Przedmiotem wynalazku niniejszego jest przeciwbiezna promieniowa turbina parowa, odznaczajaca sie zwarta budowa i niezawodnoscia w pracy, Znane sa przeciwbiezne promieniowe turbiny parowe, napedzajace jedna prad¬ nice. W turbinach tego rodzaju wal jedne¬ go wirnika znajduje sie wewnatrz walu drugiego wirnika, przyczem moc z jednego wirnika jest bezposrednio przenoszona za- pomoca zewnetrznego wydrazonego walu na osadzony na nim rotor pradnicy, moc zas z drugiego wirnika jest przenoszona za¬ pomoca walu wewnetrznego oraz stozko¬ wej przekladni zebatej na wal zewnetrzny, a z tego ostatniego na rotor pradnicy.W mysl wynalazku lozyska glówne tur¬ biny umieszczone sa po jednej stronie, co umozliwia doprowadzenie pary do turbiny zapomoca rury, znajdujacej sie w przedlu¬ zeniu osi walów turbiny. Odciazenie osio¬ we walów turbiny uskutecznione zostalo zapomoca tarczy uszczelniajaco-cdciaza- jacej, osadzonej wraz z jednym z wirni¬ ków turbiny na wale wewnetrznym w ten sposób, ze drugi wirnik znajduje sie mie¬ dzy nimi; para, wypelniajaca uszczelnienie pomiedzy tarcza a tym drugim wirnikiem, równowazy calkowicie lub czesciowo ci¬ snienie osiowe pary roboczej. Kondensator powierzchniowy uksztaltowany jest jako pierscien, okalajacy turbine, o rurkach równoleglych do osi walów turbiny.Na rysunku przedstawiony jest przy-klad wykonania wynalazku w ukladzie pio¬ nowym. Fig. 1 przedstawia polowe podluz¬ nego przekroju^ przez?turbine i kondensa¬ tor Wzdluz osi walów turbiny; fig. 2 — cze¬ sciowy przekrój poprzeczny przez konden¬ sator wraz z czesciowym widokiem na dno kondensatora, fig. 3 — przekrój poprzecz¬ ny walu wewnetrznego w miejscu dopro¬ wadzenia pary na lopatki wirnikowe, fig. 4 — przekrój poprzeczny przez dolne lozy¬ sko szyjne wraz z walami, fig. 5 — po¬ dwójna stozkowa przekladnie zebata w za¬ stosowaniu do turbin powyzszego rodzaju, lecz w ukladzie poziomym i fig. 6 — u- szczelnienie promieniowe.Na wale wewnetrznym 1 osadzony jest zapomoca nakretki 2 wirnik 3 turbiny oraz docisnieta przez piaste tegoz wirnika tar¬ cza uszczelnia jaco-odciazajaca 4. Wal wy¬ drazony 5 przechodzi na dolnym koncu w kolnierz 6, do którego zapomoca srub 7 przymocowany jest drugi wirnik 8 turbiny.Para dolotowa, doprowadzana zapomoca rury 9, przeplywa na wience lopatkowe 12, przymocowane do wirników, przez wydra¬ zenie 10 i otwory 11, wykonane w zgrubio- nym koncu walu wewnetrznego 1 oraz pia¬ scie wirnika 3. Pomiedzy tarcza uszczel¬ niajace - odciazajaca 4 a wirnikiem 8 znaj¬ duje sie uszczelnienie promieniowe 13. Na wale wydrazonym 5 znajduje sie osadzony na nim rotor 14 pradnicy, wokolo którego jest umieszczony stator 15. Dolne lozysko 16, blizsze wirnikom turbiny, posiada pól- panwie 17 do walu zewnetrznego 5. Dla la¬ twiejszego demontazu panewki walu we¬ wnetrznego 1 uksztaltowane sa jako klocki 18, znajdujace sie w podluznych otworach walu zewnetrznego 5; wewnetrzna cylin¬ dryczna powierzchnia tych klocków 18, stykajaca sie z walem wewnetrznym /, wy¬ lana jest bialym metalem, a zewnetrzna, o odpowiednio zaokraglonych krawedziach, — slizga sie w panewkach stalych 17.Nad pradnica znajduje sie skrzynka przekladniowa 18, posiadajaca jednocze¬ snie lozysko szyjno - stopowe: liczba 19 oznacza panew lozyska górnego konca wa¬ lu zewnetrznego 5, liczba 20 panew lo¬ zyska górnego konca walu wewnetrznego /, liczby zas 21, 22 i 23 — pierscienie slizgo¬ we lozyska stopowego. Moc z walu we¬ wnetrznego 1 zostaje przeniesiona na wal zewnetrzny 5 w nastepujacy sposób: na wale wewnetrznym 1 zapomoca nakretki 24 osadzone jest stozkowe kólko zebate 25, które obraca jedna lub dwie pary stozko¬ wych kólek zebatych 26, te zas zkolei obra¬ caja, osadzone na wale zewnetrznym 5 za¬ pomoca nakretki 27, stozkowe kólko zebate 28, a wraz z niem wal zewnetrzny 5 z osa¬ dzonym na nim rotorem 14 pradnicy. Pa¬ re dolotowa od prózni oddziela uszczelnie¬ nie 29; uszczelnienie 30 zapobiega dosta¬ waniu sie pary pomiedzy waly / i 5 (a wiec i do lozysk) z przestrzeni 31, gdzie panuje przy normalnem obciazeniu turbiny cisnie¬ nie okolo jednej atm; jako doszczelnienie zostala uzyta woda, doprowadzana z gór¬ nej czesci turbiny przez wydrazenie 32 w wale wewnetrznym 1. Woda ta przez o- tworki 33 dostaje sie najprzód do uszczel¬ nienia 30, które wypelniajac, skrapla pare przedostajaca sie przez to uszczelnienie 30, ewentualnie zapobiega przedostawaniu sie powietrza do turbiny, gdy cisnienie w prze¬ strzeni 31 spadnie ponizej atmosferyczne¬ go; nadmiar wody przez otworki 34, któ¬ rych sumaryczny przekrój jest wiekszy od przekroju sumarycznego otworków 33, do¬ staje sie do przestrzeni 35, która wypelnia¬ jac, zapobiega dostawaniu sie powietrza atmosferycznego do kondensatora przez u- szczelnienie 36, które oddziela atmosfere od prózni w kondensatorze.Woda doszczelniajaca podczas swego przeplywu jednoczesnie chlodzi waly, po- czem zostaje odprowadzona z przestrzeni 35 nazewnatrz. Pierscienie rozpryskowe 37 na wale wewnetrznym 1 oraz pierscienie zbiorcze 38 walu zewnetrznego 5 zabezpie¬ czaja uszczelnienie 30 przed dostaniem sie — 2 —do niego oleju, sciekajacego po wale we¬ wnetrznym 1 z pod panwi 18, usuwajac go przez otworki 39 do lozyska 16. Pierscienie rozpryskowe 40 zapobiegaja sciekaniu ole¬ ju po wale zewnetrznym 5 do uszczelnienia 36. Otworki 41 sluza do odprowadzania na- zewnatrz wody, która w razie uszkodzenia odplywu z przestrzeni 35 moglaby pomie¬ dzy walami przedostac sie do lozyska 16.Olej, sciekajacy z górnej panewki 19, zo¬ staje przez kanaly 42 w piascie twornika pradnicy odprowadzony do lozyska 16.Do regulacji doplywu swiezej pary przez otwory 11 na wience lopatkowe 12 sluzy zawór tloczkowy 43, przesuwany re¬ gulatorem lub serwomotorem za posrednic¬ twem drazka 44. Panewka 45 z labirynto- wem uszczelnieniem oddziela pare doloto¬ wa od wody chlodzacej. Otworek 46 w za¬ worze tloczkowym 43 sluzy do wyrównania cisnien po obu stronach zaworu.Kondensator pierscieniowy 47 posiada rurki wodne 48, zamocowane swemi konca¬ mi w otworach dna 49. Woda chlodzaca, doprowadzana do pokrywy pierscieniowej 51 kondensatora w miejscu 52 (fig. 2), zo¬ staje rozprowadzona stopniowo zwezaja¬ cym sie kanalem 53 do zewnetrznego pier¬ scienia rurek; przeplywajac zas kolejno przez te rurki w kierunku ku srodkowi (jak zaznaczono na rysunku strzalkami 54 i 55), doplywa do kanalu 56, a stamtad w miej¬ scu 57 zostaje odprowadzona nazewnatrz.Skropliny zostaja odprowadzone z konden¬ satora w miejscu 58, a powietrze — w miej¬ scu 59.Z powodu swej lekkosci, gdyz kadlub nie przenosi zadnych sil pochodzacych od preznosci pary dolotowej, powyzsze turbi¬ ny moga znalezc duze zastosowanie jako turbiny okretowe i parowozowe. Na fig. 5 uwidoczniona jest podwójna przekladnia zebata, redukujaca obroty dla tych turbin w ukladzie poziomym. Stozkowe kólko ze¬ bate 60, osadzone na wale wydrazonym 5, wraz z kólkiem zebatem 61, osadzonem na wale wewnetrznym 1 turbiny, napedzaja wspólnie pare kól zebatych 62 osadzonych na walkach 63; na tychze walkach osadzo¬ ne sa stozkowe kólka zebate 64, które na¬ pedzaja wspólnie stozkowe kolo zebate 65, osadzone na wale srubowym. W turbinach o ukladzie pionowym stozkowe kolo zebate 65 wraz z walem srubowym jest obrócone o 90° w plaszczyznie, prostopadlej do osi walków 63. Liczby 66 i 67 oznaczaja lozy¬ ska szyjno-grzebieniaste walów turbiny, W takim ukladzie symetrycznym (dwa walki 63 wraz z osadzonemi na nich stozkowemi kólkami zebatemi) waly turbiny i wal sru¬ bowy nie sa narazone na zginanie, powodo¬ wane zwykle przez sily miedzyzebne. Po¬ srednie waly 63 mozna poza tern wykorzy¬ stac do napedu pomp, pradnic i tym po¬ dobnych maszyn pomocniczych.Wyzej opisany turbozespól, w którym pradnica, turbina i kondensator tworza jed¬ na zwarta calosc, latwy jest do transportu i montazu, wymaga stosunkowo niewielkie¬ go pomieszczenia oraz stosunkowo slabych fundamentów, wskutek lepszego rozkladu i przejmowania drgan, a co za tern idzie — mniejszych kosztów zakladowych; prosty zas ksztalt kadluba, zastosowanie jednej pradnicy zamiast dwóch, mniejsza liczba uszczelnien, lozysk i t. d. wplywaja znacz¬ nie na zmniejszenie kosztów wykonania calego zespolu.Spólczynnik sprawnosci turbozespolu wedlug wynalazku, w porównaniu z istnie- jacemi turbozespolami tego rodzaju zostal polepszony przez zastosowanie jednej pradnicy, dalej przez zmniejszenie tarcia w lozyskach, w przypadku zastosowania ukladu pionowego, oraz przez zmniejsze¬ nie strat przez nieszczelnosci wskutek za¬ stosowania mniejszej liczby uszczelnien i dokladne wycentrowanie wirników przez jedno wspólne lozysko. Poza tern polepsze¬ nie spólczynnika sprawnosci powyzszego turbozespolu zostalo uzyskane przez do¬ prowadzenie pary swiezej bezposrednio z — 3zewnatrz, a nie przez kondensator, jak to mialo miejsce dotychczas, co powodowalo z jednej strony strate cieplika pary dolo¬ towej, a z drugiej strony—niweczenie próz¬ ni w kondensatorze, wreszcie przez zasto¬ sowanie kondensatora pierscieniowego, któ¬ ry daje nastepujace korzysci: bezposredni przeplyw pary wylotowej z turbiny wprost do kondensatora, a wiec brak strat w ru¬ rze wylotowej, mala stosunkowo grubosc warstwy rurek, a wiec latwe przenikanie pomiedzy nie pary oraz skierowanie stru¬ mienia pary wzdluz rurek, co z jednej stro¬ ny zapobiega tworzeniu sie wirów, a z dru¬ giej przyspiesza splywanie skroplin, co w polaczeniu ze zmniejszeniem osadu we¬ wnatrz rurek w ukladzie pionowym po¬ wieksza przewodnictwo scianek tych ostat¬ nich.Niezawodnosc powyzszych turbin zosta¬ la zapewniona przedewszystkiem dzieki te¬ mu, ze kadlub turbiny nie podlega wyso¬ kiej temperaturze oraz wysokiemu cisnie¬ niu pary dolotowej, a wiec nie odksztalca sie. Poza tern wycentrowanie obu walów w jednem wspólnem dolnem lozysku oraz brak w ukladzie pionowym uginania sie wa¬ lów pod ciezarem wirników zapobiegaja zacieraniu sie uszczelnien nawet przy za¬ stosowaniu bardzo malych szczelin. Za¬ grzewaniu sie lozysk szyjnych zapobiega calkowite ich odciazenie w ukladzie piono¬ wym, oraz chlodzenie walów. Lozyska sto¬ powe sa tez calkowicie odciazone, gdyz w ukladzie pionowym sile nacisku pary robo¬ czej na wirnik górny 8 równowazy nacisk na tenze wirnik, lecz z przeciwnej strony, wywierany przez pare, znajdujaca sie w uszczelnieniu grzebieniastem 13, oraz cie¬ zar czesci wirujacych wraz z tym wirni¬ kiem; cisnienie zas pary roboczej na wirnik dolny oraz jego wlasny ciezar równowazy cisnienie pary, znajdujacej sie w uszczel¬ nieniu 13, na tarcze uszczelniajaco - odcia¬ zajaca 4 oraz cisnienie pary dolotowej, wy¬ wierane zdolu na wal wewnetrzny /.W celu szybszego i dokladniejszego wy¬ równania cisnien po obu stronach wirnika 8, poszczególne stopnie cisnien sa polaczo¬ ne zapomoca otworków, wywierconych w wirniku 8, a prowadzacych do uszczelnie¬ nia promieniowego 13 (fig. 6). PL