Pierwszenstwo: 9 listopada 1932 r. (Francja Znane sa naboje, zawierajace plynny bezwodnik kwasu weglowego jako mate- rjal wybuchowy. Wiadomo jednak, ze w temperaturze otaczajacego powietrza bez¬ wodnik kwasu weglowego daje sie utrzy¬ mywac w stanie plynnym jedynie pod ci¬ snieniem. Tak np. w temperaturze okolo 15°C, która jest normalna temperatura po¬ wietrza, cisnienie to powinno zwykle wy¬ nosic 50 do 60 atmosfer. W takich warun¬ kach scianki naboju musza byc szczególnie wytrzymale. Z tego wzgledu znane naboje posiadaja bardzo grube scianki stalowe, które zreszta nie chronia przed przedwcze¬ snym wybuchem bezwodnika kwasu we¬ glowego, mogacego przejsc w naboju w stan silnie sprezonego gazu.Nabój ten jest bardzo kosztowny z po¬ wodu znacznej ilosci potrzebnego metalu i obróbki%gilzy, która zreszta trzeba wyko¬ nac z kilku czesci, wymagajacych bardzo szczelnego skladania ze wzgledu na wspo¬ mniane bardzo wysokie cisnienie.Ponadto, z powodu grubosci scianek, zewnetrzna srednica naboju jest wieksza od zwyklej srednicy otworów wybucho¬ wych, która wynosi zazwyczaj 40 mm. Za¬ chodzi wiec potrzeba rozszerzania wspo¬ mnianych otworów zapomoca specjalnych wiertarek.Przedmiotem wynalazku ninie jszego jest stosowanie bezpiecznego materjalu wybuchowego do uzytku w kopalniach we¬ gla zagazowanych lub zapylonych, w ko-palniach potasu, które równiez moga byc zagazowane, oraz do rozmaitych innych celów. Materjalem tym jest bezwodnik kwasu weglowego w stanie stalym.Wskutek przeprowadzenia bezwodnika kwasu weglowego w s/tan staly, manipula¬ cja z nim jest znacznie ulatwiona, gdyz mo¬ ze sie odbywac bez jakiejkolwiek przeszko¬ dy pod cisnieniem atmosferycznem, a na¬ wet w temperaturze otaczajacego powie¬ trza, poniewaz zestalony bezwodnik kwasu weglowego ulatnia sie befcpapradnio powoli Bezwodnik kwasu weglowego, zamieniony na cialo stale, mozna umiescic w nieszczel¬ nych opakowaniach o sciankach slabych, np. w .woreczkach lub tutkach z papieru, azbestu i t. d., których srednica moze byc oczywiscie dowolna i przystosowana do zwyklych srednic otworów wybucho¬ wych.Wynalazek odnosi sie równiez do na¬ boju, znamiennego zwlaszcza tern, ze obej¬ muje lacznie w jakiejkolwiek badz oslonie nieszczelnej, wykonanej np. z papieru lub azbestu, materjal wybuchowy, skladajacy sie z bezwodnika kwasu weglowego, za¬ mienionego na cialo stale, oraz jakikolwiek przyrzad do silnego podniesienia tempera¬ tury, wywolujacego momentalne przetwa¬ rzanie sie w gaz zestalonego bezwodnika kwasu weglowego.Wzmiankowany przyrzad sklada sie mianowicie ze zwyczajnej, o ile moznosci bezpiecznej splonki zapalajacej, zawiera¬ jacej plynny tlen lub podobny srodek i za¬ opatrzonej w zapalnik (np. opornik elek¬ tryczny lub lont Bickford'a, ewentualnie ze splonka piorunujaca).Przyrzad grzejny moze byc równiez za¬ stosowany w postaci opornika elektrycz¬ nego.Wynalazek obejmuje ponadto sposoby uzycia zarówno zestalonego bezwodnika kwasu weglowego jako materjalu wybu¬ chowego, jak równiez wspomnianego po¬ wyzej naboju.Mozna np. umiescic w otworze wybu¬ chowym badz jeden badz kilka nabojów, badz oddzielnie nabój i jeden lub kilka la¬ dunków zestalonego bezwodnika kwasu we¬ glowego, badz kilka ladunków zestalonego bezwodnika kwasu weglowego, oddzielo¬ nych jeden od drugiego zapomoca splonki zapalajacej.Na rysunku, jedynie tytulem przykla¬ du, fig. 1 przedstawia przekrój podluzny naboju wedlug wynalazku, fig. 2 przedsta¬ wia przekrój odinrany naboju; fig. 3 przed¬ stawia w przekroju zbiornik, przeznaczo¬ ny do transportu i..przechowywania nabo¬ jów, fig. 4, 5 i 6 przedstawiaja przekroje otworów wybuchowych z zalozonemi na¬ bojami wedlug wynalazku.Nabój, przedstawiony na £ig. 1« posia¬ da plaszcz lub pochwe 1 w postaci rurki z izolujacego materjalu gietkiego, np. z az¬ bestu lub papieru. Rurke te mozna wytwo¬ rzyc przez proste zwiniecie arkusza pa¬ pieru, azbestu i t. d. Dolny koniec rurki jest nagiety i tworzy dno, które nie musi byc szczelne, a wrecz przeciwnie, moze byc nieszczelne, poniewaz ulatwia to uchodze¬ nie drobnych ilosci bezwodnika kwasu we¬ glowego, ulatniajacego sie po sporzadzeniu naboju, a przed uzyciem go.Pochwa / jest aapelniona bezwodnikiem kwasu weglowego 3 w postaci stalej do pewnego poziomu ab. Bezwodnik kwasu weglowego 3 moze byc w kawalkach (fig. 1) lub tez w postaci sniegu (fig. 2). Najle¬ piej jest ubic zestalony bezwodnik kwasu weglowego tak, aby sie dobrze ulozyl, a na¬ wet stloczyl.Powyzej ladunku zestalonego bezwod¬ nika kwasu weglowego miesci sie splonka 4, wykonana w jakikolwiek znany sposób i zawierajaca np, palny proszek (glin* tro¬ ciny drzewne, wegiel i i. d.), zalany plyn¬ nym tlenem, lub tez wytworzona z kaz go innego, o ile moznosci bezpiecznego ma¬ terjalu wybuchowego. Splonka ta jest o- kryta plaszczem lub pochwa 5 o malej wy- - 2 -trzymalosci, np. z papieru lub azbestu, na wzór pochwy 1.Pochwa / jest zagieta na górnym koncu 6 na splonce 4. Poprzez zagiety koniec po¬ chwy li splonke 4, wytworzony jest otwór 7. Na dnie otworu 7 jest umieszczony za¬ palnik. Zapalnik ten posiada w przedsta¬ wionym przykladzie postac splonki pioru¬ nujacej (lub ladunku prochu), w której u- mieszczony jest opornik elektryczny 9, za- silany pradem elektrycznym zapomoca przewodów 10,. Opornik elektryczny 9 mozna oczywiscie zastapic lontem Bick- ford'a. Gdy wlasciwosci splonki 4 na to pozwalaja, mozna uzywac jako zapalnika badz jedynie opornika elektrycznego 9, badz tez tylko lontu Bickford'a.W odmianie naboju wedlug fig. 2 po¬ chwa jest wykonana z rurki metalowej V o wzglednie znacznej wytrzymalosci. Splon¬ ka zapalajaca jest zastapiona prostym o- pornikiem elektrycznym 11. Opornik // moze byc wpuszczony do rurki V, która w tym przypadku nalezy wykonac z mate- rjalu izolacyjnego. Rurka V jest zamknie¬ ta zatyczka 12, utrzymywana na miejscu np. przez zwezenie 13 rurki /'. Zatyczka 12 posiada dziurki 14, przez które uchodzi bezwodnik kwasu weglowego, ulatniajacy sie po sporzadzeniu naboju do chwili jego zastosowania.Naboje dzialaja w nastepujacy sposób.Pod dzialaniem silnego zaru, spowodowa¬ nego badz to spaleniem sie splonki 4 (fig. 1), badz tez zapomoca opornika elektrycz¬ nego 11 (fig. 2), ladunek 3 bezwodnika kwasu weglowego w postaci stalej prze¬ twarza sie momentalnie w gaz, zajmujacy objetosc piecset razy wieksza od objetosci pierwotnej.Do przewozu nabojów z fabryki na miejsce zastosowania i do przechowywania ich sluza zbiorniki, niepirzepuszczajace cie pla, lub jeszcze lepiej zbiorniki (fig. 3) ty¬ pu zwykle uzywanego, zawierajace plyn¬ ny tlen 16 lub inny gaz, doprowadzony do stanu plynnego o temperaturze zazwyczaj okolo -— 188°C, co oznacza znacznie niz¬ sza temperature od temperatury zestalo¬ nego bezwodnika kwasu weglowego, wyno¬ szacej w stanie stalym mniej wiecej — Przy zastosowaniu naboju** zawieraja¬ cego bezwodnik kwasu weglowego w po¬ staci stalej, wierci sie zwykly otwór wy¬ buchowy17 (fig, 4)* Nabój, np. przedstawiony na fig. 1, wprowadza sie na dno otworu wybucho* wego4 który zatyka sie nastepnie zupelnie lub czesciowo jakimkolwiek materjalem 18.Nabój wedlug wynalazku mozna pola¬ czyc z jednym lub kilkoma dodatkowemi ladunkami zestalonego bezwodnika kwasu weglowego. Jak przedstawiono na fig. 5 na dnie otworu wybuchowego 17 umieszcza sie woreczek 19 z zestalonym bezwodni¬ kiem kwasu weglowego i wklada nastep¬ nie nabój 1 w ten sposób, by splonka 4 znalazla, sie miedzy obu ladunkami 3 i 3' zestalonego bezwodnika kwasu weglowego.W otworze wybuchowym, przedstawio¬ nym na fig. 6, splonka 4 jest niezalezna, i znajduje sie, miedzy obu ladunkami 3' i 3", skladajacemi sie kazdy z jednego lub kil¬ ku woreczków zestalonego bezwodnika kwasu weglowego.Wynalazek niniejszy nie ogranicza sie do przedstawionych i opisanych sposobów wykonania i uzycia, które podano wylacz¬ nie tytulem przykladu. PL