Znane sa juz zespoly sprezarek o na¬ pedzie turbinowym, skladajace sie z dwóch lub kilku sprezarek oraz dwóch lub kilku wirników turbinowych napedzajacych te sprezarki. W urzadzeniach tych sprezarki sa napedzane zapomoca turbin, obracajacych sie w jednym tylko kierunku. W instala¬ cjach np. turbin gazowych, zawierajacych kilka sprezarek, urzadzenie takie wymaga zastosowania wielkiej liczby poszczegól¬ nych zespolów, co nietylko podraza koszt ogólny, lecz wplywa ponadto szkodliwie na fundamenty instalacji.Wynalazek niniejszy wprowadza do u- kladu tego pewne zmiany, polegajace na tern, ze kazda z dwóch sprezarek, polaczo¬ nych równolegle lub w szereg, napedza sie silnikiem turbinowym turbiny przeciwbiez¬ nej o budowie znanej. Sprezarki mozna swobodnie umiescic po obydwóch stronach oslony takiej turbiny przeciwbieznej. Uklad taki jest nader korzystny do wielokrotnego napedu sprezarek. Turbina przeciwbiezna, napedzajaca sprezarki umieszczone po oby¬ dwóch jej stronach, umozliwia naped za¬ pomoca tej samej turbiny dwóch sprezarek o rozmaitej liczbie obrotów, gdyz turbina ta dopuszcza, jak wiadomo, rozmaite liczby obrotów ukladów lopatkowych, obracaja¬ cych sie w kierunkach przeciwnych. Ponad¬ to z podwójnego zespolu takich sprezarek powstaje jeden tylko zespól maszynowy wpostaci umieszczonej posrodku turbiny pr^iwbie^nej,* posind^jaj^j po obydwóch .^tronach iRsadzoiie sjyobrfdnie sprezarki.Uzyskuje sie w ten sposób zamiast czterech jednostek, osadzonych obok siebie na fun¬ damencie, jedna tylko jednostke. Koszt bu¬ dowy, a zwlaszcza koszt fundamentów zo¬ staje bardzo znacznie obnizony.Na rysunku fig. 1 przedstawia podluz¬ ny przekrój osiowy zespolu sprezarek, a fig. 2 — podolbny zespól podwójny w wido¬ ku zboku.Wedlug fig. 1 do oslony 10 przeciwbiez¬ nej turbiny (Ljungstróma) //, przymoco¬ wane sa swobodnie po obydwóch stronach sprezarki 1 i 2. Sprezarka 1 sklada sie z ukladów lopatek 15, 16, 17, 18, 19 i 20, u- mocowanych na wale 3. Promieniowo na¬ zewnatrz strony ssania tych lopatek umie¬ szczone sa uklady lopatek kierowniczych, a promieniowo nazewnatrz strony tlocznej ob¬ racanych ukladów lopatek umieszczone sa kierownice kanalowe 21, 22, 23, 24, 25, 26, dalej zas w przestrzeni pomiedzy temi kie¬ rownicami i idacym po nich ukladzie lopa¬ tek sprezarki umieszczone sa rury chlodza¬ ce 27, 28, 29, 30, 31. Te rury chlodzace mo¬ ga sie skladac np. z umieszczonych obok siebie i zaopatrzonych w kolnierze pro¬ stych rur, omywanych sprezonym czynni¬ kiem roboczym. Grupy takich rur chlodza¬ cych sa rozmieszczone na calym obwodzie sprezarki i moga tworzyc boki figury geo¬ metrycznej. W danym przypadku cztery grupy rur chlodzacych sa umieszczone tak, ze tworza kwadrat. Rury chlodzace sa osa¬ dzone w otworach tak, ze mozna je z latwo¬ scia wyciagnac w celu oczyszczenia i obej¬ rzenia.Dzialanie sprezarki jest nastepujace.Podlegajacy sprezaniu czynnik doplywa przez wlot 7 i zostaje zapomoca pierwszego ukladu lopatek 15 wessany poprzez uklad lopatek kierowniczych, a nastepnie zapo¬ moca tego pierszego ukladu z taka szybko¬ scia wyrzucony promieniowo nazewnatrz, ze kierownica 21 wytwarza w przestrzeni 39 cisnienie statyczne. Z przestrzeni tej czyn¬ nik przeplywa przez rury chlodzace 27 i drugi uklad lopatek kierowniczych do dru¬ giego wirujacego ukladu lopatek 16, który mu nadaje szybkosc w kierunku promienia tak, ze zapomoca nastepnej kierownicy 22 zostaje wytworzone w nastepnej przestrze¬ ni 40 wyzsze cisnienie statyczne. W podob¬ ny sposób czynnik, przy przeplywie naste¬ pujacych po sobie ukladów lopatek 17 — 20 w kierunku, oznaczonym strzalkami, jest poddawany dalfszym sprezaniom i wreszcie ostatecznie sprezony czynnik jest doprowa¬ dzany z wylotu 8 do miejsca zuzycia.Sprezarka 2 rózni sie od sprezarki 1 pod tym tylko wzgledem, ze tamta posiada szesc, ta zas (sprezarka 2) osiem wiruja¬ cych ukladów lopatkowych, przyczem w przypadku niniejszym obie sprezarki umie¬ szczone sa szeregowo w kierunku przeply¬ wu (jednym, dwoma lub kilku przewodami 41) czynnika sprezanego. Sprezarka 1 ukla¬ du stanowi przeto czesc niskoprezna, a sprezarka 2 *— czesc wysokoprezna, obli¬ czona przeto na wyzsze cisnienie, ale mniej¬ sza objetosc sprezanego czynnika, niz czesc Sprezarki 1 i 2 sa osadzone na walach 3 i 3a. Wal 3 spoczywa jednym koncem za¬ równo w lozysku 42, jak i w lozysku osio- wem 43, co pozwala mu przejmowac na¬ cisk osiowy. Drugim swym koncem wal 3 spoczywa w lozysku poslizgowem 44, po- czem przechodzi on w wal 45 turbiny albo tez jest wykonany jednolicie z walem 46, dzwigajacym jedna tarcze 47 turbiny Ljung¬ stróma. Podobniez i drugi wal 3a spoczywa w lozyskach 49, 50, 51 i jest polaczony w miejscu 53 z walem 52 drugiej tarczy tur¬ binowej 48.Taka turbina przeciwbiezna, do której para doplywa w srodku przez wlot 54 i od¬ plywa wylotem 55, jest wykonana jako tur¬ bina przeciwprezna, przyczem para po od¬ daniu energji w tej turbinie moze byc uzy-ta do innych celów, np.do napedu turbiny o niskie} preznosci.Poniewaz obydwa wirniki 47, 48 turbin ny przeciwbieznej daza do oddania jedna¬ kowej mocy, to obydwie sprezarki powin¬ ny byc zbudowane odpowiednio do pozada¬ nej szybkosci obrotowej turbiny. Jedna sprezarka, np. wysokoprezna 2, ma wieksza szybkosc obrotowa niz druga sprezarka, przyczem ta róznica szybkosci obrotowej nie oddzialywa ani na ruch, ani na spraw¬ nosc turbiny przeciwbieznej, gdyz ta ostat¬ nia jest obliczona na okreslona szybkosc wzgledna pomiedzy dwoma wirnikami tur- binowemi; róznica szybkosci zostaje samo¬ czynnie naregulowana na najbardziej odpo¬ wiednia szybkosc, co wtedy ma miejsce, gdy obie sprezarki sa obciazone jednakowo.Przez takie samoczynne nastawianie sie, sprawnosc i szybkosc obrotowa tak sie usto¬ sunkowuja zawsze do siebie, ze preznosc czynnika i jego ilosc, sprezana w jednej sprezarce, stale dopasowuje sie do stosun¬ ków w drugiej sprezarce.Wedlug fig. 2 dwa zespoly sprezarek, przedstawione na fig. 1, sa polaczone w szereg w ten sposób, ze czynnik, spreza¬ ny najpierw w sprezarkach 1 i 2, jest do¬ prowadzany nastepnie przewodem 56 do sprezarki la, w której podlega dalszemu sprezaniu. Przewodem 41a sprezony czyn¬ nik zostaje doprowadzony do innej jeszcze sprezarki 2a, z której odprowadza go prze¬ wód 86. Sprezarki 1 i 2 sa napedzane w po¬ dobny sposób, jak to przedstawiono na fig. 1, zapomoca turbiny 57 przeciwbieznej, o- trzymujacej pare najwlasciwiej z takiejze turbiny 58, wykonanej w tym przypadku jako turbina przeciwprezna i posiadajacej odpowiednie wymiary, przyczem turbina 57 jest wykonana jako turbina niskoprezna ze skraplaczem. Oczywiscie, jednak, turbi¬ ny 58 i 57 moga dzialac niezaleznie od sie¬ bie i z odrebnem doprowadzaniem pary badz to, jako turbiny przeciwprezne, badz jako turbiny, skojarzone ze skraplaczami.W tej postaci wykonania cztery sprezarki, polaczone w szereg, sa mechanicznie sprze¬ zone z czterema wirnikami turbinowemi, ustawionemi badz to w szereg w kierunku strumienia pary, badz napedzane w inny sposób. Stosunek szybkosci sprezarek i i 2, wzglednie — la i 2a jest uregulowany w sposób podany wyzej. Zespoly wysokoprez¬ ne la, 58, 2a powinny miec wieksza szyb¬ kosc wzgledna i (najkorzystniej) wieksza moc, niz zespoly niskoprezne 1, 57, 2. Spre¬ zarki 1, 2, la i 2a moga w ten sposób miec (wszystkie alfco niektóre z nich) rozmaite szybkosci obrotowe, przyczem jedna spre¬ zarka o wysokiej preznosci ma wieksza szybkosc od sprezarki o niskiej preznosci.Jezeli turbiny sa polaczone w szereg, to mozna osiagnac samoczynne nastawianie sie na zgóry obliczone odpowiednie stosun¬ ki szybkosci przy rozmaitych mocach w ce¬ lu uzyskania pomyslnych wyników pod wzgledem gospodarczym. Korzystna ta sprawnosc maszyny pochodzi stad, ze przy¬ najmniej kazda z dwóch sprezarek jest sprzezona z silnikiem turbinowym, co po¬ zwala osiagnac w zespole wlasciwa szyb¬ kosc obrotowa.Zapomoca przekladni z kól zebatych mozna, oczywiscie, napedzac rózne spre¬ zarki z rozmaitemi szybkosciami obrotowe- mi, szybkosci zas róznych sprezarek w sto¬ sunku jedna do drugiej moga byc zgóry ob¬ liczone. Jednak te stosunki szybkosci wa¬ haja sie znacznie ze zmiana mocy tak, ze mozna osiagnac tylko w przyblizeniu dobry wynik przy danej okreslonej wydajnosci.Zapomoca powyzszych ukladów zawsze osiaga sie najkorzystniejsze stosunki szyb¬ kosci rozmaitych sprezarek, które takze od¬ powiadaja szybkosci rozmaitych turbin, gdy turbiny te sa polaczone w szereg. Wysoko¬ prezna turbina wymaga mianowicie zasto¬ sowania wiekszej szybkosci obrotowej, co ma takze miejsce przy sprezarce wysoko¬ preznej. Jezeli nawet turbiny nie sa pola¬ czone w szereg, to sprezarki, wlaczone w — 3 —szereg, moga byc pedzone z takiemi szyb kosciami wzglednemi, jakie zaleznie od o kolicznosci moze sie wahac w celu otrzy mania najlepszego skutku uzytecznego. PL