Wynalazek dotyczy sposobu wytwarza¬ nia gietkich tasm, nitek, folij i wezów z po¬ listyrolu lub podobnych materjalów sztucz¬ nych, zwlaszcza z produktów polimeryza¬ cji aryloolefinów, dla zastosowania takich nitek, tasm, folij i wezów do wytwarzania izolacji kabli dalekonosnych.Polistyrol i podobne mu materjaly sa materjalami o przejrzystosci szkla, które nie posiadaja wlasnosci plastycznych, lecz sa kruche. Posiadaja one doskonale wla¬ snosci elektryczne, przy stosowaniu ich jednak do wyrobu kabli elektrycznych mu¬ sza byc wyrabiane w postaci gietkich tasm i nitek. Zwlaszcza do kabli podmorskich potrzebny jest materjal, któryby: 1. posiadal dobre wartosci elektryczne, 2. odksztalcal sie tylko nieznacznie lub wcale sie nie odksztalcal przy temperatu¬ rze okolo 100 — 110°C, potrzebnej przy stlaczaniu plaszcza izolacyjnego, 3. posiadal duza twardosc i 4. byl dostatecznie gietki, aby mógl byc nakladany na przewód.Doswiadczenia wykazaly, 4e zwykle wytryskiwianie polistyrolu z dyszy nie da¬ je i^fccAfcnicznie uzytecznych nitek i tasm.Tasmy wyt^rzone w tep. sposób sa bo¬ wiem tak kruche, jak materjal wyjsciowy, i lamia sie juz przy stosunkowo niewiel- kiem natezeniu. Stwierdzono, ze mozna wyrabiac z polistyrolu lub podobnych kru¬ chych materjalów sztucznych tasmy i nit¬ ki o wymaganych wlasnosciach, gdy ma¬ terjal wyciaga sie z dysz przy jednocze - snem dtzialaaiiu cisnienia wytlaczajacego na te dysze przy podwyzszonej tempera¬ turze w taki sposób, iz szybkosc wyciaga¬ nia jest wieksza niz szybkosc wychodzenia z dyszy. Powstajaca przytem nitka ma mniejszy przekrój niz dysza* z której zo¬ stala wyciagnieta. W materjale nastepuje przytem zmiana struktury, która powodu¬ je osiagniecie zmienionych wlasnosci me¬ chanicznych. Najlepsze mechaniczne wla¬ snosci posiada, jak to wykazaly doswiad¬ czenia, taka nitka, której srednica jest zmniejszona, wskutek powiekszonej szyb¬ kosci wyciagania, do okolo jednej trzeciej srednicy dyszy. Dalej stwierdzono, ze (zwlaszcza przy przeróbce polistyrolu) te mechaniczne wlasnosci osiaga sie najle¬ piej wtedy, gdy temperatura materjalu wynosi 140 — 155°. Nitka, wytworzona w takich warunkach, jest tak gietka, ze przy zwyklej temperaturze moze byc nawijana bez lamania sie. Takze przy wyrobie tasm wspomniane warunki okazaly sie najlep¬ sze. Tasmy moga byc wytwarzane o odpo¬ wiedniej szerokosci i moga one byc takze ciete pózniej z szerszych tasm.Sposobem wedlug niniejszego wynalaz¬ ku mozna wytwarzac z polistyrolu lub po¬ dobnych materjalów takze tasmy i nitki, które posiadaja wlasnosci magnetyczne. W tym celu ogrzewa sie np. polistyrol do ta¬ kich temperatur, ze staje sie on plynny; potem dodaje sie do plynnej masy stop magnetyczny, np. stop zelazoniklowy w postaci proszku. Po ochlodzeniu przera¬ bia sie otrzymana mieszanine jak czysty polistyrol wedlug opisanego powyzej spo¬ sobu na tasmy, nitki i t. d.Poniewaz polistyrol wyróznia sie z po¬ miedzy innych materjalów izolacyjnych przemyslu elektrotechnicznego bardzo ma- lemi stratami i posiada mala stala dielek¬ tryczna oraz wielka zdolnosc izolacyjna, przeto materjal magnetyczny, wytworzony z niego, posiada nietylko nieznaczne die¬ lektryczne i magnetyczne straty, lecz tak¬ ze male zmiany tych strat w razie zmian czestotliwosci, wobec czego nadaje sie szczególnie do stalego obciazenia induk¬ cyjnego takich przewodów sygnalowych, które sa przeznaczone do wielkich czesto¬ tliwosci, np. do obciazania przewodów ka¬ bli podmorskich, zasilanych falami nosiie- mi.Tasmy, wykonane sposobem wedlug ni¬ niejszego wynalazku, mozna nawijac pro¬ stopadle do kierunku podluznego bez po¬ wodowania lamania sie ich przy malych srednicach kabla; w kierunku podluznym sa one jednak kruche i lamliwe.Jednym z przedmiotów wynalazku jest sposób wyrobu gietkich tasm i folij z pro¬ duktów polimeryzacji aryloolefinów lub podobnych kruchych materjalów sztucz¬ nych, np. polistyrolu, które sa w kazdym kierunku gietkie i podatne, czyli stracily zupelnie swa kruchosc. Osiaga sie to w mysl wynalazku w ten sposób, ze tasme z masy sztucznej, otrzymana przez wytry- skiwanie z dyszy przy wyzszej temperatu¬ rze, poddaje sie podczas wytlaczania z dyszy lub bezposrednio' potem nietylko wy¬ ciaganiu w kierunku podluznym lecz takze i w kierunku poprzecznym. Okazalo sie, ze wyciagniete w kierunku podluznym i roz¬ ciagniete wpoprzek tasmy i folje maja wtenczas najlepsze mechaniczne wlasno¬ sci, gdy ich grubosc zostaje podczas wy¬ ciagania w kierunku podluznym i po¬ przecznym zmniejszona do okolo 1/9 pier¬ wotnej grubosci. W celu otrzymania zu- - 2pelnie jednolitych folij trzeba naprezac materjal na rozciaganie równomiernie w kierunku podluznym i poprzecznym.Rodzaj urzadzenia, stosowanego do wykonywania sposobu, nie ma znaczenia.Dla przykladu opisano ponizej przeprowa¬ dzanie sposobu zapomoca znanego urza¬ dzenia, przedstawionego na fig. 1 i 2. Prze¬ rabiamy materjal, np. polistyrol, wytlacza sie najpierw przy temperaturze najlepiej 150*C x ustnika 1, zaopatrzonego w dysze o przekroju prostokatnym. Wychodzaca tasma przechodzi potem do urzadzenia wy¬ ciagajacego, które w zasadzie sklada sie z dwóch tasm 2 okreznych, przesuwajacych sie na walkach 3, przyczem walki sa roz¬ mieszczone w taki sposób, ze sie rozcho¬ dza (fig. 2). Walki sa uruchomiane w od¬ powiedni sposób, wskutek czego górna czesc tasm oddala sie od dyszy. Na ta¬ smach znajduja sie male kolce 4, które chwytaja tasme, wychodzaca z dyszy, i za¬ bieraja ja ze soba. Po wyjsciu z urzadze¬ nia wyciagajacego gotowa folje nawija sie zapomoca odpowiedniej nawijarki 5. W niektórych przypadkach nalezy folje chlo¬ dzic miedzy wyciagarka i nawijarka.Tasmy i folje, wytworzone sposobem wedlug wynalazku, nadaja sie dzieki swym dobrym wlasnosciom dielektrycznym zwla¬ szcza jako materjal izolacyjny do elek¬ trycznych urzadzen, np. kondensatorów zwojowych. Tasmy wedlug niniejszego wy¬ nalazku moga byc zastosowane do izolacji kabli zamiast dotychczasowej izolacji, wy¬ konywanej z tasm papierowych. Fol je mo¬ ga byc takze uzyte do wytwarzania uwar¬ stwionych materjalów izolacyjnych.Przedmiotem wynalazku jest ponadto stosowanie opisanego sposobu do wyrobu nitek i tasm, jak równiez do wyrobu giet kich rur lub wezów. Zamiast dyszy stosu¬ je sie koncówke rurowa najlepiej z pier¬ scieniowym otworem, poza tern postepo¬ wanie jest takie samo. Z koncówki tej wy¬ tlacza sie waz, który jednoczesnie wycia¬ ga sie w taki spOeób, ze szybkosc wyciage- nia weza fest wieksza niz szybkosc jego wychodzenia z koncówki, wskutek czego zmniejszaja sie srednica i grubosc scianki weza.W pewnych przypadkach dobrze jest wprowadzac wytworzony w ten sposób waz bezposrednio na rdzen, np. na przewodnik metalowy. W tym celu przez srodek wkladki koncówki przechodzi kanal, który sluzy za prowadnice rdzenia metalowego, np. drutu miedzianego. Przyklad urzadze¬ nia do przeprowadzania tego sposobu fest przedstawiony na fig. 3/ Z bebna a odwija sie drut miedziany b i przechodzi przez wkladke c przyrzadu tloczacego d poprzez tarcze 4 na beben /.W przyrzadzie tloczacym d znajduje sie masa polistyrolowa g, która wychodz z koncówki h i w miejscu i otacza przewód b. Szybkosc obrotu tarczy e jest nastawia¬ na zapomoca silnika k i przekladni m w ta¬ ki sposób, ze rura z polistyrolu* wycho¬ dzaca z koncówki h, jest poddawana wy¬ ciaganiu i zmniejszaniu srednicy i w miej¬ scu i jest nakladana na przewód. Miedzy koncówka h i tarcza q moze byc umieszcza¬ na chlodnica n. Przez zastosowanie kilku pras w szeregu lub odpowiedme wykona¬ nie koncówki mozna zaopatrywac przewód w jednym zabiegu w kilka powlok.Dobrze jest miedzy przewodem miedzia¬ nym i pierwsza powloka izolacyjna, jak równiez miedzy poszczególnetni powloka¬ mi izolacyjnemi umieszczac cienkie war¬ stwy tluszczu lub podobnego materjalu, które zapobiegaja sklejaniu sie poszczegól¬ nych warstw lub przyklejaniu sie ostatniej warstwy do przewodu. Oprócz: tluszczu mozna stosowac kazdy inny srodek, zapo¬ biegajacy przylepianiu sie, wartosciowy dielektrycznie i nieszkodliwy w stosunku do materjalu izolacyjnego i metalu.Szczególne znaczenie posiada sposób wedlug niniejszego wynalazku przy wy¬ twarzaniu przewodów powietrznych do — 3 —kabli dalekonosnych. Zapomoca urzadze¬ nia wedlug fig* 3 mozna wytwarzac w jed¬ nali zabiegu przewody powietrzne, jezeli miedzy beben a i wkladka c umiescic zna¬ ny przyrzad do wykonywania uzwojenia nitkowego lub sznurkowego. Mozna oczy¬ wiscie to owijanie nitka lub sznurkiem przeprowadzic poprzednio w innym okre¬ sie. Nitka moze byc równiez wytworzona z polistyrolu; mozna oczywiscie zastosowac dowolny inny odpowiedni materjal izola¬ cyjny, np. papier. Owiniety nitka przewód miedziany, w ten sposób przygotowany, powleka sie nastepnie bezposrednio za przyrzadem tloczacym rurowa powloka z polistyrolu.W porównaniu ze znanemi papierowe- mi przewodami powietrznemi przewody powietrzne, wytworzone sposobem wedlug wynalazku, posiadaja znacznie lepsze wla¬ snosci elektryczne. Srednia stala dielek¬ tryczna wynosi 1,3 — 1,4, a styczna kata strat — 0,2.10_ 3 (w porównaniu do 1,6 i 3.10-8 przy papierowych przewodach po¬ wietrznych) .Dla skrecenia kilku przewodów po¬ wietrznych wedlug wynalazku, nalezy o- grzac je najpierw do 50 — 70°. Po ochlo¬ dzeniu przewody zachowuja dokladnie to polozenie, które zajely w stanie ogrzanym.Wartosci pojemnosci takiej grupy przewo¬ dów pozostaja stale takze i w niekorzyst¬ nych warunkach, np. przy zakladaniu ka¬ bli podmorskich.W celu ustalenia wzajemnego poloze¬ nia poszczególnych przewodów, a wiec wartosci pojemnosci obwodów, mozna po¬ stepowac takze w ten sposób, ze wszystkie lub czesc grup przewodów powleka sie ru¬ rowa powloka z polistyrolu, najlepiej nie stapiajac warstwy posredniej, zapobiega¬ jacej sklejaniu. PL