KI. 46-fr LlGf, \m Wynalazek niniejszy jest oparty na spo¬ strzezeniu, ze wzbuchowe turbiny spalinowe, w przeciwienstwie do tlokowych silników spalinowych i spalinowych turbin stalego ci¬ snienia, nadaja sie szczególnie do ekono¬ micznego wytwarzania sprezonego czynnika gazowego. Ta szczególna wlasnosc polega na tern, ze we wzbuchowych turbinach spalino¬ wych bez trudnosci moze byc osiagniete ci¬ snienie, pod którem spaliny nalezy odprowa¬ dzac do przenoszenia energji, a to przez od¬ powiednie nastawienie przeciwcisnienia wzbu¬ chowe j turbiny spalinowej, przyczem w tych ostatnich nie wystepuja, jak to ma miejsce w tlokowych silnikach spalinowych, nieuniknio¬ ne szkodliwe dzialania wsteczne na pednie lub zmniejszenie sprawnosci, jak w turbi¬ nach stalego cisnienia, wykluczajace ekono- micznosc sposobu.Wynalazek polega na tern, ze sprezony czynnik gazowy, który, podobnie jak spre¬ zone powietrze, ma sluzyc do przenoszenia energji na odleglosc, jest wytwarzany w ze¬ spolach wzbuchowych turbin spalinowych w postaci sprezonych spalin. Dzieki temu, iz za- pomoca znanych i stosowanych sposobów mozna ze spalin pobrac calkowicie lub cze¬ sciowo zawartosc ciepla w celu dalszego zu¬ zycia go przed odprowadzaniem tych spalin na odleglosc, mozna sposobem wedlug wyna¬ lazku zmniejszyc dowolnie straty ciepla przed odprowadzaniem spalin. Dzieki temu otrzymuje sie takze wieksza ekonomicznosc wedlug niniejszego sposobu w porównaniu zWytwarzaniem sprezonego powietrza, ponie¬ waz przy wytwarzaniu sprezonego powie¬ trza niezbedna wysokosc cisnienia musi byc osiagnieta przez mechaniczne zmniejszenie wypelnionych powietrzem, przestrzeni, czyli przez wykonanie znacznej pracy na poko¬ nanie tarcia i uruchomienie mas, podczas gdy wedlug niniejszego sposobu ta wysokosc ci¬ snienia pozostaje do rozporzadzenia glównie z przebiegu spalania przy znacznem ograni¬ czeniu nieekonomicznych prac, czyli przy za¬ chowaniu wielkiej sprawnosci przebiegu spa¬ lania.Wiadomo, ze pneumatyczne czynniki do przenoszenia energji sa lepsze w porówna¬ niu z obecnie ogólnie stosowanem elektrycz- nem przenoszeniem energji na odleglosc na¬ wet przy stosowaniu drogiego powietrza sprezonego, co polega na szczególnych wlasnosciach elektrycznego przenoszenia e- nergji. Silniki napedne, uruchomiane zapo¬ moca energji elektrycznej, a zwlaszcza przy¬ nalezne do nich doprowadzenia, laczniki, bezpieczniki i podobne przyrzady sa bardzo wrazliwe zwlaszcza na wilgoc oraz dzialania mechaniczne i chemiczne. Nie nadaja sie one dlatego do takich zakladów, jak kuznie, hu¬ ty, walcownie, kopalnie i t. d. Dalej elek¬ tryczne przenoszenie energji jest zwiazane z pewnem niebezpieczenstwem, poniewaz, aby bylo ekonomiczne, musi sie odbywac przy stosowaniu wysokich napiec, a w tym przy¬ padku pelne unikniecie tworzenia sie elek¬ trycznych iskier jest polaczone z duzemi trudnosciami. Takie tworzenie sie iskier jest zwlaszcza niebezpieczne, gdy chodzi o za¬ klady, w których znajduja sie latwopalne mieszanki, np. w kopalniach i zakladach che¬ micznych. Wreszcie wada elektrycznego przenoszenia energji jest i ta okolicznosc, ze jako maszyny napedne moga byc praktycz¬ nie stosowane tylko te silniki elektryczne, które posiadaja stosunkowo niewielka moz¬ nosc dostosowywania sie do róznorakich wa¬ runków napedzanych maszyn. Takie silniki moga byc wykonywane tylko do ruchu obro¬ towego, wobec czego konieczne jest czesto stosowanie zlozonych w swej budowie prze¬ kladni do przemiany ruchu obrotowego na ruchy posuwiste. Aby elektryczny silnik na- pedny nie byl za drogi, winien on byc wyko¬ nany z wielka liczba obrotów, wskutek czego w tych przypadkach musza byc czesto stoso¬ wane drogie i niezbyt pewne przekladnie.Wreszcie regulacja szybkosci przy elektrycz- nem przenoszeniu energji jest zadaniem, któ¬ re musi byc wykonywane zapomoca drogich i skomplikowanych przyrzadów. Wszystkie te przyrzady, przeznaczone do dostosowywa¬ nia elektrycznego silnika napednego do wa¬ runków okreslonych przez maszyne robocza, powoduja dodatkowe koszty i dodatkowe straty. Ekonomicznosc przenoszenia energji zapomoca powietrza sprezonego jest wtedy niewatpliwa, gdy dziedzina stosowania tego sposobu stanowi przypadek, kiedy sprezony czynnik gazowy musi byc stosowany, np. w urzadzeniach do oczyszczania i suszenia.Gdy juz w pewnych przypadkach prze¬ noszenie energji zapomoca powietrza spre¬ zonego jest ekonomiczne, to tern lepsze wyni¬ ki osiaga sie, gdy mozna stosowac czynnik, który umozliwia znacznie ekonomiczniej sze wytwarzanie go. W ten sposób maleja nietyl- ko koszty wytwarzania tego sprezonego czyn¬ nika gazowego, lecz takze mozna wykony¬ wac taniej przewody do przenoszenia na od¬ leglosc, poniewaz preznosc, z jaka czynnik zostaje odprowadzany, mozna zwiekszyc dzieki ekonomiczniej szemu sposobowi wy¬ twarzania. Do tego celu sa miarodajne te sa¬ me warunki, jakie w istocie istnieja przy po¬ wiekszaniu napiecia do elektrycznego prze¬ noszenia energji.Z uwagi na powyzsze sprezony czynnik gazowy, wytworzony wedlug niniejszego wy¬ nalazku, nadaje sie glównie do napedu wszystkich maszyn o ruchach postepowo- zwrotnych, zwlaszcza maszyn o ruchu szyb- kozwrotnym, np. do mlotów, ubijarek, nozyc, zlobiarek, wiertel, dlutownic, zlobów i sit wstrzasowych i podobnych urzadzen, poza — Z —tern do maszyn i narzedzi, które znajduja sie zwlaszcza w kopalniach, hutach, walcow¬ niach lub podobnych wielkich warsztatach.Szczególna zaleta pneumatycznego przeno¬ szenia energji polega na latwej zmianie licz¬ by obrotów silników, zasilanych sprezonym czynnikiem gazowym. Wobec tego sprezony czynnik gazowy, wytworzony sposobem we¬ dlug wynalazku, stosuje sie we wszystkich takich przypadkach, w których dotychczas stosowano silniki na powietrze sprezone, zwlaszcza w kopalniach, w których elek¬ tryczne przenoszenie energji nie jest wskaza¬ ne ze wzgledu na tworzenie sie iskier, powo¬ dujacych zapalanie i wzbuchy gazów kopal¬ nianych. Sposób wytwarzania czynnika we¬ dlug wynalazku wchodzi takze w tych przy¬ padkach w rachube, w których potrzebne sa wielkie ilosci czynnika sprezonego, np. do wszystkich sposobów natryskiwania (farb, metali i t. d.) oraz do sposobów oczyszcza¬ nia, np. do wydmuchiwania wnetrzy odle¬ wów, zwalczania pozarów, sprzezonym bo¬ wiem czynnikiem gazowym, otrzymanym we¬ dlug mniejszego sposobu, mozna oczyscic zu« pelnie palace sie przestrzenie z powietrza, zawierajacego tlen, i wytloczyc je zapomoca gazów obojetnych, z których skladaja sie spaliny, pochodzace ze wzbuchowej turbi¬ ny spalinowej.Spaliny wzbuchowej turbiny spalinowej zawieraja oczywiscie, jak wszystkie gazy spalinowe, pewna ilosc tlenku wegla, która jest jednak tak mala, ze np. wypuszczone w warsztatach rozprezone gazy spalinowe nie moga spowodowac zadnych szkód dla zdro¬ wia robotników, wskutek znacznego rozrze¬ dzenia tych spalin. Gdy przestrzenie te sa male, np. w kopalniach, to, stosujac odpo¬ wiednie urzadzenia oczyszczajace, mozna bez trudnosci zawartosc tlenku wegla usunac ze spalin lub tez zapomoca katalizatorów zwia¬ zac szkodliwe chemiczne substancje. Usuwa¬ nie tych szkodliwych dla zdrowia substancyj przeprowadza sie zwlaszcza wówczas, gdy spaliny posiadaja mozliwie wysoka tempera¬ ture, czyli bezposrednio po wylocie ze wzbu¬ chowej turbiny spalinowej. Tak samo mozna oczywiscie usuwac inne niepozadane skladni- ki spalili, zwlaszcza bezwodniki kwasowe, np. przez zastosowanie plóczek na drodze przeplywu spalin. Najlepiej przeprowadzic usuwanie takich bezwodników kwasowych przed osiagnieciem temperatury nasycenia pary wodnej, zawartej w spalinach odloto¬ wych.Urzadzenie do wykonywania sposobu wedlug wynalazku polega glównie na zasto¬ sowaniu wzbuchowej turbiny spalinowej, której gazy odlotowe zostaja pozbawione calkowicie lub czesciowo zawartosci ciepla, o ile sprezony czynnik ma byc wlasnie sto¬ sowany przy niskiej temperaturze. Usuwa¬ nie ciepla odbywa sie oczywiscie przed od¬ prowadzaniem na odleglosc sprezonego czyn¬ nika, przenoszacego energje, przyczem po¬ brane z tego czynnika cieplo moze byc wy¬ zyskane np. do podgrzewania, wytwarzania i przegrzewania pary, a w tym przypadku wzbuchowa turbina spalinowa moze sama w znany sposób napedzac sprezarke turbino¬ wa. Tak samo mozna cieplo odlotowe wzbu¬ chowej turbiny spalinowej uzyc dó napedu sprezarki. Gdy sprezarka dostarcza wiecej powietrza, niz potrzeba do napedu zespolu turbiny spalinowej, nadmiar powietrza spre* zonego moze byc takze uzyty do przenosze¬ nia sily. Nadmiar energji wzbuchowej tur¬ biny spalinowej moze byc takze oddawany i innym maszynom, zuzywajacym energje, np. generatorom, pompom i t. d. Cieplo chlo¬ dzenia turbiny spalinowej moze byc uzyte w znany sposób do wytwarzania pary, a cie¬ plo, zawarte w gazach odlotowych, najpierw do przegrzewania par, a nastepnie do pod¬ grzewania wody zasilajacej. Najlepiej jest, gdy przegrzewanie pary polega na przegrze¬ waniu pary swiezej i przynajmniej jednora- zowem przegrzewaniu posredniem.Na rysunku przedstawiono przyklad wy¬ konania zespolu urzadzenia do wykonywa¬ nia sposobu wedlug wynalazku. — 3 —Na rysunku liczba 1 oznacza komory wzbuchowe kilkokomorowej wzbuchowej tur¬ biny spalinowej. W komorach tych wytwa¬ rza sie palna mieszanke, doprowadzajac sprezone powietrze zaworem wlotowym 6a i paliwo zaworem wlotowym 5a. Palna mie¬ szanka zostaje zapalona zapomoca swiecy zaplonowej la, poczem wytworzone gazy przeplywaja przez otwarty zawór wyloto¬ wy 2a i dysze 3a, a nastepnie oddzialywuja na lopatki wirnika 4 wzbuchowej turbiny spalinowej. Gazy odlotowe gromadzi sie w wylotowej przestrzeni 2 turbiny, skad po przeplynieciu przez katalizator 29 usuwaja¬ cy z nich zawartosc tlenku wegla zostaja przeprowadzone do przewodu odlotowego 5.Przeciwcisnienie gazów odlotowych, utrzy¬ mujace sie w przestrzeni wylotowej 2, odpo¬ wiada przytem w przyblizeniu wysokosci ci¬ snienia, z jakiem spaliny maja byc doprowa¬ dzane do miejsca pobierania w sieci daleko¬ sieznej.Wszystkie komory wzbuchowe 1 sa oto¬ czone plaszczami chlodzacemi 3, wytrzyma- lemi na wysokie cisnienie, przyczem prze¬ strzen wylotowa 2 jest takze otoczona pla¬ szczem 4a, wytrzymalym na wysokie ci¬ snienie. Najlepiej jest, gdy przewód 10 doprowadza do plaszcza juz podgrza¬ na wode pod cisnieniem, która, po po¬ braniu ciepla ze scianek turbiny pod¬ czas chlodzenia, zostaje odprowadzana prze¬ wodem 13. Przed zbiornikiem 17, zawieraja¬ cym wode pod cisnieniem, znajduje sie za¬ wór redukcyjny 15 do zmniejszania cisnie¬ nia, wskutek czego w zbiorniku 17 tworzy sie para. Utworzona para jest doprowadza¬ na przewodem 18 do podgrzewaczy pary 19 i 20, umieszczonych w przewodzie 5. Odpro¬ wadzona przewodem 21 przegrzana para wy¬ konywa najpierw prace w wysokopreznej turbinie 22, skad nastepnie, po dalszem do- datkowem przegrzaniu w przewodzie 23, jest doprowadzana przewodem 24 do niskoprez- nej turbiny 25, w celu odprezenia jej do ci¬ snienia, panujacego w skraplaczu 26, Para skroplona w skraplaczu 26 jest nastepnie podgrzewana w podgrzewaczu 28, umie¬ szczonym w przewodzie 5, i doprowadzona przewodem 27 do zbiornika 9. Pompa 8 po¬ biera wode ze zbiornika 9 i doprowadza ja pod wyzszem cisnieniem przewodem 10 do komór chlodzacych wzbuchowej turbiny spa¬ linowej. Zawarta w zbiorniku 17 wode, która nie zostala przemieniona w pare, pobiera pompa 16 i pod wyzszem cisnieniem dopro¬ wadza przewodem 14 te wode poprzez pod¬ grzewacz 12 i przewód 11 do przewodu 10.W przewód odlotowy 5 sa wlaczone plóczki 30 i 7 do- usuwania bezwodników kwasowych z wylotowych gazów spalino¬ wych. Plóczka 7 jest w ten sposób wykona¬ na, ze wieksza czesc bezwodników kwaso¬ wych zostaje usunieta, zanim zostanie osia¬ gnieta temperatura nasycenia pary wodnej, zawartej w gazach odlotowych; plóczka 30 sluzy do wyplókiwania resztek bezwodników kwasowych, które poprzednio nie zostaly usuniete.Z powyzszego wynika, ze zapomoca opi¬ sanego zespolu mozna calkowicie pobrac za¬ wartosc ciepla ze spalin. Z przewodu odlo¬ towego 5 odplywa wiec otworem, mieszcza¬ cym sie za plóczka 30, zupelnie nieszkodli¬ wy, znajdujacy sie mniej wiecej pod prze- ciwcisnieniem, obojetny gaz sprezony, który, podobnie jak powietrze sprezone, moze byc uzyty do przenoszenia energji na odle¬ glosc.W mysl wynalazku mozna wprowadzic do zespolu urzadzenia pewne zmiany, nie odbiegajac od istoty wynalazku. W pewnych przypadkach mozna np. sprezony czynnik gazowy przesylac bezposrednio do sieci da¬ lekosieznej, pomijajac zasilanie wirnika tur¬ biny, przyczem pomiedzy komore wzbucho- wa i siec dalekosiezna nalezy wówczas wlaczyc tylko odnosne urzadzenia w posta¬ ci wymienników ciepla, które maja za zada¬ nie pobieranie ciepla ze sprezonego czynni¬ ka gazowego, wytworzonego w postaci spa¬ lin, — 4 — PL