Przepony regulatorów do regulowania cisnienia gazów lub par o niskiej preznosci w przyblizeniu okolo 1000 mm slupa wody wykonywa sie zazwyczaj ze skóry, plótna impregnowanego lub innych podobnych gietkich materjalów.Stosujac regulator o takich przeponach w miejscach, narazonych na wysokie tem¬ peratury, np. w latarniach, nalezy obawiac sie spalenia przepon, jezeli regulator nie jest odpowiednio chlodzony. Regulatory z przeponami z wymienionych wyzej materja¬ lów nie nadaja sie równiez do zastosowa¬ nia w pomieszczeniach mieszkalnych, po¬ niewaz w razie nieszczelnosci przepony na¬ stepuje przedostawanie sie gazu z regulato¬ ra do pomieszczenia, w którem on sie znaj¬ duje. Regulator taki nalezy zaopatrywac w specjalne urzadzenie, zapobiegajace ucho¬ dzeniu gazu w razie pojawienia sie nie- szczelnosci w przeponie.Wad regulatorów z przeponami z wy¬ szczególnionych na wstepie materjalów mozna uniknac, wyposazajac regulator w przepony metalowe. Stosowaniu tych prze¬ pon stoi zazwyczaj na przeszkodzie zbyt male wychylenie przepon metalowych pod wplywem cisnienia, jezeli regulator ma byc pod wzgledem wymiaru dogodny przy za¬ stosowaniu w praktyce. Zbyt duzy regula¬ tor nie móglby byc np. umieszczony w la¬ tarniach. Poza tern sama przepona metalo-wa jest malo sprezysta, a wychylenie jej wymaga duzej sily, co czyni ja bardzo ma¬ lo przydatna przy malych preznosciach.Aby pomimo niewielkich sil wychylaja¬ cych mozna bylo w regulatorach cisnienia gazu wykonywac narzad regulujacy w po¬ staci przepony metalowej, nalezy wedlug wynalazku unikac usztywnien tej przepony oraz powstajacych w niej naprezen. Jak ^ dowiodly próby, z chwila zacisniecia prze¬ pon, wykonanych z bardzo cienkich bla¬ szek, powstaja w tych przeponach napreze¬ nia, dzialajace na cala powierzchnie prze¬ pony i zmniejszajace jej sprezystosc. Nale¬ zy wiec tak uksztaltowac przepone, aby u- niemozliwic przeniesienie sie naprezen, wy¬ stepujacych w zacisnietych powierzchniach, na pozostala czynna powierzchnie przepo¬ ny, która wedlug wynalazku pozbawiona jest zupelnie usztywnien, a wiec jest zupel¬ nie gladka. Osiaga sie to w ten sposób, ze powierzchnie, podlegajace zacisnieciu, od¬ dziela sie od powierzchni, na która dziala cisnienie gazu, czyli od tak zwanej po¬ wierzchni czynnej, zapomoca np. schodka, rowka lub w inny podobny sposób. Po¬ wierzchnia czynna, np. plaska, nieco wy¬ pukla lub innego ksztaltu, moze znajdowac sie w innej plaszczyznie, niz powierzchnia zacisnieta, a wiec nizej lub wyzej. Ukosne albo pionowe polaczenia miedzy plaszczy¬ znami zacisnietemi a plaszczyzna czynna chronia te czynna plaszczyzne od napre¬ zen, powstajacych w powierzchni zaci¬ snietej.Metale, jak np. mosiadz, uzyte na prze¬ pony w regulatorach do regulowania cisnie¬ nia gazu, wytwarzanego w drodze destyla¬ cji z wegla kamiennego, ulegaja latwo na¬ gryzaniu przez chemiczne skladniki gazu.Wskutek tego powierzchnie przepony, na które dziala gaz, wzglednie cale przepony powleka sie warstewka bakelitu.Na zdolnosc regulowania przeplywu ga¬ zu zapomoca metalowej przepony regula¬ tora wplywa ujemnie jeszcze ta okolicz¬ nosc, ze na grzybek zaworu dziala jedno¬ stronne cisnienie wstepne, wskutek czego powstaje cisnienie, skierowane w kierunku przeciwnym do obciazenia grzybka. Przy pewnej okreslonej wartosci cisnienia wstep¬ nego cisnienie, dzialajace na przepone, lacznie z cisnieniem wstepnem, dzialaja- ceni na grzybek zaworu, jest wieksze od ob¬ ciazenia przepony, potrzebnego dla regulo¬ wania. Wskutek tego nastepuje zamkniecie zaworu, co obniza cisnienie odplywajacego z regulatora gazu. ', Jest to szczególnie niepozadane wtedy, gdy zachodzi potrzeba przepuszczania przez zawór stosunkowo duzych ilosci gazu, gdyz wówczas wymiary grzybka zaworu wypadaja niewspólmiernie duze. Wady tej unika sie wedlug wynalazku w ten sposób, ze zamiast zwyklych ciezarków uzywa sie do obciazenia przepony sprezyny, której wymiary obiera sie tak, aby przyrost oporu sprezyny przy sciskaniu wzrastal w takim samym stosunku, jak i cisnienie obciazaja¬ ce, przeciwdzialajace tej sprezynie podczas wzrostu cisnienia wstepnego. Przy tak do¬ branej sprezynie przepona przybiera za¬ wsze polozenie równowagi pomimo wzrostu cisnienia wstepnego, a obnizenie sie wyre¬ gulowanego cisnienia gazu, odplywajacego z regulatora, nie nastepuje. Zastosowanie sprezyny posiada poza tern inne duze zale¬ ty. Obciazenie bowiem moze byc regulowa¬ ne w ten sposób, ze sprezyne napina sie silniej lub slabiej, co mozna osiagnac zapo¬ moca prostych srodków, np. zapomoca na¬ kretki lub innych podobnych narzadów.Uciazliwe i zabierajace duzo czasu nakla¬ danie i zdejmowanie ciezarków obciazaja¬ cych jest przy zastosowaniu sprezyny zu¬ pelnie zbyteczne. Obsluga regulatora jest wiec znacznie uproszczona.Podczas obrotu nakretki regulacyjnej moze sie zdarzyc, ze razem z ta nakretka obraca sie i sprezyna obciazajaca, wsku¬ tek czego przepona, opierajaca sie o te sprezyne, ulega odksztalceniu. Aby temu - 2 -zapobiec, sprezyna obciazajaca nakryta jest wedlug wynalazku na górnym koncu kolpa¬ kiem, który wewnetrzna strona opiera sie o wierzcholek nakretki regulacyjnej. Dzieki takiemu urzadzeniu tarcie miedzy sprezyna a ta nakretka jest tak male, ze obrót spre¬ zyny przy obracaniu nakretki jest zupelnie niemozliwy.Aby zapobiec obracaniu sie nakretki regulacyjnej pod wplywem wstrzasów oraz uniemozliwic dostep do niej osobom niepo¬ wolanym, na dolnym brzegu nakretki znaj¬ duje sie wedlug wynalazku kilka otwor¬ ków. Umozliwiaja one zaplombowanie lub umocowanie nakretki w kazdem jej polo¬ zeniu przez polaczenie tych otworków z uszkiem, znajdujacem sie na oslonie ze¬ wnetrznej.Przy stosowaniu sprezyn obciazajacych zamiast ciezarów moze sie zdarzyc, ze wrzeciono zaworu nie bedzie przesuwalo sie w kierunku scisle prostopadlym do pla¬ szczyzny przepony metalowej. Grzybek zaworu moze wówczas dochodzic do swego gniazda tylko jedna strona, co wplywa bar¬ dzo ujemnie na dzialanie regulatora.Wedlug wynalazku grzybek zaworu jest wskutek tego sprzezony z wrzecionem wah- liwie. Wrzeciono jest wydrazone, a grzybek osadzony na trzpieniu, na którego drugim koncu osadzona jest kulka. Umieszczona jest ona wewnatrz wydrazenia wrzeciona, tak ze grzybek zaworu moze sie nieco wa¬ hac i ustawiac sie zawsze wspólsrodkowo do swego gniazda, przyczem grzybek ten nie ma zadnego luzu w kierunku pionowym.W takich regulatorach z przepona me¬ talowa i obciazeniem zapomoca sprezyny moze sie zdarzyc, ze ruchome narzady we¬ wnetrzne zostana wprawione w niepozada¬ ne drgania. Sklonnosc do drgan wystepuje zwlaszcza wtedy, gdy wartosc cisnienia pomiedzy niewyregulowanem cisnieniem wstepnem przed zaworem a wyregulowa- nem cisnieniem za zaworem osiagnie okre¬ slona wielkosc. Wedlug wynalazku zapo¬ biega sie temu w ten sposób, ze w kanale, doprowadzajacym gaz pod zawór z komo¬ ry wysokopreznej, umieszczony jest na¬ stawny dlawik. Wybierajac odpowiednie wymiary dlawika, cisnienie w komorze wy¬ sokopreznej regulatora obniza sie ponizej cisnienia w przewodzie doplywowym, wsku¬ tek czego cisnienie w komorze wysokoprez¬ nej moze byc utrzymane w stosunku do ci¬ snienia w komorze przeponowej na okre¬ slonej wysokosci, przy której nie moga na¬ stapic drgania.Na zalaczonym rysunku przedstawiony jest przyklad wykonania wynalazku.Glównemi czesciami regulatora sa: czesc dolna 1 kadluba regulatora, króciec 13, górna czesc 14 kadluba regulatora i na¬ kretka regulacyjna 15. Miedzy czescia dol¬ na / a pierscieniem naprezajacym 16 znaj¬ duje sie szczelina, w której jest zacisnieta przepona metalowa 2. Srodkowa jej czesc polaczona jest sztywno wrzecionem 17 z podpórka 18, zaopatrzona w otwory 33, dla przeplywu gazu, przyczem w tern miejscu znajduje sie druga powierzchnia zacisnie¬ cia przepony metalowej 2. Obydwie po¬ wierzchnie zacisniecia przepony metalowej oddzielone sa od czynnej powierzchni tej przepony zapomoca schodków 19, 20, uwi¬ docznionych na rysunku. Powierzchnia czynna przepony znajduje sie nizej od o- bydwóch powierzchni zacisniecia i jest u- wypuklona ku górze. Do obciazenia prze¬ pony zastosowana jest srubowa sprezyna 4, opierajaca sie z jednej strony na wrze¬ cionie 17, a z drugiej strony na stozkowatej podpórce 21.Podpórka 21 opiera sie zkolei o wystep 22 nakretki 15, wskutek czego podczas ob¬ rotu tej nakretki nie wystepuje nadmierne tarcie nakretki o sprezyne 4. Nakretka 15 posiada na dolnym koncu kilka otworów 23, natomiast w górnej czesci 14 kadluba regulatora znajduje sie uszko 24, przykre¬ cone do regulatora, sluzace do ustalania polozenia nakretki 15 i do jej zaplombowa- — 3 —nia. Sprezyne oblicza sie tak, aby przyrost jej oporu przy sciskaniu byl, jak wspo¬ mniano na wstepie, w przyblizeniu propor¬ cjonalny do przyrostu przeciwdzialajacego mu cisnienia dodatkowego, zjawiajacego sie podczas wzrastania cisnienia wstepne¬ go. Nastawienie obciazenia sprezyny 4 od¬ bywa sie zapomoca pokrecania nakretki re¬ gulacyjnej 15. Wrzeciono 17 jest wydrazo¬ ne. W dolnej czesci posiada ono dno ze srodkowym otworem 25, a u góry jest za¬ mkniete nagwintowanym korkiem 26. We¬ wnatrz wrzeciona umieszczona jest spre¬ zyna srubowa 27, na której opiera sie kul¬ ka 28, osadzona na trzpieniu 29, do którego przymocowany jest u dolu grzybek 3 za¬ woru. Skok grzybka mozna regulowac, po¬ krecajac korek 26. Grzybek ten moze wa¬ hac sie swobodnie, nie posiada jednak wca¬ le luzu w kierunku pionowym. Do zamknie¬ cia dolnej czesci oslony sluzy korek 30. Do¬ prowadzanie i odprowadzanie gazu odbywa sie zapomoca krócców 5 i 10 i kanalów 6 i 9. W czesci regulatora 13 znajduja sie dwa otwory 34 i 35, zamkniete korkami 31, 32.Otwory te lacza komore wysokoprezna i ni- skoprezna z atmosfera tak, iz po usunieciu tych korków mozna na ich miejsce przyla¬ czyc manometry do mierzenia cisnienia. Do regulowania cisnienia wstepnego gazu, któ¬ ry doprowadzony jest przez króciec 5 i ka¬ nal 6 do komory 73 w celu ustalenia okre¬ slonej wartosci cisnienia ihiedzy komora wstepna 7 a komora nlskoprezna 8 wpu¬ szczona jest w kanal 6 sruba dlawikowa 11, która moze byc ustalona w okreslonem po¬ lozeniu zapomoca przeciwnakretki 12.Opisany przyklad wykonania regulato¬ ra uwydatnia wszystkie cechy wynalazku.Nie zmieniajac jego istoty, mozna opraco¬ wac konstrukcje, posiadajaca tylko jedna lub kilka wymienionych cech. PL