Wynalazek dotyczy mechanicznego pro¬ stownika wielofazowego pradu zmiennego o wysokiem napieciu, w szczególnosci prostow¬ nika pradu trójfazowego, w którym wspól¬ osiowo z izolowanem cialem wirujacem, na którem umieszczone sa kontakty prostowni¬ ka, osadzone jest w sposób znany drugie izolowane cialo wirujace z kontaktami, przy- czem kontakty te, przesuniete w stosunku do kontaktów pierwszego ciala wirujacego, doprowadzaja poprzez opornik pomocniczy prad wyrównawczy, powstajacy przy prze¬ rwaniu pradów fazowych, do punktu srod¬ kowego faz lub do punktu neutralnego zró¬ dla pradu wielofazowego (transformatora).Ze wzgledu na wynalazek jest rzecza istotna, aby silnik wzglednie silniki nape¬ dowe byly umieszczone pomiedzy cialami wirujacemi, zaopatrzonemi w kontakty glówne i kontakty wyrównawcze. Pomija¬ jac scisla i symetryczna budowe, osiagana w takim ukladzie, nalezy zaznaczyc jeszcze to, ze prad moze byc pobierany w tym przypadku zarówno z kontaktów glównych, jak i wyrównawczych tak, ze unika sie sto¬ sowania niebezpiecznych w obsludze pier¬ scieni slizgowych.Postacie wykonania i uklady wynalazku sa opisane ponizej bardziej szczególowo i przedstawione na rysunku.Fig. 1 przedstawia w widoku prostow¬ nik, zbudowany wedlug wynalazku, fig. 2—5 uwidoczniaja w widoku calosc i szczegó¬ ly odmiennej postaci wykonania; fig. 6—8 przedstawiaja specjalne wykonanie napedu prostownika, fig. 9 przedstawia w widoku zboku, a czesciowo w przekroju, jeszcze je¬ den przyklad wykonania wirnika; wreszcie fig. 10—12 uwidoczniaja widok zboku, wi¬ dok czolowy oraz widok jednego szczególu przykladu wykonania wspomnianego na po¬ czatku opornika pomocniczego.Wedlug fig. 1 napedowy silnik synchro¬ niczny 83 jest ustawiony na wsporniku 84 plyty podstawowej 85. Na obu koncach wa¬ lu silnikowego sa osadzone tarcze z mate- rjalu izolacyjnego, do których sa przymo¬ cowane kontakty glówne i wyrównawcze 86, 87. Wspornik 84 oprócz silnika dzwiga jeszcze wieniec 88, otaczajacy silnik, przy- czem w uchach tego wienca sa zamocowa¬ ne izolatory przepustowe 89, w których konce sa wstawione kontakty nieruchome 90, 91, odpowiadajace kontaktom wiruja¬ cym 86, 87. Wal silnikowy 92 jest przedlu¬ zony po cSSydWóch stronach zapomoca osio¬ wych izolatorów, na których umocowane sa kontakty czolowe 93. Liczby 94, 95, 96 i 97 oznaczaja zaciski, sluzace do odbierania wzglednie doprowadzania pradu. Polacze¬ nie miedzy kontaktami wirujacemi 86, 87 a kontaktami czolowemi 93 wzglednie ziemia jest uskuteczniane zapomoca drutów lub li¬ nek 97a, 97b.Glówne kontakty 87, osadzone wedlug fig. 1 na jednej tarczy, mozna wedlug fig. 2 —-5 podzielic na dwie tarcze 88 i 89, pod¬ czas gdy tarcza wyrównawcza wedlug fig* 5 pozostaje niezmieniona. Podzial ten daje te korzysc, ze przy wysokich napieciach wzglednie przepieciach ewentualnie iskry wyrównawcze nie moga zeslizgiwac sie do ziemi po obwodzie tarczy.Poniewaz mechanicznie napedzane pro¬ stowniki winny stale pracowac tak, aby wla¬ czanie odbiornika pradu do zródla pradu nastepowalo w tym momencie, gdy odpo¬ wiednia napiecie zmienne przechodzi mie¬ dzy swem tnaksymum a minimum, a ponie¬ waz z drugiej strony wskutek indiikcyjno- sci, pojemnosci, tarcia i t. d. stale powstaja czasowe przesuniecia miedzy faza napiecia wtórnego a napieciem na zaciskach silnika, wobec tego w celu synchronizowania wirni¬ ka silnika i kontaktów wirujacych, zaleca sie stosowac silnik synchroniczny, sluzacy do napedzania wirujacych kontaktów wy¬ sokiego napiecia, jako tak zwany silnik o przesuwanem polu, to znaczy jako silnik, w którym stojan moze obracac sie w sposób znany w nieruchomej oslonie, a to w celu nastawienia go wzgledem wirnika. Posiada to zalete dogodnej synchronizacji.Mozna uniknac mechanicznego przesta¬ wiania stojana wzgledem wirnika jako tez osadzic nieruchomo zarówno stojan silnika, jak i kontakty niewirujace, jezeli do regu¬ lowania srodkowego polozenia zastosowac srodki czysto elektryczne. Regula ta moze odnosic sie przytem zarówno do jednofazo¬ wych, jak i do wielofazowych silników syn¬ chronicznych. W tym przypadku odpowied¬ nie nastawianie katowe wirnika wzgledem stojana jest uskuteczniane jedynie przez stopniowe wlaczanie przyrzadów pomocni¬ czych, znajdujacych sie w obwodzie pradu silnika, a mianowicie poza samym silnikiem.Wzgledne przesuniecie miedzy wirni¬ kiem a nieruchoma czescia silnika synchro¬ nicznego o biegu ustalonym moze byc osia¬ gniete w pewnych granicach zarówno przez zmiane obciazenia, jak i zmiane napiecia na zaciskach. W ostatnim przypadku zmia¬ na moze nastapic np. zapomoca wlaczenia dodatkowej opornosci, dalej wlaczenia po- tencjomierza (przyczem zamiast oporni¬ ków moga byc uzyte równiez indukcyjne i pojemnosciowe elementy lacznikowe) lufo zapomoca transformatorów dowolnego ro¬ dzaju. Przytem faza moze byc zmieniona bez zmiany lub tez ze zmiana jej wartosci skutecznej.Przy zastosowaniu dwóch silników syn¬ chronicznych mozna wedlug fig. 6—8 prze- — 2 —( stawic o Ys obrotu sprzezone ze soba wir¬ niki 60 i 61 obydwóch silników. Przy dwóch jednakowych stojanach Wal z obydwoma kolami biegtmowemi ustawia sie w poloze¬ nie wypadkowe, odpowiednie do ich napiec na zaciskach. Do tego celu potrzebny jest odpowiedni pomocniczy przyrzad wlacza¬ jacy, który korzystnie moze byc wykonany tak, aby obnizal jednoczesnie jedno napie¬ cie na zaciskach a podwyzszal drugie, przyczem pod „napieciem" nalezy rozu¬ miec stale wielkosc geometryczna, miano¬ wicie napiecie skuteczne oraz jego faze w stosunku do pierwotnego napiecia sieci.Oczywiscie jest równiez rzecza mozliwa ze¬ spolenie obydwóch silników w jedna ma¬ szyne, której rodzaj uzwojenia nie wymaga specjalnych wyjasnien.Kontakty wirujace zamiast na tarczach z materjalu izolacyjnego moga byc umie¬ szczone równiez na ramionach lub iglicach albo tez moga byc utworzone z iglic w ispo- sób sam przez sie znany.Przyklad odrebnej postaci wykonania takich iglic fest przedstawiony na fig. 9. Na wal 49, polaczony z nieprzedstawionym na rysunku silnikiem synchronicznym, sluza¬ cym do napedzania prostownika mecha¬ nicznego, nasadzony jest wzglednie zakli¬ nowany za posrednictwem wydrazonego walu 5f izolator 50 o specjalnym ksztalcie.Wirujace kontakty 55, osadzone w metalo¬ wych trzymakach 54, sa utrzymywane rura¬ mi izolacyjnemi 52, 52\ które w celu zmniejszenia momentu bezwladnosci sa za¬ opatrzone w przedluzenia 53, 53 ' o mniej¬ szej srednicy. Te rury izolacyjne 52, 53 i 52 ,53' sa oparte wzajemnie o siebie, two¬ rzac litere V. Kontakty 55 sa polaczone z czolowym kontaktem 56 przewodami 57, które przechodza wewnatrz rury izolacyj¬ nej 53 i wewnatrz krótkiego kawalka rury 52', a poza tern ida swobodnie nazewnatrz w kierunku ku kontaktowi 56. Dzieki za¬ stosowaniu specjalnego ukladu izolatora o- siowego i rur podporowych, jak równiez dzieki ulozeniu przewodów Laczacych 57 wewnatrz rur podporowych, jest ~ rzecza mozliwa utworzenie, przy zachowaniu tego samego napiecia przebicia, znacznie bar¬ dziej scislego, a przytem lekkiego ukladu wirujacego, niz z tarcza izolacyjna. Miedzy walem 49 a kontaktem 56, oddzielonym izo¬ latorem 50, panuje duza róznica potencja¬ lów, Iskra przebijajaca, aby dojsc do kon¬ taktu 56, musialaby przebyc droge od.wy* drazonego walu 51 poprzez wszystkie zlob¬ ki izolatora 50 oraz jeszcze przez jego czesc cylindryczna; z drugiej strony duza róznica napiecia istnieje jeszcze miedzy walem 49 a kontaktami 55.Gdyby przewód 57, istniejacy miedzy kontaktami 55 a kontaktem 56, byl prze¬ prowadzony wzdluz linji prostej, yjówcz3LS przy istniejaeem duzem dzialaniu sily od¬ srodkowej powstaloby niebezpieczenstwo oberwania sie tego przewodu 57. Nastepnie przy innem, niz w 'ksztalcie litery V, osa¬ dzeniu rur izolacyjnych nalezaloby obawiac sie silnego naprezenia mechanicznego. Dzie¬ ki temu, ze przewód 57 zostal wstawiony w sposób opisany PL