PL219441B1 - Układ pomiarowy energii elektrycznej dla mobilnego systemu elektroenergetycznego - Google Patents

Description

Wynalazek dotyczy układów pomiarowych energii elektrycznej dostosowanych do mobilnych systemów elektroenergetycznych wydzielonych w pojazdach takich jak samochody elektryczne czy hybrydowe, i do połączonego z nimi stacjonarnego systemu elektroenergetycznego. Przedmiotem wynalazku jest układ pomiarowy energii elektrycznej dla mobilnego systemu elektroenergetycznego, w szczególności pojazdu o napędzie elektrycznym lub hybrydowym. Układ taki jest również wykorzystywany do pomiaru energii na potrzeby rozliczeń energii elektrycznej pobranej i oddanej przez mobilny system elektroenergetyczny w czasie jego podłączenia do stacjonarnego systemu elektroenergetycznego.

Napęd elektryczny pojazdów mechanicznych staje się coraz bardziej powszechny z uwagi na wiele jego zalet do jakich należą między innymi łatwość sterowania, prostota konstrukcji układu napędowego, możliwość płynnej regulacji obrotów bez konieczności stosowania tradycyjnych skrzyni biegów, niski poziom hałasu, generowanie mniejszego obciążenia dla środowiska, możliwość łatwego odzyskiwania energii hamowania czy wyrównanie przebiegu dobowego obciążenia stacjonarnego systemu elektroenergetycznego. Z powyższych powodów jego większe upowszechnienie może być korzystne ze względów ekologicznych, ekonomicznych j gospodarczych.

Technologia pojazdów elektrycznych przede wszystkim z uwagi na wysoki koszt zasobników (akumulatorów) energii elektrycznej jest obecnie stosunkowo kosztowna. Niemniej jednak biorąc pod uwagę powyżej wymienione korzyści z jej stosowania, wiele krajów zdecydowało się na wprowadzenie różnorakich systemów dofinansowywania zakupu takich pojazdów (w szczególności samochodów o napędzie hybrydowym lub elektrycznym). Z uwagi na pewną sztuczność tych systemów wsparcia i brak pełnej akceptacji społecznej na tego rodzaju uprzywilejowanie kupujących pojazdy elektryczne, systemy te nie spełniają pokładanych w nich nadziei. Dlatego oczekuje się dostarczenia innych rodzajów wsparcia w zakupie pojazdów elektrycznych.

Jedną z propozycji jest potraktowanie pojazdu elektrycznego z mobilnym systemem elektroenergetycznym jako mobilnego pełnoprawnego uczestnika rynku energii elektrycznej, któremu udostępnione jest w pewien sposób preferencyjne obracanie magazynowaną i/lub wytwarzaną w nim energią elektryczną w stacjonarnym systemie elektroenergetycznym, w tym na przykład pełnienie ważnych funkcji poprawiających stabilność stacjonarnego systemu elektroenergetycznego takich jak stanowienie źródła mocy rezerwowej czy kompensatora energii biernej.

Na rysunku Pos. I przedstawiono schematycznie przykład podłączenia przykładowych mobilnych systemów elektroenergetycznych (MSEE) 11, 21 pojazdów 1, 2 do stacjonarnego systemu elektroenergetycznego (SSEE) 3 poprzez terminale 351 stacji ładowania 35. MSEE każdego z pojazdów 1, 2 zawiera, połączone ze sobą za pośrednictwem wewnętrznego układu przesyłowego energii elektrycznej (EE) 13, 23, zasobnik EE 12, 22, grupę źródeł/odbiorników EE oraz wyjście 14, 24 podłączalne do systemu SSEE 3 celem pobierania/oddawania energii elektrycznej do i z tego systemu SSEE 3.

Wewnętrzne układy przesyłowe EE 13, 23 zawierają zwarte ze sobą w punktach 131, 231, zasobnikowy tor transmisji EE 132, 232 połączony bezpośrednio z zasobnikiem 12, 22, wyjściowy tor transmisji EE 133, 233 połączony bezpośrednio z wyjściem 14, 24, oraz odbiornikowo/źródłowy tor transmisji EE 134, 234 połączony z odbiornikami/źródłami EE systemu MSEE 11, 21. W przypadku pojazdu 2 tor 234 rozwidla się dodatkowo na podtory 2341, 2342 połączone z różnego rodzaju źródłami/odbiornikami EE takimi jak przykładowo urządzenia wykorzystujące energię odnawialną i energię nieodnawialną.

W przypadku pierwszego pojazdu 1, który jest pojazdem elektrycznym, odbiornikiem EE z zasobnika 12 jest silnik elektryczny 15, napędzający poprzez układ przekierowywania energii mechanicznej 16 koła pojazdu. Natomiast pierwotnym źródłem EE w pojeździe 1 jest układ odzyskiwania energii kinetycznej 17 podczas hamowania pojazdu, który poprzez układ przekierowywania 16 napędza maszynę elektryczną 15, która pracując jako prądnica dostarcza torami 134 i 132 EE do zasobnika 12. W drugim pojeździe 2 o napędzie hybrydowym, poza elementami 25, 26, 27 analogicznymi dla elementów 15, 16, 17 pojazdu 1, dodatkowym źródłem EE jest silnik spalinowy 28 napędzający prądnicę 29. Opcjonalnie system 21 może zamiast silnika 28 zawierać silnik 28a napędzający poprzez układ przekierowywania energii mechanicznej 26 koła pojazdu lub maszynę elektryczną 25 w pracy prądnicowej.

W systemie SSEE 3 działają źródła EE 31, 32 przetwarzające odpowiednio pierwszy i drugi rodzaj energii pierwotnej (przykładowo pierwszy rodzaj stanowi nieodnawialna energia pierwotna, zaś

PL 219 441 B1 drugi rodzaj stanowi odnawialna energia pierwotna) na EE dostarczaną do sieci przesyłowo-rozdzielczej 33, z której energia ta jest pobierana przez przyłączone do niej na stałe odbiorniki stacjonarne 34 i stacje ładowania 35. Każda ze stacji ładowania 35 ma wiele terminali 351, do których mogą być podłączane wyjścia 14, 24 systemów MSEE 11,21 pojazdów 1, 2.

W stanie takiego podłączenia zasobniki 12, 22 systemów MSEE mogą poprzez terminale 351 stacji ładowania 35 pobierać energię elektryczną od źródeł 31, 32 systemu SSEE, lub też oddawać zgromadzoną w nich EE do systemu SSEE, przykładowo do odbiorników stacjonarnych 34 systemu SSEE czy innych systemów MSEE podłączonych jednocześnie z nimi do systemu SSEE.

Dla właściwego przeprowadzania rozliczeń z tytułu wytwarzania, magazynowania , przesyłu, dystrybucji i obrotu EE w przedstawionym układzie niezbędne jest zainstalowanie odpowiedniej liczby liczników energii elektrycznej. Zobrazowany schemat przedstawia układ z zastosowaniem typowych znanych ze stanu techniki liczników o strukturze przedstawionej na rysunku Pos. II.

Przedstawiony na rysunku Pos. II typowy znany licznik energii elektrycznej 4 zawiera: wejściowy układ pomiarowy 41 przetwarzający analogowe wartości prądu I i napięcia U na wartości cyfrowe w określonych przedziałach czasowych; system cyfrowego przetwarzania sygnałów 42 obrabiający z wykorzystaniem procesora cyfrowe sygnały z układu 41 i dokonujący na ich podstawie w określonych przedziałach czasowych pomiarów EE, którym przypisywane są znaczniki czasu rzeczywistego pochodzące z zegara czasu rzeczywistego 43; rejestr 44 do przechowywania w postaci cyfrowej wartości pomiarów EE obliczonych w systemie 42; i system cyfrowego przetwarzania zarejestrowanych wielkości 45, zawierający procesor, który na podstawie pobranych z rejestru 44 danych dla odpowiedniego przedziału czasowego przedstawia energię sumaryczną bądź dostarcza jej profil dla założonego przedziału czasu albo dowolny inny pożądany parametr charakteryzujący czasową zmienność przepływu EE w torze, do którego podłączony jest wejściowy układ pomiarowy.

Powracając do rysunku Pos. I, liczniki 36, 37, 38 (typowego znanego rodzaju jak przedstawiono na rysunku Pos. I) muszą być zainstalowane na wszystkich przyłączeniach źródeł 31, 32, odbiorników 34 i stacji ładowania 35 do sieci przesyłowo-rozdzielczej 33. Ponadto tego samego rodzaju liczniki 352 muszą być także zainstalowane w każdym z terminali 351 stacji ładowania 35 albo alternatywnie w każdym z pojazdów 1, 2 w wyjściowym torze transmisji 133, 233 musi być zainstalowany licznik 352a.

Pojazd elektryczny/hybrydowy 1, 2 stanowi mobilny system elektroenergetyczny i może on być przyłączony w danej chwili do dowolnego ale tylko jednego terminala 351 dowolnej ale tylko jednej stacji ładowania 35. Z tego powodu w celu poprawnego obliczania przepływów energii elektrycznej pomiędzy systemem SSEE a systemami MSEE pojazdów wymagane jest co najmniej albo zainstalowanie w każdym terminalu 351 tylu liczników 352 energii elektrycznej ile jest pojazdów z systemami MSEE mającymi możliwość bycia podłączanymi do stacji ładowania 35 i przypisanie każdego licznika 352 do indywidualnego systemu MSEE; albo gdy liczniki 352a są zainstalowane w pojazdach, zainstalowanie w każdym systemie MSEE tylu liczników 352a ile jest terminali 351 we wszystkich stacjach ładowania 35 i przypisanie każdego licznika 352a wyłącznie do jednego oddzielnego terminala 351 każdej ze stacji 35. Biorąc pod uwagę dużą liczbę pojazdów i stacji ładowania z wieloma terminalami liczba liczników 352, 352a do zainstalowania jest ogromna.

Dodatkowo gdyby w stacjach ładowania/rozładowania pojazdów 35 działało wiele podmiotów obracających energią elektryczną, od i do których odpowiednio systemy MSEE pojazdów mogłyby wybiórczo pobierać i/lub dostarczać energię elektryczną - co już ma albo będzie miało miejsce w niedalekiej przyszłości - to każdy z liczników 352, 352a musiałby być jeszcze zwielokrotniony o liczbę takich podmiotów.

Dla właściwego przeprowadzania rozliczeń w systemie MSEE z tytułu za wytwarzanie, magazynowanie, przesyłanie, dystrybuowanie i obracanie EE w przedstawionym układzie niezbędne jest ponadto zainstalowanie dodatkowych liczników wewnętrznych 1321, 2321 w zasobnikowych torach transmisji 132, 232 i dodatkowych liczników wewnętrznych 1341, 2343, 2344 w torach transmisji 134, 234 (2342, 2341).

Tak więc głównym problemem uniemożliwiającym praktyczną realizację powyższej idei zapewnienia w przypadku takich systemów możliwości brania udziału w szeroko rozumianym obrocie energią elektryczną (rynku energii elektrycznej) wewnątrz MSEE i wewnątrz połączonego SSEE z MSEE jest olbrzymia liczba wymaganych do zainstalowania liczników energii elektrycznej.

Celem wynalazku jest dostarczenie układu pomiarowego energii elektrycznej dla mobilnego systemu elektroenergetycznego, który zapewniałby kompleksowe mierzenie przepływów energii

PL 219 441 B1 elektrycznej wewnątrz takiego systemu i dzięki temu umożliwiałby praktyczne uczestniczenie przez różnych interesariuszy skojarzonych z pojazdem elektrycznym/hybrydowym w rynku energii elektrycznej.

Istotą wynalazku jest układ pomiarowy energii elektrycznej dla mobilnego systemu elektroenergetycznego zawierającego zasobnik EE połączony układem przesyłowym EE z co najmniej jednym odbiornikiem EE i/lub co najmniej jednym źródłem EE, oraz z co najmniej jednym wyjściem podłączalnym do stacjonarnego systemu elektroenergetycznego, zawierający

- wejściowy układ pomiarowy mający wejścia przeznaczone do podłączenia do zasobnikowego toru transmisji EE połączonego bezpośrednio z zasobnikiem EE i zawierający detektor napięcia generujący pomiarowy sygnał analogowy napięcia reprezentujący napięcie EE przepływającej zasobnikowym torem transmisji EE, detektor prądu generujący pomiarowy sygnał analogowy prądu reprezentujący prąd EE przepływającej zasobnikowym torem transmisji EE, konwerter wyjściowy przekształcający pomiarowe sygnały analogowe napięcia i prądu na pomiarowe sygnały cyfrowe napięcia i prądu;

- system cyfrowego przetwarzania sygnałów zawierający procesor generujący na podstawie doprowadzonych na jego wejścia pomiarowych sygnałów cyfrowych napięcia i prądu konwertera wyjściowego i sygnału zegarowego zegara czasu rzeczywistego, pomiarowe sygnały EE reprezentujące przepływ EE w zasobnikowym torze transmisji EE, w tym co najmniej wartość EE i kierunek jej przepływu;

- co najmniej jeden rejestr główny, w którym zapisywane są pomiarowe sygnały EE reprezentujące przepływ EE w zasobnikowym torze transmisji EE połączony z wyjściem systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów;

który charakteryzuje się tym, że zawiera dodatkowo

- co najmniej dwa rejestry, w których zapisywane są pomiarowe sygnały EE systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów, obejmujące co najmniej jeden pierwszy rejestr, w którym zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej pomiędzy zasobnikiem systemu MSEE a systemem SSEE reprezentujące przepływ EE w wyjściowym torze transmisji EE, oraz drugi rejestr, w którym zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej wewnątrz systemu MSEE pomiędzy zasobnikiem a odbiornikiem EE i/lub źródłem EE reprezentujące przepływ EE w odbiornikowo/źródłowym torze transmisji EE, które połączone są z wyjściem systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów za pośrednictwem

- układu przekierowywania, którego stan przewodzenia zależy od stanu jego wejść sterujących, przekazującego sygnał z jednego swojego wejścia podłączonego do wyjścia systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów na wybrane ze swoich co najmniej dwóch wyjść, z których każde jest podłączone do innego z rzeczonych co najmniej dwóch rejestrów, w zależności od stanu sygnału na pierwszym wejściu sterującym podłączalnym do źródła sygnału statusu podłączenia wyjścia toru transmisji EE systemu MSEE do systemu SSEE.

W przykładzie wykonania wynalazku, w którym system MSEE zawiera zasobnik EE połączony układem przesyłowym EE z co najmniej jednym odbiornikiem EE, co najmniej jednym pierwszym źródłem EE, co najmniej jednym drugim źródłem EE oraz z co najmniej jednym wyjściem podłączalnym do systemu SSEE, układ pomiarowy według wynalazku zawiera co najmniej dwa dodatkowe rejestry, zaś układ przekierowywania zawiera dodatkowo drugie wejście sterujące podłączalne do źródła sygnałów statusu wytwarzania EE przez co najmniej jedno ze źródeł EE i statusu ładowania/rozładowania zasobnika systemu MSEE, przy czym w pierwszym dodatkowym rejestrze zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej wewnątrz systemu MSEE od pierwszego źródła EE do zasobnika reprezentujące przepływ EE w źródłowym torze transmisji EE, a w drugim dodatkowym rejestrze zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej wewnątrz systemu MSEE od drugiego źródła EE do zasobnika reprezentujące przepływ EE w odbiornikowo/źródłowym torze transmisji EE, przy czym w rzeczonym drugim rejestrze zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej wewnątrz systemu MSEE od zasobnika EE do odbiornika EE reprezentujące przepływ EE w odbiornikowo/źródłowym torze transmisji EE.

Układ pomiarowy energii elektrycznej według wynalazku jest w szczególności korzystny dla systemu MSEE, w którym pierwsze źródło EE jest źródłem nieodnawialnym, korzystnie silnikiem

PL 219 441 B1 spalinowym, zaś drugie źródło EE jest źródłem odnawialnym, korzystnie układem odzyskiwania energii hamowania ruchu systemu MSEE.

System cyfrowego przetwarzania sygnałów w układzie pomiarowym według wynalazku zawiera korzystnie wejście do doprowadzenia sygnału identyfikacyjnego punktu przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE ze źródła sygnału identyfikacyjnego punktu przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE, i umieszcza w pomiarowym sygnale EE informacje zawarte w tym sygnale identyfikacyjnym.

System cyfrowego przetwarzania sygnałów w układzie pomiarowym według wynalazku korzystnie zawiera wejście do doprowadzenia sygnału wyboru sprzedającego EE i/lub wejście do doprowadzenia sygnału wyboru kupującego EE ze źródła sygnału wyboru sprzedającego EE pobieraną przez system MSEE z systemu SSEE i/lub kupującego EE dostarczaną przez system MSEE do systemu SSEE, i umieszcza w pomiarowym sygnale EE informacje zawarte w sygnale wyboru sprzedającego EE i/lub informacje zawarte w sygnale wyboru kupującego EE.

W korzystnym przykładzie wykonania wynalazku układ przekierowywania zawiera dodatkowo trzecie wejście sterujące podłączalne do źródła sygnału identyfikacyjnego punktu przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE, a układ pomiarowy zawiera wiele pierwszych rejestrów, z których każdy przypisany jest tylko jednemu punktowi przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE.

Układ pomiarowy według wynalazku zawiera korzystnie wiele rejestrów głównych połączonych z wyjściem systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów za pośrednictwem przełącznika przekazującego sygnał z jednego swojego wejścia podłączonego do wyjścia systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów na wybrane ze swoich wielu wyjść, z których każde jest podłączone do innego z wielu rejestrów głównych, w zależności od stanu sygnału na jego wejściu sterującym podłączalnym do źródła sygnału wyboru sprzedającego EE i/lub sygnału wyboru kupującego EE.

Na wejście procesora systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów korzystnego przykładu realizacji układu pomiarowego według wynalazku doprowadzony jest z rejestru kierunkowych charakterystyk strat EE sygnał odpowiedniej kierunkowej charakterystyki strat w torze przesyłu EE do i/lub z zasobnika EE uwzględniany w generowaniu przez procesor pomiarowych sygnałów EE na jego wyjściu.

Układ pomiarowy według wynalazku zawiera korzystnie nadrzędny system cyfrowego przetwarzania zarejestrowanych wielkości, którego wejścia połączone są z rzeczonymi rejestrami, i który zawiera procesor generujący na podstawie zapisanych w rejestrach pomiarowych sygnałów EE sygnały wyjściowe reprezentujące sumaryczne przepływy EE w poszczególnych torach i podtorach systemu MSEE oraz od/do poszczególnych sprzedających/kupujących EE oraz od/do poszczególnych terminali stacji ładowania i ich czasowe przebiegi. W takim przypadku sygnały wyjściowe nadrzędnego systemu cyfrowego przetwarzania zarejestrowanych wielkości są korzystnie udostępniane na wyświetlaczu zainstalowanym w pojeździe, w którym zainstalowany jest system MSEE.

W korzystnych przykładach realizacji układ pomiarowy według wynalazku zawiera korzystnie źródło sygnału wyboru sprzedającego EE pobieraną przez system MSEE z systemu SSEE i/lub kupującego EE dostarczaną przez system MSEE do systemu SSEE, które współpracuje z wyświetlaczem i/lub panelem sterującym umieszczonym w pojeździe, w którym zainstalowany jest system MSEE.

Zaproponowany układ pomiarowy umożliwia mierzenie przepływów energii elektrycznej wewnątrz mobilnych systemów elektroenergetycznych podczas pracy autonomicznej jak i podczas podłączenia do stacjonarnego systemu elektroenergetycznego przy wykorzystaniu jedynie jednego układu pomiarowego zainstalowanego w pojeździe, w którym znajduje się system mobilny, i wykorzystującego jedynie sygnały pomiarowe napięcia i prądu występujące w zasobnikowym torze transmisji energii elektrycznej.

Wynalazek zaprezentowano poniżej na podstawie korzystnych przykładów jego realizacji i na rysunku, na którym:

fig. 1 przedstawia schemat podłączenia mobilnych systemów elektroenergetycznych wyposażonych w układy pomiarowe energii elektrycznej według wynalazku poprzez terminale stacji ładowania do stacjonarnego systemu elektroenergetycznego:

fig. 2 przedstawia schemat blokowy pierwszego przykładu wykonania układu pomiarowego energii elektrycznej według wynalazku, fig. 3 przedstawia schemat blokowy drugiego przykładu wykonania układu pomiarowego energii elektrycznej według wynalazku,

PL 219 441 B1 fig. 4 przedstawia schemat blokowy trzeciego przykładu wykonania układu pomiarowego energii elektrycznej według wynalazku, a fig. 5 przedstawia schemat blokowy czwartego przykładu wykonania układu pomiarowego energii elektrycznej według wynalazku.

Zastosowane odsyłacze numeryczne elementów pełniących te same lub podobne funkcje pozostają takie same na wszystkich figurach rysunku, przy czym jeśli jest to stosowne to zastosowane przyrostki literowe (np. 5a) wskazują warianty odpowiadających sobie elementów lub cech (np. 5).

Przedstawione na rysunku fig. 1 mobilne systemy elektroenergetyczne 11a, 21a pojazdów 1a, 2a mają strukturę analogiczną do systemów 11, 21 pojazdów 1, 2 z rysunku Pos. I. W odróżnieniu od systemów 11 i 21 wyposażonych w liczniki energii elektrycznej 1321, 1341 i 2321, 2343, 2344, każdy z systemów 11a i 21a wyposażony jest w jeden tylko licznik według wynalazku odpowiednio 5 i 5a, którego wejściowy układ pomiarowy zainstalowany jest na zasobnikowym torze transmisji EE 132, 232. Zastosowanie liczników 5, 5a według wynalazku w mobilnych systemach elektroenergetycznych 11a, 21a umożliwia ponadto zrezygnowanie z zastosowania liczników 352 w terminalach stacji ładowania 351, które były niezbędne w przypadku rozwiązania według rysunku Pos. I.

Przedstawiony na rysunku fig. 2 układ pomiarowy 5 według wynalazku jest przeznaczony do zainstalowania w miejscu licznika 1321 w systemie 11 pojazdu 1 o napędzie elektrycznym z rysunku Pos. I. Układ ten zawiera większość elementów analogicznych funkcjonalnie a także jeśli idzie o lokalizację strukturalną względem typowego licznika 4 z rysunku Pos. I, a mianowicie wejściowy układ pomiarowy 51, system cyfrowego przetwarzania sygnałów 52, zegar czasu rzeczywistego 53, rejestr główny 54, pierwszy rejestr 541, drugi rejestr 542, i system cyfrowego przetwarzania zarejestrowanych wielkości 55.

Wejściowy układ pomiarowy 51 ma wejścia przeznaczone do podłączenia do zasobnikowego toru transmisji EE 132 zasobnika 12, detektor napięcia 511 i detektor prądu 512 generujące odpowiednio pomiarowy sygnał analogowy napięcia i prądu reprezentujące napięcie i prąd energii elektrycznej przepływającej tym zasobnikowym torem transmisji 132 w miejscu zainstalowania detektorów. W przedstawionym przykładzie wejścia detektorów 511, 512 są dołączone do toru 132 pośrednio poprzez odpowiedni pośredniczący układ przekładnikowy 514. Wyjścia detektorów 511, 512 są podłączone do konwertera wyjściowego 513 przekształcającego pomiarowe sygnały analogowe napięcia i prądu na wyjściowe pomiarowe sygnały cyfrowe napięcia i prądu.

System cyfrowego przetwarzania sygnałów 52 zawiera procesor 521, który na podstawie doprowadzonych na jego wejścia pomiarowych sygnałów cyfrowych napięcia i prądu z konwertera wyjściowego 513 i sygnału zegarowego zegara czasu rzeczywistego 53, generuje pomiarowe sygnały EE reprezentujące przepływ EE w zasobnikowym torze transmisji 132 w miejscu zainstalowania detektorów 511, 512 wejściowego układu pomiarowego 51 poprzez określenie wartości EE i kierunku jej przepływu.

Podobnie jak w typowym liczniku 4 przedstawionym na rysunku Pos. I, w układzie 5 pomiarowe sygnały EE z układu 52 trafiają bezpośrednio do rejestru głównego 54 a dodatkowo równolegle są one doprowadzane na wejście 5611 przełącznikowego układu przekierowywania 56 prowadzącego do dwóch oddzielnych rejestrów 541, 542. Zapisywane w rejestrze głównym 54 wielkości odpowiadają wielkościom zapisywanym w rejestrze 44 licznika 4 zabudowanego jako licznik 1321 z rysunku Pos. I. Układ przekierowywania 56 zawiera przełącznik dwupołożeniowy 561, którego styk wejściowy 5611 jest połączony z wyjściem procesora 521, pierwszy styk wyjściowy 5612 jest połączony z wejściem pierwszego rejestru 541 a drugi styk wyjściowy 5613 jest połączony z wejściem drugiego rejestru 542. Położenie przełącznika 561 jest determinowane sygnałem doprowadzonym do jego styku sterującego 5614, który w tym przykładzie wykonania jest dołączony do źródła 61 sygnału statusu podłączenia wyjścia 14 wyjściowego toru transmisji EE 133 systemu MSEE 11a do terminala 351 stacji ładowania 35 systemu SSEE 3. Źródło 61 może być przykładowo zainstalowanym na wyjściu 14 lub w terminalu 351 czujnikiem mechanicznego (a co za tym idzie elektrycznego) połączenia wtyczki wyjścia 14 z gniazdem terminala 351 czy też czujnikiem zbliżeniowym automatycznie generującym sygnał aktywności podłączenia przy określonej odległości między pojazdem a terminalem stacji ładowania.

W przypadku gdy sygnał sterujący wskazuje na stan podłączenia systemu MSEE do systemu SSEE to przełącznik 561 łączy styki 5611 i 5612 a pomiary EE (pobieranej lub oddawanej przez system MSEE odpowiednio z lub do systemu SSEE) są zapisywane w rejestrze 541. Zapisywane w rejestrze 541 wielkości odpowiadają wielkościom zapisywanym w rejestrze 44 licznika 4 z rysunku Pos. II zabudowanego jako licznik 352 z rysunku Pos. I, przy założeniu, że straty energii elektrycznej na

PL 219 441 B1 drodze przepływu energii pomiędzy miejscami pomiaru energii przez liczniki 1321 i 352 z rysunku Pos. I są pomijalnie małe (nie występują). Natomiast gdy sygnał sterujący wskazuje na stan odłączenia systemu MSEE od systemu SSEE przełącznik 561 łączy styki 5611 i 5613 a pomiary EE (reprezentujące wewnętrzny przepływ EE między zasobnikiem systemu MSEE a źródłem EE jakim jest układ odzyskiwania energii hamowania i odbiornikiem EE jakim jest napędowy silnik elektryczny) są zapisywane w rejestrze 542. Zapisywane w rejestrze 542 wielkości odpowiadają wielkościom zapisywanym w rejestrze 44 licznika 4 z rysunku Pos. II zabudowanego jako licznik 1341 z rysunku Pos. II, przy założeniu, że straty energii elektrycznej na drodze przepływu energii pomiędzy miejscami pomiaru energii przez liczniki 1321 i 1341 z rysunku Pos. I są pomijalnie małe (nie występują).

Wyjścia rejestrów 54, 541, 542 są doprowadzone do wejść nadrzędnego systemu cyfrowego przetwarzania zarejestrowanych wielkości 55. System 55 zawiera procesor 551, który na podstawie zapisanych w rejestrach 54, 541, 542 pomiarowych sygnałów EE generuje sygnały wyjściowe reprezentujące sumaryczne ilości EE i czasowe przebiegi EE przepływającej w wewnętrznym układzie przesyłowym 13 systemu MSEE 11a , w tym reprezentujące przepływy poszczególnych rodzajów EE w zależności od rodzaju źródła/odbiornika energii. Na podstawie tych przebiegów można z kolei określać źródła pochodzenia gromadzonej w zasobniku systemu MSEE energii elektrycznej z rozdziałem na energie pochodzące z poszczególnych źródeł EE w systemie MSEE lub systemie SSEE i docelowego przeznaczenia energii elektrycznej uwalnianej z zasobnika energii. Wyjścia procesora 551 są wyprowadzone do niepokazanego na rysunku wyświetlacza zainstalowanego w kabinie pojazdu, dzięki czemu generowane w nadrzędnym systemie 55 sygnały mogą być udostępniane kierowcy.

Przedstawiony na rysunku fig. 3 układ pomiarowy 5a jest przeznaczony do zainstalowania w miejscu zabudowy licznika 2321 w systemie 21 pojazdu hybrydowego 2 z rysunku Pos. I. W porównaniu z układem 5, układ przekierowywania 56a zawiera przełącznik 561 połączony kaskadowo z drugim przełącznikiem 562.

Styk wyjściowy 5613 przełącznika 561 aktywny w stanie odłączenia systemu MSEE od systemu SSEE jest połączony ze stykiem wejściowym 5621 przełącznika 562. Pierwszy styk wyjściowy 5622 przełącznika 562 jest połączony z wejściem trzeciego rejestru 543, drugi styk wyjściowy 5623 tego przełącznika jest połączony z czwartym rejestrem 544 a trzeci styk wyjściowy 5624 tego przełącznika jest połączony z rejestrem 542a. Do styku sterującego 5625 drugiego przełącznika 562 dołączone jest źródło 62 sygnałów statusu wytwarzania użytecznej energii mechanicznej przez silnik spalinowy 28 i statusu ładowania/rozładowania zasobnika energii elektrycznej 22.

W przypadku gdy sygnał sterujący ze źródła 62 wskazuje na stan wytwarzania użytecznej energii mechanicznej przez silnik spalinowy 28 i ładowanie zasobnika to przełącznik 562 łączy styki 5621 i 5622 a pomiary EE (wytworzonej przez silnik a oddawanej do zasobnika EE systemu MSEE) są zapisywane w rejestrze 543. Zapisywane w rejestrze 543 wielkości odpowiadają wielkościom zapisywanym w rejestrze 44 licznika 4 z rysunku Pos. I zabudowanego jako licznik 2344 z rysunku Pos. I, przy założeniu, że straty energii elektrycznej na drodze przepływu energii pomiędzy miejscami pomiaru energii przez liczniki 2321 i 2344 z rysunku Pos. I są pomijalnie małe (nie występują).

Natomiast gdy sygnał sterujący wskazuje na stan niewytwarzania przez silnik spalinowy użytecznej energii mechanicznej lub pracy silnika spalinowego na biegu jałowym a pojazd nie jest podłączony do punktu ładowania i zasobnik energii jest ładowany, to przełącznik 562 łączy styki 5621 i 5623 a pomiary EE (wytworzonej przez układ odzyskiwania energii hamowania a oddawanej do zasobnika EE MSEE) są zapisywane w rejestrze 544. Zapisywane w rejestrze 544 wielkości odpowiadają wielkościom zapisywanym w rejestrze 44 licznika 4 z rysunku Pos. 4 zabudowanego jako licznik 2343 z rysunku Pos. I, przy założeniu, że straty energii elektrycznej na drodze przepływu energii pomiędzy miejscami pomiaru energii przez liczniki 2321 i 2343 z rysunku Pos. I są pomijalnie małe (nie występują).

Powoduje to, że przy odłączeniu systemu MSEE 21 od systemu SSEE w układzie 5a i sygnale ze źródła 62 wskazującym na brak ładowania zasobnika w przełączniku 562 połączone są styki 5621 i 5624 co powoduje, że w rejestrze 542a zapisywane są tylko wartości sygnału pomiarowego odpowiadające przepływowi EE od zasobnika 22 do silnika 25 czyli przepływowi EE napędzającej pojazd 2a.

W rejestrze 542a rejestrowana jest EE uwalniana z zasobnika 22 a zużywana przez pojazd do jego napędu. Natomiast w rejestrach 543 i 544 rejestrowane są pomiary przepływu energii e lektrycznej służącej do ładowania zasobnika 22 pochodzącej z różnych źródeł EE zainstalowanych w MSEE. W przypadku pojazdu 2a z rysunku Fig. 1, źródłami tymi są silnik spalinowy 28 przetwarzający nieodnawialną energię pierwotną i układ odzyskiwania energii hamowania 27 przetwarzający odna8

PL 219 441 B1 wialną energię pierwotną, dla której przykładowo może być zaimplementowany odpowiedni system wsparcia.

Do jednego z wejść procesora 521a systemu 52a dołączone jest źródło 63 sygnału identyfikacyjnego terminalu stacji ładowania, do którego podłączone jest wyjście 24 systemu MSEE 21. Procesor 521a uwzględnia informacje niesione w tym sygnale poprzez umieszczanie w pomiarowym sygnale EE informacji identyfikujących dany terminal 351, z lub do którego jest pobierana lub oddawana EE.

Układ 5b przedstawiony na rysunku fig. 4 stanowi rozwinięcie układu 5a z rysunku fig. 3. Ma on zastosowanie wtedy kiedy straty energii są istotne. W układzie tym sygnały ze źródła 61 sygnału statusu podłączenia wyjściowego toru transmisji EE MSEE do terminala stacji ładowania SSEE i źródła 62 sygnałów statusu wytwarzania użytecznej energii mechanicznej przez silnik spalinowy i statusu ładowania/rozładowania zasobnika pojazdu hybrydowego są doprowadzone również na wejścia procesora 521b systemu 52b. Ponadto na wejście tego procesora 521b doprowadzone jest wyjście zawartego w układzie 5b rejestru 64 kierunkowych charakterystyk strat energii elektrycznej. Rejestr 64 zawiera zbiory danych/parametrów charakteryzujących procesy generowania strat w poszczególnych ścieżkach możliwego przesyłania energii elektrycznej do i z zasobnika MSEE. W szczególności zawiera on charakterystyki generowania strat wewnętrznych w trakcie wewnętrznego przesyłu EE pomiędzy zasobnikiem a źródłami/odbiornikami EE systemu MSEE, i strat zewnętrznych w czasie wymiany EE między zasobnikiem systemu MSEE a systemem SSEE. Kierunkowość tych charakterystyk oznacza, że każdy zestaw danych/parametrów odpowiada konkretnemu kierunkowi przepływu EE daną ścieżką złożoną z wybranej pary z torów układu przesyłowego: zasobnikowego toru transmisji, wyjściowego toru transmisji, odbiornikowo/źródłowego toru transmisji.

Na podstawie sygnałów ze źródeł 61, 62 procesor 521b określa konkretną ścieżkę przesyłu EE, służącą do wyboru rodzaju charakterystyki strat EE, zaś na podstawie pomiarowych sygnałów cyfrowych napięcia i prądu procesor 521b określa kierunkowość wybranego rodzaju charakterystyki. Następnie na podstawie danych/parametrów dla wybranej kierunkowej charakterystyki pobranych z rejestru 64 procesor oblicza straty EE i uwzględnia je w pomiarowym sygnale EE albo zapisuje ich wartości w odpowiednich rejestrach a uwzględnianie wyliczonych strat następuje później na wyższym poziomie przetwarzania pomiarów realizowanym przez system cyfrowego przetwarzania zarejestrowanych wielkości 55. Rejestr 54 podłączony jest do oddzielnego wyjścia układu 52b, na którym pojawiają się sygnały pomiarowe bez uwzględniania strat w opisany powyżej sposób.

Ponadto system 5b zawiera źródło 65 sygnału wyboru sprzedającego EE pobieraną przez system MSEE z systemu SSEE / kupującego EE dostarczaną przez system MSEE do systemu SSEE dołączone do jednego z wejść procesora 521b systemu 52b. Źródło 65 współpracuje z wyświetlaczem i panelem sterującym zainstalowanymi w kabinie pojazdu i umożliwia samodzielne wskazanie przez kierowcę pojazdu podmiotu, do którego sprzedawana jest energia elektryczna z zasobnika albo podmiotu, od którego kupowana jest energia elektryczna na doładowanie zasobnika. Procesor 521b umieszcza w pomiarowym sygnale EE odpowiednie informacje identyfikacyjne wprowadzone za pośrednictwem panelu sterującego i/lub wyświetlacza a odpowiadające informacjom zawartym w otrzymywanym ze źródła 65 sygnale wyboru sprzedającego/kupującego EE.

Ponadto w systemie 5b do jednego z wejść procesora 521b systemu 52b dołączone jest źródło 65 sygnału wyboru sprzedającego EE pobieraną przez system MSEE z systemu SSEE / kupującego EE dostarczaną przez system MSEE do systemu SSEE. Procesor 521b umieszcza w pomiarowym sygnale EE odpowiednie informacje identyfikacyjne odpowiadające informacjom zawartym w otrzymywanym ze źródła 65 sygnale wyboru sprzedającego/kupującego EE.

Na rysunku fig. 5 przedstawiono kolejny przykład wykonania układu pomiarowego według wynalazku 5c, który stanowi przykład funkcjonalnego rozwinięcia układu 5b z rysunku fig. 4. W układzie 5c rozbudowano strukturę układu przełącznikowego 56c o dodatkowe wielopołożeniowe przełączniki 563 i 564. Styk wejściowy 5631 przełącznika 563 jest połączony z pierwszym stykiem wyjściowym 5612 przełącznika 561 aktywnym w czasie podłączenia systemu MSEE do terminala stacji ładowania/rozładowania systemu SSEE, a każdy z jego styków wyjściowych 5632 jest połączony z oddzielnym z grupy rejestrów 5411. Do styku sterującego 5633 przełącznika 563 dołączone jest natomiast źródło 63c sygnału identyfikacyjnego punktu przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE (przykładowo sygnału Identyfikacyjnego terminala stacji ładowania/rozładowania). Dzięki takiej strukturze, w odróżnieniu od układu 5b, zamiast umieszczania przez procesor systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów w pomiarowym sygnale EE informacji zawartych w sygnale identyfikacyjnym punktu przyłączenia, w czasie przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE przy zastosowaniu układu 5c

PL 219 441 B1 system cyfrowego przetwarzania sygnałów 52c daje na wyjściu „czysty” sygnał pomiarowy energii elektrycznej, który za pomocą układu przełącznikowego 56c jest kierowany do odpowiedniego z rejestrów 5411 odpowiadającego wybranemu punktowi przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE. Natomiast styk wejściowy 5641 przełącznika 564 jest połączony z wyjściem pomiarowym procesora 521c, natomiast każdy z jego styków wyjściowych 5642 jest połączony z oddzielnym z grupy rejestrów 540. Do styku sterującego 5643 przełącznika 564 dołączone jest natomiast źródło 65c sygnału wyboru sprzedającego/kupującego energię elektryczną, stanowiące w tym przykładzie wykonania element zewnętrzny względem układu pomiarowego 5c. W ten sposób w zależności od wybranego w danej chwili sprzedającego/kupującego ”czyste” sygnały pomiarowe energii elektrycznej są za pośrednictwem przełącznika 564 zapisywane w indywidualnym rejestrze z grupy rejestrów 540 przypisanym danemu wybranemu sprzedającemu/kupującemu. Na zasadzie analogii do układu 5b z rysunku fig. 4, przełącznik 564 prowadzący do rejestrów 540 jest podłączony do oddzielnego wyjścia układu 52c, na którym pojawiają się sygnały pomiarowe bez uwzględniania, w opisany powyżej sposób, strat przesyłu energii.

Claims (11)

1. Układ pomiarowy energii elektrycznej (EE) dla mobilnego systemu elektroenergetycznego (MSEE) zawierającego zasobnik EE połączony układem przesyłowym EE z co najmniej jednym odbiornikiem EE i/lub co najmniej jednym źródłem EE, oraz z co najmniej jednym wyjściem podłączalnym do stacjonarnego systemu elektroenergetycznego (SSEE), zawierający

- wejściowy układ pomiarowy mający wejścia przeznaczone do podłączenia do zasobnikowego toru transmisji EE połączonego bezpośrednio z zasobnikiem EE i zawierający detektor napięcia generujący pomiarowy sygnał analogowy napięcia reprezentujący napięcie EE przepływającej zasobnikowym torem transmisji EE, detektor prądu generujący pomiarowy sygnał analogowy prądu reprezentujący prąd EE przepływającej zasobnikowym torem transmisji EE, konwerter wyjściowy przekształcający pomiarowe sygnały analogowe napięcia i prądu na pomiarowe sygnały cyfrowe napięcia i prądu;

- system cyfrowego przetwarzania sygnałów zawierający procesor generujący na podstawie doprowadzonych na jego wejścia pomiarowych sygnałów cyfrowych napięcia i prądu konwertera wyjściowego i sygnału zegarowego zegara czasu rzeczywistego, pomiarowe sygnały EE reprezentujące przepływ EE w zasobnikowym torze transmisji EE, w tym co najmniej wartość EE i kierunek jej przepływu;

- co najmniej jeden rejestr główny, w którym zapisywane są pomiarowe sygnały EE reprezentujące przepływ EE w zasobnikowym torze transmisji EE połączony z wyjściem systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów;

znamienny tym, że zawiera dodatkowo

- co najmniej dwa rejestry, w których zapisywane są pomiarowe sygnały EE systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów, obejmujące co najmniej jeden pierwszy rejestr (541, 5411), w którym zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej pomiędzy zasobnikiem (12, 22) systemu MSEE a systemem SSEE reprezentujące przepływ EE w wyjściowym torze transmisji EE (133, 233), oraz drugi rejestr (542), w którym zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej wewnątrz systemu MSEE (11 a) pomiędzy zasobnikiem (12) a odbiornikiem EE i/lub źródłem EE reprezentujące przepływ EE w odbiornikowo/źródłowym torze transmisji EE (134), które połączone są z wyjściem systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów (52) za pośrednictwem

- układu przekierowywania (56), którego stan przewodzenia zależy od stanu jego wejść sterujących, przekazującego sygnał z jednego swojego wejścia podłączonego do wyjścia systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów (52) na wybrane ze swoich co najmniej dwóch wyjść, z których każde jest podłączone do innego z rzeczonych co najmniej dwóch rejestrów (541, 5411, 542), w zależności od

PL 219 441 B1 stanu sygnału na pierwszym wejściu sterującym (5614) podłączalnym do źródła sygnału (61) statusu podłączenia wyjścia toru transmisji EE systemu MSEE do systemu SSEE.

2. Układ pomiarowy energii elektrycznej według zastrz. 1 dla mobilnego systemu elektroenergetycznego (MSEE) zawierającego zasobnik EE połączony układem przesyłowym EE z co najmniej jednym odbiornikiem EE, co najmniej jednym pierwszym źródłem EE, co najmniej jednym drugim źródłem EE oraz z co najmniej jednym wyjściem podłączalnym do stacjonarnego systemu elektroenergetycznego (SSEE), znamienny tym, że zawiera on co najmniej dwa dodatkowe rejestry (543, 544), zaś układ przekierowywania (56a-56c) zawiera dodatkowo drugie wejście sterujące (5625) podłączalne do źródła sygnałów (62) statusu wytwarzania EE przez co najmniej jedno ze źródeł EE (28, 29, 27) i statusu ładowania/rozładowania zasobnika (22) systemu MSEE (21a), przy czym w pierwszym dodatkowym rejestrze (543) zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej wewnątrz systemu MSEE (21a) od pierwszego źródła EE (28, 29) do zasobnika (22) reprezentujące przepływ EE w źródłowym torze transmisji EE (2342), a w drugim dodatkowym rejestrze (544) zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej wewnątrz systemu MSEE (21a) od drugiego źródła EE (27) do zasobnika (22) reprezentujące przepływ EE w odbiornikowo/źródłowym torze transmisji EE (2341), przy czym w rzeczonym drugim rejestrze (542a) zapisywane są pomiarowe sygnały EE przepływającej wewnątrz systemu MSEE (21a) od zasobnika EE (22) do odbiornika EE (25, 26) reprezentujące przepływ EE w odbiornikowo/źródłowym torze transmisji EE (2341).

3. Układ pomiarowy energii elektrycznej według zastrz. 1 albo 2, znamienny tym, że pierwsze źródło EE (28, 29) jest źródłem nieodnawialnym, korzystnie silnikiem spalinowym (28), zaś drugie źródło EE (27) jest źródłem odnawialnym, korzystnie układem (27) odzyskiwania energii hamowania ruchu systemu MSEE.

4. Układ pomiarowy energii elektrycznej według dowolnego z zastrz. 1 - 3, znamienny tym, że system cyfrowego przetwarzania sygnałów (52a, 52b) zawiera wejście do doprowadzenia sygnału identyfikacyjnego punktu przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE ze źródła (63) sygnału identyfikacyjnego punktu przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE, i umieszcza w pomiarowym sygnale EE informacje zawarte w tym sygnale identyfikacyjnym.

5. Układ pomiarowy energii elektrycznej według dowolnego z zastrz. 1 - 4, znamienny tym, że system cyfrowego przetwarzania sygnałów (52b) zawiera wejście do doprowadzenia sygnału wyboru sprzedającego EE i/lub wejście do doprowadzenia sygnału wyboru kupującego EE ze źródła (65) sygnału wyboru sprzedającego EE pobieraną przez system MSEE z systemu SSEE i/lub kupującego EE dostarczaną przez system MSEE do systemu SSEE, i umieszcza w pomiarowym sygnale EE informacje zawarte w sygnale wyboru sprzedającego EE i/lub informacje zawarte w sygnale wyboru kupującego EE.

6. Układ pomiarowy energii elektrycznej według dowolnego z zastrz. 1 - 3, znamienny tym, że układ przekierowywania (56c) zawiera dodatkowo trzecie wejście sterujące (5633) podłączalne do źródła (63c) sygnału identyfikacyjnego punktu przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE, a układ pomiarowy zawiera wiele pierwszych rejestrów (5411), z których każdy przypisany jest tylko jednemu punktowi przyłączenia systemu MSEE do systemu SSEE.

7. Układ pomiarowy energii elektrycznej według dowolnego z zastrz. 1 - 6, znamienny tym, że zawiera wiele rejestrów głównych (540) połączonych z wyjściem systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów (52c) za pośrednictwem przełącznika (564) przekazującego sygnał z jednego swojego wejścia (5641) podłączonego do wyjścia systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów (52c) na wybrane ze swoich wielu wyjść (5642), z których każde jest podłączone do innego z wielu rejestrów głównych (540), w zależności od stanu sygnału na jego wejściu sterującym (5643) podłączalnym do źródła (65c) sygnału wyboru sprzedającego EE i/lub sygnału wyboru kupującego EE.

8. Układ pomiarowy energii elektrycznej według dowolnego z zastrz. 1 - 7, znamienny tym, że na wejście procesora (521b, 521c) systemu cyfrowego przetwarzania sygnałów (52b, 52c) doprowadzony jest z rejestru (64) kierunkowych charakterystyk strat EE sygnał odpowiedniej kierunkowej charakterystyki strat w torze przesyłu EE do i/lub z zasobnika EE (12, 22) uwzględniany w generowaniu przez procesor (521) pomiarowych sygnałów EE na jego wyjściu.

9. Układ pomiarowy energii elektrycznej według dowolnego z zastrz. 1 - 8, znamienny tym, że zawiera nadrzędny system cyfrowego przetwarzania zarejestrowanych wielkości (55), którego wejścia

PL 219 441 B1 połączone są z rzeczonymi rejestrami, i który zawiera procesor (551) generujący na podstawie zapisanych w rejestrach pomiarowych sygnałów EE sygnały wyjściowe reprezentujące sumaryczne przepływy EE w poszczególnych torach (132-134, 232-234) i podtorach (2341, 2342) systemu MSEE oraz od/do poszczególnych sprzedających/kupujących EE oraz od/do poszczególnych terminali (351) stacji ładowania (35) i ich czasowe przebiegi.

10. Układ pomiarowy energii elektrycznej według zastrz. 9, znamienny tym, że sygnały wyjściowe nadrzędnego systemu cyfrowego przetwarzania zarejestrowanych wielkości (55) są udostępniane na wyświetlaczu zainstalowanym w pojeździe, w którym zainstalowany jest system MSEE.

11. Układ pomiarowy energii elektrycznej według dowolnego z zastrz. 5 i 7 - 10, znamienny tym, że zawiera źródło sygnału wyboru sprzedającego (65) EE pobieraną przez system MSEE z systemu SSEE i/lub kupującego EE dostarczaną przez system MSEE do systemu SSEE współpracujące z wyświetlaczem i/lub panelem sterującym umieszczonym w pojeździe, w którym zainstalowany jest system MSEE.