Przedmiotem niniejszego wynalazku jest sposób dosynchronizowywania dzwie¬ ków i scen w obcojezycznych filmach dzwiekowych.Znane jest wytwarzanie filmów dzwie¬ kowych w róznych jezykach w sposób sto¬ sunkowo ekonomiczny, polegajacy na tern, ze, pozostawiajac scenerje bez zmiany, zdejmuje sie kolejno w róznych jezykach poszczególne sceny przy wspóludziale róz¬ nych zespolów aktorskich. Dzieki temu u- nika sie wielokrotnego budowania scen do filmów w róznych jezykach. Sposób ten po¬ siada jednak te wielka wade, ze do kazde¬ go jezyka potrzebni sa inni aktorzy, co po¬ ciaga za soba olbrzymie koszty i powoduje wielkie trudnosci rezyserowania.Znane jest równiez nagrywanie filmów dzwiekowych tylko w jednym jezyku, po- czem filmy w innych jezykach otrzymuje sie przez dosynchronizowanie do filmu nie¬ mego. Sposób ten posiada zasadnicza wa¬ de, gdyz wskutek róznic wymowy nie moz¬ na w zaden sposób osiagnac doskonalej zgodnosci dosynchronizowywanej mowy z poruszeniami ust aktorów.Wynalazek niniejszy usuwa wspomnia¬ ne niedogodnosci i pozwala na latwe do- synchronizowywanie filmów w dowolnych jezykach.Wynalazek polega na tern, ze aktor, grajacy w filmie niemym lub filmie dzwie¬ kowym, wyglasza swe role lub tylko po¬ szczególne ustepy swych ról w jednym lub *) Wlascicielka patentu oswiadczyla, ze wynalazca jest Berthold Freund.w kilku jezykach lub 'iiiJtzeczach, których sam nie #ausi wcale znac biegle. Aktor wy¬ glasza te ustepy ^ pamieci, odczytuje lub powtarza za suflerem! Otrzymabe zdjecia zostaja nastepnie zuzytkowane przy dosyn- chronizowywaniu, gdy sporzadza sie juz o- stateczny poprawny tekst w jezyku obcym.Poruszenia ust aktora na obrazie sa zgod¬ ne z wymaganiami dosynchronizowywane- go potem jezyka, wlasciwa mowa zas, któ¬ rej czystosc i poprawnosc sa wymagane przy odtwarzaniu, zostaje otrzymana do¬ piero po dosynchronizowaniu.Wedlug wynalazku dosynclironizowa- niu poddaje sie film, który stanowi zespól czesci, nagranych w róznych jezykach lub narzeczach, oraz czesci, nagranych w do- synchronizowywanym jezyku lub narzeczu, poczem czesci te synchronizuje sie we wspólnym jezyku lub narzeczu.Dzieki wynalazkowi mozna zatem na¬ grywac filmy dzwiekowe z aktorami, któ¬ rych glos lub wymowa sa zupelnie nieod¬ powiednie do filmu dzwiekowego, lub tez takimi, którzy slabo wladaja danym jezy¬ kiem. Inna doniosla zaleta wynalazku jest mozliwosc dopuszczenia dowolnych szme¬ rów ubocznych podczas zdejmowania scen; istnieje wiec moznosc nagrywania filmu w zwyklych warunkach nakrecania filmu nie¬ mego, szmery uboczne bowiem nie przedo¬ staja sie do gotowego filmu dzwiekowego.Wynalazek niniejszy pozwala zaoszczedzic znaczna czesc pracy, poniewaz wedlug wy¬ nalazku przy pomocy prowizorycznej mo¬ wy lub spiewu wykonywa sie tylko te cze¬ sci filmu, do których niemozliwe jest wy¬ szukanie podobnie artykulowanych slów w jezykach obcych, natomiast pozostawia sie bez zmiany pozostale czesci filmu, w któ¬ rych ruchy ust nie daja sie rozpoznac lub tez mozliwe jest wyszukanie podobnie ar¬ tykulowanych slów w jezykach obcych.W celu dalszego ulatwienia prowizo¬ rycznego nagrywania w kilku jezykach, mozna postepowac w ten sposób, ze odno¬ sne ustepy ksiegi tekstów powtarza sie od- razu w róznych jezykach tak, iz zdjecia wykonywa sie przy mozliwie niezmienio- ¦nem ustawieniu dekoracji, a nawet przy za¬ chowaniu mozliwie tych samych ruchów aktorów, dzieki czemu poszczególne odcin¬ ki scen, odpowiadajace róznym jezykom, mozna wlaczyc bezposrednio do przyle¬ glych scen filmu.Dla ulatwienia pracy mozna uzywac partytur tekstów, w których teksty róznych jezyków Sa uniieszczone pod soba, jak nuty w partyturach muzycznych na rózne in¬ strumenty, przyczem przy ukladaniu tek¬ stów nalezy dbac, aby slowa, polozone nad soba, byly tak samo lub podobnie artyku¬ lowane. Miejsca, które w tym lub innym jezyku nie dadza sie umiescic pod soba w ksiedze tekstów i powinny byc nagrywane osobno, oznacza sie odpowiednio. Jezeli pewne miejsca powinny byc kolejno nagra¬ ne jednakowo, lecz w róznych jezykach, to miejsca te wlacza sie do ksiegi tekstów, uzywanej podczas zdjec i sporzadzonej za¬ sadniczo w jednym jezyku. Wobec tego w poszczególnych miejscach ksiegi znajduja sie slowa, zdania lub ustepy, które maja byc powtórzone w innych jezykach. W ten sposób otrzymuje sie odrazu wszystkie zdjecia, potrzebne do sporzadzenia filmów dzwiekowych w róznych jezykach. W pew¬ nych miejscach tekstu, w których niema zgodnosci miedzy poszczególnemi jezyka¬ mi, zdjecie moze byc zgóry ulozone tak, aby ruchy ust osób mówiacych byly niewi¬ doczne, o ile pozwala na to rezyser ja. W tym przypadku powtarzanie w róznych je¬ zykach nie jest potrzebne. Jezeli jednak rezyserja nie pozwala na takie zalatwienie sprawy, np. w scenach zbiorowych, to moz¬ na wtedy postepowac wedlug wynalazku.Pomoce rezyserskie, wykonane na wzór partytur, sa przedstawione na fig. 1^-5.Same zdjecia moga byc wykonywane badz jako filmy nieme, badz tez jako pro¬ wizoryczny film dzwiekowy.Na fig. 1 przedstawiono ksiege tekstów, napisana na pojedynczym dlugim arkuszu 11. Arkusz ma uklad tabelki, w której w dwóch poziomych wierszach pozostawiono miejsce na notatki co do polozenia ust 12 i co do koniecznosci powtarzania 13. Tekst, wyglaszany przy wykonywaniu filmu dzwiekowego, jest przytoczony w pieciu jezykach w ten sposób, ze teksty w po¬ szczególnych jezykach sa napisane doklad¬ nie lub prawie dokladnie pod soba, to zna¬ czy czesci tekstów, polozone nad soba* oznaczaja to samo w róznych jezykach.Sposób poslugiwania sie taka pomoca rezyserska jest np. nastepujacy. Tekst w jezyku glównym oraz teksty obce sa wypi¬ sane na arkuszu 11 w ukladzie wedlug wy¬ nalazku, przyczem pozostawia sie wiersze 12 i 13. Pomocnik rezysera, po przestu¬ diowaniu ksiegi, dzieli tekst zapomoca pio¬ nowych kresek 14 na przedzialy o jedna¬ kowych charakterystykach ukladu ust osób mówiacych, np. na nastepujace kate- gorje: widoczne bardzo wyraznie, wi¬ doczne, malo widoczne, niewidoczne. Pio¬ nowe kreski przedzialowe mozna ewentu¬ alnie uwydatnic przez spiecie arkusza, zgiecie i t. d. tak, iz podzial staje sie nie- tylko graficzny, lecz i przestrzenny. Na¬ stepnie to miejsce tekstu obcojezycznego, które wymaga ukladu ust, rózniacego sie zasadniczo od ukladu ust przy wyglaszaniu podobnego tekstu w jezyku glównym, obry- sowuje sie ramka (na rysunku zaznaczono grubemi kreskami). Po tych wstepnych przygotowaniach pomoc rezyserska wedlug wynalazku przedklada sie rezyserowi odpo¬ wiedzialnemu do rozpatrzenia tych miejsc, które nastreczaja trudnosci.Rezyser po przestudjowaniu pomocy moze rozstrzygnac w sposób rozmaity. A wiec przedewszystkiem moze zadecydowac, ze okreslone miejsca tekstu powinny byc wygloszone kolejno w kilku jezykach i sfilmowane, przyczem zaznacza taka de¬ cyzje np. zapomoca krzyzyka w wierszu 13. Powtórzenie moze dotyczyc wszystkich obcych jezyków lub tylko obrysowanych.Uwidocznic to mozna np. przez oznaczenie innym krzyzykiem kazdego obramowania.Rezyser moze równiez zarzadzic, aby akto¬ rzy wyglaszali swe role w danem miejscu nie w jezyku glównym, lecz w innych je¬ zykach, które pozwolilyby osiagnac neu-. tralne poruszenia ust, przez co np. czesto staje sie zbyteczne jakiekolwiek powtarza¬ nie lub tez liczba powtórzen w innych je¬ zykach staje sie mniejsza. Decyzja moze dotyczyc równiez zmiany tekstu, np. zmia^ ny tylko tekstu w jezykach obcych przez dopuszczenie bardziej dowolnego przekla¬ du lub tez tekstu w jezyku glównym przez calkowita zmiane zdania. Oczywiscie, na podstawie pomocy rezyserskiej rezyser moze wydac równiez inne zarzadzenia.Na fig. 2 i 3 przedstawiono dwie inne postacie ksiegi tekstów wedlug fig. 1. We¬ dlug fig. 2 arkusze 21, na których wypisa¬ ne sa poszczególne teksty, sa polaczone w jedna partyture 22. Poszczególne stronice ksiegi zawieraja zapisy tekstów w trzech poziomych wierszach 23, 23', 23". Zapisy tekstów sa rozmieszczone w, poszczególnych wierszach, jak na fig. 1, i moga byc od¬ czytywane jak partytura orkiestralna.Wedlug fig. 3 tekst jest wypisany na dlugiej gietkiej tasmie 31, która przewija sie ze szpulki odwijajacej 32 na szpulke nawijajaca 33, przyczem mozna badac ten tekst i robic uwagi. Naped urzadzenia przewijajacego jest zaznaczony schema¬ tycznie w postaci korbki recznej 34 na szpulce nawijajacej 33.Na podstawie opracowania pomocy re¬ zyserskiej, przedstawionej na fig, 1^-3, wydaje sie ostateczne zarzadzenia akto¬ rom i synchronizatorom, przyczem zarza¬ dzeniom tym mozna równiez nadac postac pomocy rezyserskiej. Na fig. 4 przedsta¬ wiono wlasnie taka pomoc rezyserska dla aktorów. Ksiega 41 zawiera na poszczegól¬ nych stronach 42 zapis w czterech wier- — 3 —szach tego tekstu, który maja wyglaszac aktorzy. Miejsca powtarzania oznacza sie pionowemi znakami (na rysunku oznaczo¬ no cyframi 14', 15 i 16), przyczem podaje sie równiez nazwe poszczególnych jezyków obcych. Z tresci, przedstawionej na otwar¬ tych stronicach ksiegi wedlug fig. 4, mozna wyciagnac np. nastepujace wnioski. Akto¬ rzy mówia po niemiecku, który jest w da¬ nym przypadku jezykiem glównym. W miejscu, oznaczonem znakiem 14, aktor po wygloszeniu swej roli po niemiecku powi¬ nien powtórzyc ja w jezykach angielskim, francuskim, wloskim i hiszpanskim, po- czem w dalszym ciagu ma znowu mówic po niemiecku. Znakiem 15 zaznaczono zno¬ wu koniecznosc powtórzenia, tym razem jednak tylko wersji francuskiej i hiszpan¬ skiej (zaklada sie, ze w tym przypadku do wersji angielskiej i wloskiej moga byc zu¬ zytkowane poruszenia ust przy mowie nie¬ mieckiej). Przed znakiem 15 umieszczony jest odwrócony znak poczatkowy 15' w tern miejscu, w którem zaczyna sie ustep, który nalezy powtórzyc w jezykach obcych. Dzie¬ ki temu aktor, studjujac swa role, ma zwrócona uwage na potrzebe powtórzenia w jezykach obcych i wskutek tego na po¬ czatku wersji w jezykach obcych moze latwo wrócic do prawidlowej mimiki.Na fig. 5 przedstawiono pomoc rezy¬ serska dla synchronizatora, dla którego przewodnikiem jest tekst w jezyku glów¬ nym wraz z wlaczonemi tekstami w jezy¬ kach obcych. Pomoc ta rózni sie od pomo¬ cy rezyserskiej dla aktora tern, ze zawiera tylko ciagly tekst bez zadnych powtórzen.Istotnie, jak widac na fig. 5, znaki 14, 15 i 16 sa znacznie zageszczone, gdyz z posród tekstów w jezykach obcych zachowano tylko tekst francuski, a ponadto opuszczo¬ no zupelnie tekst niemiecki, odpowiadaja¬ cy wlaczonym ustepom w jezyku francu¬ skim. Na fig. 5 przedstawiono zatem ksiege tekstów synchronizatora filmu francuskie¬ go. Uklad pomocy rezyserskiej dla syn¬ chronizatora musi oczywiscie pokrywac sie dokladnie z ukladem filmu dzwiekowego.W podany wyzej sposób i przy pomocy wymienionych srodków pomocniczych moz¬ na latwo osiagnac zgodnosc tekstu z poru¬ szeniami ust, a nietylko synchroniczna zgodnosc poczatku i konca dluzszych zdan, jak to bywa obecnie przy synchronizacji filmów dzwiekowych w róznych jezykach.Dosynchronizowywanie moze odbywac sie w dowolny znany sposób. Mozna np. u- zywac filmu niemego, jako przewodnika, mozna tez sporzadzic prowizoryczny film dzwiekowy, a nastepnie zuzytkowac prowi¬ zoryczne zdjecie dzwiekowe jako przewod¬ nik przy synchronizacji. Prowizoryczne zdjecia dzwiekowe mozna wyzyskac dla uchwycenia gry aktora i uwzglednienia jej przy pózniejszej synchronizacji tak, aby otrzymac wieksza zgodnosc pomiedzy obra¬ zem i pózniejszym zapisem dzwieków. Pro¬ wizoryczne zdjecie dzwiekowe moze sluzyc równiez do wyszukania zle artykulowa¬ nych lub wadliwych miejsc, aby, ewentual¬ nie, wykonac ponowne zdjecie odnosnych miejsc.Jezeli film dzwiekowy lub poszczegól¬ ne jego miejsca sa zaopatrzone w akom- panjament muzyczny lub maja odtwarzac taki akompanjament, to nalezy dobrac ta¬ kie teksty w róznych jezykach, aby byly za¬ chowane okreslone zgóry dlugosci odcin¬ ków filmu. Jezeli jednak niema takiego akompanjamentu, to poszczególne miej¬ sca moga miec rózne dlugosci w róznych jezykach.Opisany sposób moze równiez sluzyc do wytwarzania w sposób ekonomiczny fil¬ mów w jednym jezyku, poniewaz przy zdjeciach niema potrzeby zachowania spe¬ cjalnych srodków ostroznosci pod wzgle¬ dem akustycznym, przyczem dosynchroni¬ zowywanie w danym jezyku wymaga tyl¬ ko bardzo malych kosztów.Inna zaleta wynalazku polega na tern, ze przy dosynchronizowywaniu istniejemoznosc nadzwyczaj starannego doboru warunków akustycznych, co jest wazne np. przy oddalaniu sie lub zblizaniu osób mó¬ wiacych do mikrofonów.Oprócz brzmienia tekstu w danym je¬ zyku mozna równiez wprowadzic specjalne ruchy, gesty, miny i t. d., jako srodki po¬ mocnicze do nasladowania osób, co mozna osiagnac przy pomocy rysunku lub odpo¬ wiednio dostosowanych znaków, omówien i t. d., aby tym sposobem na filmie zostaly zachowane nietylko naturalne poruszenia ust, lecz równiez prawidlowy wyraz twa¬ rzy i prawidlowe polozenia i poruszenia ciala, charakterystyczne dla róznych naro¬ dów lub jezyków. PL