PL220646B1 - Małżoraczek Candona rectangulata Alm, 1914 do zastosowania, jako wskaźnik stopnia degradacji i/lub możliwości rekultywacji zbiorników słodkowodnych - Google Patents

Małżoraczek Candona rectangulata Alm, 1914 do zastosowania, jako wskaźnik stopnia degradacji i/lub możliwości rekultywacji zbiorników słodkowodnych

Info

Publication number
PL220646B1
PL220646B1 PL399100A PL39910012A PL220646B1 PL 220646 B1 PL220646 B1 PL 220646B1 PL 399100 A PL399100 A PL 399100A PL 39910012 A PL39910012 A PL 39910012A PL 220646 B1 PL220646 B1 PL 220646B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
rectangulata
individuals
possibility
culture
candona
Prior art date
Application number
PL399100A
Other languages
English (en)
Other versions
PL399100A1 (pl
Inventor
Barbara Wojtasik
Original Assignee
Barbara Wojtasik
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Barbara Wojtasik filed Critical Barbara Wojtasik
Priority to PL399100A priority Critical patent/PL220646B1/pl
Publication of PL399100A1 publication Critical patent/PL399100A1/pl
Publication of PL220646B1 publication Critical patent/PL220646B1/pl

Links

Landscapes

  • Removal Of Specific Substances (AREA)
  • Measuring Or Testing Involving Enzymes Or Micro-Organisms (AREA)

Description

Opis wynalazku
Przedmiot wynalazku
Przedmiotem wynalazku jest zastosowanie małżoraczka Candona rectangulata Alm, 1914 w analizach wpływu różnorodnych czynników fizyczno-chemicznych w tym zawartości metali ciężkich do oceny stopnia degradacji, możliwość rekultywacji biologicznej, przy wyborze metody rekultywacji, a także w monitoringu środowiskowym, w szczególności ocenie potencjału biologicznego osadów dennych podczas prowadzonych prac rekultywacyjnych zbiorników słodkowodnych i rzek, w szczególności powierzchniowej warstwy osadów dennych.
Obecny stan wiedzy wg literatury przedmiotu
Z uwagi na coraz powszechniejsze wykorzystywanie biologicznego monitoringu przy ocenie jakości wód utworzono szereg kryteriów i wskaźników: indeksy saprobów, indeksy bioróżnorodności, punktowe systemy biotyczne, których historię i rozwój omówiono szczegółowo w różnych pracach (6, 12, 13, 14). Większość ze wskaźników oparta jest na analizie składu gatunkowego wybranych grup systematycznych lub ekologicznych, bądź analizie wyższych jednostek systematycznych jak rodziny i rodzaje (6, 13, 15, 28). Coraz powszechniej stosowanymi organizmami wskaźnikowymi są makrofity oraz makrobentos. Duża grupa funkcjonalna, jaką stanowi makrobentos wykorzystywana jest do tworzenia coraz bardziej udoskonalonych indeksów biotycznych. Wzorując się na brytyjskim systemie oceny jakości BMWP stworzono zmodyfikowany indeks biotyczny BMWP-P1, mający zastosowanie głównie w ocenie stanu rzek (6, 12, 15). Stworzony system punktowej oceny stanu wód za pomocą analiz makrobentosu (BMWP-PL) wymaga ograniczenia czasu badań w skali roku z uwagi na brane pod uwagę liczne taksony okresowe (6, 13, 15, 16). Wszystkie przedstawione systemy oceny jakości wód za pomocą klasyfikacji biologicznej opierają się na zbieranych materiałach w terenie i późniejszej analizie występujących w nich organizmów. Poza wymienionymi istnieją także systemy oceny stopnia zanieczyszczeń za pomocą różnorodnych gatunków organizmów bentosowych stosowanych w biomonitoringu, jako bioindykatory (18, 19, 21, 22).
W literaturze naukowej dotyczącej zastosowania wskaźników biologicznych w ocenie stanu ekologicznego zbiorników słodkowodnych brakuje wskaźnikowych organizmów, które pozwoliłyby na przeprowadzenie testów dotyczących możliwości rekultywacji zbiorników wodnych, w szczególności powierzchniowej warstwy osadów dennych, która kumuluje zanieczyszczenia. Określenie możliwości przeżycia w warunkach środowiska zanieczyszczonego za pomocą organizmów, które nie są typowymi przedstawicielami środowisk zdegradowanych, jak niektóre gatunki nicieni (Nematoda), bądź niektóre larwy ochotkowatych (Diptera, Chronomidea) jest istotne z uwagi na wyznaczenie potencjalnej możliwości stopniowego, naturalnego odbudowania się zdrowego ekosystemu, bez ingerencji metod fizycznej i chemicznej rekultywacji (np. bagrowanie, sztuczne natlenianie). Metody rekultywacji zbiorników wodnych przy użyciu specjalistycznego sprzętu są niezwykle kosztowne, dlatego ocena, czy są niezbędne jest niezwykle ważna. Przy stwierdzeniu, że zbiornik wodny jest w stanie odbudować się samodzielnie (przy założeniu, że dostawy zanieczyszczeń zostaną usunięte) można odstąpić od stosowania kosztownych i nie zawsze skutecznych metod rekultywacji, bądź stosować je jako wspomagające i przyspieszające proces odnowy.
Opis gatunku Candona rectangulata Alm, 1914
C. rectangulata jest powszechnie występującym gatunkiem małżoraczka (Crustacea: Ostracoda) w zbiornikach słodkowodnych i słonawowodnych Arktyki. Występuje na Spitsbergenie (4, 5, 23, 26, 27, 29, 30, 31), Grenlandii (2), Nowej Ziemi (2, 3), Ziemi Franciszka Józefa (3), w Archangielsku (20), na pół9Π 7 ft W 11 17 Q 94 nocnej Syberii (20), Arktyce Kanadyjskiej (7, 8, 10, 11, 17) i na Alasce (9, 24). Osobniki, na których prowadzone były eksperymenty dotyczące osobniczej odporności na stężenie metali ciężkich pochodziły z płytkiego jeziora w okolicy Polskiej Stacji Polarnej w Hornsundzie. W cyklu rozwojowym C. rectangulata występuje 9 stadiów rozwojowych o następującej numeracji: A8 (stadium larwalne najmłodsze), A7, A6, A5, A4, A3, A2, A1 oraz osobniki dojrzałe A (Adult). Osobniki w trakcie cyklu rozwojowego przechodzą wylinkę, w wyniku której kolejne osobniki posiadają większy rozmiar oraz różnią się wielkością i kształtem skorupki, zwanego karapaksem (Fig. 1).
W warunkach naturalnych zbiorników słodkowodnych Arktyki gatunek ten wykazuje szeroki zakres tolerancji w stosunku do różnych parametrów (minimum i maksimum): warunków hydrologicznych zbiorników wodnych w jakich występuje C. rectangulata, a mianowicie: zawartość wapnia 2-118 mg/l, magnezu 0,7-95 mg/l, sodu 0,3-1080 mg/l, dwuwęglanów 3,7-366 mg/l, siarczanów 3,0-300 mg/l,
PL 220 646 B1 chlorków 2,0-1900 mg/l, TDS 11,2-3526 mg/l, przewodnictwa elektrolitycznego 25-6590 μS/cm oraz pH w zakresie 6,5-8,5 (8).
Spis figur:
Fig. 1. Candona rectangulata, różne stadia rozwojowe, najmłodsze stadium rozwojowe jest opisane jako A9, osobniki dojrzałe oznaczone są jako A (Fot. B. Wojtasik)
Fig. 2. Schemat przygotowania roztworów do hodowli C. rectangulata w różnych stężeniach metali ciężkich, V - objętość roztworu
Fig. 3, Prawdopodobieństwo przeżycia C. rectangulata w warunkach hodowli kontrolnej, K1, K2 - kontrola nr 1 i nr 2 (w każdej znajdowało się po 30 osobników w stadiach rozwojowych A-5 - Ad)
Fig. 4. Prawdopodobieństwo przeżycia osobników w hodowli prowadzonej w roztworze A. BBM+Co(0,01 M), B. BBM+Co(0,001 M); Co1, Co2, Co3 - numer hodowli, każdą hodowlę przeprowadzono dla 30 osobników; test Kaplana-Meiera
Fig. 5. Prawdopodobieństwo przeżycia osobników w hodowli prowadzonej w roztworze A. BBM+Mo(0,1 M), B. BBM+Mo(0,01 M); Mo1, Mo2, Mo3 - numer hodowli, każdą hodowlę przeprowadzono dla 30 osobników; test Kaplana-Meiera
Fig. 6. Prawdopodobieństwo przeżycia dla osobników z trzech hodowli w roztworze A. BBM+Cu(0,1 M), B. BBM+Cu(0,01 M), C. BBM+Cu(0,001 M), Cu1, Cu2, Cu3 - numer hodowli, każdą hodowlę przeprowadzono dla 30 osobników; test Kaplana-Meiera
Fig. 7. Prawdopodobieństwo przeżycia osobników w hodowli prowadzonej w roztworze A. BBM+Pb(0,01 M), B. BBM+Pb(0,001 M); Pb1, Pb2, Pb3 - numer hodowli, każdą hodowlę przeprowadzono dla 30 osobników; test Kaplana-Meiera
Fig. 8. Prawdopodobieństwo przeżycia osobników w hodowli prowadzonej w roztworze A. BBM+M(0,1 M), B. BBM+Ni(0,01 M); Ni1, Ni2, Ni3 - numer hodowli, każdą hodowlę przeprowadzono dla 30 osobników; test Kaplana-Meiera
Fig. 9. Zestawienie wyników analiz prawdopodobieństwa przeżycia w roztworach o różnych stężeniach Cu, Pb, Ni, Mo i Co
Fig. 10. Prawdopodobieństwo i czas przeżycia C. rectangulata w zależności od pH wody
Fig. 11. Średni czas przeżycia C. rectangulata dla różnych wartości pH, na wykresie zaznaczono wartości odpowiadające LD50
Fig. 12. Wybrane parametry hodowli C. rectangulata w roztworach na bazie wody mineralnej i leczniczej
Fig. 13. Analiza PCA wybranych parametrów fizyczno-chemicznych roztworów serii R z zaznaczeniem przeżywalności C. rectangulata.
Przeprowadzone badania - materiał i metody oraz wyniki
W celu stwierdzenia odporności C. rectangulata na podwyższone stężenie metali ciężkich wykonano szereg hodowli w różnych stężeniach roztworów badanych pierwiastków. Do przeprowadzenia testu wykorzystano pożywkę BBM (Bold's Basal Medium) stosowaną w hodowli glonów, grzybów i roślin wodnych (25) o zmodyfikowanym składzie (tab. 1). W przypadku badania wpływu poszczególnych metali ciężkich roztwór nie posiadał odpowiedniego pierwiastka, który dodawano na końcu, do pozostałych składników pożywki, w odpowiedniej objętości, tak aby stężenie końcowe wynosiło 10-1, 10-2, 10-3, 10-4, 10-5, 10-6 lub 10-7 M. Test przeprowadzono każdorazowo na 30 osobnikach w stadiach rozwojowych A-5 - A, przy czym starano się zachować te same proporcje w liczbie osobników wszystkich stadiów (po 5 osobników). Dla wartości stężenia, w których zaobserwowano śmiertelność osobników wyższą, niż w próbach kontrolnych, wykonano trzy powtórzenia. Natomiast w stężeniach, w których śmiertelność pozostawała na poziomie prób kontrolnych powtórzeń nie wykonywano. Wartość pH we wszystkich hodowlach wynosiła 7,5. Schemat procedury przygotowania roztworów do hodowli C. rectangulata w różnych stężeniach metali ciężkich przedstawiono na Fig. 2. Objętość hodowli wynosiła V0 = 100 ml. Wodę odparowującą uzupełniano wodą destylowaną (C = 18 μS/cm) przy ubytku około 0,05 V0.
T a b e l a 1. Skład pożywki BBM, proporcje podano na 1 dm3 pożywki
L.p. Wzór sumaryczny związku chemicznego Ilość
1 2 3 4
1 NaNOa 0,2500 g/dm3 H2O
2 CaCl2 0,0189 g/dm3 H2O
PL 220 646 B1
1 2 3 4
3 MgSO4 x 7H2O 0,0750 g/dm3 H2O
4 K2HPO4 0,0750 g/dm3 H2O
5 KH2PO4 0,1750 g/dm3 H2O
6 NaCl 0,0250 g/dm3 H2O
7 Na2EDTA x 2H2O 0,0637 g/dm3 H2O
8 FeSO4x7H2O 0,4980 g/100 cm3 H2O
9 H2 SO4 0,1 cm3
10 H3BO3 1,1420 g/dm3 H2O
11 Na2MoO4 x 2H2O 0,1190 g/dm3 H2O
12 ZnSO4x7H2O 0,8820 g/dm3 H2O
13 MnCl2 x 4H2O 0,1440 g/dm3 H2O
14 CUSO4 x 5H2O 0,1570 g/dm3 H2O
15 Co(NO3)2 x 6H2O 0,0490 g/dm3 H2O
Substancje nr 8, 10-15 dodaje się po 1 cm3 do pożywki złożonej ze związków nr 1-7, pH 7,5 ustalone NaOH
Dodatki do pożywki BBM:
Ni(NO3)2 x 6H2O, Cu(NO3)2 x 3H2O, N2O6Pb
OCENA KONDYCJI ŻYCIOWEJ OSOBNIKÓW C. rectangulata
Ocena żywotności C. rectangulata jest dość trudna w przypadku pogarszających się warunków środowiskowych, bądź gwałtownych zmian warunków, ponieważ znaczna część osobników zamyka skorupki i pozostaje w bezruchu, co nie oznacza, że są nieżywe, ale też nie można tego wykluczyć. Na podstawie wieloletnich obserwacji przyjęto następujące kryteria w ocenie stanu życia C. rectangulata:
Osobnik żywy:
1. osobnik aktywnie się porusza, bądź porusza odnóżami nie przemieszczając się, przy czym skorupka najczęściej jest lekko uchylona (kąt otwarcia skorupki przeważnie < 30°),
2. osobnik pozostaje w bezruchu w zamkniętej skorupce, która jest przezroczysta i lekko błyszcząca, ponadto w przypadku osobników dojrzałych i starszych stadiów juwenilnych występuje intensywne pomarańczowe zabarwienie.
Osobnik martwy:
1. skorupka jest otwarta i wyraźnie jest widoczne, że osobnik nie żyje (brak ruchu, zanika pomarańczowe zabarwienie, kąt otwarcia skorupki najczęściej od 20° do 70°),
2. skorupka jest zamknięta i matowa, biały osobnik pozostaje w bezruchu.
Ponadto zastosowano następujące określenia dotyczące zarówno pojedynczych osobników, jak również licznych zgrupowań:
1. aktywność normalna - osobniki żerują, bądź chwilowo zaprzestają żerowania, ale po niedługim czasie (kilka sek do kilku min) podejmują ponowne żerowanie, w przypadku osobników leżących w chwilowym bezruchu skorupka najczęściej jest uchylona pod kątem nie większym niż 20°,
2. obniżona aktywność - osobniki powolnie, w porównaniu z przypadkiem poprzednim, przemieszczają się, ponadto często leżą i nie żerują, aczkolwiek poruszają odnóżami, w wielu przypadkach skorupka jest lekko matowa.
Przeprowadzono serię eksperymentów dotyczących prawdopodobieństwa przeżycia C. rectangulata w różnych wartościach stężenia metali ciężkich: Cu, Co, Mo, Ni, Pb oraz DDT. Wybór analizowanych metali podyktowany był następującymi przyczynami: Cu - istotna rola w wielu strukturach w organizmach żywych i procesach metabolicznych, Co i Mo - specyficzne działanie w niektórych procesach organizmów Eukariotycznych; Ni - bliskie położenie eksploatowanych złóż niklu (miejscowość Nikiel, półwysep Kolski), 1
Pb - toksyczne działanie na organizmy żywe, DDT - powszechny insektycyd (1), Na Fig. 3 przedstawiono wyniki dla hodowli kontrolnej (osad z wodą ze zbiornika, w którym w warunkach, naturalnych występuje C. rectangulata). Szacunkowe wartości czasu przeżycia C. rectangulata w różnych
PL 220 646 B1 stężeniach badanych metali ciężkich przedstawiono w tabeli 2. Na Fig. 4-13 przedstawiono wyniki testów. Obliczone wartości wskaźników LD50 i EC50 przedstawiono w tabelach 3 i 4.
T a b e l a 2. Szacunkowe wartości czasu przeżycia C. rectangulata w różnych stężeniach badanych metali ciężkich
Hodowle w różnych stężeniach metali ciężkich
Metale ciężkie Stężenie/wynik
10'1 M 10'2 M 10-3 M 10-4 M; 10-5 M: 10-6 M: 10-7 M Czas hodowli: 1,5 miesiąca
Co Nie testowano Letalne po około 24 h Żywe, czas hodowli: 1 miesiąc Żywe, normalna aktywność
Mo Letalne po około 24 h Żywe, czas hodowli: 1 tydzień Żywe, czas hodowli: 1,5 miesiąca Żywe, normalna aktywność
Cu Nie testowano Letalne po około 18 h Żywe, czas hodowli: 1,5 miesiąca Żywe, normalna aktywność
Ni Letalne po około 19 h Letalne dla 50% osobników po około 19<t< 100 h Żywe, czas hodowli: 1,5 miesiąca Żywe, normalna aktywność
Pb Nie testowano Letalne po około 0,5 h <t<20 h Letalne po około 100 h Żywe, normalna aktywność
T a b e l a 3. Wartość LD50 obliczona na podstawie wartości średniej prawdopodobieństwa przeżycia w roztworach o różnych stężeniach Cu, Pb, Ni, Mo i Co
Cu Pb Ni Mo Co
c[M] 0,1 0,01 0,01 0,001 0,1 0,01 0,1 0,01
LD50 1 h 52 min 5 h 52 min 3 h 10 h 18 min 2 h 82 h 42 min 15 h 36 min 8 h
Dla wartości LD50 obliczonej dla stężenia 0,01 M uzyskano następujące uszeregowanie wrażliwości C. rectangulata na toksyczne działanie analizowanych metali ciężkich: Pb > Cu > Co > Ni > Mo
T a b e l a 4. Wartość wskaźnika EC50 obliczona dla Cu, Pb, Ni, Mo i Co dla różnych przedziałów czasu
EC50 Cu Pb Ni Mo Co
5 h 0,0289 M (1,84 g/l) 0,0070 M (1,45 g/l)
8 h 0,01 M (5,89 g/l)
10 h 0,0014 M (0,29 g/l) 0,0911 M (5,35 g/l) 0,085 M (8,125 g/l)
24 h 0,0761 M (4,46 g/l)
Poziom stężenia DDT w hodowlach (10-7, 10-8, 10-9, 10-10, 10-11), który nie był letalny dla C. rectangulata znacznie przekracza warunki naturalnych zbiorników wodnych Spitsbergenu
OCENA PRZEŻYWALNOŚCI
W celu stwierdzenia zakresu odporności na dany czynnik należy przerwać eksperyment, przenieść osobniki do sprzyjających warunków (np. woda z hodowli zachowawczych), a następnie przeprowadzić niejednokrotnie dość długotrwałe obserwacje ewentualnego powrotu do aktywności życiowej (od kilku minut od kilku dni). Błąd analizy może wyniknąć z oceny możliwości życia w stanie bezruchu/anabiozy niektórych osobników o zamkniętych skorupkach. Jednak biorąc pod uwagę przyjęte kryteria oceny (osobniki nieżywe - osobniki z szeroko otwartą skorupką pozostające w bezruchu lub osobniki z zamkniętą matową skorupką nie wykazujące jakiegokolwiek ruchu podczas obserwacji przez czas prowadzenia eksperymentu; osobniki z zamkniętą przejrzystą skorupką zaliczono jako żywe) należy stwierdzić, że błąd może dotyczyć długości pozostawiania żywych osobników w bezruchu. Z tego względu, jak również z uwagi na osobniczą odporność uzyskane wyniki nie we wszyst2 kich przypadkach wykazują zgodność statystyczną (wysoka wartość testu χ dla powtórzeń tego sa6
PL 220 646 B1 mego eksperymentu), jak w przypadku hodowli metali ciężkich w wysokich wartościach stężenia molowego, które były letalne dla większości osobników we względnie krótkim czasie. Długi czas hodowli i niższe stężenia daje dobrą zgodność statystyczną pomiędzy kolejnymi powtórzeniami eksperymentu.
ZASOLENIE
W związku z relatywnie wysokimi obserwowanymi wartościami zasolenia niektórych zbiorników naturalnych, w których odnotowano C. rectangulata przeprowadzono testy dla kilku wartości tego parametru (2, 3, 4, 5, 6 i 7 psu). W przypadku zakresu wartości 4-7 psu uzyskano wynik świadczący o warunkach letalnych w czasie krótszym niż 10 godz. Natomiast dla S=3 psu zaznaczyła się wyraźnie odporność osobnicza, a mianowicie 70% osobników po dwóch dobach było nieżywych, pozostałe natomiast przeniesiono do warunków hodowli zachowawczej. Po kolejnych dwóch dobach pozostały 2 osobniki żywe (10%). Po tygodniu pozostał tylko jeden osobnik, który wykazywał normalną aktywność (obserwacje prowadzono przez 6 tygodni).
WARTOŚĆ pH
Z uwagi na wysoką wartość pH w zbiornikach naturalnych Spitsbergenu (max zmierzona wartość dla zbiorników zasiedlonych przez C. rectangulata wynosiła 10,39) przeprowadzono testy związane z prawdopodobieństwem przeżycia dla pH równego 11,50 i 12,50. Najniższa wartość pH w analizowanych zbiornikach wynosiła 5,77. Testy przeprowadzono dla pH 4,0 i 5,9. Prawdopodobieństwo i czas przeżycia C. rectangulata w zależności od pH wody przedstawiono na ryc. 9.
Średnie prawdopodobieństwo przeżycia osiąga wartość LD50 (dawka śmiertelna dla 50% osobników badanej populacji) w badanych zakresach pH 4,00, 5,90, 11,50 i 12,50 odpowiednio po czasie 16 min, 36 godz., 15 godz. 30 min, 32 min (Fig. 11). Podana wartość dla pH 5,90 może odbiegać od uzyskiwanej w kolejnych eksperymentach z uwagi na dużą rozbieżność wyników i istotny wpływ właściwości osobniczych. Jak wynika z przeprowadzonych eksperymentów pH 5,90 jest graniczną wartością która dla części osobników jest letalna w krótkim czasie (około 2-10 godz.) pozostałe osobniki mogą żyć względnie długo. Najmniej jednoznaczny wynik otrzymano dla serii pH (5,9)-1, gdzie po dwóch dobach pozostał tylko jeden żywy osobnik, który żył przez 4 tygodnie, do zakończenia eksperymentu i wykazywał normalną aktywność.
ALKOHOL ETYLOWY
Do eksperymentów wykorzystano 95% alkohol etylowy rektyfikowany (C2H5OH). Przez 30 sekund pozostawiono osobnika dojrzałego w alkoholu. Osobnik miał otwartą skorupkę i poruszał odnóżami, nie próbował przejść w stan anabiozy. Po 30 sek przeniesiono osobnika do pojemnika z wodą i osadem z hodowli zachowawczej. Przez dwa dni osobnik wykazywał obniżoną aktywność. Większość czasu leżał na boku z otwartą skorupką, sprawiał wrażenie martwego. Po przesunięciu w kierunku glonów, na których C. rectangulata żerują, podejmował powolne żerowanie. Po dwóch dniach aktywność życiowa zaczęła się zwiększać. Osobnik poruszał się prawie w takim samym tempie jak osobniki nie poddane eksperymentowi. Po trzech dniach powrócił do pełnej aktywności i zaczął normalnie żerować. Obserwacje zakończono po 1 miesiącu od przeprowadzenia eksperymentu. Drugi eksperyment przeprowadzono hodując 20 osobników w stadiach rozwojowych A-5 - A w 0,5% i 1% roztworze alkoholu etylowego (dodany do próbki osadu i wody z hodowli zachowawczej). Eksperyment przeprowadzano przez 5 tygodni, wymieniając dwukrotnie wodę w hodowli na uzupełnioną alkoholem etylowym z uwagi na możliwość odparowywania etanolu, Przeżywalność osobników była na poziomie hodowli kontrolnych.
Wniosek z tego eksperymentu jest o tyle istotny, że w warunkach fermentacji alkoholowej (duża ilość cukrów nagromadzonych przez rośliny, ciepło, ciemność, brak dostępu tlenu) niskie i krótkotrwałe stężenie nie będzie letalne dla C. rectangulata.
SKUMULOWANY WPŁYW CZYNNIKÓW ŚRODOWISKOWYCH
W celu stwierdzenia tolerancji C. rectangulata na specyficzne czynniki fizyczno-chemiczne i działające w sposób kumulatywny, ale oparte o naturalne warunki środowiskowe wykorzystano wody mineralne, w tym lecznicze do tworzenia mieszanin i roztworów. Parametry poszczególnych roztworów (R1, R25) przedstawiono na Fig. 12. Wody mineralne i lecznicze stanowiące podstawę do tworzenia roztworów posiadały następujące nazwy handlowe (w przypadku wód leczniczych związane z nazwą ujęcia wody): „Jan”, „Józef'', „Franciszek”, „Henryk”, „Zuber”, „Galicjanka”, „Żywiec Zdrój”, „Wielka Pieniawa”, „Słotwinka”, „Cisowianka”, „Ustronianka”, Galicjanka”, „Muszyna II”, „Nałęczowianka”, „Aquarel Nestle”. Hodowle zakładano w dołkach hodowlanych (NuncMultidishes), do których wlewano roztwory i przenoszono wypłukane w wodzie dejonizowanej glony z hodowli zachowawczej (pokarm), a następnie umieszczano po 20 osobników C. rectangulata w różnych stadiach rozwojowych
PL 220 646 B1 (A-4 - A). Osobniki nie przechodziły wcześniejszej wstępnej adaptacji w warunkach pośrednich w stosunku do parametrów poszczególnych roztworów.
W roztworach R3, R4, R8 obserwowano obniżoną aktywność, efekt letalny występował po czasie dłuższym od 1 doby, w zależności od właściwości osobniczych. Część osobników przeniesiona po 2-5 godz. pozostawania w wymienionych roztworach do warunków hodowli zachowawczej powróciła do normalnej aktywności. Hodowle, w których nie występowała wysoka śmiertelność, prowadzono przez dwa. miesiące, a następnie zakończono z uwagi na brak obserwowanych zmian ontogenezy w stosunku do osobników z hodowli zachowawczych.
Przeprowadzone hodowle w roztworach R sporządzonych na bazie wody mineralnej i leczniczej wskazują na istotny wpływ pH, zasolenia, zawartość jonów HCO3-, Na+ i Cl- oraz mineralizacji ogólnej (TDS) na możliwość przeżycia C. rectangulata. Najmniej korzystne warunki wystąpiły w przypadku skumulowanego działania niskiego pH oraz wysokiej wartości TDS, zasolenia i koncentracji jonów jednowartościowych (Fig. 13). Zasolenie < 1 psu oraz pH>6,5 stanowią środowisko, w którym nie obserwowało się nadmiernej, w stosunku do warunków kontrolnych, śmiertelności C. rectangulata.
Opisany szeroki zakres odporności C. rectangulata na badane czynniki oraz występowanie w warunkach naturalnych w środowisku czystym, często w nowopowstałych zbiornikach morenowych (o bardzo niskiej wartości analizowanych parametrów) wskazuje, że gatunek ten może znaleźć zastosowanie w testach zdolności rekultywacji różnorodnych zbiorników wodnych o szerokim spektrum zanieczyszczenia, min: nadmierna eutrofizacja, zanieczyszczenie środkami ochrony roślin (DDT), zanieczyszczenie metalami ciężkimi (przy ujściu zanieczyszczeń z zakładów przemysłowych), określenie możliwości uzdatnienia osadów ściekowych, butwiejących osadów dennych.
W oparciu o uzyskane wyniki badań oraz ocenę aktywności życiowej C. rectangulata (normalna aktywność, anabioza, warunki letalne) stworzono trzystopniową skalę oceny naturalnej zdolności rekultywacji zbiornika wodnego: 1. Brak zdolności rekultywacji (degradacja zbiornika) - warunki letalne dla C. rectangulata, 2. Niska zdolność rekultywacji - przechodzenie C. rectangulata w stan anabiozy,
3. Potencjalna możliwość naturalnej rekultywacji, samonaprawy zbiornika wodnego lub rzeki C. rectangulata wykazuje normalną aktywność życiową (na poziomie prób kontrolnych w warunkach środowiska nieskażonego).
Można zastosować, również rozszerzoną, czterostopniową skalę oceny:
1. warunki letalne dla C. rectangulata - brak potencjału biologicznego osadów, degradacja zbiornika, konieczność rekultywacji (nawet utylizacji osadów dennych),
2. przechodzenie C. rectangulata w stan anabiozy - niski potencjał biologiczny osadów, brak zdolności samo naprawy zbiornika, konieczność rekultywacji,
3. obniżona aktywność C. rectangulata, w porównaniu z osobnikami w próbie kontrolnej - obniżony potencjał biologiczny osadów dennych, konieczność wprowadzenia metod wspomagających procesy samonaprawy zbiornika (poza zamknięciem dopływu zanieczyszczeń),
4. C. rectangulata wykazuje normalną aktywność życiową (na poziomie prób kontrolnych w warunkach środowiska nieskażonego) - potencjalna możliwość samonaprawy zbiornika, przy zaniknięciu dopływu zanieczyszczeń.
Zaproponowaną skalę można rozszerzać biorąc pod uwagę poszczególne parametry oraz obliczone wartości LD50 i EC50. Gatunku C. rectangulata nie należy natomiast stosować w badaniach prowadzonych w naturalnym środowisku z uwagi na potencjalną możliwość introdukcji.
L i t e r a t u r a (1) Alloway B.J., Ayres D.C. 1999. Chemiczne podstawy zanieczyszczeń środowiska. PWN.
(2) Alm G. 1914. Beitrage zur Kenntnis der nordlichen und arktischen Ostracodenfauna. Arkiv. For Zoologi. 9,5: 1-21.
(3) Bronstein Z. S. 1947. Ostracoda presnych vod. Fauna SSSR. Moskva - Leningrad, 2, 1:339 str.
(4) Coulson. S.J. 2007. The terrestrial and freshwater invertebrate fauna of the High Arctic archipelago of Svalbard. Zootaxa 1448; 41-58.
(5) Coulson S. 2008. Species and References List of Terrestrial and Freshwater Invertebrate Fauna of Svalbard and Jan Mayen. UNIS, Longyearhyen: 64 str.
(6) Czerniawska-Kusza I., Szoszkiewicz K. 2007. Biologiczna i hydromorfologiczna ocena wód płynących na przekładzie rzeki Mała Panew (Biological and hydromorphological assessment of running waters: an example of the Mała Panew River). Uniwersytet Opolski. Opole: 68 str.
PL 220 646 B1 (7) Delorme L.D. 2001. Ostracoda. [In:] Ecology and Classification of North American Freshwater Invertebrates, [Eds.] J.H. Thorp., Covich A.P. American Press, Second edition: 1099-1127.
(8) Delorme L.D., Zoltai S.C. 1984. Distribution of an Arctic Ostracod Fauna in Space and Time. Quaternary Research 21: 65-73.
(9) Forester R.M., Brouwers F.M. 1985. Hydrochemical Paramteres Governing the Occurrence of Estuarine and Marginal Estuarine Ostracodes: an Example from South-Central Alaska. Journal of Paleontology 59, 2: 344-369.
(10) Havel J.L., Hebert P.D.N., Delorme L.D. 1990. Genetic of sexual Ostracoda from a low Arctic site. Journal of Evol. Biology 3: 65-84.
(11) Havel J.F., Hebert P.D.N., Delorme L.D. 1990. Genotypic diversity of asexual Ostracoda from a low arctic site. Journal of Evol. Biology 3: 391-410.
(12) Klimarczyk P., Trawiński A. 2007. Ocena stanu rzek na podstawie makrobezkręgowców bentosowych. Indeks BMWP-PL. Zakład Ochrony Wód UAM (http: www.staff.amu.edu.pl/zow/pobieranie/BMWP-PL.pdf).
(13) Kołodziejczyk A., Koperski P., Kamiński M. 1998. Klucz do oznaczania słodkowodnej makrofauny bezkręgowej dla potrzeb bioindykacji stanu środowiska. Państwowa Inspekcja Ochrony Środowiska. Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa (http://www.wigry.win.pl/makrofauna/index.htm) (14) Kownacki A., Soszka H., Fleituch T., Kudelska D. 2003. The Ecological assessment of River quality in Poland on the basis of the communities of benthic invertebrates. [W:] River biomonitoring and benthic invertebrate communities. Kownacki A., Soszka H., Fleituch T., Kudelska D. (red.). W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Science, Warszawa-Kraków: 71-88.
(15) Kownacki A., Soszka H. 2004, Wytyczne do oceny stanu rzek na podstawie makrobezkręgowców oraz do pobierania prób makrobezkręgowców w jeziorach, Warszawa (http://www.wkn.h2.pl/- ZZS/plilidopobrania/Wytyczne%20do%20oceny%20stanu%20rzek.pdf) (16) Kudelska D., Soszka H. 1996. Użytkowa i ekologiczna ocena oraz klasyfikacja wód - praktyka państw europejskich. Ochrona Środowiska i Zasobów Naturalnych 9: 75-91.
(17) Little T.J., Hebert P.D.N. 1997. Clonal diversity in high arctic ostracodes. Journal of Evolutionary Biology 10: 233-252.
(18) Martins J., Soares M.L., Saker M.L., Oliva Teles L. & Vasconcelos V.M. 2007 Phototactic behavior in Daphnia magna Straus as an indicator of toxicants in the aquatic environment. Ecotoxicology and Environmental Safety, 67: 417-422.
(19) Mezquita F., Hemάndez R. & Rueda J. 1999. Ecology and distribution of ostracods in a polluted Mediterranean river. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 148: 87-103.
(20) Μϋ^Γ G.W. 1933. Die Ostracoden des arktischen Gebietes. Fauna Arcitica: 22-32.
(21) Nałęcz-Jawecki G. 2003. Badanie toksyczności środowiska wodnego metodą bioindykacji. Biuletyn Wydziału Farmaceutycznego Akademii Medycznej w Warszawie, 2, http://www.farm.amwaw.edu.pl/~axzimni/biuletyn/ (22) Oleszczuk P. 2008. The toxicity concepts from sewage sludges evaluated by the direct contact tests phytotox kit and ostracodtoxkit. Waste Manuage 28: 1645-1653.
(23) Olofsson O. 1918. Studien ϋber die Sϋsswasserfauna Spitzbergens. Zoologiska Bidrag. Uppsala 6: 183-646.
(24) Reid J.W., Reed E.B. 1994. First Record of Two Neotropical Species of Mesocyclops (Copepoda) from Yukon Territory: Cases of Passive Dispersal ? Arctic 47, 1: 80-87.
(25) Stein J. (Red.) 1973, Handbook of Phycological methods. Culture methods and growth measurements. Cambridge University Press: 448 str.
(26) Summerhayes V.S., Elton C.S. 1923. Contribution to Ecology of Spitsbergen and Bear Island. The Journal of Ecology 11, 2: 233-282.
(27) Sywula T., Namiotko T., Sell J., Witkowski A., Zajączkowski M. 1994. Crustacean species new to Spitsbergen with notes on the polymorphism and the subfossil preservation of Cytherissa lacustris (G. O. Sars). Polar Research 13 (2): 233-235.
(28) Szoszkiewicz K., Zbierska J., Jusik S., Zgoła T. 2010. Makrofitowa metody oceny rzek. Podręcznik metodyczny do oceny klasyfikacji stanu ekologicznego wód płynących w oparciu o rośliny wodne. Bogucki Wydawnictwo Naukowe: 81 str.
(29) Wiśniewska (Wojtasik) B. 1996. Life cycles of selected species of freshwater Ostracoda from South Spitsbergen (near Polish Polar Station in Hornsund). XXIII Polar Symposium, Sosnowiec: 183-184.
PL 220 646 B1 (30) Wiśniewska-Wojtasik B., Walczak A. 2005. Meio- and macrofauna of the selected reservoirs of Werenskiold glacier foreland. (Meio- i makrofauna wybranych zbiorników przedpola lodowca
Werenskiolda). Polish Polar Stud., XXXI Symp. Polarne, Kielce: 181-97.
(31) Wojtasik B. 2008. Life cycle of Tonnacypris glacialis (Crustacea: Ostracoda). Polish Polar
Research 29, 1: 33-44.

Claims (1)

  1. Zastrzeżenie patentowe
    Wyizolowany małżoraczek Candona rectangulata Alm, 1914 (Crustacea: Ostracoda), znamienny tym, że może być zastosowany w testach laboratoryjnych służących do oceny potencjału biologicznego osadów dennych, w szczególności ich powierzchniowej warstwy, co ma zastosowanie w ocenie stopnia degradacji: osadów dennych, wód śródlądowych (jezior, rzek, sztucznych zbiorników wodnych, stawów rybnych), a także odstojników z osadami przy oczyszczalniach ścieków komunalnych i zakładach przemysłowych; w ocenie możliwość naturalnej samonaprawy zbiorników wodnych i rzek, przy wyborze metody rekultywacji oraz w monitoringu środowiskowym, w szczególności podczas prowadzonych prac rekultywacyjnych w celu określenia ich skuteczności i trwałości efektu naprawy.
PL399100A 2012-05-07 2012-05-07 Małżoraczek Candona rectangulata Alm, 1914 do zastosowania, jako wskaźnik stopnia degradacji i/lub możliwości rekultywacji zbiorników słodkowodnych PL220646B1 (pl)

Priority Applications (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL399100A PL220646B1 (pl) 2012-05-07 2012-05-07 Małżoraczek Candona rectangulata Alm, 1914 do zastosowania, jako wskaźnik stopnia degradacji i/lub możliwości rekultywacji zbiorników słodkowodnych

Applications Claiming Priority (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL399100A PL220646B1 (pl) 2012-05-07 2012-05-07 Małżoraczek Candona rectangulata Alm, 1914 do zastosowania, jako wskaźnik stopnia degradacji i/lub możliwości rekultywacji zbiorników słodkowodnych

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL399100A1 PL399100A1 (pl) 2013-11-12
PL220646B1 true PL220646B1 (pl) 2015-11-30

Family

ID=49552058

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL399100A PL220646B1 (pl) 2012-05-07 2012-05-07 Małżoraczek Candona rectangulata Alm, 1914 do zastosowania, jako wskaźnik stopnia degradacji i/lub możliwości rekultywacji zbiorników słodkowodnych

Country Status (1)

Country Link
PL (1) PL220646B1 (pl)

Also Published As

Publication number Publication date
PL399100A1 (pl) 2013-11-12

Similar Documents

Publication Publication Date Title
Wiener et al. Ecotoxicology of mercury
Kefford et al. Relative salinity tolerance of macroinvertebrates from the Barwon River, Victoria, Australia
Dunlop et al. Potential impacts of salinity and turbidity in riverine ecosystems
Thakor et al. Water Quality Index (WQI) of Pariyej Lake Dist. Kheda-Gujarat
Lind et al. Interaction of water quantity with water quality: the Lake Chapala example
Gałczyńska et al. Possibilities and limitations of using Lemna minor, Hydrocharis morsus-ranae and Ceratophyllum demersum in removing metals with contaminated water
Waterkeyn et al. Effect of salinity on seasonal community patterns of Mediterranean temporary wetland crustaceans: a mesocosm study
Lahnsteiner The sensitivity and reproducibility of the zebrafish (Danio rerio) embryo test for the screening of waste water quality and for testing the toxicity of chemicals
Geffard et al. Comparative study of metal handling strategies in bivalves Mytilus edulis and Crassostrea gigas: a multidisciplinary approach
Murphy et al. Sexual and seasonal variations of mercury in smallmouth bass
Cañedo-Argüelles et al. Quantification of environment-driven changes in epiphytic macroinvertebrate communities associated to Phragmites australis
Schloesser et al. Bibliography of Dreissena polymorpha (zebra mussels) and Dreissena rostriformis bugensis (quagga mussels): 1989 to 2011
Ebesi et al. Zooplankton community structure of a tropical lake in a Northcentral State, Nigeria
Majumdar et al. Contaminant problems and management of living Chesapeake Bay resources
Kazlauskienė et al. The effect of persistent pollutants on aquatic ecosystem: a complex study
Pedro et al. The Lusitanian toadfish as bioindicator of estuarine sediment metal burden: The influence of gender and reproductive metabolism
Arshad et al. Avifauna studies in co-relation with alteration in climatic patterns and hydrology of Uchalli Lake, Punjab, Pakistan
Al-Obeidi et al. Determination of some heavy metals in tissues of binni Mesopotamichthys sharpeyi and water in Al-Dalmaj Marsh/Iraq
Mason Water pollution biology
PL220646B1 (pl) Małżoraczek Candona rectangulata Alm, 1914 do zastosowania, jako wskaźnik stopnia degradacji i/lub możliwości rekultywacji zbiorników słodkowodnych
Mehrgan et al. Seasonal variations of Cadmium and lead concentrations in water, sediments, and tissues of fish in mellat artificial lake, Iran
Nakamura et al. Seasonal changes of shallow aquatic ecosystems in a bird sanctuary pond
Dehghani Bioaccumulation of heavy metals in eight fish species of the Khur-e Khuran International Wetland in the Persian Gulf, Iran
Janakiraman et al. Meiofaunal response to the tidal exchange and domestic sewage in the Adyar estuary, Chennai, India
Shamsaie et al. Seasonal variations of cadmium and lead concentrations in water, sediments, and tissues of fish in Mellat artificial lake, Iran