Wynalazek niniejszy dotyczy zarówki, umieszczonej w sposób znany w reflektorze wozów silnikowych. Przedmiotem wynalaz¬ ku jest zarówka, zapomoca której mozna o- prócz znanego silnego bialego swiatla re¬ flektora otrzymac równiez swiatlo przy¬ cmione, które z jednej strony nie oslepia osób, jadacych lub idacych w przeciwnym kierunku, z drugiej jednak strony jest do¬ statecznie jasne, aby kierowca wozu, jada¬ cego z przycmionem swiatlem, nie tracil orjentacji, niezbednej szczególnie przy jezdzie po nieoswietlonych drogach. Wada ta istnieje mianowicie przy zastosowaniu znanych zarówek o dwóch wlóknach zaro¬ wych, które sa umieszczone w kierunku osi podluznej i pomiedzy któremi umieszczona jest przeslona, która pozwala glównemu wlóknu zarowemu na calkowite oswietlenie reflektora, która natomiast zaslania calko¬ wicie reflektor od promieni, wysylanych prze^ctodatkowe wlókno zarowe. W ten sposób dodatkowe wlókno zarowe daje tyl¬ ko tak zwane swiatlo miejskie, które z po¬ wodu swego nieznacznego natezenia jest niedostateczne do nalezytego oswietlenia ciemnej drogi. W innych znanych zarów¬ kach o kilku wlóknach zarowych, w których dodatkowe wlókno zarowe wysyla promie¬ nie poprzez czesc banki, zabarwionej naj¬ czesciej na zólto ze wzgledu na to, ze swia¬ tlo zólte jest przyjemniejsze dla oczu, to ostatnie jest zmieszane ze swiatlem bialem, które daja promienie dodatkowego wlóknazafowtgo, patiafcce wtyl na reflektor. W ten sposób powstaje jednoczesnie biale i barwiie swiatlo, któte wprowadza w blad jadacego i wobec tego powinno byc unika¬ ne w reflektorach wozów silnikowych.Glównym celem niniejszego wynalazku jest zarówka, w której mialoby miejsce bar¬ dziej skuteczne wykorzystanie dodatkowe¬ go wlókna zarowego w ten sposób, aby moz¬ liwie duza czesc wysylanych przaz nie przeslonietych barwnie promieni padala na reflektor, a piwezioi na droge. Aby osia¬ gnac takie dzialanie przycmionego swiatla umieszcza sie pomiedzy glówhean a dodat- kowem wlóknem przestóne, która z jednej strony pozwala glównemu wlóknu zarowe¬ mu na wypelnienie calej powierzchni lu¬ strzanej reflektora bialem swiatlem, z dru¬ giej zas strony przeslona ta pozostawia promieniom dodatkowego wlókna zarowe^ go, rzucajacego swiatlo poprzez barwna lub matowa czesc banki zarówki, przynaj¬ mniej pewna przestrzen wolna w kierunku reflektora z jednoczesnym wylaczeniem mieszania sie promieni swiatla obu tych ro¬ dzajów. W ten sposób osiagane jest bar¬ dziej jasne swiatlo przycmione.Podczas jazdy nocnej jest czesto poza¬ dane, aby swiatlo przycmione posiadalo w przyblizeniu te sama jasnosc, jaka posiada zwykle biale swiatlo reflektora, aby rów¬ niez i przy przycmionem swietle mozna by¬ lo lepiej odrózniac dalsze przedmioty. In- nemi slowami przy wlaczeniu swiatla przy¬ cmionego nie nalezy, jak to sie dzieje do¬ tychczas, pozbawiac nagle kierowcy moz¬ nosci orjentowania sie na ciemnej drodze, co bylo powodem wielu wypadków.Aby wiec dzialanie dodatkowego wlók¬ na zarowego bylo podobne do dzialania glównego wlókna zarowego, znajdujacego sie w ognisku reflektora, umieszcza sie do¬ datkowe wlókno zarowe bardzo blisko wy¬ mienionego ogniska, a wiec i glównego wlókna zarowego, z zachowaniem przytem przeslony pomiedzy obu wlóknami, np» ksztaltu talerzowego. W ten sposób rozmie¬ szczone wlókna zarowe przy wlaczeniu kazdego z nich powinny wypelniac swia¬ tlem cala powierzchnie reflektora. Jednak w celu zapobiezenia, aby promienie glów¬ nego i dodatkowego wlókna zarowego mo¬ gly przechodzic jednoczesnie poprzez bez¬ barwne, matowane lub zabarwione strefy, wspomniana powyzej kulista czesc szkla¬ nej banki posiada zjaaczne przewezenie na wysokosci umieszczenia przeslony talerzo¬ wej, znajdujacej sie pomiedzy obu wlókna¬ mi zarowemi. Banka zarówki otrzymuje przez to ksztalt, podobny do znanej posta¬ ci wykonania, posiadajacej dwie przyla¬ czone do siebie komory. Taka podwójna banka szklana z dwoma cialami zarowymi i jedna przegroda nie byla jednak dotad sto¬ sowana do opisanego celu wzglednie z za¬ stosowaniem opisanego ukladu wlókien za¬ rowych. W dwukomorowej zarówce we¬ dlug wynalazku osiaga sie zapomoca do¬ datkowego wlókna zarowego bardzo ko¬ rzystny rozsyl wysylanych promieni dale¬ ko przed soba i po bokach, wskutek tego, ze wlókno dodatkowe nietylko jest umie¬ szczone wpoblizu wlókna glównego, jak to bylo wspomniane powyzej, lecz ze jest za¬ razem umieszczone prostopadle do prze¬ slony talerzowej.Aby zapobiec jednoczesnemu padaniu promieni dwóch rodzajów na reflektor, o- prócz zaopatrzenia banki szklanej w prze¬ wezenie, mozna zaopatrzyc przeslone tale¬ rzowa w obrzeze o pewnej wysokosci, za¬ trzymujace promienie, wysylane przez glówne i dodatkowe wlókno zarowe, w gra¬ nicach odpowiedniej czesci banki, bezbarw¬ nej, matowej lub barwnej.Dazac do otrzymania zapomoca dodat¬ kowego wlókna zarowego swiatla, skutecz¬ nego na odleglosc równiez i przy jego przy¬ cmieniu, proponowano juz dawniej umie¬ szczac kolejno w ognisku reflektora, zapo- - 2moca przyrzadów mechanicznych, rozmai¬ cie zabarwione lub matowe zarówki. Idea¬ lem jest jednak osiagniecie zapomoca za¬ rówki, zamocowanej nieruchomo w reflek¬ torze, jak to umozliwia niniejszy wynala¬ zek, zarówno silnego bialego swiatla, sku¬ tecznego na odleglosc, jak i w razie po¬ trzeby dalekosieznego, przycmionego swia¬ tla, jedynie przez przelaczanie zwyklego elektrycznego wylacznika.Rysunek przedstawia trzy postacie wy¬ konania nowej zarówki do reflektorów przy wozach silnikowych.Pierwsza postac wykonania o zabarwio¬ nym wierzcholku banki zarówki jest przed¬ stawiona na fig; lf 2 i 3, przyczem fig. 1 przedstawia zarówke w widoku i czesciowo w przekroju bez reflektora, fig. 2 — zarów¬ ke, umieszczona w reflektorze parabolicz¬ nym wraz z uwidocznieniem schematu roz¬ sylu promieni swiatla bialego, fig. 3 zas — z uwidocznieniem schematu rozsylu pro¬ mieni przycmionego swiatla barwnego.Druga postac wykonania o zabarwio¬ nym wierzcholku banki zarówki, lecz wy¬ gietym do wewnatrz i powleczonym naze- wnatrz powloka lustrzana, jest uwidocz¬ niona na fig. 4, 5 i 6.Trzecia postac wykonania, w której banka zarówki sklada sie z dwóch czesci, jednej ze szkla przezroczystego bezbarw¬ nego i drugiej barwnej, bezposrednio przy¬ legajace} do pierwszej, jest uwidoczniona na fig. 7 i 8, przyczem fig. 7 przedstawia zarówke, umieszczona w reflektorze z uwi¬ docznieniem rozsylu promieni w razie za¬ palenia glównego wlókna zarowego, a fig. 8 — w razie zapalenia dodatkowego wlók¬ na zarowego.W pierwszej postaci wykonania wedlug fig. 1 do 3 wierzcholek 2 banki 1 jest barw- nyf podczas gdy pozostala czesc banki jest wykonana ze szkla bezbarwnego. Zabarwie¬ nie wierzcholka 2 banki moze byc dokona¬ ne przez nalozenie powloki ze szkla kolo¬ rowego, przez matowanie, przez zaniza¬ nie w odpowiedniej farbie Lub laku Idb tez przez pokrycie wierzcholka 2 oddzielnemi warstwami barwnemi. Wyraz „barwny" do¬ tyczy naturalnie dowolnych odpowiednich barw, przedewszystkiem jednak zólte} lut) pomaranczowej. To odnosi sie równiez do wszystkich innych opisanych lub dajacych sie wykonac baniek zarówek wedlug wyna¬ lazku. Jezeli np. zabarwiona jest tylko gór¬ na polowa bocznej powierzchni komory dodatkowej, aby przyciemnic tylko swiatlo, rzucane przez reflektor ukosnie do góry, to nawet i w tym przypadku w odniesieniu do tej zabarwionej, matowane} lub obciagnie¬ tej warctwa mlecznego szkla czesci wyste¬ puja calkowicie korzysci niniejszego wyna¬ lazku.Wedlug wynalazku stosuje sie zarówke o kilku wlóknach, które} glówne wlókno zarowe 3, umieszczone ztylu, wysyla pro¬ mienie swietlne tylko przez bezbarwna czesc 1 banki szklane} i które} dodatkowe wlókno zarowe 7 wysyla promienie tylko przez barwny wierzcholek 2 bankL Przeslo¬ na 8, sluzaca do tego celu, moze byc plaska lub zgodnie z podanym przykladem nieco wklesla i jest wykonana najlepiej z mate- rjalu nieprzezroczystego. Przeslona moze byc Jednak wykonana równiez z barwnego materialu przeswiecajacego, jezeli dodat¬ kowe wlókno zarowe ma wysylac przez nia równiez promienie, któreby padaly na tyl¬ na czesc lustrzane} powierzchni reflektora.W przykladzie niniejszym przeslona jest u- ksztaltowana Jako male zwierciadlo para¬ boliczne, wysylajace maly i nie majacy istotnego znaczenia snop 9 barwnych pro¬ mieni (fig. 3). Poniewaz promienie te tak sa¬ mo sa niewystarczajace do oswietlenia dro¬ gi, jak i w przypadku gdyby male zwiercia¬ dlo 8 rozpraszalo stozkowe barwne swiatlo, wobec tego do wysylania barwnych promie¬ ni swietlnych nalezy wykorzystac w jak najszerszym zakresie duzy reflektor 4, nie - 3 —powodujac jednak przez to mieszania obu rodzajów swiatla.Przeslona 8 jest w tymxelu umieszczo¬ na tak, ze jej brzeg oraz brzegi barwnej po¬ wloki 2, przykrywajacej wierzcholek ban¬ ki, znajduja sie na powierzchni stozka, któ¬ rego wierzcholek stanowi dodatkowe wlók¬ no zarowe 7, przyczem powierzchnia tego stozka przecina reflektor 4 na dosc duzej odleglosci od jego krawedzi, tak ze szeroki wieniec 11 barwnych promieni pada na ze¬ wnetrzny brzeg reflektora, który wysyla dalekosiezne barwne promienie 12 przy¬ cmionego swiatla. Z drugiej strony przeslo¬ na 8 jest umieszczona tak i posiada takie wymiary, ze promienie, wysylane przez glówne wlókno zarowe, padaja, jak to mia¬ lo miejsce dotychczas, na cala powierzch¬ nie reflektora 4. Zarówno barwny wierz¬ cholek 2 banki, jak i przeslona 8 mieszcza sie wewnatrz stozka 10, nie dotykajac jego powierzchni, wskutek czego, gdy reflektor odbija promienie biale, promienie zólte nie padaja wogóle na lustrzana powierzchnie reflektora.Poniewaz dodatkowe wlókno zarowe 7 znajduje sie nie w ognisku duzego reflekto¬ ra 4, nastepuje pewne rozproszenie barw¬ nych promieni 12, wysylanych przez wy¬ mienione dodatkowe wlókno zarowe, co przy przycmionem swietle jest nawet do pewnego stopnia pozadane.Uksztaltowanie trzonka 13 zarówki o kilku kontaktach jest samo przez sie zna¬ ne, nie przedstawia równiez zadnych trud¬ nosci i rozmieszczenie drutów 14, 15, 16, doprowadzajacych prad oraz podtrzymuja¬ cych dwa lub wieksza liczbe wlókien zaro¬ wych. Male zwierciadlo paraboliczne 8 jest wykonane w danym przypadku z materja- lu, przewodzacego prad elektryczny. Jest ono podtrzymywane przez drut 15, a górny brzeg jego sluzy do przylaczenia zapomo- ca krótkiego drutu 17 dodatkowego wlókna zarowego 7, które drugim koncem jest przy¬ mocowane do drutu 16, otaczajacego swo¬ bodnie brzeg zwierciadla parabolicznego.W drugiej postaci wykonania wedlug fig. 4 — 6 bainwny wierzcholek 18 banki za¬ rówki nie lezy na kulistej powierzchni ban¬ ki 19, lecz jest Wtloczony do wewnatrz i jest zaopatrzony z zewnetrznej strony w powloke lustrzana 26. W ten sposób po¬ wstaje od wewnetrznej strony banki za¬ rówki barwne zwierciadlo wypukle. Pada¬ ja na nie promienie, wysylane przez dodat¬ kowe wlókno zarowe 20, wzglednie promie¬ nie, odbite od przeslony 21, uksztaltowanej jako zwierciadlo wklesle. Do wypuklego barwnego zwierciadla przylega celowo je¬ szcze przezroczysta zólta strefa 22, stano¬ wiaca czesc kulistej powierzchni banki.Przez to osiaga sie, ze prócz wienca barw¬ nych promieni 25, odbitych przez wypukle zwierciadlo 26 i padajacych na wewnetrzna czesc duzego reflektora 24, dochodzi jeszcze zewnetrzny wieniec barwnych promieni 27, padajacych przez strefe 22 na brzeg reflek¬ tora 24, tak ze osiaga sie lepsze wykorzy¬ stanie swiatla barwnego, niz w wykonaniu wedlug fig. 1 — 3.W nastepnym typie zarówki, wykona¬ nym jako zarówka dwukomorowa (fig. 7 i 8), udalo sie, przy zachowaniu zupelnego oddzielenia swiatla barwnego od bialego, umiescic dodatkowe wlókno zarowe tak bli¬ sko ogniska reflektora, ze wysyla ono pro¬ mienie na cale lustro prawie tak samo, jak glówne wlókno zarowe. Reflektor rzuca wiec na droge prawie równolegle promienie swiatla barwnego lub przytlumionego w in¬ ny dowolny sposób. Swiatlo to jest daleko¬ siezne i umozliwia zupelnie pewne orjento- wanie sie na nieoswietlonych drogach rów¬ niez i przy przycmionem swietle reflekto¬ rów.Aby powyzsze korzysci osiagnac w jednej tylko nieruchomej zarówce, banka zarówki, posiadajaca ksztalt kulisty w pierwszej postaci wykonania wedlug fig. — 4 —1 — 3, otrzymuje na granicy dwóch roz¬ maicie zabarwionych czesci banki przewe¬ zenie, odpowiadajace swemi wymiarami przeslonie, uksztaltowanej w tym przy¬ padku jako przeslona talerzowa. Powstaje znana sama przez sie banka z dwiema po- laczonemi ze soba komorami 28 i 29, które obejmuja oba dala zarowe tak, ze lezaca pomiedzy niemi przeslona talerzowa 30 znajduje sie na granicy 31 pomiedzy dwiema komorami. Oba wlókna zarowe, glówne i dodatkowe, sa ze swej strony przysuniete bardzo blisko do przeslony ta¬ lerzowej 30. Przytem glówne wlókno za¬ rowe znajduje sie w ognisku reflektora 34, tak ze wypelnia go swiatlem calkowicie az do zewnetrznej krawedzi. Dotychczasowe wiec jego dzialanie reflektorowe zostaje zachowane w calej rozciaglosci fig. 7).Aby osiagnac podobne dzialanie rów¬ niez i zapomoca dodatkowego wlókna za¬ rowego 33 jest ono ustawione posrodku przeslony 30 i prostopadle do niej. Oby¬ dwa wlókna zarowe znajduja sie kolo sie¬ bie w odleglosci tylko kilku milimetrów, jednak dzieki przeslonie talerzowej 30, wzglednie wskutek zastosowania przewe¬ zenia w bance, dzielacego ja na dwie róz¬ nobarwne czesci, oddzielenie swiatla biale¬ go od swiatla barwnego lub przycmionego w jakikolwiek inny sposób jest calkowicie zapewnione. Wskutek tego, ze dodatkowe wlókno 33 jest nieco wysuniete z ogniska reflektora nazewnatrz, nastepuje wpraw¬ dzie pewne rozproszenie swiatla barwne¬ go, praktyczne doswiadczenia wykazaly jednak, ze nieznaczne rozproszenie jest nawet pozadane, w przeciwnym bowiem razie, przy wylacznie równoleglych pro¬ mieniach swiatla barwnego nastepuje osle¬ pienie. Poza tern brakowaloby swiatla bocznego, koniecznego do orjentacji na mala odleglosc. Jak uwidoczniono na fig. 8, promienie 37, wysylane z lezacego w ty¬ le punktu 36 dodatkowego wlókna zaro¬ wego 33, znajdujac sie najblizej ogniska reflektora, odbijaja sie od jego brzegów jako prawie równolegle promienie 37.Promienie 38, pochodzace ze srodkowego punktu dodatkowego wlókna zarowego 33, sa juz nieco wiecej nachylone, a naj¬ bardziej odchylone sa promienie 40, wy¬ chodzace z zewnetrznego punktu 39 do¬ datkowego wlókna zarowego 33.Streszczajac powyzsze stwierdza sie, ze nieliczne tylko stosunkowo promienie, idace z glebi reflektora 34, wykazuja wiek¬ sze rozproszenie. Znacznie zas wieksza czesc powierzchni reflektora, znajdujaca sie blizej jego zewnetrznej krawedzi, od¬ bija promienie coraz bardziej równolegle, np. promienie 38 i 37, wskutek czego osia¬ ga sie pozadane silne i dolekosiezne przy¬ cmione swiatlo.Glówne i dodatkowe wlókna zarowe 32 i 33 moga naturalnie zajmowac inne polozenia i posiadac inny ksztalt, nie po¬ wodujac przez to przekroczenia zakresu wynalazku. Aby uniknac w opisanej lam¬ pie zarowej jakiegokolwiek zmieszania bialego i barwnego swiatla, przeslona ta¬ lerzowa 30 jest zaopatrzona jeszcze w obrzeze 42 o pewnej wysokosci. Przy wla¬ czeniu glównego wlókna zarowego 32 tyl¬ na krawedz obrzeza 42 znajduje sie na powierzchni 35 stozka, którego wierzcho¬ lek znajduje sie posrodku glównego wlók¬ na zarowego 32 i którego tworzaca prze¬ chodzi przez zewnetrzna krawedz reflek¬ tora lub nieco nazewnatrz niej. Linja 31, rozgraniczajaca obie komory 28 i 29, znaj¬ duje sie równiez na powierzchni 35 stozka lub pozostaje cokolwiek nazewnatrz tej powierzchni, tak ze nawet promienie gra¬ niczne 44, idace od zewnetrznych punktów glównego wlókna zarowego, umieszczone¬ go np. wpoprzek do osi lampy, nie tra¬ fiaja równiez do zóltej czesci banki lampy.Równiez i przy zarzeniu dodatkowego wlókna zarowego 33 (fig. 8) obrzeze 42 — 5 -przeslony talerzowej zapobiega mieszaniu sie bialego i zóltego swiatla, poniewaz zewnetrzna krawedz obrzeza 42 przeslony znajduje sie na tworzacej 41 stozka, któ¬ rego wierzcholek znajduje sie w zew¬ netrznym punkcie 39 dodatkowego wlókna zarowego i którego powierzchnia tworzaca przecina reflektor wglebi, podczas gdy linja 31, rozgraniczajaca- obie komory 28 i 29, znajduje sie równiez na powierzchni stozka lub nieco wewnatrz stozka.Na fig. 8 zapomoca wykreslonych pro¬ mieni uwidoczniono, ze tylko waski pas zóltej banki lampy, znajdujacy sie w po¬ blizu przewezenia 31, jest wykorzystywa¬ ny do przyciemniania promieni, wychodza¬ cych z dodatkowego wlókna zarowego i odbitych nastepnie przez reflektor. Mozna jednak i zewnetrzna czesc barwnej banki przystosowac do odrzucania promieni swietlnych na reflektor 34, stosujac znane samo przez sie karbowanie 43, powodujace zalamanie promieni lub równiez znana zewnetrzna okladzine lustrzana, odbijajaca promienie zpowrotem na reflektor.Zaznaczyc jeszcze nalezy, ze w opisa¬ nych typach lamp zarowych jest szczegól¬ nie latwe skierowywanie swiatla przy¬ cmionego tylko na ziemie wzglednie na tor jezdny wozu silnikowego w ten sposób, ze odpowiednie boczne powierzchnie barw¬ nej lub matowej czesci banki, otaczajacej dodatkowe wlókno zarowe, czyni sie nie- przezroczystemi przez nalozenie na nie warstwy dowolnego materjalu, nieprze- puszczajacego promieni. Wskutek tego po¬ zostaje wówczas nieczynny równiez ten odcinek reflektora, którego promienie przy zastosowaniu swiatla przycmionego mo¬ glyby trafic w oczy osoby, jadacej lub ida¬ cej naprzeciw. Przy opisywanej budowie lamp zarowych promieniowanie glównego wlókna zarowego nie jest przez to oslabia¬ ne, poniewaz przykrycie boczne dotyczy tylko zabarwionej lub matowej czesci ban¬ ki, która otacza dodatkowe wlókno zarowe. PL