Wynalazek niniejszy dotyczy smigla, glównie do statków powietrznych, w którem polozenie smig zmienia sie samoczynnie, w zaleznosci od zmian szybkosci obrotu smi¬ gla, np, pod wplywem sily odsrodkowej, rozwijanej wskutek obrotu smigla. Znane dotychczas smigla tego rodzaju posiadaja te wade, ze urzadzenie odsrodkowe przy kaz¬ dej, a wiec nawet bardzo drobnej zmianie liczby obrotów smigla wywolywa juz prze¬ stawianie smig. Istnieje przeto okreslona prawidlowosc ustawicznej zmiany skoku, pod wplywem zmian liczby obrotów, co cze¬ stokroc bywa niepozadane. Proponowano juz przeto stosowanie mechanizmów zatrza¬ skowych, uruchomianych przez lotnika, w celu zapobiegania zmianie skoku przy kaz¬ dej zmianie liczby obrotów. Wszelako do¬ datkowy narzad nastawczy przyrzadu za¬ trzaskowego utrudnia obsluge samolotu, ob¬ ciazajac lotnika praca przy wylaczaniu przyrzadu, przeznaczonego do samoczynnej zmiany skoku smigla.Niniejszy wynalazek dotyczy smigla, które, dostosowywujac sie samoczynnie do warunków pracy, nie zmienia we wskazany powyzej niepozadany sposób skoku przy kaz¬ dej zmianie liczby obrotów smigla. Smiglo wedlug wynalazku o zmieniajacym sie sa¬ moczynnie skoku odpowiednio do sily od¬ srodkowej zaopatruje sie w specjalny za¬ trzask, który po osiagnieciu przez smiglo okreslonego skoku samoczynnie sie wlacza, a wylacza sie samoczynnie dopiero wów,-I czas, gdy zmiana liczby obrotów przekroczy pewna granice. Dzieki takiej budowie osia¬ ga sie te zalete, ze skok smigla, nastawiony np. na start samolotu, wzrasta dopiero wów¬ czas, gdy silnik wydatnie zmieni liczbe swych obrotów. W podobny sposób równiez spadek liczby obrotów silnika, wskutek je¬ go dlawienia przy locie poziomym, moze wy¬ wolywac zmniejszenie skoku dopiero wów¬ czas, gdy nowa liczba obrotów spadnie wy¬ datnie pomizej liczlby poprzedniej. Tazmiana skoku zachodzi samoczynnie, zalezac o tyle tylko od czynnosci lotnika, o ile on dopro¬ wadza wiecej lub mniej gazu. Polozenia po¬ srednie pomiedzy granicznemi wartosciami pozostaja przytem bez wplywu. Zapomoca odpowiedniego uregulowania narzadów za¬ trzaskowych mozna równiez osiagnac ten skutek, ze skok smigla bedzie przybieral badzto tylko swa wartosc najwyzsza, badz tylko najnizsza.Dalsze szczególy wynalazku wyjasnia ponizszy opis oraz zalaczony rysunek.Fig. 1 przedstawia widok czolowy smi¬ gla wedlug niniejtsziego wynalazku, osadzo¬ nego w piascie (oslonie), fig. 2 — przekrój podluzny tego smigla, fig. 3 — przekrój po¬ przeczny wzdluz linji III — /// na fig. 1, fig. 4 — przekrój wzdluz linji IV — IV na fig* 1, a fig. 5 — szczegól przyrzadu zapad¬ kowego do utrzymywania osiagnietego przez smigi najwiekszego nachylenia.Podstawa kazdej smigi 10, 11 posiada zgrubienia nasadowe 12 i 13 oraz zlobki 14 i 16, przeznaczone do utrzymywania smig we wlasciwem polozeniu. Na rysunku przed¬ stawiono smigi metalowe, rozumie sie jed¬ nak, ze mozna stosowac smigi z dowolnego materjalu.Podstawy smig 10 i 11 placzaja tuleje 17, i 18, z których kazda sklada sie z dwóch polówek. Wewnetrzny koniec tulei 17 jest zaopatrzony w haki 19, zaczepiajace o od¬ powiednie,haki 21 na wewnetrznym koncu tulei 18. Zazwyczaj haki te nie stykaja sie ze soba albo stykaja sie bardzo slabo, od¬ grywajac jedynie role narzadów zabezpie¬ czajacych w przypadku oslabienia lub u- szkodzenia lozysk opisanych ponizej.Kazda tuleja 17 i 18 jest zaopatrzona w pierscieniowe zlobki 22 i 23 oraz w we¬ wnetrzny kolnierz 24 miedzy niemi. W od¬ powiednie czesci sa zaopatrzone równiez podstawy smig, W miejscach, odpowiadaja¬ cych obu zlobkom, tuleje 17 i 18 otaczaja pierscieniowe lozyska walkowe, obciskajace je na podstawach smig 10 i 11. Lozyska wal¬ kowe skladaja sie z pierscieni 26, przylega¬ jacych do uskoków 27 obu tulei, walków 28 oraz zewnetrznych pierscieni 29.Zewnetrzne konce kazdej tulei znajdu¬ ja sie w lozyskach walkowych 31, 32 i 33, przejmujacych sily zginajace smigi. Konce 34 kazdej tulei sa zaopatrzone w zewnetrz¬ ny gwint, na który nakreca sie az do pier¬ scieni 31 dwudzielne pierscienie 36, sciagane srubami 37.Kazda tuleja jest zaopatrzona na ze¬ wnetrznej powierzchni w wycinek zebaty 38, o który zaczepia slimak 39, w celu na¬ dawania smigom ruchu obrotowego dookola ich podluznych osi. Dla zapobiegania drga¬ niom oraz dla zmniejszenia zuzycia zebów slimak 39 powinien szczelnie przylegac do slimacznicy.Obie tuleje 17 i 18 otacza dwudzielna o- slona (piasta) 41, której polowy sa sciagnie¬ te srubami 42. W oslonie 41 jest umocowana lub stanowi z nia jedna calosc tuleja 44, zaopatrzona w zeberka wewnetrzne 47 i ota¬ czajaca wal 43, zaopatrzony w zlobki 46, wskutek czego oslona obraca sie wraz z wa¬ lem. Zewnetrzny koniec 48 walu posiada gwint, na który nasrubowuje sie nakretka 49, dotykajaca odpowiednio scieta swa scianka stozkowej czesci 51 oslony. Na prze¬ ciwleglym koncu wal posiada zgrubienie 52, dzieki czemu docisniecie nakretki 49 umoco- wywa oslone na wale, W oslonie 41 sa wykonane uskoki 53 i 54, do których przylegaja zewnetrzne pierscie¬ nie lozysk walkowych 27, 28, 29. Podobnez - 2 -uskoki 56 i 57 sluza za poduszki dla lozysk walkowych 31, 32, 33. Docisniecie srub 42 wiaze oslone z lozyskami walkowemi w sztywna calosc. Z powyzszego wynika, ze osadzonym w tulejach 17 i 18 smigom 10 i 11 mozna nadawac ograniczony ruch obroto¬ wy dookola ich podluznych osi.Slimaki 39 sa naciete na walach 58, osa¬ dzonych w lozyskach 59 i 61, umocowanych w oslonie 41. Na zewnetrznych koncach wa¬ lów 58 sa umocowane ramiona 62, z których kazde dzwiga na swym zewnetrznym kon¬ cu ciezar 63. Ramiona te sa zaopatrzone w lukowate odnogi 64, do których sa przymo¬ cowane sprezyny 66, zawieszone drugim koncem w nakretkach 67 na srubach 68, o- sadzonych we wspornikach 69 i 71, przymo¬ cowanych do oslony 41. Polozenie nakretki 67 mozna regulowac obrotami sruby 68, co pozwala na zmiane natezenia sprezyny 66.Dla osiagniecia zgodnego przesuwania sie obu obciazonych ramion sa one polaczone wodzikami 72 i 73.Ceche znamienna wynalazku stanowi na¬ rzad podatny, sluzacy do utrzymywania ramion 62 w zewnetrznem polozeniu, osia- ganem pod dzialaniem sily odsrodkowej, przy znacznym spadku szybkosci obrotu smigla. W tym celu oslona 41 jest zaopa¬ trzona po obu stronach naprzeciw ramion 62 w wydrazony garb 76, przed którym pod¬ czas ruchu ramienia przesuwa sie odnoga 64. W garbie 76 miesci sie kielich 77 wypy¬ chany nazewnatrz sprezyna 79 i zaopatrzo¬ ny w glówke 78, przepuszczona przez otwór 82 w pokrywie 81 garbu.Odnogi 64 sa zaopatrzone wpoblizu ze¬ wnetrznego konca w zaglebienia 83, w któ¬ re pod dzialaniem sprezyny 79 wchodzi glówka 78, gdy ramie 62 osiaga swe poloze¬ nie krancowe.Naprezenie sprezyny 79 mozna zmieniac zapomoca wspóldzialajacych klinów 84 i 86, uruchomianych sruba 87, przepuszczona przez boczna scianke garbu i oddzialywaja- ca swym koncem na klin 86. Do ograniczenia ruchu ramion 62 sluza zderzaki 91 i 92, o- sadzone w oslonie. Skoro ramiona 62 w po¬ lozeniu zewnetrznem dotykaja zderzaków 91, zaglebienia 83 przypadaja naprzeciw glówek 78.Urzadzenie niniejsze dziala w sposób nastepujacy. Smigi 10 i 11 osadza sie w tu¬ lejach 17 i 18, nadajac im poczatkowe na¬ chylenie, odpowiadajace startowi samolotu, t. j. gdy szybkosc postepowa smigla jest nie¬ wielka. Sprezyny 66 reguluje sie tak, aby uniemozliwialy ruch ramion 62, dopóki szyb¬ kosc obrotowa smigla nie wzrosnie np. do 50 obrotów na minute, jako najwydatniejszej dla szybkosci silnika przy zupelnie otwartej przepustnicy. Gdy silnik osiagnie niezbedna szybkosc, ramiona 62 odchylaja sie na¬ zewnatrz, obracajac slimaki 39, co wy¬ woluje obrót tulei 17 i 18 oraz zwiek¬ sza nachylenie smig. Gdy silnik osia¬ gnie najwydatniejsza szybkosc, wówczas dzieki odpowiedniemu doborowi sprezyn 66 ramiona 62 osiagaja skrajne poloze¬ nia, dotykajac zderzaków 91, przyczem glówki zapadkowe 78 zostaja wcisniete w za¬ glebienia 83 odnóg 64. Sprezyny 79 sa re¬ gulowane tak, iz ramiona 62 zachowuja swe skrajne polozenia zewnetrzne, dopóki szyb¬ kosc obrotowa smigla nie zmniejszy sie do okreslonej wielkosci, np. okolo 300 — 400 obrotów na minute mniej, niz najwyzsza szybkosc silnika przy calkowicie otwartej przepustnicy. Umozliwia to lotnikowi dla¬ wienie silnika podczas lotu poziomego w celu zaoszczedzenia paliwa przy jednocze- snem utrzymaniu najwiekszego nachylenia smig. Gdy szybkosc silnika spadnie ponizej szybkosci, przy której nastepuje zwalnianie ramion 62, wówczas smigi powracaja odra- zu do swego najmniejszego nachylenia, u- mozliwiajac ladowanie przy malej szybko¬ sci. Jak to zaznaczono powyzej, granice szybkosci obrotowej smigla, przy których ramiona 62 poczynaja sie rozchylac a za¬ padki 78 wycofuja sie z zaglebien 83, moz¬ na zmieniac w zaleznosci od warunków pra- — 3 —cy samolotu, regulujac odpowiednio nateze¬ nia sprezyn 66 i 79.Z powyzszego wynika, iz osadzenie smig wedlug wynalazku jest trwale i niezawodne i umozliwia szybka zmiane ich nachylenia zapomoca urzadzenia, dzialajacego w za¬ leznosci od sily odsrodkowej, powstajacej w smigle.Wynalazek przedstawiono w jednej po¬ staci wykonania, rozumie sie jednak, ze nie ogranicza to wynalazku, lecz mozna wpro¬ wadzac don rozmaite zmiany, nie wychodzac z granic pomyslu PL