Znane uklady ze sprzezeniem zwrotnem dzialaja w ten sposób, ze czesc zmiennego napiecia anodowego przenosi sie na siatke sterujaca przy zachowaniu prawidlowego stosunku faz. Przy sprzezeniu zwrotnem| napiecie sprzezenia zwrotnego dodaje sie do napiecia sterujacego, powodujac odtlu- mienie. Wspólczynnik amplifikacji i selek¬ tywnosc danego stopnia wzmacniania wiel¬ kiej czestotliwosci mozna powiekszyc w znacznym stopniu, jezeli tlumienie w obwo¬ dzie anodowym zostanie odtlumkme w spo¬ sób sztuczny. Wówczas opornosc obwodu wzrasta, a opornosc wewnetrzna lampy zo¬ staje skompensowana opornoscia ujemna, odpowiadajaca odtlumieniu. Takie sprzeze¬ nie zwrotne jest jednak korzystne tylko wtedy, gdy za wzmacniaczem wielkiej cze¬ stotliwosci jest wlaczony detektor, to jest, gdy w obwodzie anodowym lampy nastep¬ nej niema dostrojonej opornosci pozornej wielkiej czestotliwosci, w przeciwnym bo¬ wiem razie wskutek Próznych szkodliwych zjawisk ubocznych, wystepujacych w ukla¬ dzie o sprzezeniu zwrotnem, jak np. wsku¬ tek pojemnosci niepozadanych, wystepuja sprzezenia poprzeczne, które powoduja drgania pasorzytnicze. Zwlaszcza przy wzmacnianiu wielkiej czestotliwosci z lam¬ pami o siatkach ekranujacych, a wiec o duzych opornosciach wewnetrznych, sprze¬ zenie zwrotne jest praktycznie niemozliwe.Wedlug wynalazku niniejszego wyzyskuje sie wielka zalete odtlumienia obwodu ano-dowego bez oddzialywania na siatke steru* jaca.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest . uklad do wzmacniania drgan przy zastoso¬ waniu lamp katodowych z katoda, anoda i trzema lub kilkoma elektrodami siatkowe- mi, przyczem stosuje sie sprzezenie zwrotne pomiedzy dwiema elektrodami tej samej lampy w taki jednak sposób, aby oddzia¬ lywanie na siatke sterujaca nie mialo miej¬ sca.Wynalazek jest objasniony na róznych przykladach jego wykonania.Na fig. 1 podano lampe R z trzema siatkami /, 2, 3, umieszczonemi miedzy ka¬ toda K a anoda A, przyczem srodkowa siatka 2 jest siatka ekranujaca. Do pierw¬ szej siatki / doprowadza sie wejsciowe, zmienne napiecie sterujace, natomiast do trzeciej siatki 3 przyklada sie napiecie sprzeznosci zwrotnej z obwodu anodowego Lx Cx. Dzieki sprzezeniu zwrotnemu na trzecia siatke, odtlumia sie w obwód ano¬ dowy Lx Cx. Siatka ekranujaca 2 zapobie¬ ga oddzialywaniu napiecia anodowego na siatke sterujaca 1. Jezeli w dodatku po¬ szczególne obwody drgajace LC wzglednie Lx Cx umiesci sie w skrzynkach ekranowa¬ nych wzgledem siebie, co zaznaczono na rysunku w postaci linji grubej, wówczas o- trzyma sie praktycznie calkowite zabezpie¬ czenie przed sprzezeniem miedzy obydwoma obwodami drgajacemi. Poniewaz trzecia siatka 3 jest sterowana z przeciwna faza w stosunku do anody A, przeto dziala w fazie z pierwsza siatka /. Dzieki sterowa¬ niu trzeciej siatki 3 z przeciwna faza w sto¬ sunku do anody A tlumi sie oddzialywanie napiecia anodowego na siatke sterujaca 1 leszcze lepiej, niz czyni to siatka ekranu¬ jaca 2.Szczególne zalety przedstawia zastoso¬ wanie lampy z katoda, czterema siatkami i anoda. Lampa tego rodzaju powinna byc polaczona w ten sposób, aby pierwsza jej siatka byla siatka sterujaca, druga — ekra¬ nujaca, a trzecia siatka — wlasciwa elek¬ troda robocza. Czwarta siatka jest wów¬ czas siatka pomocnicza, do której przykla¬ da sie napiecie sprzeznosci zwrotnej, ze!- wnetrzna zas anoda sluzy jako elektroda pomocnicza. Czwarta siatka otrzymuje wówczas naogól ujemne napiecie siatkowe i jest sterowana trzecia siatka zapomoca sprzezenia zwrotnego. Gdy zmienia sie na¬ piecie czwartej siatki, a pozostale napiecia robocze pozostaja stale, wówczas przy ro- snacem napieciu tej siatki w kierunku na¬ piec dodatnich zmniejsza sie prad, plynacy do trzeciej siatki, poniewaz wzrasta prad, plynacy ku."anodzie, a suma pradów trze¬ ciej i piatej elektrody jest praktycznie sta¬ la, gdyz przechwyt ku katodzie jest maly.Taki przebieg sterowania posiada wiec stro- mosc ujemna. Prad trzeciej siatki zmniej¬ sza sie, gdy napiecie czwartej siatki wzra¬ sta w kierunku dodatnim. W przeciwien¬ stwie do znanych ukladów o sprzezeniu zwrotnem przy takiem napieciu sterowania otrzymuje sie zjawisko tego rodzaju, ze na¬ piecie, doprowadzone do siatki przy pomo¬ cy sprzezenia zwrotnego (a wiec w tym przypadku do czwartej siatki), moze nie miec przeciwnej fazy w stosunku do napie¬ cia anodowego (w tym przypadku w sto¬ sunku do trzeciej siatki). W ten sposób otrzymuje sie bardzo proste wykonanie sprzezenia zwrotnego.Fig. 2 przedstawia zastosowanie takiej lampy R w ukladzie wzmacniajacym wiel¬ kiej czestotliwosci, w którym znosi sie tlu¬ mienie w anodowym obwodzie drgajacym Lt Cr Wejsciowe zmienne napiecie steru¬ jace przyklada sie do pierwszej siatki /, lezacej wpoblizu katody. Druga siatka 2 jest siatka ekranujaca. W obwód anodowy trzeciej siatki 3 jest wlaczona opornosc u- zytkowa. W niniejszym przykladzie obwód drgajacy Lx C1 jest dostrojony do rezonan¬ su. Od trzeciej siatki 3 odprowadza sie w fazie napiecie sprzezenia zwrotnego do czwartej siatki 4. Napiecie siatkowe £4 — 2 —czwartej siatki 4 doprowadza sie poprzez opornik rozdzielczy P. Trzecia siatka i ko¬ niec opornika P sa polaczone ze soba kon¬ densatorem blokujacym C:;. Opornik roz¬ dzielczy jest zaznaczony na fig. 2 jako po- tencfcmierz, przyczem czwarta siatka fest przylaczona do kontaktu slizgowego. Dzie¬ ki tema sprzezenie zwrotne mozna nasta¬ wic ewentualnie prawie na granity samo- wzbudzania sie drgan. Napiecie uzytkowe sasiedniej lampy najlepiej jest ppbierac ze wspólnego opornika rozdzielczego P. Na¬ piecie to doprowadza sie bezposrednio do siatki lampy nastepnej. W tym ukladzie piata elektroda powinna byc przylaczenia do stalego potencjalu, to jest powinna byc polaczona z katoda ze wzgledu na prady szybkozuriemse.Inny przyklad zastosowania lampyf opi¬ sanej powyzej, przedstawia fig. 3. Lampa R z czterema siatkami 1, 2r 3, 4 jest zastoso¬ wana tu do wzmacniania wielkiej czesto¬ tliwosci miedzy pierwsza a trzecia siatka i do detekcji anodowej zapomoca czwarte) siatki 4 i piatej elektrody Af przyczem jed¬ noczesnie pomiedzy elektrodami trzecia 3 a czwarta 4 istnieje sprzezenie zwrotne; Wejsciowe napiecie zmienne wielkiej cze¬ stotliwosci doprowadza sie do siatki 1, po¬ lozonej najblizej katody Kf druga zas siat¬ ka 2 jest siatka ekranujaca. Siatka trzecia 3 i czwarta 4 sa sprzezone ze soba wzgle¬ dem pradów szybkozmiennych, a mianowi¬ cie w tent sposób, ze w obwód trzeciej siat¬ ki 3 jest wlaczony opornik omowy Wr prad zas wielkiej czestotliwosci doprowadza sie poprzez kondensator blokujacy C* do obwo¬ du drgajacego Lr Ct, sprzezonego induk¬ cyjnie z obwodem czwartej siatki. Sprzeze¬ nie tych obwodów moze byc latwo zmie¬ niane- Napiecie poczatkowe E4 czwartej siatki 4 obiera sie tak, aby praca odbywa¬ la sie na zakrzywieniu charakterystyki pra- dowej piatej elektrody A W obwodzie piatej elektrody nastepuje wiec detekcja: Zdetektowane drgania sa pobierane zapo¬ moca transformatora wyjsciowego F. Kon¬ densator C4 i dlawik D odciazaja w znany sposób transformator wyjsciowy od pradów wielkiej czestotliwosci.Inna odmiana ukladu detekcyjnego jest mozliwa do wykonania w prosty sposób, jezeli zamiast detekcji anodowej zostanie zastosowana detekcja statkowa na czwartej siatce 4. Uklad pozostaje naogól taki sam, z ta jednak róznica, ze piata elektroda A otrzymuje staly potencjal niezmienny, nato¬ miast prad malej czestotliwosci pobiera sie z obwodu czwartej siatki 4. Oczywiscie na¬ piecie poczatkowe E4 czwartej siatki po¬ winno byc teraz praktycznie równe zeru.Dalszy przyklad jest przedstawiony na fig. 4. Chodzi tu o aper jodyczne wzmacnia* nie pradu wielkiej czestotliwosci przy du¬ zym wspólczynniku amplifikacji, Glówne zagadnienie aperjodycznego wzmacniania wielkiej czestotliwosci polega na tern, aby opornosci sprzegajace nie przekroczyly wartosci okolo 5000 omów, gdyz w prze¬ ciwnym razie pojemnosci ukladu, stanowia¬ ce bocznik oporników sprzegajacych, uwy¬ datnia sie zbyt wyraznie i beda oddzia¬ lywaly niekorzystnie na zaleznosc wzmac¬ niania od czestotliwosci Aby jednak osia¬ gnac dobre wzmacniania, stosujac opornosci o wartosci tylko kilku tysiecy omów, trzeba badz zwiekszyc nadzwyczajnie stromosc lampy wzmacniajacej albo tez uczynic opor¬ nosc wewnetrzna lampy wzmacniajacej u- jemna, prócz tego w tym ostatnim przy¬ padku opornosc ujemna powinna byc tego samego rzedu co i opornosc sprzezenia.Taka opornosc ujemna osiaga sie w niniej¬ szym przypadku zapomoca sprzezenia zwrotnego.Sprzezenie zwrotne stanie sie teraz mozliwer gdy do czwartej siatki doprowa¬ dzi sie tylko napiecie zmienne z ta sama faza, jaka posiada trzecia siatka. Odwró¬ cenie fazy przy wylacznie sprzezeniu opo- rowem, niezhednem do wzmacniania ape- rjodycznego, nie jest rzecza mozliwa. Do — 1 —pierwszej siatki doprowadza sie w tytri przypadku zmienne napiecie wejsciowe.Jak przedstawiono na fig. 4, przed pierw¬ sza siatka 1 umieszczono kilka obwodów drgajacych 7, 77, 777, a to ze wzgledu na dostateczna selektywnosc. Druga siatka lam¬ py R jest siatka ekranujaca. Siatki trzecia 3 i czwarta 4 sa polaczone ze soba zapomoca znanego sprzezenia oporowego i pojemno¬ sciowego. Do czwartej siatki 4 doprowadza sie pelne napiecie zmienne trzeciej siatki 3, a to w tym celu, aby zapomoca dostatecznie silnego sprzezenia zwrotnego otrzymac mo¬ zliwie skuteczna opornosc ujemna. W tym przypadku, podobnie jak w przykladach po¬ przednich, mozna zastosowac oporniki sprze¬ gajace o mniejszych wartosciach, np. oko¬ lo 5000 omów. Trzecia siatka 3 jest przy¬ laczona znów do wysokiego dodatniego potencjalu stalego, czwarta siatka 4 jest polaczona z niewielkiem ujemnem napieciem poczatkowem, piata zas elektroda A jest przylaczona do stalego potencjalu dodat¬ niego i zwarta z katoda K wzgledem pra¬ dów szybkozmiennych. Napiecie uzytkowe, które doprowadza sie teraz do nastepnej lampy, moze byc pobierane z tego samego punktu, do którego jest przylaczona czwar¬ ta siatka.Przy rozpatrywaniu konstrukcji lamp wzmacniajacych, stosowanych w tym ukla¬ dzie, nalezy wziac pod uwage, ze czestotli¬ wosc uzytkowa jest doprowadzana przewaz¬ nie do obwodu zewnetrznego z przestrzeni wyladowania pomiedzy katoda a trzecia siatka. Wobec tego korzystnie jest te siat¬ ke przystosowac do przenoszenia wiekszych mocy, np. wykonac ja w postaci siatki z promieniowo ustawionemi pretami albo siat¬ ki poczernionej lub tez siatki z wystajace- mi powierzchniami, odprowadzajacemi cie¬ plo. Poza tern jest rzecza wazna obliczyc siatke, tak, aby odbierala malo pradu od piatej elektrody, polozonej dalej naze- wnatrz, oraz aby mozliwe bylo intensywne sterowanie zapomoca czwartej siatki. PL