 przewodu 12, moze ulatwic mocne ustawienie na plycie odlewniczej ii oraz ulatwic rozdrobnienie spieczonego pia¬ sku 18 przy wyciaganiu przewodu- Ksztalt oslony 17 moze zmieniac sie w zaleznosci od okolicznosci, a jej grubosc ustala sie w zaleznosci od ilosci i tempera¬ tury cieklego metalu, stykajacego sie z plynnym metalem, wlasnego punktu topli¬ wosci i temperatury spiekania sie pia¬ sku 18.Blokf wazacy np. od 7 do 20 ton, moze byc odlany naokolo oslony 17, wykona¬ nej z miekkiej blachy stalowej o grubosci 1,6 mm* W innym przykladzie blok, waza¬ cy 3 do 5 ton, moze byc odlany naokolo oslony 17, wykonanej z miekkiej blachy stalowej o grubosci Nr 26. W obydwóch przypadkach zewnetrzna powierzchnia o- slony, pozostaje stala, a wewnetrzna po¬ wierzchnia stapia sie z odlewem.Jezeli oslona 17 stapia sie calkowicie lub czesciowo podczas odlewania, to moze byc ona wykonana tak, aby rozkladala ci¬ snienie plynnego metalu na glówna mase piasku 18 (zapobiegajac kruszeniu sie tej masy)f az piasek spiecze sie w takim stop¬ niu, ze moze wytrzymac cisnienie bez po¬ mocy oslony, W odmianie, przedstawionej na fig- 3, wlew lub przewód 12 jest umieszczany na- zewnatrz formy 10, przyczem do piasku 18 wewnatrz oslony 17 wpuszczony jest pret 21. Pret 21 stanowi narzad* kruszacy lub usuwajacy piasek, tak iz z chwila wycia¬ gniecia preta po odlaniu bloku piasek 18 zapada sie i nie stawia opoaru podczas kur¬ czenia sie bloku podczas Jego krzepniecia.Wlew lub przewód 12 moze zasilac wiecej niz Jedna forme; na rysunku przedstawio¬ no dwie formy. Stal roztopiona jest dopro¬ wadzana do podstawy formy przez cegly kanalowe 13, zaopatrzone w otwory zasila¬ jace 19 (fig. 3), rozmieszczone w pierscie¬ niowej przestrzeni pomiedzy oslona 17 i forma 10.W razie potrzeby pret 21 moze byc zaopatrzony w boczne wystepy w celu za¬ pewnienia rozpadniecia sie piasku przy wyjmowaniu preta. — 3 —Aby otrzymac pusty blok, zamkniety na jednym koncu, oslonie mozna nadac ksztalt (przedstawiony na fig. 4) tego rodzaju, ze naczynie z blachy metalowej posiada pu¬ sta czesc cylindryczna 17, zaopatrzona na jednym koncu w pokrywe 22* Oslona ta podtrzymuje scianke piaskowa 18, która moze wypelniac oslone lub, jak przedsta¬ wiono na rysunku, moze byc umieszczona w przestrzeni pierscieniowej pomiedzy scianka 17 i pretem kruszacym 21, umie¬ szczonym wewnatrz oslony. Rdzen, zawie¬ rajacy oslone 17 i pokrywe 22, podtrzymu¬ jaca scianke piasku 18, zawierajaca pret 21, jest podparty lub zawieszony w formie bloku, np. w formie 10 wedlug fig. 3, przyczem zamkniety koniec 22 znajduje sie w zadanej odleglosci od podstawy formy, a otwarty koniec znajduje sie ponad po¬ ziomem odlewu lub wierzcholkiem odlewu.W odmianie, przedstawionej na fig. 5 i 6, sluzacej do odlewania badz plaskich bloków lub bloków zlozonych, forma ze¬ liwna 10 jest podzielona na dwa prze¬ dzialy zapomoca oslony 17 w postaci prze¬ grody z blachy metalowej. Jeden z prze¬ dzialów zawiera suchy piasek 18 lub po¬ dobny materjal ogniotrwaly, tworzac wraz z oslona 17 scianke formy. Pret kruszacy 21 jest wpuszczony w piasek 18 i zaopa¬ trzony w zaostrzony koniec 23, zamykajacy otwór 24, wykonany w podstawie prze¬ dzialu, zawierajacego piasek 18.Do odlewania bloków plaskich moga byc równiez uzywane inne przegrody, przyczem przy odlewaniu bloków zlozonych piasek 18 podlega kruszeniu w pewnym czasie po odlaniu plyty i usuwa sie przez otwór 24. Otwór 24 zamyka sie nastepnie stosunkowo krótkim korkiem, który two¬ rzy podstawe przedzialu formy, z którego piasek zostal usuniety. Wówczas w tym przedziale moze byc odlana druga czesc zlozonego bloku, która spawa sie z pierw¬ sza czescia, odlana poprzednio w innym przedziale.Wynalazek moze stosowac sie równiez do rdzenia odlewów odmiennych od blo¬ ków, zwlaszcza gdy jest rzecza pozadana, aby rdzen nie stawial zadnego oporu przy kurczeniu sie odlewu. PL