Przedmiotem wynalazku niniejszego jest sposób wytwarzania wielobarwnych filmów dzwiekowych na materjalach fotograficz¬ nych, zawierajacych obok swiatloczulych soli metali, najkorzystniej haloidków sre¬ bra, barwniki lub ciala, tworzace barwniki.Przy tym sposobie wykonywano dotychczas obraz dzwieku równiez barwnie. Wynalazek ma na celu uzyskanie barwnego filmu dzwiekowego, w którym pasmo, zawieraja¬ ce zapisy dzwieków, zawieraloby nietylko bialo-czarny osad srebra, ale równiez i barwniki.W tym celu kopjuje sie dzwieki w zna¬ ny sposób na wymieniony materjal, który moze sie skladac z jednej lub wielu warstw, umieszczonych na jednej lub obu stronach filmu.Zapisy dzwieków moga byc wkopjowy- wane w jednej warstwie lub w wielu warstwach. Przedmiotem wynalazku jest wytwarzanie czarnych obrazów dzwieku, utworzonych z metalu lub ciemnej soli me¬ talu, która nalezy dostosowac do sposobu wytwarzania obrazów barwnych tak, aby dzwiek, odtwarzany z zapisu, byl bez za¬ rzutu. Zgodnie z wynalazkiem zapis dzwie¬ ku tworzy sie na materjalach, zawierajacych ciala, tworzace barwniki, lub same barwni¬ ki. Na materjalach tych moze byc przezreakcje chemiczna ótrzytoteiny obraz barw¬ ny, -jsr$yizem w c^i$|tej^operacjif przed nia lub,po niej z ósadif ifjf|talu lub ciemnej soli metalu wytwarza sie zapis dzwieku na tym materjale.Przy wszystkich tych sposobach jest rzecza szczególnie trudna otrzymac dzwiek bez zarzutu. Jak stwierdzono, przyczyny tego nalezy szukac w tern, ze kapiele, przy pomocy których przeprowadza sie czesc obrazowa w obraz barwny, nadwerezaja o- sad srebra W zapisie dzwieku i przez to u- jemnie oddzialywaja na ten zapis.Zgodnie z wynalazkiem otrzymaje sie zapis dzwieku bez zarzutu, jesli osad srebra na zapisie dzwieku wskutek silniejszego na¬ swietlania lub wywolywania otrzymuje sie w gfubszej warstwie, anizeliby to bylo po¬ trzebne przy zwyklej bialo-czarnej kopji.Grubosc warstwy osadu srebra, jaka ma byc wytworzona na zapisie dzwieku, zalezy od sposobu dalszego traktowania zapomoca kapieli, która powoduje w pewnym stopniu oslabienie (zmniejszenie grubosci) tej war¬ stwy.Zaleta techniczna sposobu wedlug wy¬ nalazku jest to, ze dzieki powiekszeniu ilo¬ sci wydzielonego srebra nawet w miej¬ scach, w których warstwa srebra jest cien¬ sza, odbarwia sie barwnik, a równoczesnie warstwa srebra ulega oslabieniu.Do wytwarzania barwnego filmu dzwie¬ kowego mozna stosowac barwniki lub cia¬ la, tworzace barwniki, dodajac ich bezpo¬ srednio do emulsji swiatloczulej lub tez wprowadzajac pózniej zapomoca kapieli.W barwnych warstwach tworzy sie obraz przez miejscowe zniszczenie barwnika. W warstwach, zawierajacych ciala, tworzace barwniki, otrzymuje sie obraz barwny albo przez miejscowe tworzenie sie barwnika, al¬ bo przez tworzenie go w postaci rozpro¬ szonej, niszczac go nastepnie miejscami w dowolnym okresie tworzenia obrazu. Przy wszelkich tych sposobach obok barwnej cze¬ sci obrazowej filmu powstaje zapis dzwieku z ciemnego osadu srebra lub ciemnej soli metalu.•Istote wynalazku wyjasniaja podane po¬ nizej przyklady wykonania sposobu.Osad metalu na zapisie dzwieku mozna pozostawic nienaruszonym w czasie wytwa¬ rzania barwnego obrazu lub tez mozna na¬ ruszyc go w nieznacznym stopniu tak, iz w zasadzie zapis dzwieku sklada sie z osadu metalu.W warstwach, zawierajacych ciala, two¬ rzace barwniki, nie otrzyma sie (np. w za¬ pisie dzwieku przy jego wywolywaniu) barwnika, jesli sie zastosuje np. sposób wedlug patentu niemieckiego Nr 528318.Jesli tworzy sie barwnik w czasie wywoly¬ wania obrazu, to na zapisie dzwieku tworzy sie barwnik wyraznie tylko w niektórych miejscach lub tez pokrywa on niewyraznie cala powierzchnie zapisu. Jesli barwniki sa zawarte w warstwie fotograficznej, to zapis dzwieku moze byc pokryty barwni¬ kiem rozproszonym. Jezeli sie jednak prze¬ prowadza niszczenie barwnika w celu utwo¬ rzenia obrazu juz w czasie wywolywania, to na miejscu zapisu dzwieku pozostanie barwnik lub barwniki o odmiennym skla¬ dzie. Gdy po wywolaniu z cial, tworzacych barwniki, lub z barwników tworzy sie obraz barwny iprzez miejscowe niszczenie ich, to osad metalu w czasie reakcji, tworzacej barwnik lub niszczacej go, albo pozostanie nienaruszony, albo tez zostanie usuniety, np. wybielony. W pierwszym przypadku, to jest, gdy osad metalu zostaje nienaruszony, pozostawia sie barwniki w calosci lub cze¬ sciowo, albo tez usuwa sie je przez takie rozproszenie, aby nie oddzialywaly one u- jemnie na odtwarzanie dzwieku, przyczem osad srebra oslabia sie równoczesnie lub po¬ tem.W drugim przypadku, t. j. gdy osad me¬ talu jest naruszony lub wybielony, przy¬ wraca go sie znów do stanu osadu meta¬ licznego lub tez tworzy ^powrotem ciemna sól metalu. To przyczernienie moze byc po-laczone z calkowitem lub czesciowem usu¬ nieciem barwnika lub jego odbarwieniem, przyczem odbarwienie lub zniszczenie barw¬ nika moze byc przeprowadzone przed przy- czernieniem, podczas niego lub po niem.Jako przyklad zastosowania cial, two¬ rzacych barwniki, moze byc podane wywo¬ lywanie chromogeniczne, znane z patentu niemieckiego Nr 253335.Wedlug znanego juz sposobu mozna cia¬ la, tworzace barwniki, w dowolnej chwili zamienic w odpowiednie barwniki w postaci rozproszonej, co sie odbywa niezaleznie od powstawania obrazu z osadu srebra, i na¬ stepnie barwniki te zniszczyc ponad osa¬ dem srebrnym w niektórych miejscach tak, aby powstal obraz barwny.Pasmo zapisu dzwieku moze pozostac nienaruszone wzglednie bezbarwne przy stosowaniu warstw, zawierajacych ciala, tworzace barwniki, o ile odczynniki, sluzace do przemiany na obraz barwny, nie stykaja sie z pasmem dzwieku. Mozna tez pasmo zapisów dzwieku pokryc rezerwa, np. ta¬ kiemi cialami chemicznemi, które reaguja chemicznie przeciwnie do cial, zastosowa¬ nych do wywolania barwników.Przyklad L Zadanie polega na wytwo¬ rzeniu barwnego obrazu dzwiekowego na materjale fotograficznym. Jako materjal swiatloczuly uzyto zwyklej blony zelatyno¬ wej, zawierajacej chlorek i bromek srebra i zabarwionej rozproszonym w niej barwni¬ kiem, znanym pod nazwa Diaminreinblau FF. Do kopjowania zastosowano pozytyw, który zawiera obraz i zapisy dzwieku w barwach bialej i czarnej.Obraz naswietla sie przez zabarwiony na niebiesko materjal do kopjowania tylko tak silnie, aby powstal zwykly obraz z osa¬ du srebra, podczas gdy zapis dzwieku na¬ swietla sie silniej tak, aby w tern miejscu powstal znacznie wiekszy osad srebra. Po wywolaniu i utrwaleniu w znany sposób o- trzymuje sie czarny obraz z osadu srebra metalicznego, który jest pokryty równomier¬ nie niebieskim barwnikiem i wskutek tego jest slabo widoczny. Nastepnie przeprowa¬ dza sie miejscowe niszczenie barwnika w roztworze, zawierajacym: 100 cm3 wody, 5 g tiomocznika i 1 g stezonego kwasu siarkowego, W kapieli tej barwnik zostaje wybielony w tych miejscach, w których jest osad srebra metalicznego, a pozostaje nienaruszony w jasnych miejscach utrwalonego obrazu.Przy tern traktowaniu zostaje wiec barwnik zniszczony miejscami zapomoca roztworu tiomocznika proporcjonalnie do ilosci osadu srebra w danem miejscu obrazu. Równocze¬ snie czesc osadu srebra przechodzi do roz¬ tworu w ilosci proporcjonalnej do czasu dzialania i temperatury kapieli. Osad sre¬ bra w zapisie dzwieku uzyskuje sie przez odpowiednie naswietlanie lub dluzsze wy¬ wolywanie w warstwie o tyle grubszej, ze wyrównywa to dzialanie kapieli, oslabiaja¬ ce te warstwe. Pozostaly osad srebra ni¬ szczy sie w miejscach obrazu zapomoca o- slabiacza Farmera, skladajacego sie, jak wiadomo, z mieszaniny tiosiarczynu sodu i zelazicyjanku potasu, tak ze pozostaje czy¬ sty obraz barwny. Natomiast na miejscach zapisu dzwiekowego pozostawia sie osad srebra.Srebro, pozostale po przeprowadzeniu zabiegu niszczenia barwnika, mozna wybie¬ lic równoczesnie i w obrazie i w zapisie dzwieku zapomoca 10%-wego roztworu chlorku miedzi. Z metalicznego srebra po¬ wstaje przytem chlorek srebra. W miejscu zapisu dzwiekowego zamienia sie ten zapis na srebro metaliczne przez miejscowe na¬ kladanie 20%-wego roztworu hydrosulfitu sodowego, ewentualnie zageszczonego np. krochmalem lub dekstryna. Ulega równiez zniszczeniu ewentualna pozostalosc barw¬ nika. Nastepnie zanurza sie film do zwy¬ klej kapieli utrwalajacej, wskutek czegochlorek srebra z czesci filmu, przeznaczo¬ nej na obraz, przechodzi do roztworu.Pociemnianie zapisu dzwiekowego moze byc uskuteczniane w rozmaity sposób, np. przez traktowanie siarczkami lub tez przez ponowne wywolanie.Przyklad II. Ma byc zabarwiony trój¬ barwny obraz. Materjal do kopjowania za¬ wiera trzy rozmaicie zabarwione i rozmaicie utrwalone warstwy koloidów srebra, np.I AgBr zelatyna czula na niebieski, za¬ barwiona na purpurowo-czerwono, II AgBr zelatyna czula na czerwony, zabarwiona na zólto i III AgBr zelatyna czula na niebieski, zabarwiona na niebiesko-zielono.Trzy czesci skladowe obrazu sa trzema obrazami barwnemi, otrzymywanemi w jed¬ nej kamerze przez filtr niebieski, zielony lub czerwony. Kopjuje sie obraz niebieski czerwonem swiatlem na zólta warstwe, zie¬ lony ^- niebieskiem swiatlem na purpu- rowo-czerwona warstwe i obraz czerwony bialem swiatlem na niebiesko-zielona war¬ stwe. Warstwa ta jest tak, jak w przykla¬ dzie I, zabarwiona barwnikiem Diaminrein- blau FF. Tak samo, jak w przykladzie I, kopjuje sie zapis dzwieku w tej warstwie.W warstwach czerwonej i zóltej na¬ swietla sie zapis dzwieku swiatlem rozpro- szonem w tych miejscach, w których zapis dzwieku jest przykryty. Powstaje wskutek tego strat srebra, który wspóldziala przy niszczeniu barwnika tak, iz w warstwach czerwonej i zóltej barwnik zostaje zniszczo¬ ny równomiernie. Srebro wybiela sie roz¬ tworem chlorku miedzi. Czarny kolor zapi¬ su dzwieku w warstwie niebieskiej przywra¬ ca sie droga powtórnego traktowania. W warstwach czerwonej i zóltej utworzony chlorek srebra nie czernieje; rozpuszcza sie go wraz ze skladnikami czesci obrazowej filmu w nastepujacej potem kapieli utrwa¬ lajacej.Przyklad III. Na filmie dwustronnym, zawierajacym w jednej warstwie Ieuko- zwiazek szesciobromoindyga {daje niebie¬ skawozielona barwe), a w drugiej warstwie leukozwiazek 6,6'-dwubroinoetylo-bis-tio- naften indyga (daje czerwona barwe, Schultz, Tabele barwników, 5 wydanie Nr 910), przyczem, ewentualnie, w warstwie zóltej moze byc barwnik zólty, kopjuje sie czesciowo negatywy filmu. Na warstwie II kopjuje sie strone czolowa filmu (Front- film), (która odpowiada niebieskiemu filtro¬ wi i wskutek tego daje obraz surowy), na warstwie zas I *— strone odwrotna filmju, (która odpowiada filtrowi czerwonemu i. wskutek tego daje obraz zielonkawo-nie- bieski). Nastepnie kopjuje sie normalnie za¬ pis dzwieku, wytwarzajac strat, którego gru¬ bosc jest o 0,3 wieksza, niz w zwyklej kop ji.Wywoluje sie, jak zwykle, i utrwala w roz¬ tworze, skladajacym sie z: 1 g kwasu siarkowego, 0,2 g dwuchromianu potasu, 1 g bromku potasu i 100 cm3 wody.Powstaje obraz dwubarwny, przyczem na miejscu zapisu dzwieku przez miejsco¬ we nakladanie plynu czerniacego, jak to o- pisano w przykladzie I, odzyskuje sie czern zapisu dzwieku. Otrzymany obraz mozna albo utrwalac w roztworze alkalicz¬ nym, albo myc, suszyc i nastepnie stosowac do wyswietlania.Zgodnie z wynalazkiem, zapis dzwieku, utworzony z osadu srebra metaliczngeo lub ciemnej soli metalu, mozna równiez pokry¬ wac calkowicie barwnikami. Jesli stosowa¬ ne barwniki przepuszczaja promienie nie¬ widzialne lub ciemne, np. podczerwone, ciemnoczerwone lub skrajny fiolet az do ul¬ trafioletu, to przy odtwarzaniu dzwieku mozna stosowac foto-koimórke, czula na te rodzaje promieni. W tym przypadku odbar¬ wianie barwnika jest zbyteczne.Zapis dzwieku moze byc wkopjowywany w jedna lub w wieksza liczbe warstw filmu, — 4 —zawierajacego barwniki lub ciala, tworzace barwniki, przyczem zapomoca srodków, sto¬ sowanych do wytwarzania obrazu lub po jego wytwarzaniu, usuwa sie barwnik cze¬ sciowo lub calkowicie w miejscach, pokry¬ wajacych zapis dzwieku. i PL