Pierwszenstwo: 23 maja 1929 r. (W. Brytanja).Wynalazek niniejszy dotyczy cewek in¬ dukcyjnych oraz kondensatorów, stosowa¬ nych w obwodach drgajacych.Wynalazek niniejszy moze znalezc za¬ stosowanie w rozmaitych schematach, jak np. w generatorach lampowych do kontro¬ lowania czestotliwosci nadawczych apara¬ tów radjowych lub w urzadzeniach, uzywa¬ nych do mierzenia dlugosci fali, np, w fa- lomierzach i t. d.Przedmiot wynalazku dotyczy takiej bu¬ dowy obwodu drgajacego, zlozonego z ce¬ wek indukcyjnych i kondensatorów, aby czestotliwosc rezonansowa tego obwodu nie zmieniala sie przy zmianach temperatury.Wedlug wynalazku obwód drgajacy po¬ siada urzadzenie, reagujace na zmiany temperatury tak, iz w ten sposób reguluje samoczynnie indukcyjnosc cewki oraz po¬ jemnosc kondensatora danego obwodu, aby czestotliwosc drgan wlasnych obwodu byla niezalezna od zmian temperatury.Cewki indukcyjne oraz kondensatory danego elektrycznego obwodu drgajacego moga byc wykonane z materjalów o róz¬ nych spólczynnikach rozszerzalnosci, przy- czem materjaly te moga byc dobrane, a cewki i kondensatory zbudowane tak, aby samoindukcja i pojemnosc obwodu lub tez iloczyn z samoindukcji i pojemnosci byla wartoscia stala przy duzych zmianach tem¬ peratury.Istnieje caly szereg mozliwosci osia¬ gniecia powyzszego celu. W celu regulowa-nia odleglosci jednej okladki kondensatora od drugiej, lub jednego elementu cewki sa- móimSdukcyjnej od drugiego w ten sposób, aby iloczyn z sampindukcji i pojemnosci byl staly w szerokim zakresie temperatur; moga byc uzyte np. wstegi bimetaliczne, u- zywane zazwyczaj w urzadzeniach regula¬ cyjnych do kompensowania skutków zmia¬ ny temperatury. Do uskuteczniania .podob¬ nej funkcji moznaby zastosowac wiele zna¬ nych ukladów termometrów.W jednej z postaci wykonania wyna¬ lazku kondensator sklada sie z szeregu o- kladek równoleglych, utrzymywanych w pewnej odleglosci od siebie, przyczem ma- terjaly, z których sa wykonane same oklad¬ ki, oraz materjaly, utrzymujace odleglosc miedzy okladkami, sa dobrane tak, aby po- jemnosc kondensatora byla zawsze stala bez wzgledu na duze zmiany temperatury.Powyzsze osiaga sie naprzyklad w ten spo¬ sób, ze zwiekszona pojemnosc, dzieki zwiek¬ szeniu sie powierzchni okladek przy wzro¬ scie temperatury, kompensuje termiczne wydluzenie sie materialów, utrzymujacych okladki w pewtnej odleglosci od siebie, zwiekszenie sie bowiem tej odleglosci po¬ woduje zmniejszenie sie pojemnosci.W innej postaci konstrukcji okladki kondensatora maja ksztalt walców wspól¬ osiowych, przyczem cylinder zewnetrzny jest wykonany z materjahi, którego spól- czyiunik rozszerzalnosci przewyzsza takiz spólfczymnik cylindra wewnetrznego. Przy takiej konstrukcji skutki zwiekszenia sie odleglosci miedzy okladkami wskutek pod¬ niesienia sie temperatury sa kompensowa¬ ne zwiekszeniem sie powierzchni tych okla¬ dek. Gdyby okladki byly wykonane z jed¬ nakowego materjalu, wówczas przy Wzro¬ scie temperatury pojemnosc kondensatora zwiekszalaby sie, poniewaz stosunek sred¬ nic walców pozostalby bez zmiany, gdy tymczasem dlugosc okhulek wzrastalaby.Wedlug jeszcze innej odmiany postaci wynalazku jedrno lub wielowanstwowa cew¬ ka indukcyjna jest nawinieta na rdzeniu cylindrycznym lub wielokatnym, przyczem w celu uniezaleznienia samoindukcji od temperatury stosuje sie taka konstrukcje, aby osiowe wydluzenia cewki przewyzszaly jej wydluzenia poprzeczne. Cewka moze skladac sie np. z pewnej liczby tarcz, pola¬ czonych ze soba szeregowo lub równolegle i osadzonych na wspólnej osi.Chociaz zasadniczo jest rzecza bardziej pozadana utworzenie obwodu samodrgaja- cego ze sprzezeniem zwrotnem z takich ele¬ mentów, aby zarówno samoindukcja, jak i pojemnosc pozostawaly stale, jednak na za¬ danie jest rzecza mozliwa stosowanie kom¬ pensacji jednego dementu lub tylko jego czesci w taki sposób, aby iloczyn z samoin¬ dukcji i pojemnosci przedstawial wartosc istotnie stala.Przedmiot wynalazku jest przedstawio¬ ny tytulem przykladu na rysunku, a miano¬ wicie fig. 1 przedstawia przekrój podluzny, a fig. 2 przekrój poprzeczny obwodu stro¬ jonego, wykonanego wedlug niniejszego wynalazku, fig. 3 — przedstawia schema¬ tycznie takiz obwód, (polaczony z lampami oscylacyjnemi, wreszcie fig. 4 podaje takiz obwód z lampami do mierzenia fal.Na fig. 1 i 2 litera A oznaczono cylin¬ dryczna oslone metalowa, do której pod¬ stawy jest przymocowana rura izolacyjna B z nawinieta na niej cewka C. Do konca rury B jest przymocowana czesc metalowa D, posiadajaca zwykly ksztalt cylindrycz¬ ny i umieszczona wspólosiowo w cylin¬ drycznej czesci E, wspólosiowej z oslona A. Czesci D i E sa zaopatrzone w wystepy lukowe DJ)2 i EXE2 (fig. 2). Wystepy te tworza róznoimienne okladki kondensatora zmiennego. Z rysunku (fig. 2) widac, ze przy przekrecaniu czesci E pojemnosc po¬ miedzy czesciami D a E ulega zmianie. Do denka oslony A jest przymocowany we¬ wnetrzny pret osiowy G, zaopatrzony w tar¬ cze metalowa H, ustawiona (fig. 1) naprze¬ ciw tarczy lub pierscienia K czesci D tak, — 2 —iz tarcza H tworzy z ta tarcza K konden¬ sator, lezacy równolegle z kondensatoreni, utworzonym zi czesci D i E.Oczywiscie, ze w celu uzyskania do¬ kladnego wyrównania skutków zmian tem¬ peratury przy wszystkich polozeniach kon¬ densatora zmiennego DE pojemnosc kon¬ densatora H i K winna zmieniac sie w od¬ powiedni sposób. Mozna to osiagnac dzieki temu, ze tarcze H i K zostaja uksztaltowa¬ ne na podobienstwo czesci D i Ef a pret G jest obracany wraz z ruchoma czescia E kondensatora zmiennego. Zmiany pojemno¬ sci tarcz K i H zaleza od róznicy wspól¬ czynników rozszerzalnosci rury B i preta G, przyczem, dobierajac odpowiednie ma- terjaly oraz budowe odnosnych czesci, moz¬ na osiagnac to, ze cale urzadzenie moze byc niezalezne od temperatury pod wzgledem czestotliwosci drgan wlasnych. W wykona¬ niu praktycznem oslona A powinna byc od¬ izolowana termicznie np. przez umieszcze¬ nie jej w skrzynce zewnetrznej, od której jest odseparowana izolatorem cieplnym.W ten sposób zmiany temperatury czesci w oslonie A nastepuja bardzo powoli, tak ze moga powstawac tylko male wahania tem¬ peratury tych czesci.Uklady w rodzaju wyzej opisanych mo¬ ga byc laczone z zewnetrznemi aparatami zapomoca malych elektrod metalowych X i Y, tworzacych kondensatory i otaczajacych czesciowo czesc D miedzy tarcza K a cze¬ sciami D1 i D2 (fig. 1, 3, 4). Elektrody X, Y (kondensatory) sa polaczone z przewodami L, M, przechodzacemi przez otwory w oslo¬ nie. Bezposrednia pojemnosc pomiedzy wspomnianemu elektrodami X, Y winna byc znikoma. Przewody L, Af (fig. 1) tworza glówne przewody polaczeniowe, przyczem jeden z nich winien byc przylaczony np. do siatki pierwszej lampy wzmacniacza lampo¬ wego, a drugi do konca wyjsciowego (do a- nody ostatniej lampy) tegoz wzmacniacza.Jezeli wyjsciowy koniec wzmacniacza po¬ siada prawidlowa faze, wówczas obwód w oslonie A bedzie utrzymywany w stanie drgan. Przy uzyciu wzmacniacza o duzem wzmocnieniu wymiar elektrod X i Y oraz ich pojemnosci w stosunku do czesci Z) mo¬ ga byc bardzo male, a zatem czestotliwosc moze byc istotnie niezalezna od wlasciwo¬ sci lamp wzmacniajacych i odnosnego apa¬ ratu, bedac zalezna tylko od stalych obwo¬ du w oslonie A. Przekonano sie, ze przy starannej konstrukcji oscylator tego rodza¬ ju moze byc zastosowany do generowania czestotliwosci, która bylaby stala w grani¬ cach 10 — 4% w duzym zakresie wahan temperatury.Fig. 3 przedstawia obwód, w którym u- rzadzenie w oslonie A jest polaczone ze zwyklym wzmacniaczem oporowym, skla¬ dajacym sie z dwóch lamp V1 i V2.Fig. 4 przedstawia obwód zmodyfiko¬ wany, nadajacy sie do mierzenia fal. W tym przypadku jedna elektroda Y jest polaczo¬ na z cewka sprzezenia S, druga zas elek¬ troda X jest polaczona z lampa V, w której obwodzie anodowym znajduje sie odpo¬ wiedni wskaznik 7. Poniewaz bezposrednia pojemnosc miedzy elektrodami X, Y jest znikoma, przeto wskaznik / wtedy wykaze swe dzialanie maksymalne, kiedy czestotli¬ wosc drgan, indukowanych w cewce sprze¬ zenia S aparatu, w którym pomiar ma byc uskuteczniony, bedzie czestotliwoscia rezo¬ nansowa obwodu w oslonie A. PL