W przyrzadach technicznych, stosowa¬ nych dotychczas do mierzenia zuzycia cie¬ pla przez wyparowywanie cieczy z po¬ wierzchni wolnej w otwartem naczyniu po- miarowem, powierzchnia parujaca obniza sie stopniowo w miare wyparowywania cie¬ czy, co powoduje, ze odstep miedzy po¬ wierzchnia cieczy a otworem, np. koncem rury, przez która para uchodzi, zmienia sie.Wskutek tego zjawiska podzialka przyrza¬ du pomiarowego wymaga ustalenia w spo¬ sób dokladny, co sprawia znaczne trudno¬ sci. W takich okolicznosciach powstaja o- mylki i niedokladnosci.Przedmiotem wynalazku niniejszego jest przyrzad, usuwajacy wspomniane niedo¬ godnosci wskutek zastosowania w nim u- lepszenia, polegajacego na tern, ze naczy¬ nie pomiarowe posiada ksztalt odpowiedni lub ze stosuje sie srodki specjalne, oparte na dzialaniu kapilarnem, dla utrzymywa¬ nia poziomu powierzchni parujacej na pew¬ nej wysokosci scisle okreslonej, niezalez¬ nie od obnizania lub podwyzszania sie po¬ wierzchni cieczy w naczyniu pomiarowem.W ten sposób unika sie wspomnianej zmiany odstepu miedzy zwierciadlem cie¬ czy a otworem wylotowym; poza tern, wa¬ runki wyparowywania zmieniaja swój cha¬ rakter do pewnego stopnia, wskutek istnie¬ nia srodków, wywolujacych efekt kapilar¬ ny, dzieki czemu wyparowywanie w zwy-klej temperaturze pokojowej ~w przyrza¬ dach wedlug wynalazku niniejszego be¬ dzie slabsze, anizeli W przyrzadach pomia¬ rowych, znanych dotychczas.Wymieniony efekt kapilarny osiaga sie zapomoca jednego lub wiekszej liczby kno¬ tów, umieszczonych w naczyniu pomiaro- wem, a zbudowanych w rózny sposób. Kaz¬ dy knot moze skladac sie z jednej rurki ka¬ pilarnej lub z wiekszej liczby rurek, z wia¬ zek precików lub rurek, scisle zlozonych, przyczem dwie lub wieksza ich liczba moze byc wspólosiowa wzgledem siebie, t. j. jed¬ na moze obejmowac druga. Knoty fóymiez moga byc wykonane z suibstaneyj porowa¬ tych, np. z wlókien, z wiazek drutów meta¬ lowych, zwojów folji metalowej lub podob¬ nego materjalu, przyczem knoty moga byc umieszczone w rurkach knotowych naczy¬ nia pomiarowego.Knoty lub, w razie zastosowania. rurek knotowych, rurki, moga byc na koncach polaczone z rura, sluzaca do wypuszczania cieczy parujacej i podlegajaca dzialaniu bezposredniemu dtepla, pochodzacego z zródla ciepla, wówczas, gdy sie uzywa przyrzadu pomiarowego. Jest rzecza obo¬ jetna wedlug wynalazku, jako takiego, czy wszystkie knoty zajmuja cala droge az do górnego otworu rury knotowej, przez który pary uchodza, czy tez knot konczy sie nie¬ co ponizej wylotu wspomnianego.Jezeli efekt kapilarny wytwarza sie przez zastosowanie jednego knota lub wiek¬ szej liczby knotów, umieszczonych w rur¬ kach, wówczas rurki w naczyniu pomiaro- wem moga byc polaczone na swych gór¬ nych koncach w sposób szczelny, np. przez stapianie z brzegiem otworu, przez który uchodzi para z naczynia, wskutek czego tworza one nieodlaczna czesc tego naczy¬ nia. W innem wykonaniu rurki moga wy¬ stawac poza wymieniony otwór przez za- tyczke lub przykrywke, osadzona szczelnie w stosunku do rurek i zamykajaca szczel¬ nie naczynie pomiarowe. W sciankach ru¬ rek, wewnatrz wspomnianej zatyczki lub przykrywy, przewidziane sa otwory, sluza¬ ce do wyrównywania wszelkich róznic mie¬ dzy cisnieniem wewnatrz naczynia pomia¬ rowego a cisnieniem powietrza otaczaja¬ cego.Nalezy zaznaczyc, ze przez utrzymywa¬ nie powierzchni wyparowywania na pozio¬ mie stalym mozna odczytywac rezultat wskazan dokladniej, anizeli to bylo mozli¬ we dotychczas, poniewaz ruchy plywaka, ziiajdujacego sie na powierzchni cieczy w naczyniu pomiarowem, nie maja najmniej¬ szego wplywu na wyparowywanie. W ten sposób mozna odczytywac wysokosc polo¬ zenia plywaka, np. zapomoca wskazówki lub linji, umieszczonej na plywaku, zamiast odczytywac poziom obnizajacej sie po¬ wierzchni cieczy pomiarowej, co bylo do¬ tad trudne ze wzgledu na wkleslosc lub wy- piiklosc poziomu (menisk).Na rysunku przedstawiono przyklady wykonania wynalazku. Fig. 1 — 6 przed¬ stawiaja przekroje podluzne róznych od¬ mian przyrzadu pomiarowego, W przykladach wykonania, przedsta¬ wionych na fig. 1 — 3, naczynie pomiaro¬ we a posiada ksztalt prostej rury szklanej, zamknietej na koncu zapomoca zatyczki b.W zatyczce tej jest umieszczona rura c, np. ze szkla lub metalu, otwarta na obu kon¬ cach, przyczem dolny koniec rury c, w przykladach wykonania wedlug fig. 1 i 3, siega az do spodu naczynia pomiarowego, blisko jego dna. Rurka c zawiera substancje porowata, dzialajaca podobnie jak knot.Substancja ta wskutek kapilarnosci wsysa z naczynia ciecz az do pewnego poziomu okreslonego e, niezaleznie od wysokosci po¬ ziomu / samej cieczy w naczyniu pomiaro- wem.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 rurka c nie siega do wnetrza naczynia a, natomiast przewidziano w tern naczyniu u- rzadzenie o, o którem bedzie mowa w dal¬ szym ciagu opisu niniejszego, sluzace do — 2 —wytwarzania powierzchni parowania e w rurce c na pewnym poziomie scisle okre¬ slonym.W odmianach wykonania, uwidocznio¬ nych na fig. 1 i 2, górny koniec rurki c jest otwarty; natomiast wedlug fig. 3 górny ko¬ niec rurki c, nieco rozszerzony, jest za¬ mkniety przykrywka g, która, zaleznie od temperatury, mozna podnosic lub opuszczac w sposób znany zapomoca regulatora ciepl¬ nego h. Regulator ten moze sie skladac z tasmy, zlozonej z dwóch metali. Pod za¬ tyczka 6, miedzy zatyczka a urzadzeniem o (fig. 2) lub tez w rurce c (fig. 1 i 3) znaj¬ duje sie otwór, który pozwala na wyrów¬ nywanie wszelkich róznic cisnienia miedzy atmosfera zewnetrzna a przestrzenia we¬ wnetrzna naczynia pomiarowego.Czesc rurki c, znajdujaca sie w naczy¬ niu a, mozna zastapic równiez knotem lub wiazka precików, drutów lub "rurek piono¬ wych, umieszczonych scisle obok siebie i, ewentualnie, skreconych, przyczem miedzy niemi lub w nich tworza sie kanaliki lub przestrzenie tak waskie, iz wskutek wlosko- watosci ciecz podnosi sie do poziomu e.Rurki, preciki lub knoty sa na górnych koncach polaczone z czescia rurki c, znaj¬ dujacej sie nazewnatrz zatyczki b, w taki spoisób, aby wyparowywanie cieczy odby¬ walo sie wylacznie z powierzchni, wytwo¬ rzonej przez zjawisko wloskowatosci. W tym celu, w odmianie wykonania wedlug fig. 2, aby wywolac zjawisko wldiskowato- sci, w naczyniu e zastosowano urzadzenie o, przyczem urzadzenie to moze byc albo czescia rurki c, albo knotem niezaleznym, którego górny koniec, poza waskim kanali¬ kiem i, jest szczelnie polaczony z czescia wewnetrzna zatyczki 6, albo tez wiazka ru¬ rek, precików liib czesci podobnych, scisle do siebie przylegajacych i polaczonych w sposób odpowiedni z zatyczka oraz z kon¬ cem wewnetrznym rurki c.Rurka c (fig. 1) moze stanowic calosc z naczyniem a, przyczem rurka siega do wne¬ trza tego naczynia i jest zlaczona bezpo¬ srednio z jego brzegiem górnym (fig. 6).Naczynie moze równiez posiadac inny ksztalt, umozliwiajacy utrzymywanie po-, wierzchni parowania w naczyniu na pew¬ nym poziomie okreslonym i niezmiennym, dzieki zjawisku wloskowatosci.W tym celu mozna umiescic w naczy¬ niu a, jak przedstawiono na fig. 1, plywak k, którego polozenie mozna odczytywac na podzialoe m, umieszczonej przy naczy¬ niu.W przykladzie wykonania, przedstawio¬ nym na fig. 4 i 5, naczynie pomiarowe jest zasadniczo wygiete w postaci litery U i za¬ wiera wewnatrz substancje porowata, np. korek filcowy d, który, w konstrukcji we¬ dlug fig. 4, jest umieszczony wewnatrz ruf- ki c. Rurka ta znajduje sie w krótsizem ra¬ mieniu naczynia pomiarowego, otWartem sna koncu, i jest zaopatrzona, podobnie, jak w konstrukcjach wedlug fig. 1 —¦ 3, w otwór i, wyrównywajacy cisnienia. W przykladzie wykonania wedlug fig. 5 korek filcowy d jest umieszczony w czesci naczynia pomia¬ rowego, laczacej ramiona a i a". Jedno z ramion wymienionych a", wykonane z me¬ talu, jest na koncu górnym otwarte, pod¬ czas gdy drugie ramie a, wykonane ze szkla, jest na koncu zamkniete i wpuszczo¬ ne w oslone metalowa q, z która krótsze ra¬ mie a" tworzy jedna calosc. Aby umozli¬ wic bez przeszkód zmiany objetosci plynu i powietrza w naczyniu podczas zmian tem¬ peratury, w odmianie wykonania wedlug fig. 5 zastosowano miedzy korkiem filco¬ wym d a koncem oslony q komore rozpre¬ zania p, niepolaczona z ramieniem za- mknietem naczynia pomiarowego. W przy¬ kladzie wykonania, przedstawionym na fig. 4, utworzono odpowiednia komore roz¬ prezania miedzy czescia rurki metalowej c, znajdujaca sie wewnatrz naczynia pomia¬ rowego, a nieco rozszerzona czescia krót¬ kiego ramienia tegoz naczynia pomiarowe¬ go, obejmujacego rurke c. W razie potrze- — 3 —by, komore rozprezania mozna wypelnic dowolna substancja porowata.Jesli, naprzyklad, jak w odmianie wy¬ konania wedlug fig. 5, niema zadnego o- tworu i, doprowadzajacego powietrze, lub jesli otwór ten, jak w przykladzie wykona¬ nia wedlug fig. 3, jest przykryty substan¬ cja porowata d, sluzaca do wywolania zja¬ wiska wtoskowatosci, nalezy dobrac sub¬ stancje te lub umiescic ja w naczyniu po¬ miarowem tak, (np., jak przedstawiono na fig. 5), aby powietrze, doplywajace na miejsce cieczy wyparowanej, moglo prze¬ nikac przez substancje porowata, w przy¬ padkach stosunkowo malych róznic cisnie¬ nia miedzy atmosfera a wnetrzem naczynia c, zaleznych od porowatosci substancyj.W ten sposób powieksza sie dokladnosc wskazan przyrzadu pomiarowego, poniewaz male nawet niedokladnosci wywoluja to, ze zwierciadlo plynu w naczyniu a dosto¬ sowuje sie do ilosci plynu wyparowanego nie stafe, lecz okresowo, a raczej zawsze wówczas, gdy doplywa pewna ilosc powie¬ trza. PL