Najdluzszy czas trwania patentu do 3 czerwca 1944 r.Okazalo sie, ze mozna przetwarzac wy- sokoczasteczkowe weglowodory, skladajace sie calkowicie lub w wiekszej czesci z para¬ finy twardej lub miekkiej, na dobre oleje smarowe o srednim ciezarze czasteczkowym = 500 i wyzszym, zwlaszcza na zawieraja¬ ce duzo wodoru produkty, podobne do ole¬ jów smarowych, zawierajace wiecej niz 13,5 czesci wodoru na 100 czesci wegla, jezeli wspomniane materjaly poddawac konden¬ sacji wzglednie polimeryzacji.Materjalami wyjsciowemi moga byc np. nasycone lub nienasycone, plynne, pólstale lub stale weglowodory parafinowe o wyso¬ kim ciezarze czasteczkowym dowolnego po¬ chodzenia, jak np, wysokoczasteczkowe mie¬ szanki weglowodorów, skladajace sie calko¬ wicie lub czesciowo z parafiny, wzglednie zawierajace frakcje olejów ziemnych lub mazi, twarda albo miekka parafine, lub przy¬ gotowane przez wytlewanie wegla brunatne¬ go lub lupków, przez destrukcyjne uwodor¬ nianie wegla kamiennego, smoly, olejów mi¬ neralnych i podobnych materjalów, W roli tych materjalów mozna równiez uzyc weglo¬ wodorów o wysokim ciezarze czasteczko-wym, przygotowanych przez potraktowanie weglowodorów o niskim ciezarze czastecz¬ kowym pradami elektrycznemi wielkiej cze¬ stotliwosci. Ponadto materjalami wyjsciowe- mi moga byc: cerezyna, wosk ziemny lub wosk montanowy. Materjaly wyjsciowe, na¬ dajace sie do uzytku w sposobie niniejszym, mozna równiez otrzymac z zawierajacych je mieszanin przez potraktowanie tych mie¬ szanin odpowiednim rozpuszczalnikiem, np. plynnym dwutlenkiem siarki, fenolami i po- dobnemi cialami, w celu rozdzielenia tych materjalów na skladniki biedne i bogate w wodór. Bogatsze zostaja uzyte w niniejszym sposobie, przyczem, w razie potrzeby, wzbo¬ gaca sie je uprzednio jeszcze bardziej w wo¬ dór przez uwodornianie, a skladniki ubogie w wodór mozna poddac uwodornianiu de¬ strukcyjnemu w celu otrzymania produktów bogatych w wodór.Sposób niniejszy polega, jak juz bylo po¬ wiedziane, na kondensacji materjalów wyj¬ sciowych, ewentualnie z odszczepieniem ato¬ mów, malych rodników lub czasteczek, lub na polimeryzacji weglowodorów.W celu wykonania kondensacji materja¬ lów wyjsciowych, nalezy najpierw do tych materjalów wprowadzic tlen, siarke i chlo¬ rowce, np. chlor i brom, a nastepnie poddac dzialaniu'-''czynników kondensujacych. Moz¬ na np. potraktowac materjaly wyjsciowe czynnikami chlorujacemi, np. wolnemi chlo¬ rowcami lub zwiazkami, mogacemi wymie¬ niac chlorowiec. Traktowanie chlorowcem lub jego zwiazkami przeprowadza sie najle¬ piej w obecnosci katalizatorów, np. trój¬ chlorku antymonu. Przeróbke te dobrze jest wykonywac w obecnosci rozczynnika obo¬ jetnego, np. czterochlorku wegla. Stosuje sie przytem temperatury, wahajace sie z reguly pomiedzy temperatura pokojowa i tempera¬ tura okolo 100°C. Zamiast chlorowca lub je¬ go zwiazków mozna wprowadzic np. tlen, przepuszczajac przez materjal wyjsciowy gaz, zawierajacy tlen, np. powietrze, w tem¬ peraturze od 200° do 400°, ponad kataliza¬ torami w postaci bauksytu lub skorup glinia¬ nych. Utlenianie to mozna równiez wykonac, przepuszczajac powietrze przez stopiony materjal wyjsciowy, w obecnosci np. wypel¬ niaczy glinowych. Do materjalów wyjscio¬ wych mozna wprowadzic siarke przez po¬ traktowanie ich siarka lub jej zwiazkami, np. kwasem siarkowym, trójtlenkiem siarki lub podobnemi czynnikami, dzialajacemi za¬ stepczo lub dodatkowo. Sposób niniejszy mozna w pewnych razach przeprowadzic tak, aby chlorowiec lub tlen nie weszly do weglowodoru w roli podstawnika, który moz¬ na ponownie odszczepic, lecz aby oddzialy¬ waly bezposrednio, jako czynnik odszczepia- jacy wodór od czasteczek materjalu wyj¬ sciowego.Materjaly, tak potraktowane, poddaje sie nastepnie dzialaniu takich czynników kondensujacych, jak bezwodne haloidki nie¬ organiczne, np. chlorek glinu, chlorek cynku, chlorek zelaza, fluorek boru, chlorek cyny, tlenochlorek fosforu, chlorek antymonu lub tez glin aktywowany, sód, metale ziem al¬ kalicznych, pyl cynkowy lub stopy, zawie¬ rajace te metale. Kondensacje mozna prze¬ prowadzac w temperaturach zwyklych lub podniesionych do 100°C, najlepiej w tempe¬ raturze od 30° do 70°C. W razie uzycia me¬ tali w roli czynnika kondensujacego, najle¬ piej jest stosowac temperatury od 100° do 200°C. W roli czynników kondensujacych mozna rdwniez uzyc tlenków nieorganicz¬ nych o odczynie kwasnym lub ich soli, zwla¬ szcza pieciotlenku fosforu, trójtlenku molib¬ denu, tlenku wolframu lub tlenku chromo¬ wego, które najlepiej jest stosowac w tem¬ peraturach od 100° do 200°C. Kondensacje mozna uskuteczniac pod dowolnem cisnie¬ niem, np. atmosferycznem lub podniesionem do 10, 50, 100, 200, 1000 atmosfer lub wyz- szem. Powyzsze odczynniki kondensujace sa szczególnie wartosciowe w przypadku, gdy materjaly wyjsciowe zostaly potrakto¬ wane srodkami halogenujacemi. W razie u- zycia siarki lub tlenu w roli podstawników, — 2 —kondensacje najlepiej jest przeprowadzic w obecnosci pieciotlenku fosforowego lub alka- ljów. Czynniki te stosuje sie najlepiej w temperaturze od 20° do 150°C, Kondensacje mozna równiez przeprowadzic zapomoca dy¬ miacego kwasu siarkowego, lecz wtedy ko¬ nieczne jest chlodzenie. Mozna dodac czyn¬ ników, wytwarzajacych zawiesine lub emul¬ sje, np. rozcienczonych roztworów wodnych amonjaku lub roztworów wodnych srodków zwilzajacych.Podczas kondensacji skladniki wymien¬ ne zostaja z reguly odszczepione w stanie wolnym lub w postaci ich zwiazków, np. chlorowodoru, wody lub dwutlenku wegla, a jednoczesnie pozostale czasteczki i rodniki lacza sie ze soba, dajac smary lub inne pro¬ dukty wartosciowe. Kondensacja przebiega lepiej, gdy jest przeprowadzana w dwóch okresach, W pierwszym z nich odszczepione zostaja podstawniki, w drugim — otrzyma¬ ne produkty kondensuje sie lub polimeryzu¬ je. Wspomniane usuwanie chlorowca lub je¬ go zwiazków mozna przeprowadzic np, w o- becnosci tlenku glinu, bauksytu, chlorku gli¬ nu, chlorku cynku, chlorku baru i podobnych cial, przyczem utrzymuje sie temperature od 250° do 400°C, a otrzymane produkty pod¬ daje sie nastepnie dzialaniu wymienionych czynników kondensujacych.Najlepiej jest przeprowadzac kondensa¬ cje, niezaleznie od tego, czy jest ona prze¬ prowadzana w jednym, czy tez w dwóch okresach, w warunkach tak scisle przestrze¬ ganych pod wzgledem temperatury lub ak¬ tywnosci uzytego czynnika kondensacyjne¬ go, aby podstawniki zostaly usuniete calko¬ wicie lub prawie calkowicie.Korzystne jest przeprowadzanie konden¬ sacji w obecnosci gazów obojetnych, jak azo¬ tu lub dwutlenku wegla, oraz olefin lub dwu- olefin albo ich mieszanin, jak etylenu, pro¬ pylenu, butylenu, butadienu lub izoprenu.Szczególnie wartosciowe produkty otrzymu¬ je sie w razie przeprowadzania kondensacji w obecnosci weglowodorów cyklicznych, np. aromatycznych lub hydroaitomatycznych, Najodpowiedniejszemi weglowodorami cy- klicznemi sa: naftalen lub frakcje smoly z wegla kamiennego, jak surowy benzol, oleje antracenowe, oleje aromatyczne, otrzymane np, przez uwodornianie destrukcyjne, cztero- hydronaftalen, nafteny, cykloheksan. Mozna równiez uzyc do tego celu innych weglowo¬ dorów cieklych, jak smól, olejów mineral¬ nych lub produktów, otrzymanych z nich za¬ pomoca destylacji, ekstrakcji lub rozszcze¬ piania, produktów, otrzymanych przez uwo¬ dornianie destrukcyjne materjalów weglo¬ wych, lub wreszcie plynnych olefin, otrzy¬ manych np, przez rozszczepienie weglowodo¬ rów parafinowych.Wlasciwosci produktów, otrzymanych za¬ pomoca niniejszego sposobu, zmieniaja sie w pewnym stopniu w zaleznosci od rodzaju uzytych materjalów wyjsciowych oraz w za¬ leznosci od warunków, w których przepro¬ wadzono kondensacje. Zaleznie wiec od tych warunków otrzymuje sie wartosciowe sma¬ ry lub produkty stale o jeszcze wyzszym ciezarze czasteczkowym, trudnotopliwe lub nietopliwe albo mieszaniny produktów tych dwóch rodzajów. Powstawaniu wzmianko¬ wanych produktów stalych, które w wiek¬ szosci przypadków sa prawdopodobnie we¬ glowodorami wysokoczasteczkowemi, sprzy¬ ja przeprowadzanie kondensacji w scisle przestrzeganych warunkach oraz uzycie ma¬ terjalów wyjsciowych o bardzo wysokim cie¬ zarze czasteczkowym, zawierajacych znacz¬ na ilosc weglowodorów podwójnie lub wie¬ cej niz podwójnie nienasyconych. Jezeli wiec pragnie sie otrzymac jedynie tylko smary, to wtedy pozadane jest przeprowadzanie kon¬ densacji z dodatkiem cial, opózniajacych dzialanie czynników kondensujacych, np. tlenku cynku, sody, weglanu wapnia lub amonjaku, , Dogodniejsza kontrole reakcji, majacej na celu otrzymanie, praktycznie biorac, je¬ dynie tylko smarów, mozna osiagnac w razie prowadzenia kondensacji w plynnym roz- - 3 —czynniku obojetnym, jat eter, aceton, ben¬ zyny* Produkty stale, otrzymane zapomoca ni¬ niejszego sposobu, mozna np. stosowac jako materjalów izolacyjnych w stanie czystym lub z domieszka cial izolujacych; mozna je tez odpowiednio przerobic mechanicznie, np. przez walcowanie i mieszanie, otrzymujac produkt elastyczny, podobny do gumy; moz¬ na go tez zmieszac z guma lub podohnemi produktami.Smary, otrzymane zapomoca niniejszego sposobu i zawierajace wiecej niz 13,5 czesci wodoru na kazde 100 czesci wegla, odpowia¬ daja prawie wszystkim wymaganiom prak¬ tyki. Jezeli otrzymuje sie uboczne produkty, zbyt ubogie w wodór, to mozna je polepszyc przez uwodornianie, np. w temperaturach od 400° do 450°C i pod cisnieniem 100, a naj¬ lepiej 200, 500, 1000 lub nawet wiecej atmo¬ sfer, przy pomocy katalizatorów silnie uwo¬ dorniajacych. Wzmiankowane produkty moz¬ na równiez polepszyc przez ponowne pod¬ danie ich procesowi w mysl wynalazku, co mozna równiez polaczyc z wymienionem po¬ wyzej uwodornianiem, które niekiedy po¬ lepsza jeszcze bardziej produkty, posiada¬ jace wskazana zawartosc wodoru.Smary, otrzymane zapomoca niniejszego sposobu, mozna niekiedy jeszcze bardziej u- lepszyc, poddajac je destylacji z para wod¬ na w obecnosci ziem bielacych, jak np. ziemi florydzkiej. Podobne wyniki otrzymuje sie, dodajac ziem bielacych do czynników kon- densujacych.Wartosciowe smary, otrzymane zapomo¬ ca niniejszego sposobu, posiadaja duze zna¬ czenie praktyczne, jako domieszka, polep¬ szajaca wlasciwosci smarów mniejwartoscio¬ wych. Mozna np. otrzymac olej silnikowy dobrego gatunku, mieszajac 1 czesc warto¬ sciowego smaru, otrzymanego zapomoca ni¬ niejszego sposobu, z 2 czesciami handlowe¬ go oleju maszynowego.Otrzymuje sie równiez wartosciowe mie¬ szaniny przez zmieszanie smarów, przygoto¬ wanych zapomoca niniejszego sposobu i za¬ wierajacych wiecej niz 13,5 czesci wodoru na kazde 100 czesci wegla, z innemi oleja¬ mi, zawierajacemi wodór w ilosci mniejszej, posiadajacemi niezadowalajaca krzywa tem¬ peratury i lepkosci. W roli skladników mie¬ szanin tego rodzaju mozna uzyc np. olejów lepkich, otrzymywanych niekiedy z olejów mineralnych, produktów smolnych lub pro- duktów ekstrakcyjnych, jak równiez olejów, otrzymywanych podczas uwodorniania de¬ strukcyjnego lub uplynniania wegla kamien¬ nego, lupków olejowych lub podobnych cial.Skladnikami moga byc równiez produkty o zawartosci wodoru nizszej od wskazanej, o- trzymane z weglowodorów lub ich pochod¬ nych przez potraktowanie ich chlorowcem i nastepne skondensowanie przy zastosowaniu weglowodorów nienasyconych w stanie czy¬ stym lub z dodatkiem olejów smolowych lub mineralnych. Oleje lepkie o zawartosci wo¬ doru, dochodzacej do 13,5 czesci na kazde 100 czesci wegla, posiadaja jednak niekie¬ dy te wade, ze ich krzywa temperatury i lepkosci jest gorsza od krzywej smarów han¬ dlowych. Jezeli jednak do olejów tych do¬ dac odpowiedniego smaru syntetycznego, bo¬ gatego w wodór, to wtedy otrzymuje sie ole¬ je, których krzywa temperatury i lepkosci odpowiada krzywej zwyklych smarów, po¬ mimo, ze zawartosc wodoru w tych olejach mieszanych moze byc nizsza od 13,5 czesci wodoru na kazde 100 czesci wegla. Jezeli dodac niewielka nawet ilosc produktu, uzy¬ skanego sposobem wedlug wynalazku, do in¬ nych olejów, to zachowanie sie tych olejów podczas próby na zamarzanie polepsza sie znacznie. Zwlaszcza nadaja sie do tego pro¬ dukty, otrzymane przez kondensacje z cy- klicznemi, zwlaszcza aromatycznemi, weglo¬ wodorami, najlepiej w obecnosci chlorku glinu w nieco podwyzszonej temperaturze.Obok szerokiego zastosowania niniejszego smaru jako materjalu surowego, sposób ni¬ niejszy posiada doniosle znaczenie pod tym wzgledem, iz zapomoca niego mozna przy-Zotowywac oleje cylindrowe lub silnikowe równie wartosciowe, a czesciowo nawet lep¬ sze od olejów pensylwanskich.Przyklady ponizsze ilustruja niniejszy wynalazek.Przyklad L Do wosku parafinowegp o temperaturze topliwosci 52°C, otrzymanego z wegla brunatnego, wprowadza sie, miesza¬ jac, chlor w temperaturze od 100° do 150°C az do chwili zwiekszenia wagi uzytego wo¬ sku parafinowego o okolo 12%, Chlorowa¬ nie to mozna przyspieszyc przez wystawie¬ nie wosku na dzialanie swiatla lub kataliza¬ tora, np, jodu. 100 czesci chlorowanej para¬ finy kondensuje sie nastepnie w temperatu¬ rze 30° -s- 50°C z 10 czesciami naftalenu w obecnosci 10 czesci chlorku glinu i nafty, jako rozczynnika. Po ochlodzeniu mieszani¬ ny otrzymuje sie dwie warstwy, z których górna zawiera nafte, niezmieniona parafine i produkt kondensacji. Z warstwy tej otrzy¬ muje sie przez oddestylowanie nafty, usu¬ niecie parafiny droga jej wymrozenia oraz oddestylowanie skladników, wrzacych w temperaturze 220°C przy cisnieniu 15 mm slupa rteci, olej silnikowy o lepkosci 10° En- glera w temperaturze 50°C, o srednim cieza¬ rze czasteczkowym 550 i zawartosci wodoru, wynoszacej 15 czesci wodoru na kazde 100 czesci wegla. Otrzymuje sie okolo 50 czesci oleju silnikowego.Dolna warstwa zawiera obok chlorku glinu i niezmienionej parafiny olej zywicz¬ ny, który mozna oddzielic w zwykly sposób i przetworzyc w dobry smar przez uwodor¬ nienie, a w razie potrzeby, zapomoca na¬ stepnej kondensacji, jak juz bylo opisane.Olej silnikowy mozna rozszczepic zapo¬ moca starannej destylacji na olej wrzeciono¬ wy i olej cylindrowy, otrzymujac olej cylin¬ drowy, wytrzymujacy dzialanie goracej pa¬ ry i posiadajacy ciezar wlasciwy 0,909, punkt zaplonu 330°C oraz sredni ciezar cza¬ steczkowy od 800 do 900, w ilosci, wynosza¬ cej dkolo 50% uzytego oleju silnikowego.Male slady chloru, które moga byc obecne W otrzymanym produkcie, mozna usunac przez zmieszanie go z 2 do 4% sodu w tem¬ peraturze od 150° óo 200°C.Jezeli zmieszac 30 czesci oleju cylindro¬ wego o lepkosci 5° Englera w temperaturze 100°C, przygotowanego w sposób powyzszy, z 70 czesciami lekkiego oleju maszynowego o lepkosci 4° Englera w temperaturze 50°C, to wtedy otrzymuje sie dobry olej silnikowy o lepkosci 10° Englera w temperaturze 50°C.Przyklad II. 30 czesci oleju cylindrowe¬ go, zawierajacego 14,3 czesci wodoru na kaz¬ de 100 czesci wegla, przygotowanego zapo¬ moca niniejszego sposobu, miesza sie z 70 czesciami lekkiego oleju maszynowego o za¬ wartosci wodoru, wynoszacej 12,7 czesci wo¬ doru na kazde 100 czesci wegla, przygoto¬ wanego przez destrukcyjne uwodornianie smoly z wegla brunatnego o niskiej tempe¬ raturze wytlewania, otrzymujac olej silniko¬ wy o krzywej temperatury i lepkosci, odpo¬ wiadajacej krzywej oleju pensylwanskiego o zawartosci 13,1 czesci wodoru na kazde 100 czesci wegla.Przyklad III. Do miekkiego wosku para¬ finowego o punkcie topliwosci okolo 40°C wprowadza sie chlor az do chwili zwieksze¬ nia wagi tego wosku o blisko 15%, utrzymu¬ jac temperature od 50° do 60°C. 100 czesci otrzymanej parafiny chlorowanej konden¬ suje sie w temperaturze od 30° do 60°C z 10 czesciami naftalenu w obecnosci 7 czesci chlorku glinu, 5 czesci tlenku cynku i 40 cze¬ sci nasyconego oleju sredniego, posiadajace¬ go punkt wrzenia pomiedzy 200° i 300°C, dzialajacego jako rozezynnik.Otrzymany produkt reakcji traktuje sie rozcienczonym kwasem chlorowodorowym i destyluje w prózni zapomoca pary. Pozosta¬ losc jest olejem cylindrowym, wytrzymuja¬ cym dzialanie goracej pary, posiadajacym punkt zaplonu 210°C i lepkosc 12° Englera w temperaturze 100°C. Wydajnosc wynosi okolo 50%. Otrzymany destylat uwalnia sie od wosku parafinowego zapomoca wymroze¬ nia, otrzymujac dalsze 20% lekkiego smaru - 5 —ó lepkosci 3° Englera w temperaturze 506C, przyczem z destylatu tego odzyskuje sie 25% niezmienionego *wosku parafinowego.Zarówno otrzymany olej cylindrowy, jak i lekki smar, otrzymany z destylatu, mozna uzyc do wyrobu olejów silnikowych, miesza¬ jac je w tym celu ze zwyklemi handlowemi olejami maszynowemi.Przyklad IV. 100 czesci miekkiego wo¬ sku parafinowego, chlorowanego w sposób, opisany w przykladzie III, i zawierajacego 16% chloru, kondensuje sie z 10 czesciami naftalenu w temperaturze od 130° do 150°C w obecnosci 6 czesci bezwodnika kwasu mo¬ libdenowego. Otrzymany produkt reakcji przemywa sie wioda i poddaje destylacji w prózni zapomoca pary w temperaturze oko¬ lo 250°C. Pozostalosc podestylacyjna, otrzy¬ mana w ilosci okolo 60%, jest dobrym ole¬ jem silnikowym o lepkosci 2,8° Englera w temperaturze 100°C. Destylat zawiera rów¬ niez lekki smar w ilosci okolo 15%, a obok tego 35% uzytego wosku parafinowego. Za¬ miast bezwodnika kwasu molibdenowego mozna w tym przykladzie uzyc w roli czyn¬ nika kondensujacego, kwasu wolframowego.Przyklad V. 100 czesci chlorowanego wo¬ sku parafinowego, zawierajacego okolo 14% chloru, odwirowuje sie, filtruje lub stlacza w temperaturze okolo 10°C, otrzymujac 70 czesci plynnego, chlorowanego wosku para¬ finowego, zawierajacego okolo 20% chloru, i 30% stalego wotfku parafinowego, slabo chlorowanego, który mozna poddac ponow¬ nie chlorowaniu. 100 czesci tej plynnej parafiny chloro¬ wanej kondensuje sie w temperaturze od 100° do 150°C z 10 czesciami czterohydro- naftalenu w obecnosci 10 czesci tlenku cyn¬ ku, a wtedy reakcja daje: 60 czesci oleju cy¬ lindrowego, wytrzymujacego dzialanie gora¬ cej pary, o punkcie zaplonu 310°C, oraz 25 czesci lekkiego oleju wrzecionowego, pozwa¬ lajac jednoczesnie odzyskac wiekszosc chlo¬ ru w postaci chlorowodoru.Przyklad VI. 100 czesci chlorowanej, iniedckiej parafiny, zawierajacej okolo lS$ chloru, traktuje sie w temperaturze okolo 130°C 7 czesciami chlorku cynku, a wtedy reakcja daje 45 czesci oleju silnikowego o lepkosci 11° Englera w temperaturze 60°C, 5 czesci oleju wrzecionowego i 35 czesci niezmienionego wosku parafinowego.Przyklad VII. 25 czesci syntetycznego oleju cylindrowego, otrzymanego w sposób, opisany w przykladzie I, i posiadajacego lepkosc 7° Englera w temperaturze 100°C, miesza sie z 75 czesciami smaru o lepkosci 1,7° Englera w temperaturze 100°C, otrzy¬ manego przez destrukcyjne uwodornianie o- leju mineralnego, zawierajacego duza ilosc asfaltu, a wtedy otrzymuje sie bardzo dobry olej silnikowy, posiadajacy zalety olejów pensylwanskich.Przyklad VIII. 100 czesci chlorowanego wosku parafinowego, otrzymanego wedlug przykladu I i zabierajacego 15% chloru, poddaje sie destylacji w prózni w tempera¬ turze okolo 350°C, a wtedy odszczepiony zo¬ staje od tego wosku chlorowodór. Wosk pa¬ rafinowy, odwodorniony w ten sposób, za¬ wierajacy 15 czesci wodoru na kazde 100 czesci wegla, kondensuje sie 7 czesciami bez¬ wodnego chlorku glinu z 7 czesciami tlenku cynku, bez doprowadzania ciepla. Produkt kondensacji zawiera, po usunieciu niezmie¬ nionego wosku parafinowego, okolo 80% u- zytych skladników i jest olejem silnikowym, który moze byc rozdzielony na 2 skladniki zapomoca starannej destylacji, przyczem pierwszy skladnik jest olejem wrzeciono¬ wym w ilosci 40%, a drugi, w ilosci 60%, jest olejem cylindrowym, wytrzymujacym dzialanie goracej pary.Przyklad IX. Frakcja oleju kolumbij¬ skiego, wrzacego powyzej 300°C, którego krzywa lepkosci zostala poprawiona przez poddanie go uwodornianiu destrukcyjnemu, jest olejem maszynowym o lepkosci 5° En¬ glera w temperaturze 50°C i o punkcie krzepniecia 0°C. Jezeli zmieszac olej ten z 10% oleju cylindrowego, otrzymanego syn- - 6 -tetycznie w sposób, opisany w przykladzie I, i posiadajacego lepkosc 6° Englera i punkt krzepniecia 0°Cf to wtedy otrzymuje sie mieszanine o punkcie krzepniecia ponizej 0° i lepkosci 6,5° Englera w temperatu¬ rze 50°C, Przyklad X. Do stalego wosku parafino¬ wego, otrzymanego zapomoca ekstrakcji z wegla brunatnego, wprowadza sie chlor w temperaturze od 60° do 70° az do chwili zwiekszenia wagi uzytego wosku o 25% do 30%, Z otrzymanego chlorowanego produk¬ tu odszczepia sie nastepnie chlorowodór za¬ pomoca destylacji w prózni w temperaturze 360°C, poczem 100 czesci otrzymanego pro¬ duktu nienasyconego, praktycznie biorac wolnego od chloru, kondensuje sie w tempe¬ raturze od 40° do 60°C 7% chlorku glinu, dodawanego stopniowo. Otrzymuje sie wte¬ dy okolo 30% oleju cylindrowego i 70% stalego, wysokoczasteczkowego, nietopliwe- go i nierozpuszczalnego ciala, skladajacego sie z wegla i wodoru, które oddziela sie od otrzymanego jednoczesnie smaru przez go¬ towanie z alkoholowym roztworem kwasu solnego i wreszcie przemywa soda zraca i woda.Przyklad XL Twarda parafine o ciezarze wlasciwym 0,780 w temperaturze 60°C, chlo¬ ruje sie az do chwili, w której otrzymany produkt osiaga ciezar wlasciwy 0,940 w tem¬ peraturze 60°C, a wtedy produkt ten, za¬ wierajacy okolo 25% chloru, poddaje sie destylacji w prózni zapomoca pary w tem¬ peraturach, dochodzacych do 360°C, wsku¬ tek czego chlor zostaje odszczepiony w po¬ staci chlorowodoru. Otrzymany produkt od- wodorniony poddaje sie poceniu w celu usu¬ niecia niezmienionej parafiny, wskutek cze¬ go produkt ten osiaga ciezar wlasciwy 0,840 w temperaturze 20°C, 100 czesci tego pro¬ duktu rozciencza sie 100 czesciami benzy¬ ny, otrzymanej zapomoca zwyklej rafinacji, poczem dodaje sie stopniowo 7 czesci tlen¬ ku cynku i 7 czesci chlorku glinu, a nastep¬ nie przeprowadza sie kondensacje w tempe¬ raturach pomiedzy 30° i 40°C, Po zakoncze¬ niu reakcji usuwa sie przez filtrowanie czyn¬ nik kondensujacy, oddestylowuje rozpu¬ szczalnik (benzyne), a otrzymany olej o- grzewa do 300°C i filtruje ponownie. Otrzy¬ many produkt sklada sie z 15% nafty, 20% oleju wrzecionowego, wrzacego pomiedzy 220° i 300°C pod cisnieniem okolo 20 mm slupa rteci, i 60% oleju cylindrowego, wrza¬ cego powyzej 300°C pod temze cisnieniem.Otrzymany olej cylindrowy posiada zlotawo- zólte zabarwienie, daje zielona fluorescen- cje, posiada ciezar wlasciwy 0,881 w tempe¬ raturze 20°C, lepkosc 15° Englera w tem¬ peraturze 99°C i liczbe Conradsona 0,66, PL