Wynalazek niniejszy dotyczy lamp ka¬ todowych do nadajników i odbiorników ra- djowych oraz do innych celów, a w szcze¬ gólnosci pentod i ukladów, w których sa stosowane pentody.Pentody (lampy piecioelektrodowe) po¬ siadaja katode, czyli wlókno zarowe, trzy siatki oraz anode. Siatka, sasiadujaca z ka¬ toda, jest siatka sterujaca, siatka posred¬ nia, otrzymujaca potencjal dodatni, jest siatka oslonna, wreszcie trzecia siatka, u- trzymywana na niskim potencjale, zapo¬ biega wtórnej emisji elektronów z anody do siatki oslonnej o wysokim potencjale, gdyz zjawisko to zmniejszyloby sprawnosc lampy. W znanych pentodach ta trzecia siatka (nazwana w niniejszym opisie siat¬ ka ochronna) jest polaczona bezposrednio z katoda tak, iz jej potencjal jest równy zawsze potencjalowi katody.Niekiedy jest rzecza korzystna nadac siatce ochronnej potencjal badz dodatni, badz ujemny w stosunku do katody, dzie¬ ki czemu w pewnych okolicznosciach osia¬ ga sie znaczne korzysci. Wedlug wynalaz¬ ku niniejszego osiaga sie to zapomoca o- pornika lub oporników, lub podobnych przyrzadów, laczacych siatke ochronna zinna elektroda lampy, przyczem opornik lub oporniki majarta^a wartosc, aby do „ siatki ochronnejf byl doprowadzony zada- "ny potencjal Oilprnik moze byc umieszczo¬ ny wewnatrz banki lampy, w oprawce lam¬ py lub tez w ukladzie polaczen odbiornika.Jesli siatka ochronna ma otrzymac poten¬ cjal dodatni, nalezy postarac sie o to, aby potencjal siatki ochronnej byl nizszy od najnizszego chwilowego potencjalu anody, w przeciwnym bowiem razie siatka ochron¬ na nie spelni swego zadania, to jest nie be¬ dzie uniemozliwiala powstawaniu strumie¬ nia elektronów wtórnych.Wedlug jednej z cech znamiennych wy¬ nalazku potencjal siatki ochronnej jest do¬ stosowany samoczynnie do wahan poten¬ cjalu na anodzie.Inna cecha znamienna wynalazku pole¬ ga na polaczeniu siatki ochronnej z punk¬ tem niskiego potencjalu, niezaleznego od katody, np. z grzejnikiem katody, zarzonej posrednio, dzieki czemu potencjal siatki ochronnej pozostaje staly niezaleznie od potencjalu katody. Siatka ochronna moze byc przylaczona do srodkowego punktu grzejnika katody wewnatrz lampy, badz tez moze byc przylaczona do jednego z konców tego grzejnika. W przypadku przy¬ laczenia siatki ochronnej do grzejnika ka¬ tody osiaga sie wiele korzysci zwlaszcza przy pentodach o zmiennym wspólczynni¬ ku amplifikacji.Ze wzgledu na latwiejsze zrozumienie istoty wynalazku podaje sie przyklad jego wykonania, opisany nizej i przedstawiony na rysunku, na którym fig. 1 — 6 przedsta¬ wiaja rózne sposoby wlaczenia oporników do samoczynnej regulacji potencjalu o za¬ danej wartosci na siatce ochronnej, fig. 7 przedstawia uklad, w którym siatka o- chronnna otrzymuje potencjal, uzalezniony od wahan potencjalu anodowego, fig. 8 — przekrój podluzny ukladu elektrod w pen- todzie wedlug wynalazku do wzmacniania wielkich czestotliwosci, fig. 9 — 13 przed¬ stawiaja rózne sposoby przylaczenia siat- i ki ochronnej do grzejnika katody lampy I katodowej o zarzeniu posredniem, wreszcie 1 fig. 14 przedstawia odmiane pentody we¬ dlug wynalazku.Wedlug fig. 1 lampa 101 posiada wlók¬ no 102, siatke sterujaca 103, siatke oslon- na 104 i anode 105. Pomiedzy siatka oslon- na 104 a anoda 105 jest umieszczona siatka ochronna 106 równiez w postaci siatki lub kraty drucianej. W przewód doplywowy wlókna jest wlaczony opornik 107, przy¬ czem siatka ochronna 106 jest przylaczona *j do przewodu doplywowego przy tym kon¬ cu opornika 107, który jest dalej polozony od katody. Jesli przewód a bedzie polaczo¬ ny z dodatnim biegunem zródla zasilania, wówczas siatka 106 bedzie miala potencjal dodatni w stosunku do katody, przyczem wartosc tego potencjalu bedzie ustalona doborem wartosci opornika 107. Gdy prze- x wód a bedzie polaczony z ujemnym biegu¬ nem zródla zasilania, wówczas siatka o- ^ chronna 106 bedzie miala potencjal ujem- ji ny. m * Wedlug fig. 2 opornik siatki ochronnej, oznaczony liczba 108, jest wlaczony mie¬ dzy siatke ochronna a jeden z przewodów, zasilajacych wlókna. W razie potrzeby o- pornik ten moze byc przylaczony do srod¬ kowego punktu wlókna lub tez w przypad¬ ku katody, zarzonej posrednio, do samej katody. W razie potrzeby opornik 108 mo¬ ze byc zabocznikowany kondensatorem 109.W ukladzie wedlug fig. 3 potencjal siat¬ ki ochronnej pochodzi od potencjalu, do- f prowadzanego do siatki oslonnej 104. Po- | tencjal siatki ochronnej jest nizszy od po- j tencjalu siatki oslonnej 104 dzieki zdlawie- f niu potencjalu na oporniku 110, przyczem, \ gdy opornik ten jest dostatecznie duzy, wówczas potencjal siatki ochronnej 106 moze byc nizszy od najnizszego chwilowe¬ go potencjalu, jaki moze zjawiac sie na ' anodzie.Na fig. 4 jest pokazany odmienny u-klad, przystosowany do pentody o katodzie zarzonej bezposrednio. W ukladzie tym potencjal jest doprowadzany do siatki o- chronnej poprzez opornik 122, wlaczony w przewód katody 123, ogrzewanej zapomo- ca grzejnika 124. Polaczenie miedzy siatka ochronna a opornikiem 122 jest zmienne wedlug rysunku, lecz oczywiscie mogloby byc stale. Opornik jest zabocznikowany kondensatorem 122*.W ukladzie wedlug fig. 5 opornik jest podzielony na trzy czesci 125, 126 i 127, przyczem czesci 125 i 127 sa polaczone w szereg z przewodami, zasilajacemi wlókno, a czesc 126 jest przylaczona równolegle do konców wlókna. Polaczenie z siatka o- chronna otrzymuje sie zapomoca kontaktu zmiennego 128, który moze stykac sie z do¬ wolnym punktem oporników 125, 126—127, tak iz do siatki ochronnej mozna doprowa¬ dzac dowolny zadany potencjal ujemny, zerowy lub dodatni.Fig. 6 przedstawia uklad odmienny, w którym siatka ochronna 106 jest polaczona opornikiem 130 z siatka sterujaca 103. Naj¬ lepiej jest, aby opornik 130 byl indukcyj¬ ny, dzieki czemu siatka ochronna bedzie posiadala zasadniczo potencjal staly, do¬ prowadzony do siatki sterujacej.Inna odmiane przedmiotu wynalazku stanowi uklad wedlug fig. 7, w którym po¬ tencjal siatki ochronnej jest regulowany samoczynnie w zaleznosci od wahan poten¬ cjalu anodowego. W tym celu siatka o- chronna 106 jest polaczona z anoda 105 po¬ przez opornik 111, którego wartosc nasta¬ wia sie tak, aby potencjal na siatce ochron¬ nej byl nizszy w dostatecznym stopniu od potencjalu anodowego, co jest niezbednym warunkiem ochrony siatki oslonnej przed wtórna emisja elektronów z anody. W ra¬ zie spadku potencjalu na anodzie poten¬ cjal na siatce ochronnej zmniejsza sie sa¬ moczynnie, pozostajac zawsze nizszym od potencjalu anodowego.Fig. 8 przedstawia przekrój podluzny elektrod lampy, pracujacej jako pentoda wielkiej czestotliwosci. Cylindryczny uklad elektrod tej lampy posiada katode 2, za¬ rzona np. bezposrednio, siatke sterujaca 3, siatke oslonna 5 i anode 4, która moze byc dziurkowana. Miedzy siatka oslonna 5 a anoda 4 jest umieszczona siatka ochronna 13, nazewnatrz zas anody jest umieszczona inna elektroda 6, najlepiej w postaci siatki.Ta elektroda, polaczona elektrycznie z siatka ochronna 13, najlepiej na dwóch jej koncach, zapomoca pierscieniowych, meta¬ lowych narzadów ekranujacych 12, jest zaopatrzona w otwory, przez które prze¬ prowadzono przewody do anody. Ewen¬ tualnie mozna zastosowac tylko jeden na¬ rzad pierscieniowy 12, np. na górnym kon¬ cu anody 4. Elektrody moga byc utrzymy¬ wane w odpowiednich odleglosciach od sie¬ bie zapomoca tarcz mikowych lub innych narzadów izolacyjnych. W celu zmniejsze¬ nia pojemnosci miedzy siatka sterujaca a anoda, przewody do tych dwóch elektrod doprowadza sie z przeciwleglych konców lampy, Jak przedstawiono na rysunku, siatka sterujaca jest polaczona przewodem z zaciskiem 9 w wierzcholku banki lampy.Obszerniejsze wiadomosci o konstrukcji lampy wedlug fig. 8 mozna znalezc w po¬ krewnym patencie Nr 22166. Stosownie do wynalazku niniejszego napiecie do siatki o- chronnej 13 i do ekranu zewnetrznego 6 jest doprowadzane poprzez opornik 20, wlaczony w przewód pomiedzy temi elek¬ trodami a katoda 2, jak to przedstawiono na schemacie wedlug fig. 4.Opornik ten jest zmienny, przyczem jego wartosc moze byc regulowana zapo¬ moca srubki nastawczej 21. Opornik jest zabocznikowany kondensatorem, który mo¬ ze byc nawiniety spiralnie na kadlub opor¬ nika.Fig. 9 — 13 przedstawiaja rózne srodki do doprowadzania niskiego potencjalu do siatki ochronnej przez przylaczenie ich po¬ srednio lub bezposrednio do grzejnika ka- — 3 —tedy w lampie ó katodzie, zarzonej po¬ srednio.Wedlug fig. 9 lampa katodowa posiada banke 101, katode 102, ogrzewana zapomo- ca grzejnika 100, i trzy siatki 103, 104 i 106, a mianowicie siatke sterujaca, siatke oslon- na i siatke ochronna oraz anode 105. Siat¬ ka ochronna jest polaczona ze srodkowym punktem grzejnika 100 katody. Polaczenie to najlepiej jest wykonac w lampie w przy¬ blizeniu w srodku elektrycznym grzejnika.Polaczenie ze srodkowym punktem grzejnika mozna latwo uskutecznic przy grzejniku w ksztalcie litery V albo M, wów¬ czas polaczenie wykonane jest w rzeczywi¬ stosci w punkcie obojetnym. W ten sposób moze byc zmniejszony lub wyeliminowany szum modulujacy, który moze miec miejsce w razie zasilania grzejnika pradem zmien¬ nym. Poza tern, poniewaz katoda posiada normalny potencjal dodatni w stosunku do grzejnika, przeto siatka ochronna otrzymu¬ je potencjal dodatni.Gdy napotyka sie na trudnosci w pola¬ czeniu ze srodkowym punktem grzejnika wewnatrz lampy, wówczas siatke ochron¬ na mozna przylaczyc do srodkowego punk¬ tu opornika, wlaczonego miedzy przewody doplywowe grzejnika. Opornik ten moze byc umieszczony w oprawce lampy. Taka konstrukcja jest przedstawiona na fig. 10.Siatka ochronna 106 jest polaczona z ob¬ wodem grzejnika katody za posrednictwem potencjomierza 131.Zamiast laczenia siatki ochronnej z punktem obojetnym grzejnika siatke te mozna polaczyc z którymkolwiek z boków tego grzejnika wewnatrz lub nazewnatrz lampy. Polaczenie to jest zupelnie zadowa¬ lajace, gdy grzejniki sa zasilane pradem stalym, jak równiez otrzymuje sie wyniki zadowalajace gdy grzejniki sa zasilane pradem zmiennym. Gdyby jednak pojawil sie jakikolwiek szum modulujacy przy za¬ silaniu pradem zmiennym, wówczas szum ten mozna usunac, wlaczajac filtr miedzy grzejnik a siatke ochronna. Wedlug fig* 11 siatka ochronna 106 jest polaczona z grzej¬ nikiem katody poprzez opornik 132, który moze byc staly lub zmienny. Najlepiej jest zastosowac w tym przypadku opornik in¬ dukcyjny, a miedzy katode a uziemienie wlaczyc ewentualnie kondensator.Fig. 12 i 13 przedstawiaja dwie inne od¬ miany przedmiotu wynalazku, w których siatka ochronna jest przylaczona do oslony odbiornika, uzytej jako uziemienie. Ponie¬ waz srodkowy punkt uzwojenia transfor¬ matora zarzenia jest zwykle równiez uzie¬ miony, przeto istnieje polaczenie miedzy siatka ochronna a punktem, odpowiadaja¬ cym elektrycznemu srodkowi grzejnika ka¬ tody. Wedlug fig. 12 polaczenie to jest bez¬ posrednie, natomiast wedlug fig. 13 w prze¬ wód, laczacy siatke ochronna z uziemie¬ niem, jest wlaczony opornik 135. Katoda otrzymuje potencjal dodatni w zwykly spo¬ sób zapomoca opornika 133, zwartego kon¬ densatorem 134.Polaczenie, opisane przy rozpatrywaniu fig. 12 i 13, mozna uskutecznic latwo, umie¬ szczajac w normalnej oprawce lampy kon¬ takt sprezynowy, z którym jest polaczona siatka ochronna. Kontakt jest umieszczony tak, aby po zamocowaniu lampy stykal sie z metalowym szkieletem odbiornika lub o- slona metalowa.Uklady wedlug fig. 9 — 13 nadaja sie szczególnie do zarzonych posrednio pentod o zmiennym wspólczynniku amplifikacji, a to z tego wzgledu, ze siatka ochronna jest utrzymywana zawsze na prawie tym sa¬ mym potencjale, nizszym od potencjalu a- nody, niezaleznie od potencjalu, doprowa¬ dzanego do siatki sterujacej. Poniewaz po¬ tencjal siatki sterujacej powinien byc za¬ zwyczaj ujemny wzgledem katody, przeto warunek ten najlatwiej mozna spelnic, do¬ prowadzajac dodatni potencjal do katody.Gdy wiec siatka ochronna jest przylaczo¬ na do katody, jak to bywa zazwyczaj, wów¬ czas otrzymuje ona wyzszy potencjal, tak — 4 —iz z mniejsza sprawnoscia chroni obwód siatki oslonncj od elektronów wtórnej emi¬ sji. Tak samo korzystne jest polaczenie siatki ochronnej z innemi punktami niskie¬ go potencjalu, przyczem potencjaly te nie powinny zmieniac sie, gdy zmienia sie po¬ tencjal katody.Rozumie sie, ze oporniki moga byc wla¬ czone rozmaitemi sposobami bez narusze¬ nia istoty wynalazku, jako tez moga byc stale lub zmienne. Opornik moze byc zasta¬ piony przyrzadem równowaznym, np. cew¬ ka indukcyjna albo dlawikiem lub tez sa¬ mym tylko kondensatorem. W ukladzie we¬ dlug fig. 2 opornik 108 moze byc zastapio¬ ny np. kondensatorem, który zostaje lado¬ wany dzieki elektronom, gromadzonym ha siatce ochronnej tak, iz na siatce tej utrzy¬ muje sie zasadniczo potencjal staly.Na fig. 8 jest przedstawiona lampa, w której siatka ochronna 13 jest polaczona elektrycznie z zewnetrznym ekranem 6.Elektrody te moga byc odizolowane od sie¬ bie i przylaczone do punktów o róznych potencjalach. Taka odmienna konstrukcja jest pokazana na fig. 14, przedstawiajac lampe, nadajaca sie jako pentoda wielkiej czestotliwosci.Wedlug fig. 14 lampa / posiada cylin¬ dryczny uklad elektrod, skladajacy sie z zarzonej posrednio katody 2, siatki steru¬ jacej 3 i anody 4. Miedzy siatka sterujaca a anoda jest umieszczona siatka oslonna 5, która moze byc polaczona ze zródlem sta¬ lego potencjalu dodatniego i moze praco¬ wac w znany sposób, oraz jest umieszczona jeszcze siatka ochronna 17. Nazewnatrz anody jest umieszczona elektroda ekranu¬ jaca 6 równiez w postaci siatki. Elektrody sa umocowane na odpowiednich podpór¬ kach w nózce zaciskowej 7, przyczem prze¬ wody doplywowe sa polaczone z wtyczka¬ mi kontaktowemi w oprawce 8 lampy. Prze¬ wód doplywowy siatki sterujacej jest przy¬ laczony do zacisku 9, umieszczonego w wierzcholku lampy, Siatka ochronna 17 jest przylaczona do srodkowego punktu 19 grzejnika katodo¬ wego 20, tworzacego petlice.Ekran zewnetrzny 6 jest polaczony e- lektrycznie z punktem niskiego potencjalu, co osiaga sie w niniejszym przypadku za- pomoca przylaczenia ekranu do katody we¬ wnatrz lampy. Jak przedstawiono na ry¬ sunku, polaczenie to jest latwo uskutecznio¬ ne dzieki przypojeniu przewodu podporo¬ wego 18 do górnego konca katody i do e- kranu zewnetrznego.W celu lepszego ekranowania, na jed¬ nym lub na obydwóch koncach ukladu e- lektrod stosuje sie tarcze metalowa 12, któ¬ ra moze byc polaczona elektrycznie z ze¬ wnetrzna elektroda ekranujaca. Tarcza ta, która moze byc pelna lub dziurkowana, jest umieszczona tak, aby nie bylo polacze¬ nia elektrycznego z wewnetrzna siatka o- slonna lub siatka ochronna. W tym celu w srodku tarczy jest wykonany otwór o sred¬ nicy wiekszej od srednicy siatki ochronnej.Elektrody sa przedzielone od siebie mi¬ kowa tarcza 11, zaopatrzona w otworki na podpórki elektrod, przyczem tarcza miko¬ wa utrzymuje górne konce róznych elek¬ trod w prawidlowej wzajemnej odleglosci od siebie. Tarcza mikowa jest utrzymywa¬ na w polozeniu srodkowem zapomoca wy¬ stajacego ku górze kolnierza, wykonanego na wierzchu ekranu zewnetrznego nad tar¬ cza 12. Tarcze 11 mozna przymocowac do tarczy 12 zapomoca klamerek 14, przepu¬ szczonych przez otwory w tej tarczy miko¬ wej //. Elektrody moga byc podtrzymywa¬ ne u dolu w sposób podobny. Gdy jednak na dolnym koncu niema tarczy 12, wówczas tarcza mikowa moze byc mniejsza i umie¬ szczona w kolpaczku 15 u spodu siatki o- chronnej 17. Tarcza mikowa jest oznaczo¬ na liczba 16.Jesli tarcza mikowa 11 jest umieszczo¬ na pod tarcza metalowa 12, wówczas moze byc mniejszy srodkowy otwór tej tarczy, poniewaz tarcza mikowa sluzy do odizoloT — 5 -wania tarczy 12 od górnych konców elek¬ trod siatkowych. W tym przypadku ko¬ nieczne jest wyciecie dwóch szczelin w tar¬ czy metalowej, a to w tym celu aby unik¬ nac zetkniecia sie elektrod siatkowych z przewodami podporowemi, przechodzacemi przez tarcze mikowa. PL