Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia, wskazujacego np, wysokosc lotu statku powietrznego.W urzadzeniu podobnem jest rzecza po¬ zadana, aby mozna bylo nastawiac go z jed¬ nego stanu (lub warunku) na inny zgóry okreslony stan lub warunek w taki sposób, izby urzadzenie to wykazywalo osiagniecie tego stanu nowego.W wysokosciomierzach, zwlaszcza zas w wysokosciomierzach czulych, zawieraja¬ cych kilka podzialek oraz wskazówek do wskazywania wysokosci w setkach i tysia¬ cach metrów, cel ten moze byc osiagniety w taki sposób, ze na jednem lotnisku, na któ- rem panuje pewne cisnienie atmosferyczne, odpowiadajace wysokosci nad poziomem morza, nastawia sie wysokosciomierz na wy¬ sokosc, odpowiadajaca cisnieniu atmosfe¬ rycznemu na drugiem lotnisku, na którem ma nastapic ladowanie. W taki sposób, gdy samolot bedzie ladowal na drugiem lotnisku, wysokosciomierz bedzie wskazywal zero, dostarczajac w ten sposób lotnikowi doklad¬ nych wskazówek co do wysokosci jego lotu wzgledem lotniska, na którem nastepuje la¬ dowanie.Niech lotnik ma leciec z lotniska Nr. 1 o wysokosci 500 m nad poziomem morza do lotniska Nr. 2, którego wysokosc wynosi 1000 m nad poziomem morza. O ile wyso¬ kosciomierz nie bedzie zaopatrzony w uklad do nastawiania (z wyjatkiem nastawiania na zero przy poszczególnej wysokosci, na któ-rej znajduje sie samolot w danej chwili), to po odlocie z lotniska Nr. 1, wyrównaniu sie na poziomie lotu 2000 m (2500 m nad po¬ ziomem morza) i osiagnieciu lotniska Nr. 2, jego wysokosciomierz bedrie dalej wskazy¬ wal 2000 m podczas gdy wysokosc lotu sa¬ molotu nad lotniskiem bedzie wynosila w istocie tylko 1500 m. W ten sposób lotnik bedzie mniemal, ze jest wyzej, niz rzeczy¬ wiscie to ma miejsce, i to doprowadzi go do blednego okreslenia ladowania wobec tego, ze znajdzie sie on juz na ziemi, gdy jego wysokosciomierz bedzie jeszcze wskazywal wysokosc 500 m. W tym cdu nnlezy zaopa¬ trzyc wysokosciomierz w uklad do nastawie¬ nia, zapomoca którego urzadzenie moznaby nastawic na lotnisku Nr. 1 na wysokosc lot¬ niska Nr. 2 i mozna bylo wskazac te wyso¬ kosc w urzadzeniu, powodujac jednoczesnie wzgledny ruch wskazówek w stosunku do odpowiadajacych im podzialek tak, zeby po osiagnieciu lotniska Nr. 2, urzadzenie takie wskazywalo prawdziwa wysokosc lotu nad lotniskiem, a w szczególnosci zero, gdy sa¬ molot opadnie na ziemie.Proponowano juz rozmaite uklady do wykonywania takiego nastawiania, w których wskazówki wraz z przekladnia powiekszaja¬ ca i puszka, czula na cisnienie, mogly sie obracac wzgledem swej oslony^ wskazówki zas, po dzialki i znaki odsylowe — jedne wzgledem drugich albo wzgledem wskazó¬ wek. Tego rodzaju uklady wymagaly stoso¬ wania zlozonych przekladni zebatych i mo¬ gly latwo powodowac bledy przy odczytach, poniewaz znaki odczytowe wskazywaly na podzialkach jedno, wskazówki zas — cc inne¬ go. Urzadzenie wedlug wynalazku posiada srodki do wskazywania i nastawiania, które powyzsze trudnosci usuwaja i wskazuja wy¬ raznie wysokosc, niezaleznie od podzialek, z któremi wspóldzialaja wskazówki.Urzadzenie moze byc nastawione na zgó- ry okreslona wysokosc i moze ja wskazywac, gdy zostanie ona osiagnieta, jak równiez moze wskazywac zgóry okreslona wysokosc w tym czasie, gdy urzadzenie zostaje nasta¬ wione.W urzadzeniu wytwarza sie ruch wzgled¬ ny miedzy podzialkami a wskazówkami w celu nastawienia go w taki sposób, aby da¬ walo ono pozadane wskazanie, gdy zosta¬ nie osiagnieta zgóry okreslona wysokosc, i w celu wskazywania tej ostatniej, gdy na¬ stawienie zostalo juz wykonane.Urzadzenie posiada szereg podzialek i wskazówek, mogacych wykonywac ruch wzgledny w stosunku jedne do drugich w celu wskazywania i nastawienia na okreslo¬ ny tstan, tak ie mozna dokonac pozadanego odczytu na podzialkach, gdy zostanie osia¬ gniety zgóry okreslony stan, oraz posiada srodki, niezalezne od podzialek i wskazó¬ wek, sluzace do wskazywania stanu, na któ¬ ry nastawione zostalo urzadzenie.Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania urzadzenia wedlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia podluzny przekrój urzadze¬ nia, fig. 2 — przekrój wzdluz linji 2 — 2 na fig. 1, fig. 3 — przekrój wzdluz linji 3 — 3 na fig. 1, fig. 4 — widok szczególu cze¬ sciowo w przekroju wzdluz linji 4 — 4 na fig. 2, wyjasniajacy sposób osadzenia czulej na cisnienie puszki, fig. 5 — widok czescio¬ wo w przekroju wzdluz linji 5 — 5 na fig. 2 szczególu wykonania przekladni, powodu¬ jacej ruch przestrzenny puszki, pokazanej na fig. 4, fig. 6 — widok zprzodu urzadze¬ nia.Na fig. 1, 2, 3 urzadzenie jest przedsta¬ wione w postaci wysokosciomierza, posiada¬ jacego opróznione czule na cisnienie puszki, które rozszerzaja sie i kurcza przy zmia¬ nach cisnienia, wywolywanych zmianami wy¬ sokosci, nastepnie uklad do powiekszania wzglednie malych ruchów puszek oraz latwo dajacych sie odróznic ruchów szeregu wska¬ zówek nad odpowiedniemi podzialkami w celu pokazywania wysokosci w metrach lub w milimetrach slupa rteci. Wskazówki sa ze soba polaczone przekladnia zebata w taki sposób, ze jedna wskazówka wykonywa tyl- — 2 —ko czesc obrotu, gdy druga wykonywa pelny obrót, przyczem ta druga wskazówka ozna¬ cza wysokosc w setkach metrów, pierwsza zas — w tysiacach metrów lub w innych jednostkach, pozostajacych w tym samym albo innym stosunku.Urzadzenie posiada jedna lub kilka pu¬ szek aneroidowych 7 i 8, opartych na wzglednie nieruchomym trzpieniu 9, który moze byc nastawiany. W celu wyzyskania i wzmocnienia ruchów tych puszek wskutek zmian cisnienia w celu otrzymywania wska¬ zan wysokosci, które moga byc wyrazone w milimetrach slupa rteci albo w metrach, przewidziane sa wodziki 10 i U, polaczone przegubem 12, przyczem wodzik 10 jest polaczony z puszka 8 zapomoca trzpienia 13, wyrównywajacego skutki wahan tempe¬ ratury i wspornika 14. Wodzik 11 jest sztyw¬ no polaczony z walkiem 15, osadzonym w lozysku czesci 16 i obracanym przy porusza¬ niu puszek 7 i 8. Wspornik 14 jest polaczo¬ ny z para wodzików 17 i 18, zlaczonych ze soba przegubem 19, przyczem wodzik 18 jest osadzony na czopie 20. Na wodziku 18 znajduje sie przeciwwaga 21; sprezyna 22 jest polaczona z wodzikiem 17 i z rozkiem 23 stanowiacym jedna calosc z podstawka 241 tak ze caly uklad sprezynujacy jest zrównowazonyr aby zapobiec jego ruchowi wskutek drgan lub dzialania przyspieszenia.Walek 15 jest wprawiany w ruch tylko za¬ pomoca puszek 7 i 8 przy pomocy wodzi¬ ków 10 i llr nie zas wskutek jakichkolwiek niepozadanych sil zewnetrznych. Walek 15 jest osadzony w lozyskach tarczy 25, przy¬ twierdzonej zapomoca srubek* wkrecanych w uszka 26, 27, 28, rozstawione na obwodzie wewnatrz oslony 29. Tarcza 25 wraz z po¬ dobna tarcza 3& stanowi obsade puszek i ukladu powiekszajacego; tarcze te sa pola¬ czone zapomoca slupków 31, 32 i 33 oraz srub 34, 35 i 36 (fig, 1).Do walka 15 przytwierdzony jest wyci¬ nek zebaty 37, zazebiony z kólkiem zebatem 38* osadzonem na walku 39, obracanym w iarczy 25 i tarczy 40. Na walku 39 osadzo¬ ne jest kolo zebate 41, zazebiajace sie z kólkiem zebatem 42, osadzonem na koncu wydrazonego walka 43, który wystaje z tarczy 40 i do którego przymocowana jest duza wskazówka 44. Wskazówka 44 obraca sie na tarczy 45, przymocowanej do tarczy 40, na której wyryta jest lub wytrawiona podzialka 45a, wyrazona np. w setkach me¬ trów. Wspólsrodkowo do podzialki 45a umieszczona jest inna podzialka 46, podzie¬ lona na tysiace metrów, z która wspóldziala mala wskazówka 47. Aby wskazówka 47 poruszala sie wzgledem swej podzialki 46 wraz ze wskazówka 44 w stosunku, istnie¬ jacym pomiedzy podzialkami 45a i 46, wska¬ zówki te sa polaczone ze soba zapomoca przekladni zebatej w taki sposób, ze pod¬ czas pelnego obrotu wskazówki 44 wska¬ zówka 47 wykonywa tylko ulamek obrotu.W tym celu na walku 39 osadzone jest (lub stanowi z nim jedna calosc) kólko zebate 48, zazebione ze stosunkowo wielkiem ko¬ lem zebatem 49. Kolo 49 jest osadzone na walku 50, obracajacym sie w lozyskach i przeprowadzonym przez wydrazony walek 43, w celu poruszania malej wskazówki 47.Oslona 29 jest zamknieta szklana szyb¬ ka 51 zapomoca pierscienia zaciskajacego 52 tak, ze mozna widziec wskazówki 44 i 47 z odpowiedniemi podzialkami 45a i 46.Gdy zmienione cisnienie barometryczne wprawi w ruch puszki 7 i 8, to walek 15 zo¬ stanie uruchomiony zapomoca wodzików 10 i 11, powodujac ruch obrotowy wycinka ze¬ batego 37 i poruszajac w odpowiednim sto¬ sunku wskazówki 44 i 47 zapomoca prze¬ kladni 38, 41, 42 i 38, 48, 49. Wskazówki 44 i 47 beda wskazywaly wysokosc w sto¬ sunku do barometrycznego cisnienia lub po¬ ziomu morza, lecz nie prawdziwa wysokosc lotu wzgledem ziemi, t, j. wskazówki beda wskazywaly zero tylko wtedy, gdy urzadze¬ nie znajduje sie w normalnych warunkach na poziomie morza. To tez jest rzecza poza¬ dana, aby urzadzenie mozna bylo nastawic — 3 —na zero, gdy bedzie ono znajdowalo sie na ziemi, niezaleznie od polozenia miejsca te¬ go nad poziomem morza. Urzadzenie nalezy przestawic z jednego stanu na drugi, aby moglo wskazywac, gdy ten stan drugi za¬ chodzi lub zostal osiagniety, w celu spowo¬ dowania wzglednego ruchu miedzy wskazów¬ kami a odpowiadajacemi im podzialkami, i aby wskazówki wskazywaly zero, gdy sa¬ molot osiagnie wysokosc, na jaka zostal na¬ stawiony. Do tego celu sluzy przekladnia zebata, posiadajaca kola zebate 53, 54 i 55, umieszczone miedzy wprawiajacym w ruch walkiem 56 i walkiem 57. Walek 57 jest osadzony w tarczach 25 i 30, walek 56 zas jest osadzony w sciance 58 rozszerzonej czesci 59 oslony 29. Walek 56 mozna obra¬ cac od przodu oslony zapomoca guzika 60. wskutek czego walek 57 zostaje wprawiony w ruch obrotowy.Obrót walka 57 wprawia w ruch wska¬ zówki 44 i 47 zapomoca mechanizmu uru¬ chomiajacego i powiekszajacego, który dzia¬ la na nie podczas procesu wskazywania, powodowanego rozszerzaniem sie i kurcze¬ niem puszek 7 i 8. Poruszanie puszek 7 i 8 w przestrzeni wzgledem ich podstawy usku¬ tecznia sie w ten sposób, ze wskazówki sa zmuszone poruszac sie tak, jak podczas wskazywania. Slimak 61, wykonany jedno¬ licie z walkiem 57, zazebia sie ze slimaczni¬ ca 62, która jest osadzona na nagwintowanej wewnatrz nakretce 63, obracanej w lozy¬ sku nieruchomej poprzeczki 64, przymoco¬ wanej do slupków rozporowych zapomoca srub 64a. Nagwintowana nakretka 63 laczy sie z nagwintowanym trzpieniem 9, który stanowi oparcie puszek 7 i 8 (fig. 4). Przy obracaniu slimacznicy 62 bedzie równiez obracala sie nakretka 63, wskutek swego polaczenia sztywnego ze slimacznica, usi¬ lujac równiez obrócic nagwintowany trzpien 9 oraz puszki 7 i 8.Nalezy wyzyskac to dazenie trzpienia 9 do obracania sie w celu nadania puszkom 7 i 8 ruchu w kierunku podluznym; w tym ce¬ lu trzpien 65 jest osadzony w uchu 66, przytwierdzonem do puszki 7, i-wpuszczony w otwór 67 poprzeczki 64. Gdy trzpien 65 zapobiega obracaniu sie trzpienia 9, to trzpien 9 bedzie poruszal sie w kierunku podluznym w jedna lub druga strone w na^ gwintowanej nakretce 63, zaleznie od kie¬ runku jej obrotu, wskutek czego przesunie puszki 7 18. Ruch puszek w przestrzeni zostanie wtedy przekazany wskazówkom 44 i 47 zapomoca przekladni powiekszajacej i odpowiednich przekladni zebatych w taki sam sposób, jak wtedy, gdy puszki rozsze¬ rzaja sie i kurcza wskutek zmian cisnienia barometrycznego. Ruch wzgledny miedzy wskazówkami 44 i 47 a odpcwiedniemi po¬ dzialkami moze byc spowodowany we wszel¬ kim stopniu pozadanym tak, ze wskazówki dadza pozadany odczyt na podzialkach, np. zero, gdy zostanie osiagniety stan zadany lub wysokosc cisnienia, na jaka nastawione jest urzadzenie.Jest równiez rzecza pozadana,. aby stan, na który urzadzenie ma byc nastawione, byl wskazany juz wtedy, gdy dokonywa sie tego nastawienia, aby takie wskazanie moglo byc uzyte jako punkt odniesienia. Czyli nalezy nastawic wskazówki tak, aby wskazywaly zero, gdy bedzie osiagnieta pewna wysokosc, t. j. by stan taki byl wskazany w chwili, gdy sie dokonywa nastawienia. Gdy stan pozada¬ ny zostanie wskazany w chwili nastawienia, jest równiez rzecza istotna, aby pozostawal bez zmiany podczas uruchomiania wskazó¬ wek wskutek zmiany pierwszego stanu na drugi i by wskazówki dzialaly niezaleznie w celu wskazania, kiedy bedzie osiagniety stan pozadany, np. dajac odczyt zero po przyby¬ ciu na lotnisko, na którem panuje pewne ci¬ snienie, które moze zmieniac sie z dnia na dzien wskutek zmian cisnienia barometrycz¬ nego. Do tego celu sluzy uklad, zapomoca którego osiaga sie wskazanie stanu poza¬ danego, na który nastawione jest urzadze¬ nie, jednoczesnie z przesunieciem w prze¬ strzeni puszek w celu spowodowania ruchu _ 4 _wzglednego miedzy wskazówkami a ich po- dzialkami. Uklad taki posiada licznik Vee- der'a 68, osadzony na tarczy 40 i umieszczo¬ ny tak, ze jego krazki z oznaczonemi cyfra¬ mi sa widoczne w otworze 69, wykonanym w tarczy 45 ponizej podzialki 46.Krazki z cyframi licznika Veeder'a sa wprawiane w ruch jednoczesnie z nastawia¬ niem wskazówek zapomoca guzika 60 i prze¬ dluzenia 70 walka 57, na którym osadzone jest kólko stozkowe 71, zazebione ze stozko- wem kolem zebatem 72* Gdy guzik 60 zostanie obrócony w celu nastawienia urzadzenia na pozadany stan, to ruch puszek 7 i 8, spowodowany przekladnia 53, 54, 55 oraz slimakiem 61 i slimacznica 62, wywola zapomoca przekladni zebatej oraz przekladni powiekszajacej pewien ruch wzgledny miedzy wskazówkami a odpowied- niemi podzialkami. Jednoczesnie wraz z przesunieciem sie w przestrzeni puszek 7 i 8 zostaje wprawione w ruch przedluzenie 70 walka 57, powodujac to, ze stozkowe kólko 71 napedza stozkowe kolo 72 oraz obraca krazki z cyframi licznika Veeder'a w celu wskazania stanu, na który nastawione zosta¬ lo urzadzenie. Nastepnie wskazówki sa wprawiane w ruch, niezaleznie od licznika Veeder'a, zapomoca odpowiedniej przeklad¬ ni zebatej oraz przekladni powiekszajacej w celu otrzymania na podzialkach 45a i 46 od¬ powiedniego wskazania, gdy zachodzi lub zostaje osiagniety stan, na który nastawione zostalo urzadzenie, czyli stan, który jest wskazany zapomoca licznika Veeder'a 68.Niech urzadzenie znajduje sie pod normal- nem cisnieniem barometrycznem na pozio¬ mie morza, gdy wskazówki 44 i 47 pokazu¬ ja zero na odpowiednich podzialkach 45a i 46, a wszystkie krazki z cyframi licznika Veeder'a wskazuja zero. Jezeli teraz lotnik samolotu, na którym jest umieszczone urza¬ dzenie, chce leciec do lotniska, które posia¬ da wysokosc 4000 m nad poziomem morza, to pokreca on guzikiem 60, az licznik Vee- der'a wskaze 4000 m, w tym samym czasie zostaje wywolany taki ruch wzgledny mie¬ dzy wskazówkami 44 i 47 i odpowiedniemi podzialkami, ze nie wskazuja one juz zera na swych podzialkach. Wzajemne polozenie wskazówek i ich podzialek jest wtedy takie, ze wskazuja one 4000 m wyzej zera, lecz wskaza zero wtedy, gdy samolot opadnie na lotnisko, na którego cisnienie nastawione zo¬ stalo urzadzenie. Nastawienie licznika Vee- der'a pozostaje jednak bez zmiany podczas przesuwania sie wskazówek, dopóki urza¬ dzenie nie zostanie nastawione ponownie zapomoca guzika 60. Fig. 6 przedstawia wskazania urzadzenia, nastawionego u* przednio na 4000 stóp nad poziomem morza w chwili, gdy osiagnieto wysokosc 7000 stóp, wskutek czego wsfeazólwka 47 pokazuje 3000 stóp wzgledem zera.Urzadzenie mozna z jednego stanu na¬ stawic na stan drugi tak, ze wskaze ono, gdy ten stan drugi zajdzie lub zostanie o- siagniety; równiez pokazuje ono stan, na który zostalo nastawione, niezaleznie od przebiegu dalszego dzialania urzadzenia.Jak to juz bylo wskazane powyzej, wynala¬ zek nadaje sie zwlaszcza do czulych wyso- kosciomierzy, dajac lotnikowi moznosc na¬ stawiania urzadzenia na lotnisku, posiada- jacem pewna wysokosc nad poziomem mo¬ rza, w taki sposób, ze urzadzenie bedzie wskazywalo zero, gdy lotnik opadnie na drugie lotnisko, którego wysokosc nad po¬ ziomem morza jest odmienna od wysokosci pierwszego lotniska, przyczem ta wysokosc moze byc nastawiona w urzadzeniu, jako do¬ datnia wskazówka.W urzadzeniu tern licznik Veeder'a mo¬ ze byc zastapiony innym rodzajem wskazy- wacza, wykonanym tak, aby mógl on byc jednoczesnie wprawiany w ruch zapomoca guzika 60, gdy dokonywa sie uzgodnienie pomiedzy wskazówkami i podzialkami. Po- dzialka odniesienia lub licznik Yeedei^a i podzialki wskazujace moga byc zaopatrzo¬ ne równiez w podzialke w jednostkach ci¬ snienia barometrycznego. — 5 -* - : PL