Wynalazek niniejszy dotyczy dekatyzo¬ wania czyli zstepowania tkanin sposobem mechanicznym, a przedmiotem jego jest urzadzenie, sluzace do tego celu. Wynala¬ zek jest zastosowany w mechanizmie, znanym dotychczas pod nazwa ,,rozsze- rzarki Palmer'a", która umieszcza sie zwy¬ kle na koncu szeregu maszyn, wykoncza^ jacych tkanine, w celu poszerzenia jej jeszcze przed prasowaniem.Na rysunku fig- 1 przedstawia schema¬ tyczny widok zboku urzadzenia wedlug wy¬ nalazku; fig. 2 — schematyczny widok zgóry tegoz urzadzenia, a fig. 3 schematycz¬ ny widok zboku, w wiekszej podzialce, cze¬ sci tego urzadzenia, wyjasniajacy oddzialy¬ wanie jednej z obreczy i pasa, wspóldziala¬ jacego z ta obrecza, na krajke tkaniny, oraz wyjasniajacy, w jaki sposób narzady po¬ wyzsze przytrzymuja ja podczas rozciaga¬ nia tkaniny w kierunku szerokosci.Na fig. 1 uwidoczniono schematycznie mechanizm, suszacy i prasujacy tkanine, majacy postac wielkiego ogrzewanego beb¬ na obrotowego 11. Po pewnej czesci jego obwodu przebiega pilsniowa tasma bez kon^ ca 12. Urzadzenie w mysl wynalazku slu¬ zy do poszerzania tkaniny, zblizajacej sie do bebna 11, w celu nadania jej nalezytej szerokosci jeszcze przed suszeniem i pra¬ sowaniem. Urzadzenie niniejsze rózni sie jednak od znanych dotychczas tern, iz me¬ chanicznie tkanina zstepuje sie w kierun¬ ku dlugosci, dzieki czemu do mechanizmuprasujacego wchodzi ona juz skurczona w kierunku, dlugosci.Urzadzenie wedlug wynalazku (fig. 1 i 2) sklada sie z dwóch przeciwleglych sobie, okraglych tarcz 14, osadzonych na piono¬ wych wydrazonych slupach 15, mogacych obracac sie wokolo pionowych osi na odpo¬ wiedniej podstawie 17. Slupy te mozna o- bracac równomiernie, lecz w przeciwnych kierunkach, zapomoca np. walka obrotowe¬ go 18, którego oba konce tworza slimaki, wspóldzialajace ze slimacznicami, utworzo- nemi na slupach 15, w celu zmiany kata, pod którym przecinaja sie ze soba pla¬ szczyzny obydwóch tarcz 14 (fig. 2).Na powierzchni wewnetrznej kazdej z tarcz 14 osadzone jest obrotowo kolo 19, którego obrecz obwodowa 20 posiada sze¬ rokosc, wynoszaca kilkanascie cm. Wobec nierównoleglosci plaszczyzn kól 19, ich obrecze 20 tworza dwa lukowate i zbiezne tory, po których przebiegaja krajki tkaniny podczas zstepowania. Kola 19 mozna po¬ laczyc ze soba pretami 19a, osadzonemi obrotowo wpoblizu obwodów i mogacemi sie zsuwac w celu umozliwienia obracania sie kól 19 w plaszczyznach nierównole- glych.Do przytrzymywania tkaniny na skie¬ rowanych zbieznie obreczach 20 kól 19 slu¬ za dwa pasy bez konca 23, przebiegajace po wiecej niz polowie obwodu'tych obre¬ czy. Po zejsciu z obreczy 20 kazdy pas 23 przebiega po dwóch krazkach 24 i 25, osadzonych obrotowo na belce 26, dzwiga¬ nej tarczami 14 w ten sposób, iz polozenie tej belki mozna zmieniac w kierunku pio¬ nowym, przyczem pas 23, po zejsciu z ob¬ wodu obreczy 20, skierowany zostaje na powyzsze krazki zapomoca krazka kierow¬ niczego 29, osadzonego na wsporniku 30, przymocowanym do tarczy 14. Zasadnicza cecha niniejszego wynalazku jest sposób wchodzenia pasów bez konca 23 na po¬ wierzchnie obreczy 20. Polega on na tern, iz krazek podawczy 32 (fig. 1) jest ustawio¬ ny tak, ze kazdy pas 23 zostaje scisniety pomiedzy tym krazkiem i obrecza 20 w chwili zmiany kierunku jego wygiecia. Oba pasy 23 mozna naciagac przez regulowa¬ nie wysokosci polozenia belek 26, zmienia¬ jac przez to nacisk tych pasów na obrecze 20, zwiekszany malemi krazkami nacisko- wemi 47 i 48.Kola 19 moga byc obracane zapomoca dowolnego mechanizmu napedowego, który najlepiej jest umiescic czesciowo wewnatrz óbu wydrazonych slupów obrotowych 15 tak, aby mechanizm ten umozliwial jedno¬ czesnie obracanie tych slupów, w celu zmiany kata, pod którym przecinaja sie ze soba plaszczyzny kól 19.Tkanina, opuszczajaca poprzednia ma¬ szyne, jak np. rozszerzarke 37, zostaje zwilzona zapomoca natrysków 38 tak, aby posiadala np. od 5 do 15% wody. Po przej¬ sciu po luznym krazku kierowniczym 39, tkanina wchodzi pomiedzy pasy 23 i obre¬ cze 20, które silnie chwytaja jej obie kraj- ki. Podczas przesuwania sie po lukowatej i rozszerzajacej sie drodze, wytworzonej przez rzeczone obrecze, tkanina ulega roz¬ ciaganiu w kierunku poprzecznym wskutek rozbieznosci plaszczyzn tych obreczy i pa¬ sów 23, posuwajacych sie w jednakowym stopniu rozbieznie. Po zejsciu z obreczy 20 tkanina zostaje wprowadzona za po¬ srednictwem luznego krazka 40 na tasme bez konca 12 maszyny suszacej i prasuja¬ cej, która utrwala stan, osiagniety przez tkanine w omawianem urzadzeniu.Urzadzenie wedlug wynalazku umozli¬ wia podluzne zluznienie czyli pofaldowa¬ nie sie tkaniny podczas jej przebiegania pomiedzy pasami 23 i obreczami 20, dzie¬ ki czemu podczas rozciagania na szerokosc, tkanina moze sie kurczyc w kierunku dlu¬ gosci równomiernie na calej szerokosci tka¬ niny. W tym celu wlasnie pasy 23 sa wy¬ konane tak, ze umozliwiaja pewne pofaldo¬ wanie sie tkaniny w kierunku poprzecznym, a mianowicie pasy 23 (fig. 3) sa zaopatrzo- — 2 —ne w pópfzeczne zlobki 41, majace miescic krajki tkaniny, w stanie slabo naciagnie¬ tym, pomiedzy poprzecznemi grzbietami krawedziowemi 42. Krazek podawczy 32 i obrecz 20 chwytaja, jak juz bylo powie¬ dziane, pomiedzy siebie pas 23 w chwili, gdy on odwraca, wchodzac na obrecz, kieru¬ nek swego wygiecia, i ta wlasnie chwila zostala wyzyskana do wprowadzenia tka¬ niny pomiedzy pas 23 i obrecz 20 z szyb¬ koscia wieksza od szybkosci posuwania sie pasa 23 wraz z obrecza 20, dzieki czemu tkanina zostaje nieco zluzniona podluznie, czyli pofaldowana poprzecznie; Pas 23 sklada sie z mocnej warstwy nierozciagal- nej 23a, wykonanej np. z mocnej tkaniny nieelastycznej, i z warstwy rozciagalnej 236, wykonanej np. z gumy.W chwili wchodzenia w zetkniecie pasa 23 z tkanina, grzbiety krawedziowe 42 zlobków 41 tego pasa sa najbardziej roz¬ suniete, lecz, po scisnieciu tkaniny pomie¬ dzy tym pasem i obrecza 20, grzbiety 42 zlobków zblizaja sie wzajemnie ku sobie, wywolujac pofaldowanie sie pomiedzy nie¬ mi tkaniny, która poprzednio byla zupel¬ nie rozciagnieta w kierunku podluznym, wskutek czego jest zluzniona podluznie podczas przebiegania po lukowatej drodze obreczy 20, gdyz tkanina nasuwa sie na nie z szybkoscia wieksza od ich szybkosci ob¬ wodowej.Wobec powyzszego pofaldowania tka¬ niny, moze ona skurczyc sie w kierunku podluznym podczas jej rozciagania w kie¬ runku poprzecznym przez pasy 23 i obre¬ cze 20, przyczem naprezenie, nadane wat¬ kowi podczas tego rozciagania, wywoluje wyprostowanie sie nitek watku, poniewaz zas tkanina jest plastyczna, dzieki swej wilgotnosci, wiec jej pofaldowana osnowa moze folowac sie swobodnie, wywolujac kurczenie sie tkaniny w kierunku dlugosci.Poniewaz pozlobkowane pasy 23 umozli¬ wiaja takie skurczenie sie tkaniny na obu jej krajkach, wiec cale pasmo tkaniny kur¬ czy sie równomiernie, poczem stan ten zostaje utrwalony przez prasowanie.W powyzszem zrealizowaniu wynalaz¬ ku, przytoczonem jedynie tytulem przykla¬ du, mozna poczynic rózne zmiany, bez od¬ dalania sie przez to od jego istoty. PL