PL201571B1 - Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna - Google Patents

Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna

Info

Publication number
PL201571B1
PL201571B1 PL368093A PL36809304A PL201571B1 PL 201571 B1 PL201571 B1 PL 201571B1 PL 368093 A PL368093 A PL 368093A PL 36809304 A PL36809304 A PL 36809304A PL 201571 B1 PL201571 B1 PL 201571B1
Authority
PL
Poland
Prior art keywords
deoxyadenosine
chloroethyl
bis
esters
ester
Prior art date
Application number
PL368093A
Other languages
English (en)
Other versions
PL368093A1 (pl
Inventor
Paweł Grieb
Juhani Vilpo
Zygmunt Kazimierczuk
Mariola Andrzejewska
Tomasz Kryczka
Original Assignee
Fundacja Rozwoju Diagnostyki I
Priority date (The priority date is an assumption and is not a legal conclusion. Google has not performed a legal analysis and makes no representation as to the accuracy of the date listed.)
Filing date
Publication date
Application filed by Fundacja Rozwoju Diagnostyki I filed Critical Fundacja Rozwoju Diagnostyki I
Priority to PL368093A priority Critical patent/PL201571B1/pl
Priority to PCT/PL2005/000031 priority patent/WO2005111056A1/en
Publication of PL368093A1 publication Critical patent/PL368093A1/pl
Publication of PL201571B1 publication Critical patent/PL201571B1/pl

Links

Classifications

    • C—CHEMISTRY; METALLURGY
    • C07—ORGANIC CHEMISTRY
    • C07H—SUGARS; DERIVATIVES THEREOF; NUCLEOSIDES; NUCLEOTIDES; NUCLEIC ACIDS
    • C07H19/00—Compounds containing a hetero ring sharing one ring hetero atom with a saccharide radical; Nucleosides; Mononucleotides; Anhydro-derivatives thereof
    • C07H19/02—Compounds containing a hetero ring sharing one ring hetero atom with a saccharide radical; Nucleosides; Mononucleotides; Anhydro-derivatives thereof sharing nitrogen
    • C07H19/04—Heterocyclic radicals containing only nitrogen atoms as ring hetero atom
    • C07H19/16—Purine radicals
    • A—HUMAN NECESSITIES
    • A61—MEDICAL OR VETERINARY SCIENCE; HYGIENE
    • A61P—SPECIFIC THERAPEUTIC ACTIVITY OF CHEMICAL COMPOUNDS OR MEDICINAL PREPARATIONS
    • A61P35/00—Antineoplastic agents

Landscapes

  • Chemical & Material Sciences (AREA)
  • Health & Medical Sciences (AREA)
  • Organic Chemistry (AREA)
  • General Health & Medical Sciences (AREA)
  • Life Sciences & Earth Sciences (AREA)
  • Nuclear Medicine, Radiotherapy & Molecular Imaging (AREA)
  • Veterinary Medicine (AREA)
  • Pharmacology & Pharmacy (AREA)
  • General Chemical & Material Sciences (AREA)
  • Animal Behavior & Ethology (AREA)
  • Chemical Kinetics & Catalysis (AREA)
  • Public Health (AREA)
  • Medicinal Chemistry (AREA)
  • Engineering & Computer Science (AREA)
  • Biochemistry (AREA)
  • Biotechnology (AREA)
  • Genetics & Genomics (AREA)
  • Molecular Biology (AREA)
  • Pharmaceuticals Containing Other Organic And Inorganic Compounds (AREA)
  • Saccharide Compounds (AREA)

Abstract

1. Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, o wzorze 1, w którym R 1 oznacza atom H lub Cl, R 2 oznacza grup e acylow a kwasu karboksylowego wybran a z grupy 4-bis(2- -chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylu, a wi azanie estrowe wyst epuje pomi edzy grup a karboksylow a kwasu a grup a hydroksylow a w pozycji 5'-nukleozydu 2'-deoksyadenozyny. PL PL PL PL

Description

(12) OPIS PATENTOWY (19) PL (11) 201571 (13) B1 (21) Numer zgłoszenia: 368093 (51) Int.Cl.
C07H 19/173 (2006.01) A61K 31/7076 (2006.01) A61P 35/00 (2006.01) (22) Data zgłoszenia: 19.05.2004
Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna
(73) Uprawniony z patentu: Fundacja Rozwoju Diagnostyki i Terapii, Warszawa,PL
(43) Zgłoszenie ogłoszono: 28.11.2005 BUP 24/05 (72) Twórca(y) wynalazku:
(45) O udzieleniu patentu ogłoszono: Paweł Grieb,Warszawa,PL Juhani Vilpo,Helsinki,FI Zygmunt Kazimierczuk,Warszawa,PL Mariola Andrzejewska,Warszawa,PL
30.04.2009 WUP 04/09 Tomasz Kryczka,Kielce,PL
(74) Pełnomocnik: Zofia Kiewlicz, Kancelaria Patentowa
(57) 1. Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, o wzorze 1, w którym R1 oznacza atom H lub Cl, R2 oznacza grupę acylową kwasu karboksylowego wybraną z grupy 4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylu, a wiązanie estrowe występuje pomiędzy grupą karboksylową kwasu a grupą hydroksylową w pozycji 5'-nukleozydu 2'-deoksyadenozyny.
PL 201 571 B1
Opis wynalazku
Przedmiotem wynalazku są nowe estry nukleozydów adenozynowych kwasu karboksylowego sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna.
W przypadku niniejszego wynalazku są to estry 2'-deoksyadenozyny bądź jej pochodnej 2-chloro-2'-deoksyadenozyny i kwasu karboksylowego.
2'-Deoksyadenozyna (dA) jest jednym ze składników DNA. Nukleozyd ten w komórkach wytwarzany z adenozyny, bądź jest pobierany przez komórki przy pomocy błonowych białek transportujących nukleozydy. We wnętrzu komórek dA podlega dwojakim przemianom metabolicznym. Pierwszy szlak przemian polega na trójetapowej enzymatycznej fosforylacji, której przebieg kontrolowany jest przez enzym kinazę deoksyadenozynową (dAK) katalizujący pierwszy etap tego procesu; ufosforylowanie dA warunkuje wbudowywanie tego nukleozydu do DNA w procesach replikacji bądź reperacji materiału genetycznego komórek. W drugim szlaku przemian dA ulega enzymatycznej dezaminacji katalizowanej przez enzym dezaminazę adenozynową (ADA), dzięki czemu nadmiar dA jest usuwany z komórek.
Sprawne usuwanie dA zależne od enzymu ADA ma szczególnie istotne znaczenie w limfocytach, gdyż nadmiar dA powoduje śmierć tych komórek (R.F. Kefford, R.M. Fox, Purine deoxynucleoside toxicity in nondividing human lymphoid cells, Cancer Research 1982, 42, 324-30). Aktywność enzymu ADA pozwala jednak utrzymać niskie stężenie dA w ich wnętrzu. Dzięki temu dA nie jest toksyczna ani wobec organizmu, ani wobec komórek nowotworowych. Nie są też znane żadne własności farmakologiczne dzięki którym substancja ta mogłaby znaleźć zastosowanie w medycynie.
2-Chloro-2'-deoksyadenozyna (2-CdA, kladribina) jest analogiem dA, który jest oporny na enzymatyczną dezaminację, lecz wewnątrz limfocytów podlega fosforylacji katalizowanej przez enzym kinazę deoksycytydynową (dCK) i akumulacji, i jest toksyczna wobec limfocytów podobnie jak nadmiar dA. Kladribina znalazła praktyczne zastosowanie w leczeniu niektórych białaczek, w szczególności w leczeniu białaczki włochatokomórkowej, przewlekłej białaczki limfatycznej z komórek B, oraz chłoniaków o niskim stopniu złośliwości (J. Liliemark, The clinical pharmacokinetics of cladribine, Clinical Pharmacokinetics 1997, 32, 120-131).
Kwasem karboksylowym tworzącym ester jest kwas 4-bis(2-chloroetylo)aminobenzenobutanowy, cytotoksyczny lek znany pod nazwą chlorambucil. Jest to dwufunkcyjny środek alkilujący działający toksycznie na komórki. Proces alkilowania prowadzi do powstania poprzecznych wiązań pomiędzy nićmi podwójnej helisy komórkowego DNA, wiązań wewnątrz tej samej nici DNA oraz wiązań pomiędzy DNA a białkami zawartymi w nukleoproteinach. Chlorambucil oddziaływuje także z innymi składnikami komórek takimi jak RNA, białka i błony komórkowe. Oddziaływania te prowadzą do apoptozy - programowanej śmierci komórek (A. Begleiter, M. Mowat, L.G. Israelis, J.B. Johnston, Chlorambucil in chronic lymphocytic leukemia: mechanism of action, Leukemia Lymphoma, 1996, 23, 187 - 201).
Chlorambucil jest obecnie używany do leczenia przewlekłej białaczki limfatycznej, w którym to zastosowaniu jest lekiem pierwszej linii, a także raka jajnika i złośliwych chłoniaków. Leczenie tych nowotworów przy pomocy podawania chlorambucilu jest jednak skuteczne tylko w niektórych przypadkach i tylko przez ograniczony czas, to jest do momentu wystąpienia oporności. Skuteczność lecznicza chlorambucilu nie może zostać zwiększona przez zastosowanie większych dawek ze względu na skutki uboczne. W szczególności, z publikacji M.S. Blumenreich, T.M. Woodcock, E.J. Sherrill, S.P. Richman, P.S. Gentile, B.E. Epremian, T.T. Kubota, J.C. Allegra, A phase l trial of chlorambucil administered in short pulses in patients with advanced malignancies, Cancer lnvestigation, 1988, 6, 371-375, wiadomo, że toksycznością chlorambucilu ograniczającą jego dawkowanie jest toksyczność wobec ośrodkowego układu nerwowego przejawiająca się m.in. drgawkami.
Jedynymi znanymi związkami chemicznymi 2'-deoksyadenozyny i chlorambucilu są ujawnione w publikacji D. Florea-Wang, E. Haapala, J. Mattinen, K. Hakala, J. Vilpo, J. Hovinen, Reactions of N,N-bis(2-chloroethyl)-p-aminophenylbutyric acid (chlorambucil) with 2'-deoxyadenosine, Chemical Research in Toxicology, 2003, 16, 403-408 związki typu adduktów, tworzące się podczas inkubacji chlorambucilu w stężeniu 0,6 mM z 2'-deoksyadenozyną w stężeniu 16,1 mM, w środowisku buforu kakodylanowego o pH = 6,8. Są to pochodne powstające w wyniku alkilacji przez chlorambucil heteroatomów azotu w pierścieniu purynowym 2'-deoksyadenozyny. Związki te są więc strukturalnie całkowicie odmienne od 5'-O-estru 2'-deoksyadenozyny i chlorambucilu, który łącznie ze sposobem jego otrzymywania stanowią przedmiot niniejszego wynalazku.
PL 201 571 B1
Podstawowym aspektem niniejszego wynalazku są nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, o wzorze 1, w którym R1 oznacza atom H lub Cl, R2 oznacza grupę acylową kwasu karboksylowego wybraną z grupy 4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylu, a wiązanie estrowe występuje pomiędzy grupą karboksylową kwasu a grupą hydroksylową w pozycji 5' nukleozydu 2'-deoksyadenozyny.
W estrach według wynalazku nukleozydem 2'-deoksyadenozynowym jest 2'-deoksyadenozyna lub 2-chloro-2'-deoksyadenozyna.
Nowe estry nukleozydu 2'-deoksyadenozyny i kwasu karboksylowego, o wzorze 1, w którym R1 oznacza atom H lub Cl, R2 oznacza grupę acylową kwasu karboksylowego a wiązanie estrowe występuje pomiędzy grupą karboksylową kwasu a grupą hydroksylową w pozycji 5'nukleozydu 2'-deoksyadenozyny to:
5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyna;
5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2-chloro-2'-deoksyadenozyna.
Innym aspektem wynalazku jest sposób otrzymywania estrów, o wzorze 1, w którym R1 oznacza atom wodoru lub atom chlorowca, a R2 oznacza grupę acylową kwasu karboksylowego wybraną z grupy 4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylu, a wiązanie estrowe występuje pomiędzy grupą karboksylową kwasu a grupą hydroksylową w pozycji 5'nukleozydu 2'-deoksyadenozyny, w którym regioselektywną reakcję estryfikacji nukleozydu 2'-dezoksyadenozynowego kwasem karboksylowym prowadzi się w środowisku mieszaniny trójfenylfosfiny i estrów kwasu azadikarboksylowego, w polarnym rozpuszczalniku organicznym, w temperaturze zbliżonej do pokojowej, po czym otrzymany produkt końcowy w postaci estru izoluje się z mieszaniny reakcyjnej.
Stwierdziliśmy, że estry te mogą być otrzymane z dużą wydajnością.
W sposobie według wynalazku mieszaninę trójfenylfosfiny i estrów kwasu azadikarboksylowego stosuje się jako czynnik usuwający wodę w reakcji estryfikacji. Zastosowanie tej metody umożliwia regioselektywną syntezę estrów 2'-deoksyadenozyny i kwasu 4-bis(2-chloroetylo)aminobenzenobutanowego, w wyniku czego korzystnie ulega estryfikacji grupa -OH, w pozycji 5' deoksyadenozyny lub jej pochodnej.
Sposobem wg wynalazku regioselektywną reakcję estryfikacji prowadzi się w polarnym aprotycznym rozpuszczalniku organicznym takim jak dimetyloformamid, bądź pirydyna, w temperaturze 20 - 37°C. Produkt docelowy wydziela się z mieszaniny poreakcyjnej przy pomocy chromatografii adsorpcyjnej bądź wysokosprawnej chromatografii cieczowej.
Przeprowadzone badania wykazały że 5'-O ester [4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo 2'-deoksyadenozyny posiada znacznie korzystniejsze właściwości farmakologiczne od 5'-O esteru[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo-2-chloro-2'-deoksyadenozyny.
Badania wykazały także, że wspomniany ester 5'-O ester [4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo-2'-deoksyadenozyny posiada własności farmakologiczne pod dwoma względami istotnie korzystniejsze od chlorambucilu.
Po pierwsze, wyznaczona w doświadczeniach na zwierzętach, wyrażona w molach, ostra toksyczność tego estru po podaniu dootrzewnowym jest niższa niż ostra toksyczność chlorambucilu.
PL 201 571 B1
Oznacza to, że metabolizm estru w ustroju nie polega na jego całkowitej hydrolizie do chlorambucilu następującej przed dostaniem się tej substancji do komórek docelowych, w takim bowiem przypadku wyrażone w molach toksyczne dawki estru i chlorambucilu byłyby takie same. Nie ulega więc wątpliwości, że przynajmniej część estru wchodzi do komórek w postaci niezhydrolizowanej. Nadto ester ten, w przeciwieństwie do wolnego chlorambucilu, nie wywołuje drgawek będących objawem neurotoksyczności. Po drugie, wyznaczona w doświadczeniach na hodowlach linii komórkowych różnych nowotworów cytotoksyczność wspomnianego estru wyrażona w stężeniach molowych wskazuje, że jest on wobec komórek nowotworowych bardziej toksyczny niż chlorambucil. Powyższe spostrzeżenia pozwalają wnioskować, że ester ten będzie lepiej niż chlorambucil tolerowany przez poddawanych leczeniu pacjentów.
Oczekiwać więc można, że 5'-O ester [4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo-2'-deoksyadenozyny znajdzie zastosowania medyczne w zakresie podobnym lub szerszym niż chlorambucil, przy czym jako lek o mniejszej toksyczności wobec organizmu będzie lepiej tolerowany przez pacjentów poddawanych chemioterapii, a zarazem jako lek o większej cytotoksyczności wobec komórek nowotworowych będzie wykazywać większą skuteczność w leczeniu nowotworów.
Dodatkowym aspektem przedstawianego wynalazku jest: kompozycja farmaceutyczna przeznaczona do leczenia chorób nowotworowych, w szczególności chorób rozrostowych układu krwiotwórczego zawierająca jako substancję aktywną 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo 2'-deoksyadenozynę w ilości niezbędnej do wywołania efektu cytotoksycznego, wraz z co najmniej jednym obojętnym, farmaceutycznie dopuszczalnym nośnikiem, rozcieńczalnikiem lub zaróbką a także kompozycja farmaceutyczna przeznaczona do leczenia chorób nowotworowych, w szczególności chorób rozrostowych układu krwiotwórczego, zawierająca substancję aktywną 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo 2-chloro-2'-deoksyadenozynę w ilości niezbędnej do wywołania efektu cytotoksycznego, wraz z co najmniej jednym obojętnym, farmaceutycznie dopuszczalnym nośnikiem, rozcieńczalnikiem lub zaróbką.
Będące przedmiotem wynalazku estry chlorambucilo-deoksyadenozynowe, mogą być stosowane w terapii pod postacią kompozycji farmaceutycznych przeznaczonych do podawania parenteralnego i doustnego. Kompozycje takie mogą być wytworzone w znany ze stanu techniki sposób w zakresie wytwarzania form leków.
Związki według niniejszego wynalazku mogą być więc wytworzone i podawane w bardzo różnych postaciach do podawania pozajelitowego i doustnego. l tak związki według wynalazku, mogą być podawane na drodze iniekcji dożylnych, domięśniowych, śródskórnych, podskórnych, wewnątrzotrzewnowych. W przeznaczeniu do podawania drogą pozajelitową wytwarza się postacie dawek jednostkowych w formie płynnej z udziałem każdego ze związków według wynalazku, to jest 5'-O estru [4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo-2'-dezoksyadenozyny lub 5'-O estru [4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo-2-chloro 2'-dezoksyadenozyny, i jałowego wehiculum, przy czym korzystnie stosuje się dodatek wody. Wymienione związki, w zależności od rodzaju farmaceutycznie zgodnego nośnika mogą być zawieszone, albo rozpuszczone w wehikulum. Przy sporządzaniu roztworu, związek aktywny można rozpuścić w roztworze do wstrzykiwań i wyjałowić przez sączenie. Tak otrzymanym jałowym roztworem napełnia się fiolki lub ampułki, które następnie szczelnie się zamyka. Preparat po wypełnieniu nim fiolki można również zamrozić i usunąć rozpuszczalnik w warunkach próżni. Następnie suchy liofilizowany proszek zamyka się szczelnie we fiolce, do której dołącza się drugą fiolkę zawierającą wodę do wstrzykiwań, w celu przygotowania infekcyjnej formy leku. Jest oczywistym dla specjalistów, że przedstawione formy dawkowania mogą zawierać jako składnik aktywny, zarówno nowe związki jak i farmaceutycznie dopuszczalną sól każdego ze związków wg wynalazku.
Obecny wynalazek będzie łatwiejszy do zrozumienia na postawie konkretnych przykładów, które uzupełnione zostały załączonymi rysunkami (Fig. 1 - 5) i które mają na celu zilustrowanie wynalazku a nie ograniczenie jego zakresu.
P r z y k ł a d I.
5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyna (dA-CLB).
W kolbie o pojemnoś ci 50 ml umieszczono 377 mg (1.5 mmol) 2-deoksyadenozyny, 456 mg (1.5 mmol) kwasu 4-bis(2-chloroetylo)aminobenzenobutanowego i 10 ml suchej pirydyny. Rozpuszczalnik odparowano celem usunięcia z próbki wody. Czynność powtórzono z nową porcją pirydyny - 10 ml. Dodano 12 ml pirydyny i mieszano w temperaturze pokojowej ok. 5 min. Nastę pnie dodawano porcjami trifenylofosfinę (525 mg, 2 mmol) i azodikarboksylan diizopropylu (405 mg, 2 mmol) i mieszano dodatkowo 30 min. Po tym czasie próbkę odparowano do oleju. W celu usunięcia resztek
PL 201 571 B1 pirydyny próbkę odparowano trzykrotnie z toluenem (3 X 15 ml). Pozostałość naniesiono na żel krzemionkowy i chromatografowano na kolumnie (3 x 25 cm, silica gel 60, Merck). Eluowano chlorkiem metylenu (400 ml) i następnie mieszaniną chlorek metylenu-metanol (95:5). Frakcje zawierające produkt odparowano do suchej piany.
Otrzymano 452 mg związku. Wydajność 56%. TLC: Rf (MeOH/CHCI3): 0.44. 1H NMR (D6Me2SO, δ (ppm): 1.74-2.80 (2m, H-2' and H-2 i -CH2-CH2-CH2-), 3.68 (bs, N-CH2-CH2-), 4.00 (m, H-4'), 4.18 and 4.25 (2m, H-5' and H-5), 4.47 (m, H-3'), 5.50. (bs, OH-3'), 6.36 (t, H-1'), 6.98 and 6.64 (2d, H-fenyl), 7.29 (s, NH2), 8.15 and 8.30 (2s, H-2 and H-8). ESI-TOF masa dla C25H32Cl2N6O4 (M+Na+) wyliczono 559.1598; znaleziono: 559.1582.
Analiza elementarna dla C25H32Cl2N6O4 (537.45): wyliczono: C, 53.64; H, 5.63; N, 15.64. znaleziono: C, 53.37; H, 5.55; N, 15.54.
P r z y k ł a d II.
5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2-chloro-2'-deoksyadenozyna (2-CdA-CLB).
W kolbie o pojemno ś ci 50 ml umieszczono 428 mg (1.5 mmol) 2-chloro-2'-deoksyadenozyny, 456 mg (1.5 mmol) kwasu 4-bis(2-chloroetylo)aminobenzenobutanowego i 10 ml suchej pirydyny. Rozpuszczalnik odparowano celem usunięcia z próbki wody. Czynność powtórzono z nową porcją pirydyny - 10 ml. Dodano 12 ml pirydyny i mieszano w temperaturze pokojowej ok. 5 min. Następnie dodawano porcjami trifenylofosfinę (525 mg, 2 mmol) i azodikarboksylan diizopropylu (405 mg, 2 mmol) i mieszano dodatkowo 90 min. Po tym czasie próbkę odparowano do oleju. W celu usunię cia resztek pirydyny próbkę odparowano trzykrotnie z toluenem (3 X 15 ml). Pozostałość naniesiono na żel krzemionkowy i chromatografowano na kolumnie (3 x 25 cm, silica gel 60, Merck). Eluowano chlorkiem metylenu (400 ml) i następnie mieszaniną chlorek metylenu-metanol (95:5). Frakcje zawierające produkt odparowano do suchej piany.
Otrzymano 420 mg związku. Wydajność 49%. TLC: Rf (MeOH/CHCI3): 0.49. UV: 1H NMR (D6Me2SO, δ (ppm): 1.73-2.72 (2m, H-2' and H-2 i -CH2-CH2-CH2-), 3.68 (bs, N-CH2-CH2-), 4.00 (m, H-4'), 4.16 and 4.23 (2m, H-5' and H-5), 4.46 (m, H-3'), 5.50 (bs, OH-3'), 6.36 (t, H-1'), 6.99 and 6.64 (2d, H-fenyl), 7.83 (bs, NH2), 8.31 (s, H-8). ESI-TOF mass dla C25H31Cl3N6O4 (M+H+) wyliczono: 571.1389; znaleziono: 571.1376.
Analiza elementarna dla C24H29CI3N6O4, (571.90): wyliczono C, 50.41; H, 5.11; N, 14.69. znaleziono: C, 50.29; H, 5.15; N, 14.52.
Badania farmakologiczne:
1. Porównanie toksyczności ostrej 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyny z toksycznością kwasu 4-bis(2-chloroetylo)aminobenzenobutanowego(chlorambucilu).
Substancje badane rozpuszczono w DMSO i podawano dootrzewnowe myszom samicom szczepu BALB/c w wieku 2,5 miesiąca o ciężarze ciała 18,6-19,6 g.
5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozynę podawano w dawkach 48,8, 78,1 i 125 mg/kg masy ciała, natomiast chlorambucil podawano w dawkach 31,3, 50,0 i 80,0 mg/kg masy ciała, używając po 5 zwierząt na każdą dawkę. Po podaniu najniższej dawki 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-amino-benzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyny (48,8 mg/kg masy ciała) u wszystkich myszy obserwowano osowiałość, jednak wszystkie zwierzęta przeżyły 14-dniowy okres obserwacji. Po podaniu średniej dawki (78,1 mg/kg masy ciała) u wszystkich myszy obserwowano osowiałość, u czterech zmniejszoną ruchliwość, a jedna mysz padła w ciągu 24 godzin. Po podaniu najwyższej dawki (125 mg/kg masy ciała) u wszystkich myszy obserwowano osowiałość i zmniejszoną ruchliwość, a 4 myszy padł y, z czego 3 w cią gu 24 godzin a czwarta w cią gu 48 godzin po podaniu badanej substancji. Medialna dawka śmiertelna dootrzewnowa LD50 dla 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-paminobenzeno-butyrylo]-2'-deoksyadenozyny (estru chlorambucilu i 2'-deoksyadenozyny) wyliczona na podstawie tych wyników metodą regresji logarytmiczno-probitowej wynosi 100,8 mg/kg masy ciała, a jej 95% przedział ufnoś ci wynosi 91,0-111,7 mg/kg masy cia ł a. Po podaniu najniż szej dawki chlorambucilu (31,3 mg/kg masy ciała) u wszystkich myszy obserwowano osowiałość, zmniejszoną ruchliwość, drżenia, drgawki i napięcie mięśni, ale wszystkie zwierzęta przeżyły 14-dniowy okres obserwacji. Po podaniu średniej dawki (50,0 mg/kg masy ciała) padły 4 myszy, a o podaniu najwyższej dawki (80,0 mg/kg masy ciała) padło 5 myszy, wszystkie w ciągu 24 godzin po podaniu badanej substancji. Medialna dawka śmiertelna dootrzewnowa LD50 dla chlorambucilu wyliczona na podstawie tych wyników metodą regresji logarytmiczno-probitowej wynosi 48,3 mg/kg masy ciała, a jej 95% przedział
PL 201 571 B1 ufności wynosi 46,4 - 50,3 mg/kg masy ciała. Ponieważ masa cząsteczkowa chlorambucilu wynosi 304,2, a masa cząsteczkowa estru chlorambucilu i 2'-deoksyadenozyny wynosi 537,45, to LD50 wyrażone w mikromolach/kg masy ciała wynoszą dla chlorambucilu 159 x 10-3, a dla estru chlorambucilu i 2'-de-oksyadenozyny 194 x 10-3. Wynik ten oznacza, ż e przynajmniej część dawki estru chlorambucilu po podaniu dootrzewnowym nie ulega w organizmie natychmiastowej hydrolizie do chlorambucilu, lecz oddziaływuje na komórki docelowe w formie niezhydrolizowanej. Gdyby bowiem 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyna ulegała po podaniu dootrzewnowym natychmiastowej hydrolizie do chlorambucilu, jej toksyczność i toksyczność wolnego chlorambucilu wyrażone w mikromolach byłyby takie same. Wnioskować przeto należy, że przynajmniej część dawki estru chlorambucilu wchodzi do komórek docelowych i dopiero w ich wnętrzu ulega hydrolizie z uwolnieniem wolnego chlorambucilu.
2. Cytotoksyczność wobec linii komórkowych nowotworów hematologicznych.
Hodowle komórkowe ostrej białaczki promielocytarnej HL60, ostrej białaczki T-limfoblastycznej MOLT4 i przewlekłej białaczki szpikowej K562 były eksponowane na różne stężenia chlorambucilu lub 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyny (estru chlorambucilu i 2'-deoksyadnozyny) przez 48 lub 96 godzin. Przeżywalność komórek w hodowlach mierzono za pomocą testu MTT. W skrócie: do 100 μΐ hodowli komórkowych dodawano 10 μΐ roztworu MTT (5mg/ml) (Sigma), a po kolejnych 4 godzinach - 100 μl 10% roztworu SDS (dodecylosiarczan sodowy) w 10 mM HCI (Sigma). Po 16 godzinach inkubacji komórek w temperaturze 37°C, mierzono absorbancję poszczególnych dołków hodowlanych za pomocą czytnika PowerWave (Biotek, USA) dla długości fali 570 nm, traktując jako referencyjne pomiary przy długości fali 690 nm. Dla każdej linii komórkowej, stężeń i obu czasów inkubacji wykonano po 4 powtórzenia. Wyniki uśredniono. We wszystkich doświadczeniach ester chlorambucilu i 2'-deoksyadenozyny (dA-CLB) był dla komórek nowotworowych bardziej cytotoksyczny niż sam chlorambucil. Wyniki doświadczeń przedstawione są na Fig. 1-5.
Opis figur:
Fig. 1. ilustruje przeżywalność komórek ostrej białaczki promielocytarnej HL60 eksponowanych na działanie 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyny (dA-CLB) i porównawczo chlorambucilu (CLB) po 48 godzinach.
Fig. 2. ilustruje przeżywalność komórek ostrej białaczki promielocytarnej HL60 eksponowanych na działanie 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyny (dA-CLB) i porównawczo chlorambucilu (CLB) po 96 godzinach.
Fig. 3. ilustruje przeżywalność komórek ostrej białaczki T-limfoblastycznej eksponowanych na działanie 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyny (dA-CLB) i porównawczo chlorambucilu (CLB) po 48 godzinach.
Fig. 4. ilustruje przeżywalność komórek ostrej białaczki T-limfoblastycznej MOLT4 eksponowanych na działanie 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyna.(dA -CLB) i porównawczo chlorambucilu (CLB) po 96 godzinach.
Fig. 5. ilustruje przeżywalność komórek przewlekłej białaczki szpikowej K562 eksponowanych na działanie 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyny (dA-CLB) i porównawczo chlorambucilu (CLB) po 96 godzinach.
3. Toksyczność wobec linii komórkowych nowotworów in vitro.
Hodowle komórkowe linii nowotworowych były eksponowane na różne stężenia chlorambucilu lub 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyny (estru chlorambucilu i 2'-deoksyadenozyny) przez 3 doby. W doświadczeniu użyto linii komórkowych ostrej białaczki szpikowej (linia KG-1), ostrej białaczki limfatycznej z komórek T (linie CEM i MOLT-3), białaczki włochatokomórkowej (linia Jok-1) i ostrej białaczki limfatycznej z komórek B (linia BALL). Przeżywalność komórek w hodowlach mierzono przy pomocy testu wykluczania barwnika Trypan blue. Używając 3 do 5 różnych dawek każdej z badanych substancji wyznaczone zostały krzywe dawka-odpowiedź dla każdej badanej linii komórkowej. Dla każdej linii i stężenia wykonano 6 powtórzeń, a wyniki uśredniono. Z krzywych dawka-odpowiedź wyznaczono ID80, czyli dawki hamujące wzrost komórek o 80%. Wyniki zestawione są w tabeli 1. Wyrażona w mikromolach wartość ID80 dla estru chlorambucilu i 2'-dezoksyadenozyny była niższa niż ID80 chlorambucilu, przy czym różnica ta wahała się od ok. 1,4 raza dla linii CEM do ok. 3 razy dla linii Jok-1, KG-1 i MOLT-3.
PL 201 571 B1
T a b e l a 1
Linia komórkowa ID80 (μΜ)
CLB dA-CLB
BALL 8,0 4,5
CEM 10,0 7,1
Jok-1 25 8,3
KG-1 27 9,8
MOLT-3 7,0 2,3
Zastrzeżenia patentowe

Claims (11)

1. Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, o wzorze 1, w którym R1 oznacza atom H lub Cl, R2 oznacza grupę acylową kwasu karboksylowego wybraną z grupy 4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylu, a wiązanie estrowe występuje pomiędzy grupą karboksylową kwasu a grupą hydroksylową w pozycji 5'nukleozydu 2'-deoksyadenozyny.
2. Estry według zastrzeżenia 1, w którym nukleozydem 2'-deoksyadenozynowym jest 2'-deoksyadenozyna.
3. Estry według zastrzeżenia 1 w którym nukleozydem 2'-deoksyadenozynowym jest 2-chloro-2'-deoksyadenozyna.
4. Ester według zastrzeżenia 1, to jest 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozyna.
5. Ester według zastrzeżenia 1, to jest 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2-chloro-2'-deoksyadenozyna.
6. Sposób otrzymywania estrów, o wzorze 1, w którym R1 oznacza atom wodoru lub atom chlorowca, R2 oznacza grupę acylową kwasu karboksylowego wybraną z grupy 4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylu, a wiązanie estrowe występuje pomiędzy grupą karboksylową kwasu a grupą hydroksylową w pozycji 5'nukleozydu 2'-deoksyadenozyny, w którym regioselektywną reakcję estryfikacji nukleozydu 2'-deoksyadenozynowego kwasem karboksylowym prowadzi się w środowisku mieszaniny trójfenylfosfiny i estrów kwasu azadikarboksylowego, w polarnym rozpuszczalniku organicznym, w temperaturze zbliżonej do pokojowej, po czym otrzymany produkt końcowy w postaci estru izoluje się z mieszaniny reakcyjnej.
PL 201 571 B1
7. Sposób otrzymywania estrów o wzorze 1, wg zastrzeż enia 6, znamienny tym, że regioselektywną reakcję estryfikacji prowadzi się w polarnym aprotycznym rozpuszczalniku organicznym takim jak dimetyloformamid, bądź pirydyna.
8. Sposób otrzymywania estrów wg zastrzeż enia 6, znamienny tym, ż e reakcję estryfikacji prowadzi się w temperaturze 20-37°C.
9. Sposób otrzymywania estrów wg zastrzeż enia 6, znamienny tym, ż e z mieszaniny poreakcyjnej wydziela się produkt przy pomocy chromatografii adsorpcyjnej bądź wysokosprawnej chromatografii cieczowej.
10. Kompozycja farmaceutyczna przeznaczona do leczenia chorób nowotworowych, w szczególności chorób rozrostowych układu krwiotwórczego, znamienna tym, że zawiera jako substancję aktywną 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)-p-aminobenzenobutyrylo]-2'-deoksyadenozynę, w dawce niezbędnej do wywołania efektu cytotoksycznego, wraz z co najmniej jednym obojętnym, farmaceutycznie dopuszczalnym nośnikiem, rozcieńczalnikiem lub zaróbką.
11. Kompozycja farmaceutyczna przeznaczona do leczenia chorób nowotworowych, w szczególności chorób rozrostowych układu krwiotwórczego, znamienna tym, że zawiera jako substancję aktywną 5'-O-[4-bis(2-chloroetylo)aminobenzenobutyrylo]-2-chloro-2'-deoksyadenozynę, w ilości niezbędnej do wywołania efektu cytotoksycznego, wraz z co najmniej jednym obojętnym, farmaceutycznie dopuszczalnym nośnikiem, rozcieńczalnikiem lub zaróbką.
PL368093A 2004-05-19 2004-05-19 Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna PL201571B1 (pl)

Priority Applications (2)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL368093A PL201571B1 (pl) 2004-05-19 2004-05-19 Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna
PCT/PL2005/000031 WO2005111056A1 (en) 2004-05-19 2005-05-19 New esters of adenosine nucleosides and carboxylic acid

Applications Claiming Priority (1)

Application Number Priority Date Filing Date Title
PL368093A PL201571B1 (pl) 2004-05-19 2004-05-19 Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna

Publications (2)

Publication Number Publication Date
PL368093A1 PL368093A1 (pl) 2005-11-28
PL201571B1 true PL201571B1 (pl) 2009-04-30

Family

ID=34979268

Family Applications (1)

Application Number Title Priority Date Filing Date
PL368093A PL201571B1 (pl) 2004-05-19 2004-05-19 Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna

Country Status (2)

Country Link
PL (1) PL201571B1 (pl)
WO (1) WO2005111056A1 (pl)

Families Citing this family (1)

* Cited by examiner, † Cited by third party
Publication number Priority date Publication date Assignee Title
EP2175863B1 (en) 2007-07-09 2018-03-21 Eastern Virginia Medical School Substituted nucleoside derivatives with antiviral and antimicrobial properties

Family Cites Families (2)

* Cited by examiner, † Cited by third party
Publication number Priority date Publication date Assignee Title
US6348451B1 (en) * 1987-10-28 2002-02-19 Pro-Neuron, Inc. Acyl deoxyribonucleoside derivatives and uses thereof
JPH0269191A (ja) * 1988-09-05 1990-03-08 Taiho Yakuhin Kogyo Kk ヌクレオシド類の脱アシル化方法

Also Published As

Publication number Publication date
PL368093A1 (pl) 2005-11-28
WO2005111056A1 (en) 2005-11-24
WO2005111056B1 (en) 2006-02-02

Similar Documents

Publication Publication Date Title
US7081449B2 (en) Pyrido[2,3-d]pyrimidine and pyrimido[4,5-d]pyrimidine nucleosides
JP6008864B2 (ja) モルホリニルアントラサイクリン誘導体の調製方法
EP3210992B1 (en) New type of cytidine derivative and application thereof
EP2423215A1 (en) Prodrugs based on gemcitabine structure as well as synthetic method and application thereof
US20160256481A1 (en) Use of water soluble platinum complex in preparing drugs for prevention and treatment of cancers
US20100151001A1 (en) Ethynylated heterodinucleoside phosphate analogs, method for the production thereof, and use thereof
TW200836762A (en) Polymeric short interfering RNA conjugates
EP4434546A1 (en) Novel acid-sensitive aptamer triptolide conjugate and application
Chhikara et al. Synthesis and evaluation of fatty acyl ester derivatives of cytarabine as anti-leukemia agents
CA3170019A1 (en) A camptothecin drug and its antibody conjugate thereof
US20140349955A1 (en) Use of fluorine-containing water soluble platinum complex in preparing drugs for prevention and treatment of cancers
US9463200B2 (en) Cell-penetrating oligonucleotides
Parker et al. N-Trifluoroacetyladriamycin-14-valerate: additional mouse antitumor and toxicity studies
Liu et al. Synthesis and evaluation of anti-tumor activities of N4 fatty acyl amino acid derivatives of 1-β-arabinofuranosylcytosine
PL201571B1 (pl) Nowe estry nukleozydów adenozynowych i kwasu karboksylowego, sposób ich otrzymywania oraz zawierająca je kompozycja farmaceutyczna
EP2817008A2 (en) Glucose derivatives bound to arsenic for use in the treatment of tumour
CN1693309A (zh) N4－（取代的氧羰基）－2′，2′－二氟－2′－脱氧胞苷衍生物及其应用
US20070021380A1 (en) Novel drug delivery compositions
WO2013013404A1 (zh) 水溶性喜树碱衍生物、药物组合物及其用途
KR20110101200A (ko) 종양 체류성을 갖는 화합물
Ito et al. Trimethoxy trityl groups as a potent substituent for anti-cancer cytidine analog prodrugs
US20240327450A1 (en) Glucose derivatives and anticancer agent using same
TWI382978B (zh) 化學化合物
US20150202307A1 (en) Colloid Bonded Medicinal Compounds
EP4450092A1 (en) Modified oligonucleotide-drug conjugate and use thereof

Legal Events

Date Code Title Description
LAPS Decisions on the lapse of the protection rights

Effective date: 20100519