kA*Jvl ?M Chwasty i pewne bakterje szkodza roz¬ wojowi ziemioplodów. Znane sa sposoby ich zwalczania, polegajace na spryskiwa¬ niu pól rozcienczonemi kwasami lub roz¬ tworami soli metalów ciezkich, np. rozcien¬ czonym kwasem siarkowym, solnym lub azotowym, albo roztworem siarczanu zela¬ za, siarczanu lub azotanu miedzi. Pola, za¬ siane zbozem, spryskuje sie np. kwasem siarkowym, gdy zboze osiagnie wysokosc 10 — 15 cm i chwasty rozwina sie w pew¬ nym stopniu.Z przytoczonych srodków nalezy uwa¬ zac za korzystniejsze te srodki, które, dzia¬ lajac niszczaco na chwasty i bakterje, dzia¬ laja jednoczesnie uzyzniajaco na glebe.Spostrzezono, ze np. kwas azotowy i azo¬ tany po spelnieniu zadania niszczycielskie¬ go w stosunku do chwastów wplywaja ko¬ rzystnie na rosliny szlachetne. Kwas siar¬ kowy przeciwnie, niszczy wprawdzie chwa¬ sty, lecz po utworzeniu gipsu z wapnem nie posiada dalej pod wzgledem uzyzniania gleby zadnej wartosci.Wykryto obecnie, ze jako srodek do te¬ pienia chwastów mozna stosowac z korzy¬ scia kwas fosforowy. Kwas ten niszczy chwasty w wysokim stopniu. Dzialanie kwa¬ su fosforowego rozciaga sie jednak dalej i kwas ten zabija równiez szkodniki gle¬ by, jak bakterje i grzybki pasorzytnicze, np. leptosphaeria i ophiobolus, wzmacnia zas rosliny szlachetne, chroniac je od rdzy, która czesto opanowuje zboze. Kwas fosfo-rowy wywiera ponadto po przeniknieciu do gleby i utworzeniu soli, glównie fosforanu jednowapniowego, dzialanie uzyzniajace.Stosowanie wolnego kwa&u fosforowego za¬ miast stosowanych dotychczas do nawoze¬ nia zwyklych fosforanów jest wiec szcze¬ gólnie korzystne, gdyz w jednym zabiegu nietylko tepi sie chwasty i szkodniki gleby, ale tez dostarcza roslinom uprawnym nie¬ zbednego dla nich fosforu.W przeciwienstwie do stosowanych juz do tego celu kwasów, jak kwasu azotowe¬ go i siarkowego, kwas fosforowy wykazuje ponadto te zalete, iz jest znacznie mniej niebezpieczny dla obslugi i mniej nagryza przyrzady, sluzace do rozpylania. W sto¬ sunku do kwasii siarkowego wykazuje on te wyzszosc, iz dziala uzyzniajaco, czego kwas siarkowy nie wykazuje. Doprowa¬ dzajac do gleby wolny kwas fosforowy, o- siaga sie ponadto i to, ze nie wprowadza sie do gleby balastu cial bezwartosciowych, zawartych w handlowych nawozach fosfo¬ rowych, jak gipsu, zawartego w superfo- sfacie, lub krzemianów w maczce Thomas'a.Kwas fosforowy mozna stosowac jako taki lub w mieszaninie z innemi znanemi srodkami uzyzniajacemi, zawierajacemi a- zot lub potas, np. z fosforanem amonowym, siarczanem amonowym, azotanem potaso¬ wym albo amonowym i t. d. Roztwór wol¬ nego kwasu fosforowego mozna otrzymac równiez przez zmieszanie fosforanu amono¬ wego z kwasem siarkowym, przyczem kwas fosforowy zostanie uwolniony. Materjal wyjsciowy jest wiec rzecza obojetna, istot¬ na jest obecnosc jonów wolnego kwasu fo¬ sforowego.W pewnych przypadkach, zaleznie od wlasciwosci i potrzeb gleby oraz od rodza¬ ju i ilosci chwastów, nalezy domieszac do kwasu fosforowego jeszcze i innych kwa¬ sów, np. siarkowego, azotowego, octowe¬ go lub innych. Domieszka np. kwasu siar¬ kowego moze byc korzystna wówczas, gdy zachwaszczona gleba obfituje w wapno.Wogóle metody obróbki ziemi zostaja znacznie uproszczone i staja sie racjonal¬ niejsze, jesli przy doborze uzytych do roz¬ pylania roztworów kwasów i soli beda wziete pod uwage zarówno ilosc i rodzaj chwastów, jak i zapotrzebowanie gleby na rozmaite srodki odzywcze. PL