Wynalazek niniejszy dotyczy urzadzen telefonicznych, a w szczególnosci samo¬ czynnych urzadzen telefonicznych, sluza¬ cych do obslugi abonentów w miastach, we wsiach i w okolicznych okregach prowin¬ cjonalnych.Glównym przedmiotem wynalazku sa u- klady obwodów, umozliwiajace dobra ob¬ sluge (dzieki samoczynnemu urzadzeniu telefonicznemu) linij prowincjonalnych, wchodzacych do centrali miejskiej lub wiejskiej, nawet wtedy, gdy te linje pro¬ wincjonalne posiadaja duza opornosc i nie sa nalezycie konserwowane.Prowincjonalne linje telefoniczne po¬ siadaja czesto dlugosci po kilka kilome¬ trów i ulegaja niekiedy uziemieniu wsku¬ tek np. zetkniecia sie tych linij z rosnace- mi drzewami i z innemi przedmiotami, przewodzacemi elektrycznosc, wskutek cze¬ go uruchomianie lacznic samoczynnych z aparatów telefonicznych, znajdujacych sie na linjach prowincjonalnych bylo dotych¬ czas bardzo utrudnione. Próbowano z pew- nem powodzeniem przezwyciezac te trud¬ nosc zapomoca stosowania tak zwanego tarczowania simpleksowego, wedlug które¬ go obwód tarczujacy zajmuje obie strony linji równolegle zpowrotem poprzez ziemie.Sposób ten jest jednak niedogodny z tego wzgledu, iz prowincjonalne linje tarczowa¬ nia simpleksowego powinny byc wtedy do¬ brze konserwowane i powinny byc zgrupo¬ wane zdala od wiejskich lub miejskich li-nij tarczOWania petlowego wobec róznych obwodów tarczujacych. Ponadto tarczowa- n^ simpldcsetwego nie mozna stosowac do jedinoprzewodowych lilii j prowincjonal - nych, gdzie powrotnym przewodnikiem ob¬ wodu rozmowy jest ziemia. Takich jednak linij jest obecnie bardzo duzo w uzyciu.W przypadku, gdy zródlo pradu kon¬ trolujacego znajdowalo sie w centrali! by¬ lo dotychczas niemozliwe kontrolowanie dzialania lacznic samoczynnych za po¬ srednictwem jednoprzewodowej, prowin- cjonalnej linji o powrocie ziemnym. Przed¬ miotem niniejszego wynalazku jest nowy obwód kontrolny, dostosowany specjalnie do jednoprzewodowych, prowincjonalnych linij telefonicznych, gdzie zródlo pradu ob¬ wodu kontrolnego znajduje sie w aparacie telefonicznym abonenta, a nie w centrali.Wynalazek obejmuje równiez urzadze¬ nie odbiorcze, umieszczone w centrali sa¬ moczynnej i dzialajace pod wplywem im¬ pulsów kontrolnych, wysylanych ze zródla pradu, znajdujacego sie w aparacie tele¬ fonicznym abonenta, przyczem urzadzenie to uruchomia ze swej strony lacznice sa¬ moczynne.Urzadzenie telefoniczne wedlug wyna¬ lazku, zawierajace jednoprzewodowe linje abonentowe o powrocie ziemnym, posiada na kazdej linji, wchodzacej do centrali, lampowy powtarzacz impulsów, umozliwia¬ jacy kontrolowanie lacznic samoczynnych z linij abonentowych.Stosownie do wynalazku w centrali, z która jest polaczona linja abonenta wywo¬ lujacego, zostaje przygotowywany obwód, kontrolujacy lacznice samoczynna. Usku¬ tecznia to abonent wywolujacy, wysylajac do centrali, przed zdjeciem swej sluchaw¬ ki z widelek, specjalny prad dzwonkowy, poczem po zdjeciu sluchawki obwód ten zostaje uzupelniany.Urzadzenie telefoniczne wedlug wyna¬ lazku zawiera pewna liczbe linij, koncza¬ cych sie w centrali telefonicznej, przyczem wszystkie aparaty telefoniczne, polaczone z temi linjami, sa zaopatrzone w baterje lokalne, sluzace do zasilania mikrofonów tych aparatów, impulsy zas, wyslane przez abonenta wywolujacego, przerywaja do¬ plyw pradu z baterji lokalnej po odpo¬ wiedniej linji do lacznic samoczynnych wspomnianej centrali.Pozostale cechy wynalazku beda ujaw¬ nione w toku ponizszego opisu przy rozpa¬ trywaniu rysunku, skladajacego sie z fig. 1 i 2, które uwidoczniaja tylko te czesc urza¬ dzenia telefonicznego, która jest potrzeb¬ na do zrozumienia istoty wynalazku.Fig. 1 przedstawia jednoprzewodowa, prowincjonalna linje abonentowa 10 traz jeden z jej aparatów telefonicznych AL Linja ta posiada w centrali swój powta¬ rzacz R; fig. 2, która nalezy umiescic z pra¬ wej strony fig. 1 tak, aby odpowiednie przewody zbiegaly sie ze soba na krawe¬ dziach tych figur, przedstawia lacznice sa¬ moczynna, zapomoca której mozna usku¬ teczniac wchodzace i wychodzace polacze¬ nia linji abonentowej 10, uwidocznionej na fig. 1. Lacznica linjowa LS jest zwykla dwuprzewodowa lacznica linjowa, a wybie¬ rak S, którego tylko szczoteczki sa uwi¬ docznione, jest normalnym wybierakiem dwuprzewodowym, który pod wzgledem mechanicznym moze byc wybierakiem, wy¬ posazonym w poziomie grupy kontaktowe.Lacznik Cl jest pod wzgledem mecha¬ nicznym takiego samego typu, jak i wybie¬ rak S, jednak przekaznik 301 lacznika Cl jest wykonany tak, iz dziala w obwodzie petlowym w chwili odezwania sie abonen¬ ta wywolanego. Wybierak kodeksowy CS jest równiez znanego typu, wobec czego na rysunku uwidoczniono tylko te czesci lacz¬ nika i wybieraka kodeksowego, które sa ko¬ nieczne do zrozumienia istoty wynalazku.Lacznik Cl posiada dostep do pewnej linji o wspólnej baterji, jak np. do aparatu te¬ lefonicznego A2, oraz posiada dostep do pewnej liczby prowincjonalnych linij o ba- - 2 -terjach lokalnych, jak np. do linji 10 apa¬ ratu telefonicznego Al (fig. 1).Po tym ogólnym opisie wynalazku Opi¬ sane teraz bedzie szczególowe dzialanie u- rzadzen, uwidocznionych na rysunku; w tym celu wyjasnione bedzie najpierw wy¬ wolanie, skierowane z aparatu telefonicz¬ nego Al (fig. 1) do aparatu A2 (fig. 2).Aby przygotowac lacznice samoczynna do uruchomienia jej zapomoca narzadu wywolujacego CD, abonent aparatu Al po¬ kreca korbka induktora 9, a wiec wysyla prad zmienny po lm)i 10 do powtarzacza R. Prad zmienny przeplywa poprzez prze¬ kaznik 22, wlaczony miedzy iinje 10 a u- ziemienie 32, przyczem w szereg z tym przekaznikiem jest wlaczony odpowiedni kondensator. Przekaznik 22 pradu zmien¬ nego znanego typu posiada dzielony rdzen i jest zaopatrzony w uzwojenie, przyczem górny koniec tego rdzenia jest podzielony na dwie czesci, z których jedna posiada kolnierz miedziany, dzieki któremu kotwica tego przekaznika pozostaje stale przycia¬ gnieta podczas przeplywania pradu zmien¬ nego. Wzbudzony przekaznik 22 zamyka obwód powoli dzialajacego przekaznika 23, który przygotowuje wtedy obwód prze¬ kaznika 25. Przekaznik 23 uziemia na swej dolnej kotwicy posredniej przewodnik roz¬ ruchowy, wspólny dla wszystkich powtarza¬ czy R, wskutek czego uruchomia sie 1000- okresowy oscylator OS oraz zamyka sie obwód przekaznika 41, który przylacza siec pradu zmiennego do pierwotnego uzwo¬ jenia transformatora 42 zarzenia lamp ka¬ todowych 34 i 35. Przekaznik 23 zamyka na swej kotwicy dolnej obwód zarzenia lamp. Po przerwaniu doplywu pradu in- duktorowego do linji 10 przekaznik 22 roz- magnesowuje sie i uruchonra przekaznik 25 za posrednictwem kontaktów przekazni¬ ka 23. Przekaznik 25 wzbudza sie i zamy¬ ka obwód powoli dzialajacego przekaznika 24, który wzbudza s;e wtedy. Po pewnej chwili przekaznik 23 rozmagnesowuje sie wskutek przerwania sie jego obwodu na kontaktach przekaznika 22 i przerywa ob¬ wód przekaznika 25. Jednak nie pociaga to za soba momentalnego rozmagnesowania sie przekaznika 24, gdyz, dzieki elastycz¬ ne} kotwicy przekaznika 25, drgajacej mie¬ dzy kontaktami, obwód przekaznika 24 jest okresowo wlaczany i przerywany w ciagu paru sekund, a zatem przekaznik 24 jest u- trzymywany w stanie czynnym w czasie drgan;a kotwicy przekaznika 25. Czas ten wystarcza, aby abonent aparatu telefonicz¬ nego Al mógl zdjac swa sluchawke i wy¬ tworzyc obwód bocznikowy przekaznika 24, co bedzie opisane nastepnie.Wzbudzony przekaznik 24 zwiera na kotwicy 31 i na swej kotwicy dolnej odpo¬ wiednie kontakty przekaznika 23, w celu utrzymania oscylatora w stanie czynnym, a wlókien lamp 34 i 35 w stanie rozzarzo¬ nym, wskutek czego z chwila rozmagneso¬ wania sie przekaznika 23 do obwodów ano¬ dowych lamp 34 i 35 zaczyna doplywac prad anodowy z baterji 48 poprzez we¬ wnetrzna, dolna kotwice przekaznika 23 i kotwice 30. W obwód anodowy lampy 34 jest wlaczony opornik ograniczajacy 44, a w obwód anodowy lampy 35 przekaznik 26.Dobierajac odpowiedni potencjal baterji siatkowej 49 i odpowiednie napiecie 1000- okresowe, dzialajace na siatke lampy 35 (dzieki zastosowaniu transformatora siat¬ kowego 46) % osiaga s1'e to, ze natezenie pra¬ du anodowego, zasilajacego przekaznik 26, nie wystarcza do uruchomienia tego prze¬ kaznika, który wobec tego nie dziaila.Dalszym skutkiem dz:alan;a przekazni¬ ka 24 jest przedluzenie linji 10 za posred¬ nictwem kontaktów przekaznika 21 i gór¬ nych kontaktów przekaznika 24 do siatki lampy 34, w celu uzaleznienia tej lampy od linji wywolujacej. W celu umozliwienia za¬ danego normalnego przeplywu pradu ano¬ dowego w obwodzie anodowym lampy 34, baterja siatkowa tej lampy jest polaczona szeregowo z opornikiem siatkowym 43. — 3 —Po uruchomieniu induktora 9 abonent aparatu telefonicznego Al zdejmuje swa sluchawke 5, wskutek czego z baterji mi¬ krofonowej 4 zaczyna plynac prad poprzez dolne uzwojenie cewki indukcyjnej 6 i po¬ przez mikrofon 7, jednoczesnie zas two¬ rzy sie nastepujacy obwód pradu: uziemie¬ nie, baterja mikrofonowa 4, haczyk slu¬ chawki 5, uzwojenie sluchawki, wtórne u- zwojenie cewki indukcyjnej 6, kontakty impulsowe przyrzadu wywolujacego CD, linja 10, kontakt spoczynkowy przekaznika 21, kontakt roboczy przekaznika 24, opor¬ nik siatkowy 43 lampy 34 i uziemienie.Spadek napiecia na oporniku 43 jest pra¬ wie równy calkowitemu potencjalowi ba¬ terji mikrofonowej 4, co powoduje obnize¬ nie sie ujemnego potencjalu poczatkowego siatki lampy 34 blisko o cztery i pól wol¬ tów w porównaniu ze stanem przed zdje¬ ciem sluchawki, a zatem na oporniku ano¬ dowym lampy 34 nastapi nagle zmniejsze¬ nie sie spadku napiecia pradu anodowego tej lampy, co w postaci impulsu zostanie przekazane na siatke lampy 35 poprzez kondensator 45 i poprzez wtórne uzwojenie transformatora 46, a poniewaz impuls ten zostal spowodowany zmniejszeniem sie spadku napiecia na oporniku 43, przeto im¬ puls ten spowoduje chwilowy wzrost pradu anodowego lampy 35. Przekaznik 26 wzbu¬ dzi sie/pozostajac nadal w stanie wzbudzo¬ nym nawet po przejsciu omawianego impul¬ su, poniewaz normalny prad anodowy wy¬ starcza do utrzymania tego przekaznika w stanie wzbudzenia. Przekaznik 26 laczy na swej kotwicy linje 10 z lewemi uzwojenia¬ mi cewki przenosnikowej, w celu przygoto¬ wania calkowitego obwodu rozmowy, a na swych kontaktach wewnetrznych laczy przewodnik 50 z prawemi uzwojeniami cew¬ ki przenosnikowej, powodujac wskutek te¬ go zanikniecie sie mostku pradu stalego, le¬ zacego pomiedzy przewodnikami 50 i 52 i przebiegajacego poprzez prawe uzwojenia cewki przenosnikowej, górna cewke prze¬ kaznika 27 i poprzez kontakty tego przekaz¬ nika. Przekaznik 27 dziala wtedy w pola¬ czeniu szeregowem z przekaznikiem linjo- wym (nieuwidocznionym) lacznicy linjo- wej LS, przyczem przekaznik linjowy do¬ prowadza wtedy potencjal ziemi do nor¬ malnego przewodnika prywatnego 51*. Prze¬ kaznik 27 powtarzacza R, dzialajac, wlacza na swej dolnej kotwicy wewnetrznej swa dolna cewke w obwód, biegnacy od uziemio¬ nego przewodnika 51, a na swej kotwicy górnej zamiast swej cewki górnej wlacza odpowiedni opornik, który zostaje wskutek tego polaczony równolegle z kondensato¬ rem, polaczonym z prawemi uzwojeniami cewki przenosnikowej. Przekaznik 27 odla¬ cza na swej kotwicy dolnej przekaznik 28 od przewodnika 51 i laczy ten przewodnik z cewka przekaznika 24, zamykajac wsku¬ tek tego obwód bocznikowy przekaznika 24, przyczem nalezy zauwazyc, ze obwód ten zostaje utworzony przedtem, nim przestanie drgac sprezynujaca kotwiczka przekaznika 25. Przekaznik 28 dziala powoli wskutek nalozenia kolnierza miedzianego na rdzen tego przekaznika (zaczerniona górna czesc tego przekaznika), co zapobiega uruchomie¬ niu tego przekaznika 28 pradem, plynacym po przewodniku 51 przed odlaczeniem tego przewodnika.Wskutek dzialania przekaznika linjo- wego zostaje uruchomiona w zwykly spo¬ sób lacznica linjowa LS (fig. 2), która szu¬ ka wolnego wybieraka, np. wybieraka S.Wybierak ten przygotowany zostaje do dzialania w zwykly sposób, przewodniki zas 50 — 52 zostaja polaczone z tym wybiera¬ kiem wskutek dzialania lacznicy LS. Za¬ czyna teraz dzialac przekaznik linjowy o- raz przekaznik wyzwalajacy (nieuwidocz- nione)/ z których przekaznik wyzwalajacy utrzymuje na przewodniku 51 potencjal ziemi.Abonent wywolujacy po zdjeciu slu¬ chawki uruchomia przyrzad wywolujacy zgodnie z cyframi zadanego numeru. W cza- — 4 -sie nadawania pierwszej cyfry, to jest gdy po uruchomieniu przyrzadu CD tarcza cy¬ frowa powraca do swego polaczenia wyj¬ sciowego, sprezyny przyrzadu CD wysyla¬ ja pewna liczbe impulsów pradu, odpowia¬ dajaca danej cyfrze. Uklad jest pomyslany tak, ze przed dojsciem tarczy przyrzadu CD do jej polozenia wyjsciowego sluchawka 5 pozostaje w polaczeniu równoleglem z gór¬ nem uzwojeniem cewki indukcyjnej 6; ma to na celu utworzenie obwodu impulsowego oraz zapobiezenie trzaskom, które moglyby byc slyszane w sluchawce 5.Przy kazdem otwarciu sie sprezyn-im¬ pulsowych narzadu wywolujacego CD do¬ datkowy potencjal ujemny, który byl po¬ czatkowo doprowadzony do siatki 34, zosta¬ je nagle usuniety po zdjeciu sluchawki te¬ lefonu Al, wskutek czego wzrasta prad a- nodowy lampy 34, a zatem dó siatki lampy 35 zostaje wyslany impuls ujemny, prze¬ chodzacy poprzez kondensator 45 i górna cewke przetwornika 46. Powoduje to chwi¬ lowe zmniejszenie sie ustalonego natezenia pradu anodowego lampy 351 a zatem prze¬ kaznik ' anodowy 26 rbzrnagriesowuje sie.Jak juz powiedziano, normalny prad ano¬ dowy, zasilajacy przekaznik 26, posiada ta¬ kie natezenie, iz nie moze wzbudzic prze¬ kaznika 26, gdy ten nie zostanie przedtem doprowadzony dó stanu wzbudzenia.Przy kazdem zamknieciu sie sprezfn im¬ pulsowych przyrzadu wywolujacego CD, nastepujacem po przerwaniu sie obwodu linjowego, do siatki lampy 34 zostaje nagle doprowadzony ponownie dodatkowy poten¬ cjal ujemny, wskutek czego z anody lampy 34 do siatki lainpy 35 wyslany zostaje (w sposób opisany poprzednio) impuls dodatni, co powoduje ponowne wzbudzenie sie prze¬ kaznika 26. Wskutek powyzszych dzialan przekaznik 26 rózmagnesowuje sie przy o- twieraniu sie sprezyn impulsoWych przyrza¬ du wywolujacego CD oraz 'magnesuje sie ponownie przy zamykaniu sie tych sprezyn.Stad wniosek, ze cyfry, nadawane przez a- bonenta wywolujacego, sa przesylane do wybieraka S (fig. 2), a zatem jego przekaz¬ nik linjowy (nieuwidoczntony) dziala tak, jakgdyby przyrzad wywolujacy CD byl po¬ laczony bezposrednio i szeregowo z pfze- kaznikiem linjowymf a nie z wewnetrznemi kontaktami przekaznika 26. Wskutek kilku kolejnych rozmagnesowywan sie przekazni¬ ka linjowego wybierak S przesuwa stopnio¬ wo swe szczoteczki w zwykly sposób az do chwili, gdy zatrzymaja sie one nawprost zadanego poziomu grupy kontaktów, po¬ czern wybierak S szuka wolnego lacznika na wybranym poziomie i przedluza polacze¬ nie do pierwszej znalezionej linji wolnej.Gdy pierwszym znalezionym wolnym lacz¬ nikiem jest lacznik Cl, wówczas jego prze¬ kaznik linjowy 302 wzbudza sie w obwodzie petlicowym, zawierajacym przewodniki 50 i 52 (gdy polaczenie jest przedluzone do te¬ go lacznika zapomoca wybieraka S), lacz¬ nik zas zostaje przygotowany dó dzialania w zwykly sposób wskutek wzbudzenia sie powoli dzialajacego przekaznika wyzwala¬ jacego 303. Przekaznik 303 dolacza teraz na swych górnych kontaktach uziemienie do przewodnika 51.Podczas tarczowania dziesietnej cyfry zadanego numeru dziala przekaznik linjowy 302 lacznika Cl, wskutek czego jego szczo¬ teczki 312 przesuwaja sie stopniowo az do chwili, gdy zatrzymaja sie naprzeciwko za¬ danego poziomu grupy kontaktów.Podczas tarczowania jednostkowej cy¬ fry zadanego numeru przekaznik linjowy 302 kontroluje ruch lacznika Cl tak, iz lacz¬ nik ten obraca swe szczoteczki 310 — 312 po kontaktach wybranego poziomu, dopóki szczoteczki te nie zatrzymaja sie na grupie kontaktów, odpowiadajacych linji aparatu telefonicznego A2. Gdy linja ta jest wolna, wówczas polaczenie z nia zostaje uzupel¬ nione, jezeli zas jest ona zajeta, wtedy do abonenta wywolujacego wyslany "zostaje dzwiek zajetosci. W przypadku, gdy linja wywolywana" jest wolna, lacznik kodekso- — 5 —wy CS oraz lacznik Cl dzialaja odpowied¬ nio do ostatniej cyfry numeru i wybieraja jeden z przewodników kodeksowych w celu uruchomienia przekaznika dzwonkowego 307. Jezeli linja aparatu telefonicznego A2 jest linja prywatna, to wspomniana cyfra ostatnia jest zwykle cyfra 1.Po wybraniu ostatniej cyfry odpowied¬ nia pradnica kodeksowa uruchomia prze¬ kaznik dzwonkowy 307, który, zgodnie z nastawieniem wybieraka kodeksowego CS, doprowadza prad z pradnicy G2 do dzwon¬ ka aparatu wywolywanego.Gdy abonent aparatu telefonicznego A2 uslyszy dzwonek i zdejmie sluchawke, wte¬ dy pomiedzy przewodniki jego linji zosta¬ je wlaczony mostek pradu stalego, wskutek czego w mostku tym zaczyna dzialac prze¬ kaznik 301. Przekaznik 301 zamyka obwód (nieuwidoczniony), zwalniajacy wybierak kodeksowy CS, w celu przerwania dzwonie¬ nia. Przekaznik 301 przelacza wzajemnie wewnetrzne koncówki lewych uzwojen cew¬ ki przenosnikowej wzgledem przekaznika linjowego 302A odwracajac wskutek tego kierunek przeplywu pradu w przewodniku linji wchodzacej. To odwrócenie pradu nie pociaga jednak za soba w tej chwili zadne¬ go skutku, lecz w wielu przypadkach jest stosowane do nadzorowania, gdy telefonist¬ ka wywoluje, w celu uruchomienia rejestru zlecen lub w przypadkach podobnych. Abo¬ nent wywolujacy moze teraz rozmawiac z abonentem wywolywanym, przyczem mi¬ krofon aparatu wywolujacego jest zasilany, jak juz bylo powiedziane, z baterji 4, mi¬ krofon zas aparatu wywolanego A2 jest zasilany pradem, plynacym poprzez prze¬ kaznik 301 lacznika Cl.Po ukonczeniu rozmowy obaj abonenci zawieszaja swe sluchawki, przyczem wsku¬ tek zawieszenia sluchawki aparatu A2 przekaznik 301 rozmagnesowuje sie i od¬ wraca kierunek przeplywu pradu w prze¬ wodnikach wchodzacych.Po zawieszeniu sluchawki aparatu Al potencjal siatki lampy 34 staje sie mniej u- jemny, wskutek czego do siatki lampy 35 wyslany zostaje chwilowy impuls ujemny w sposób juz opisany, w celu chwilowego zmniejszenia pradu w obwodzie anodowym tej lampy, co powoduje rozmagnesowanie sie przekaznika 26. Równiez rozmagneso¬ wuje sie przekaznik linjowy 302 i wyzwa¬ lajacy 303 lacznika Cl, przyczem przekaz¬ nik 303 odlacza na swej kotwicy górnej u- ziemienie od odpowiedniego wyzwalajacego przewodnika kablowego, wskutek czego wy¬ bierak S oraz lacznica linjowa LS powraca¬ ja do polozenia wyjsciowego. Wskutek od¬ laczenia potencjalu ziemi od przewodnika 51 rozmagnesowalja sie przekazniki 24 i 27 powtarzacza R, który powraca wtedy do stanu wyjsciowego, uwidocznionego na ry¬ sunku, lacznik zas Cl zostaje zwolniony w zwykly sposób.W celu wyjasnienia dzialania niniejsze¬ go urzadzenia podczas przekazywania wy¬ wolywania do linji 10, przyjmuje sie, ze a- bonent aparatu telefonicznego A2 pragnie rozmawiac z abonentem Al.Po zdjeciu sluchawki aparatu A2 lacz¬ nica linjowa (nieuwidoezniona), nalezaca do aparatu A2, której szeregi kontaktowe moga byc polaczone wielokrotnie z takiemiz kontaktami lacznicy liniowej LS, moze byc uruchomiona za posrednictwem przewodni¬ ków, biegnacych ku dolowi dolnego prawe¬ go rogu fig. 2, zajmujac wtedy w sposób zwykly wolny wybierak, np. wybierak S.Podczas nadawania pierwszej cyfry wybierak S dziala w sposób zwykly, prze- dluzaiac polaczenie do wolnego lacznika, np. do lacznika Cl, a wtedy przekaznik li¬ niowy 302 i zwalnia iacy 303 tego lacznika dzialaia w sposób opisany, w celu przygo¬ towania tego lacznika do dzialania. Nastep¬ nie lacznik Cl przesuwa szczoteczki 310 — 312 (odoowiednio do drugiei i trzeciej cy¬ fry zadanego numerul do ich zetkniecia sie z szeregami kontaktów, polaczonych znormalnemi przewodnikami 50', 5V i 52.Uskuteczniona zostaje wtedy zwykla pró¬ ba zajetosci i, jezeli lin ja telefonu A jest wolna, to na przewodniku 51' niema po¬ tencjalu ziemi, który bylby doprowadzony do tego przewodnika za posrednictwem cewki próbnej przekaznika wlaczajacego (nieuwidocznionego) lacznika Cl. Wtedy przekaznik wlaczajacy, nalezacy do tego lacznika, zaczyna dzialac, w celu uzupel¬ nienia polaczenia z przewodnikami 50' — 52' i w celu doprowadzenia potencjalu ziemi bezposrednio do przewodnika 51*. Wskutek doprowadzenia tego potencjalu do prze¬ wodnika 51 za posrednictwem przewodni¬ ka 51' przekaznik wylaczajacy lacznicy linjowej LS zostaje czesciowo uruchomiony, w celu wylaczenia odpowiedniego przekaz¬ nika linjowego i uwolnienia przewodników 50 i 52 od polaczen lokalnych, a jednocze¬ snie przekaznik 28 powtarzacza R dziala w obwodzie, biegnacym od uziemionego prze¬ wodnika 51 poprzez kontakty przekaznika 27. Przekaznik 28 laczy przekaznik dzwon¬ kowy 21 powtarzacza R z ujemnym prze¬ wodnikiem rozmowy 50 równolegle z górna cewka przekaznika mostku tylnego 301 lacznika Cl.Gdy abonent aparatu A2 uruchomia swój przyrzad wywolujacy w celu wyslania cyfry kodeksowej z numeru zadanego abo¬ nenta, wówczas wybierak kodeksowy CS, polaczony z lacznikiem Cl, (fig. 2), wybie¬ ra znak kodeksowy, nalezacy do aparatu telefonicznego Al (fig. 1). W tym przypad¬ ku przekaznik 307 moze byc uruchomiony za posrednictwem przewodnika wybranego kodeksu w celu wyslania kodeksu, naleza¬ cego do aparatu Al. Po kazdem wzbudze¬ niu sie przekaznika 307 do szczoteczki 312 doprowadzany zostaje z pradnicy G2 prad dzwonkowy, wysylany nastepnie po prze¬ wodniku 52* do przewodnika 52, lecz prad ten nie wywiera narazie zadnego skutku.Dalszym wynikiem wzbudzenia sie prze¬ kaznika 307, jest okresowe odlaczanie sie ujemnej szczoteczki linjowej od górnej cew¬ ki przekaznika 301 i laczenie sie jej z zie¬ mia, w celu wytwarzania obwodu powrot¬ nego pradu dzwonkowego w przypadku po¬ laczenia z normalnym aparatem telefonicz¬ nym o baterji wspólnej, jak np. z telefonem A2. W danym przypadku jednak kazde do¬ prowadzenie potencjalu ziemi do szczotecz¬ ki 310 powoduje zamkniecie sie obwodu przekaznika dzwonkowego 21 powtarzacza, biegnacego po przewodnikach 57 i 50 po¬ przez kontakt 28. Przekaznik 21, wzbudza¬ jac sie okresowo w tym obwodzie, powodu¬ je kazdorazowo wysylanie pradu dzwonko¬ wego z pradnicy Gl do linji 10, (czyli, ze po linji 10 wyslany zostaje kodeks, naleza¬ cy do aparatu Al), oraz zamyka na swej kotwicy wewnetrznej obwód przekaznika 25, który, wzbudzajac sie, uruchomia prze¬ kaznik 24 w celu uruchomienia oscylatora i zapalenia elektronowych lamp 34 i 35 (w sposób juz opisany) jeszcze przed wylacze¬ niem pradu dzwonkowego, to jest gdy abo¬ nent wywolywany odzywa sie. Nalezy zau¬ wazyc, ze posrednia kotwica przekaznika 21 uziemia odpowiedni odcinek linji 10 pod¬ czas wzbudzania sie tego przekaznika. Ta kotwica poslednia zostala uziemiona przed dojsciem kotwicy górnej do polozenia nor¬ malnego, dzieki czemu linja 10 zostaje roz¬ ladowywana po kazdem doprowadzeniu do niej pradu dzwonkowego, a to w celu zapo¬ biezenia wysylaniu chwilowego impulsu do siatki lampy 34, co nastepowaloby, gdyby pozostawiono ladunek elektryczny na kon¬ densatorach dzwonkowych, np. na konden¬ satorze dzwonka 8 aparatu telefonicznego Al.Wskutek opisanych powyzej okresowych dzialali przekaznika 21, pod wplywem dzia¬ lan przekaznika dzwonkowego 307 laczni¬ ka Cl (fig. 2) dzwonki linji abonentowej 10 zaczynaja dzialac zgodnie z kodeksem telefonu Al. Przekaznik 25 dziala podczas dzialania przekaznika 21, rozmagnesowujac sie po kazdem rozmagnesowaniu sie prze- — 7 —kaznika 21, wskutek czego przekaznik ten drga nadal, przekaznik zas 24 dziala jeszcze kilka sekund w przypadku przerwania do¬ plywu do niego pradu dzwonkowego* Gdy¬ by abonent wywolywany Al nie odzywal sie pomimo wyslania don jego znaku kodek¬ sowego, wówczas kotwiczka spreiymijaca przekaznika 25 drgalaby nadal, a prze¬ kaznik 24-dzialalby do chwili, kiedy nie zostalby wyslany powtórny znak kodekso¬ wy. Jezeli zas abonent telefonu Al pomi¬ mo to nadal nie odzywa sie w ciagu okre¬ slonego przeciagu czasu, wtedy abonent te¬ lefonu A2 rezygnuje z polaczenia, powo¬ dujac zwolnienie sie lacznic samoczynnych, a wtedy kotwica przekaznika 25 przestaje drgac po uplywie kilku sekund, przekaz¬ nik zas 24 rozmagnesowuje sie.Zaklada sie, ze abonent aparatu At o- dezwal sie po jednokrotnem lub wielokrot¬ nym wyslaniu don znaku kodeksowego. Za¬ tem abonent ten zdjal swa sluchawke, wskutek czego ujemny potencjal baterji mikrofonowej 4 zostal doprowadzony do linji 10, a zatem z chwila rozmagnesowania sie przekaznikami potencjal ten doda sie do ujemnego potencjalu poczatkowego siat¬ kowego lampy, powodujac wyslanie chwilo¬ wego impulsu dodatniego do lampy 35 w sposób, juz opisany, co spowoduje chwilo¬ wy wzrost pradu anodowego oraz wzbudze¬ nie sie przekaznika 26, który wlaczy wtedy górna cewke przekaznika 28 w zamkniety mostek przewodników 50 i 52, wskutek cze¬ go przekaznik ten, dzialajac szeregowo z cewkami przekaznika 301 lacznika Cl, za¬ mknie swójfobwód, biegnacy do uziemione¬ go przewodnika 51, a jednoczesnie wylaczy swa cewke glówna w sposób, juz opisany.Przekaznik 27 zamyka równiez obwód prze¬ kaznika 24, biegnacy od przewodnika 51.Nastepnie przekaznik 28 zostaje odla¬ czony od przewodnika 51 zapOmoca prze¬ kaznika 27, wskutek czego przekaznik ten rozmagnesowuje sie i wylacza przekaznik 21, który pomimo ze jest nadal polaczony równolegle z górna cewka przekaznika 301 lacznika Ci (do chwili, kiedy nie rozmagne- tysowal sie przekaznik 28)i jednak ze wzgledu na doregulowanie nie dziala wskutek zamkniecia mostku pomiedzy prze¬ wodnikami 50 i 52.Przekaznik 301 zmienia kierunek prze¬ plywu pradu w przewodnikach rozmowy, wchodzacych do lacznika Cl, a to w celu nadzorowania w razie potrzeby wywoluja¬ cego konca polaczenia. Abonent wywoluja¬ cy moze teraz rozmawiac z abonentem wy¬ wolywanym; po ukonczeniu tej rozmowy o- bie strony zawieszaja swe sluchawki. Wsku¬ tek zawieszenia sluchawki aparatu Al prze¬ rwany zostaje obwód baterji mikrofonowej 4, co powoduje obnizenie sie potencjalu u- fenmego siatki lampy 34, wskutek czego zmniejsza sie chwilowo prad w obwodzie a- nodowym lampy 35, powodujac powrót przekaznika 27 do polozenia nieczynnego; wówczas zostaje przerwany obwód prze¬ kaznika 301, przekaznik ten rozmagneso¬ wuje sie i odwraca kierunek przeplywu pra¬ du we wchodzacych przewodnikach. Wsku¬ tek zas zawieszenia sluchawki A2 wybie¬ rak S, lacznik Cl i wywolujaca lacznica li- njowa zostaja zwolnione Vr zwykly sposób, z przewodników zas 51' i 51 usuniety zosta¬ je potencjal ziemi, dzieki czemu przerywa sie obwód przekazników 24 i 27, czyli prze¬ kazniki te rozmagnesowuja sie, urzadzenie zas powraca do stanu wyjsciowego, uwi¬ docznionego na rysunku; Opisane teraz beda czynnosci, dotycza¬ ce dokonywania polaczenia lokalnego po¬ miedzy dwOma abonentami na linji 10. W tyrn celu przyjmuje sie, ze abonent apara¬ tu A1 chce rozmawiac z innyrii abonentem tejze linji. Abonent Al, chcac wywolac in¬ nego abonenta, uruchomia swój induktor 9 zgodnie ze znakiem kodeksowym, znamio¬ nujacym aparat telefoniczny tego drugiego abonenta. Po pJer^rszem pokreceniu korby ihduktora dzialaja przekazniki 22 i 23 po- -~ fiwtarzacza R w sposób opisany i z tym sa¬ mym skutkiem, przyczem po rozmagneso- waniu sie przekaznika 22 przekazniki 25 i 24 dzialaja jeden po drugim pod wplywem chwilowego impulsu, wyslanego do prze¬ kaznika 25 poprzez kontakty przekazników 22 i 23. Wskutek wyslania tego chwilowe¬ go impulsu zaczyna drgac kotwiczka spre¬ zynujaca przekaznika 25, a to w celu utrzy¬ mania przekaznika 24 w stanie czynnym w ciagu pewnego okresu czasu, co bylo juz o- pisane poprzednio. Lanipy 34 i 35 otrzymu¬ ja w tych warunkach prad zarzenia., poja¬ wia sie prad anodowy tych lamp, jednak przekaznik 26 nie dziala, poniewaz abonent wywolujacy nie zdjal swej sluchawki. Gdy¬ by przy tych warunkach nie wykonano spe¬ cjalnego urzadzenia, wtedy przekaznik 26 dzialalby dzieki odwróceniu sie biegunowo¬ sci pradu, doprowadzanego do linji 10 pod¬ czas drugiego dzialania induktora 9. Aby tego uniknac, zastosowano przekaznik 23, przerywajacy doplyw pradu anodowego do lamp 34 i 35 z chwila ponownego urucho¬ mienia sie tego przekaznika pod wplywem ponownego dzialania przekaznika 22 typu AC podczas nastepnego uruchomienia in¬ duktora 9, co zapobiega niepotrzebnym dzialaniom lacznic samoczynnych.Abonent aparatu Al pokreca w dalszym ciagu korbka swego induktora zgodnie z na- n&stepnym dzwonkiem znaku kodekso¬ wego, nalezacego do zadanego aparatu te¬ lefonicznego. Wtedy przekazniki 22 i 23 dzialaja ponownie pod wplywem kazdego dodatkowego doprowadzania pradu dzwon¬ kowego.Gdy abonent wywolujacy Al zdejmuje swa sluchawke w celu uslyszenia odpowie¬ dzi abonenta wywolanego, wtedy do siatki lampy 34 doprowadzany zostaje ujemny potencjal baterji mikrofonowej 4 aparatu Alt co powoduje wzbudzenie sie przekazni¬ ka. 26 w sposób opisany oraz dzialanie lacz¬ nicy linjowej LS, która angazuje wtedy pierwszy wybierak S, przyczem linja 10 jest chroniona dzieki doprowadzeniu potencja¬ lu ziemi do przewodnika 5/.; W celu wyjasnienia dzialania powtarza¬ cza R w przypadku uzycia go w zwiazku z linja dwuprzewodowa, przypuszcza sie, * ze linja,' odpowiadajaca aparatowi^Ai, zosta* la zamieniona na linje dwuprzewodowa. W tym przypadku uziemienie zostaje odlaczo¬ ne od aparatu Al, a przewodnik 3 prze* dluzony do centrali, przyczetri fest polaczo¬ ny wtedy z koncówka 32 powtarzaka /L Równiez uziemienie zostaje odlaczone ód koncówki 32. W celu uziemienia przewod¬ nika 3, co jest potrzebne do nalezytego do¬ prowadzenia potencjalu baterji mikrofono¬ wej 4 do siatki lampy 34, uziemia sie górna koncówke 33 dolnego lewego uzwojenia cewki przenosnikowej powtarzaka R. Po- wtarzak R dziala tak samo, jak przy linji jednóprzewodowe j.Przy opisywaniu dzialania niniejszego urzadzenia telefonicznego bylo wzmianko¬ wane, ze wyslanie lOOO-okr&sowego pradu z oscylatora OS poprzez pierwotna cewke transformatora 46 polepsza dzialanie prze¬ kaznika 26. Usilowania, majace na celu po¬ lepszenie dzialania przekaznika 26, gdy oscylator jest czynny, uwienczone zostaly tylko czesciowem powodzeniem, gdyz prze¬ konano si^ odrazu, wlaczajac miliampero- mierz szeregowo z przekaznikiem 26, ze prad anodowy jest nieco slabszy podczas dzialania oscylatora, co jest spowodowane sklonnoscia lampy 35 do odmiennego dzia¬ lania pod wplywem impulsów dodatnich i ujemnych, wysylanych z oscylatora. Próbo¬ wano zwiekszac nieco potencjal baterji siatkowej 49, w celu utrzymania na stalym poziomie pradu anodowego bez wlaczania oscylatora OS, i przekonano sie, ze prze¬ kaznik 26 dziala wtedy prawie tak dobrze, jak w razie uzycia oscylatora. Z tej samej przyczyny jednak, niewyjasnionej dosta¬ tecznie, dzialanie przekaznika 26 jest gor¬ sze po paru godzinach, gdy oscylator nie byl wziety do uzytku; stad wlasnie wy- - 9 —wnioskowano, ze dzialanie powtarzaka R, majacego na celu uskutecznianie wywolan, wychodzacych z linji 10; jest bardziej nie¬ zawodne, gdy jest uzyty i wlaczony w spo¬ sób wskazany oscylator OS. W wielu ukla¬ dach oscylator jest potrzebny do innych ce¬ lów; wtedy prad o pozadanej czestotliwo¬ sci moze byc doprowadzany z tego oscyla¬ tora.Lampa elektronowa 34 moze byc, oczy¬ wiscie, tak zwana lampa mocy, w której ob¬ wód anodowy zamiast opornika anodowego 44, moze byc wlaczony przekaznik 26.Wówczas lampa 35 nie jest potrzebna; w tym przypadku nalezy jedynie zmieniac po¬ laczenie z baterja mikrofonowa 4 telefonu Al, aby zmieniac wskutek tego znaki po¬ tencjalów siatki lampy 34 (po otwarciu sprezyn przyrzadu wywolujacego siatka o- trzymuje potencjal ujemny, a po zamknie¬ ciu — dodatni). Nalezy jednak zauwazyc, ze potencjal baterji mikrofonowej aparatu Al jest za maly do powodowania zadanej zmiany potencjalu siatki lampy 34, w celu odpowiedniego uruchomienia przekaznika 26, gdy znajduje sie on w obwodzie anodo¬ wym tej lampy. Mozna to jednak przezwy¬ ciezyc, stosujac odpowiednia lampe lub sto* sujac w kazdym aparacie telefonicznym ba- terje dodatkowa, która w aparacie Al be¬ dzie wlaczona szeregowo z kontaktami im- pulsowemi przyrzadu wywolujacego CD miedzy dolna koncówke tego narzadu a linie lacznikowa, której przewodnik 2 jest pola¬ czony z górna koncówka dzwonka 8. Wy¬ maga to jednak umieszczenia w kaznym a- paracie wspomnianej baterji dodatkowej, wobec czego urzadzenie takie jest mniej e- konomiczne od opisanego urzadzenia, w któ- rem zastosowano dwie lampy 34 i 35. Urza¬ dzenie, opisane i uwidocznione na rysunku, jest dogodniejsze równiez z tego wzgledu, ze lampa 34 dziala wzmacniajaco, to zna¬ czy, ze z anody tej lampy zostaja wysyla¬ ne impulsy pradu do siatki lampy 35 (wsku¬ tek otwierania i zamykania sie sprezyny impulsowej przyrzadu wywolujacego CD i zdejmowania oraz zawieszania sluchawki 5), wystarczajace do nalezytego uruchomia¬ nia przekaznika 26 nawet wtedy, gdy linja 10 jest prawie calkowicie uziemiona wsku¬ tek zetkniecia sie jej z liscmi drzew lub z podobnemi przedmiotami. Poniewaz zas nor* malny przeplyw pradu poprzez przekaznik 26 nie zmienia sie zarówno przy uziemia¬ niu linji 10, jak i przy dobrej jej izolacji, wiec przekaznik ten dziala zawsze nalezy¬ cie, jednak winien otrzymywac dosc silne impulsy, wzmocnione w lampie 34, w celu powodowania minimalnej chwilowej zmia¬ ny pradu anodowego lampy 35. PL