PitrwdzenstwO: 21 stycznia 1927 r. (Niemcy)* Proponowano, aby napedzac aparaty rezonansowe przez jednoczesne wytwa¬ rzanie dwu lub kilku pradów zmiennych o wyzszych naogól czestotliwosciach i na¬ strojenie aparatów rezonansowych na dud¬ nienia Wymienionych pradów. Aby pola¬ czyc zalety tego sposobu z zaletami rów¬ niez znanej metody wytwarzania pasma czestotliwosci, zawierajacego wszystkie po¬ trzebne czestotliwosci poszczególne, przez ciagla zmiane czestotliwosci, stosuje sie wedlug wynalazku dwa zródla pradu zmiennego Gt i Ga, których czestotli¬ wosc jest regulowana tak, ze powsta¬ je ciagle pasmo dudnien, t. j. czesto¬ tliwosc dudnien, poczynajac od pewnej najmniejszej wartosci, rosnie stale do war¬ tosci najwiekszej, potem znowu maleje do wartosci najmniejszej. Mozna to osiagnac wedlug nastepujacych metod.Wedlug pierwszej metody zródlo pradu zmiennego Gx wytwarza czestotliwosc sta¬ la, natomiast czestotliwosc, wytwarzana przez zródlo G2, stale sie zmienia, poczat¬ kowo wzrastajac, a nastepnie malejac.Wedlug drugiej metody zródlo pradu zmiennego G1 jest regulowane w kierunku, przeciwnym do kierunku regulacji zródla pradu zmiennego G2, co np. u pradnic, na¬ pedzanych silnikami elektrycznemi, mozna osiagnac w sposób bardzo prosty przez za¬ stosowanie odpowiedniego ukladu polaczendia regulatora bocznikowego NR obu silni¬ ków napedowych UL i M2. Zaleta wymie¬ nionej metody poleca na. tern, ze przy tej samej jednostkowej pracy przyspieszenia obydwóch tWorników silników otrzymuje sie podwojenie szybkie wytwarzanie pasma dudnien.Wedlug trzeciej metody zródla pradu zmiennego Gx ii G2 reguluje sie w kierunku zgodnym, lecz ich podstawowe czestotliwo¬ sci sa rózne, np. uzywa torów, napedzanych przez wspólny silnik; lecz jezeli stator jest wspólny lub statory generatorów sa jednakowe, to generatory maja odmienne liczby par biegunów px i p2j czestotliwosc dudnien jest wtedy propor¬ cjonalna do liczby obrotów na sekunde, pomnozonej przez róznice liczb par biegu¬ nów. Zaleta wymienionej metody polega na latwosci uzyskania synchronicznego biegu kilku podwójnych zespolów.Przy zastosowaniu nadajników lampo¬ wych jako zródel pradu zmiennego regulu¬ je sie czestotliwosc przez zmiane w sposób ciagly liczby drgan obwodu strojenia.Wedlug czwartej metody mozna rów¬ niez osiagnac dudnienia przez sinusoidal¬ nego ksztaltu modulacje krzywej pradu zmiennego; uklady polaczen, potrzebne do tego celu, sa znane; dudnienia mozna osia¬ gnac np. przez Wzbudzanie pradnicy pradu zmiennego zapomoca pradu odksztalcone¬ go, którego skladowa niestala posiada cze¬ stotliwosc modulujaca, równa czestotliwo¬ sci dudnien.W mysl wynalazku stosuje sie wyzej wymienione metody w celu wykorzystania zalet isposobu otrzymywania wstegi czesto¬ tliwosci przez (wytwarzanie zarówno wstegi czestotliwosci podstawowych, jak i wstegi czestotliwosci modelujacych, poczem z obu wsteg wyodrebnia sie mozliwie jednocze¬ snie zadane poszczególne pasma czestotli¬ wosci. W mysl wynalazku w celu osiagnie¬ cia wymaganej jednoczesnosci przebieg obu wsteg czestotliwosci odbywa sie mozliwie szyUco, z wyfatkiem obu za¬ danych poszczególnych pasm czestotli¬ wosci, których przebieg odbywa sie wolniej, np. przez zmniejszenie szybko¬ sci obrotowej regulatora, powodujace¬ go zmiane czestotliwosci, wskutek czego male róznice w jednoczesnosci zostaja z la¬ twoscia wyrównane. Wyodrebnienie poza¬ danego poszczególnego pasma czestotliwo¬ sci z pasma dudnien odbywa sie zapomoca przekazników rezonansowych, dostrojo¬ nych do dudnien. Skoro tylko czestotliwosc dudnien weszla w zakres wlasnych drgan jednego ze zwolnionych przekazników re¬ zonansowych, wówczas przekaznik reaguje i powoduje np. zmniejszenie liczby obrotów ramienia regulatora. Rezonansowe prze¬ kazniki wybiorcze moga byc równiez do¬ strojone, szczególnie przy zastosowaniu polaczen wedlug metody czwartej, do po¬ szczególnych drgan skladowych; w tym przypadku kazde dudnienie jest okreslone przez dwie wartosci drgan skladowych.Wytworzone w powyzszy sposób wstegi czestotliwosci wzglednie poszczególne pa¬ sma czestotliwosci zostaja w znany sposób nalozone na siec, jezeli chodzi o naklada¬ nie na sieci pradów silnych. Wskutek zmiehnego obciazenia .sieci nie jest mozliwe bardzo ostre nastrojenie narzadów 'nakla¬ dajacych, lecz jest naogól mozliwe nakla¬ danie dwóch nie bardzo rózniacych sie od siebie wsteg czestotliwosci zapomoca wspólnego narzadu, nastrojonego w przy¬ blizeniu na wartosc srednio arytmetyczna.Równiez przy centralach nakladaja¬ cych, które pracuja na Wstegach czestotli¬ wosci dudnien, jest równiez pozadane na¬ kladanie stopniowe, jak juz proponowano.Inaczej przedstawia sie sprawa, gdy chodzi o dostrojone narzady odbiorcze, w których jest mozliwe znacznie ostrzejsze dostrojenie sposobem elektrycznym zapo¬ moca cewek i polaczonej W szereg pojem¬ nosci. W tym przypadku w ulepszonej od¬ mianie wynalazku stosuje sie dwa obwody — 2 —drgajace, z których kazdy jest nastrojony na jedna z wymienibnych dwóch czestotli¬ wosci, W ten sposób mozna wyzyskac ostry szczyt krzywiej rezonansu i zwiekszyc znacznie sprawnosc urzadzenia odbiorcze¬ go.Obydwie elektrycznie dostrojone cewki dzialaja wówczas na 'Sprezysta wspólna ko¬ twiczke, której liczba drgan wlasnych jest równa czestotliwosci dudnien.Zalety sposobu wedlug wynalazku sa nastepujace. Przy niniejszej 'szerokosci wsteg czestotliwosci mozna selektywnie na¬ pedzac duza liczbe przyrzadów odbior¬ czych; tlumienie kotwiczek, nastrojonych na dudnienia malej czestotliwosci, jest mniejsze i wobec tego daje'wieksza ostrosc rezonansu i wieksza amplitude oraz wyma¬ ga dluzszego czasu na rozpotazecie drgan (co stanowi ochrone przed przypadkowym wplywem), anizeli przy dostrojeniu na oby¬ dwa 'drgania skladowe czesciowe o wiek¬ szej w zasadzie czestotliwosci.Na rysunku przedstawiono zasadniczy uklad pblaczen do otrzymywania omawia¬ nym sposobem dudnien nakladanych, a mianowicie Wedlug drugiej z'wymienionych wyzej metod.Zapomoca rozrusznika A puszcza sie w ruch obydwa silniki M, i Af., polaczone w szereg; obydwa uzwojenia magnesowe F^ i F2 silników sa dolaczone do punktów, dzie¬ lacych na polowy regulator bocznikowy NR. Gdy ramie korbowe wymienionego re¬ gulatora stoi pionowo nadól, to liczby ob¬ rotów obu silników M, i M2 sa równe; w tern polozeniu ramie korbowe naciska na kciuk wylacznika S, wskutek czego silnik regulacyjny RM, uruchomiajacy ramie "kor¬ bowe, zostaje wylaczony. Silnik regulacyj¬ ny RM zaczyna pracowac, gdy nastapi za¬ mkniecie jego obwodu zapomoca lacznika T albo lacznika walcowego, nieprzedsta- wionego na rysunku i uruchomianego zapo¬ moca methanizmu zegarowego; wówczas ramie korbowe obraca sie dale} w lewo; przez to opór, wlaczony w uzwojenie Ft1 staje sie mtaiejszy od opóruv wlaczonego w uzwojenie F2, co Wywoluje dudnienie, od¬ powiadajace róznicy liczby obrotów silni¬ ków. Róznica ta jest najwi^tósza, gdy polo¬ zenie ramienia korbowego fetet poziome; wstega czestotliwoslci dudftien powstaje catery razy podczas jednego obrotu ramie¬ nia korbowego, mianowicie po raz pierw¬ szy plrzy przesuwie ramienia korbowego w pierWsizej cwiartce opornika regulacyjne¬ go zdolu w^góre, poczawszy od polozenia pionowego, skierowanego »wdól, po raz. dru¬ gi przy przesuwie ramienia korbowego w drugiej cwiartce opornika zgóry Wdól, po raz trzeci przy przesuwie ramienia korbo¬ wego w trzeciej cwiartce zdolu wgóre i Wresizciei po raz czwarty pirzy przeteuwie ramienia korbowego w ^czwartej ówiartce zgóry wdól. Wstega czestotliwosci dudnien powstaje cztery razy podczas jednego ob- rot!u ramienia korby z tego powodu, ze przeciwlegle polaczemia (ramienia regula¬ tora obrotów lsilnikóW identyczne.Obydwie pradnico GA i G2 sa polaczone szeregowo i dolaczone do szyn /, II za po¬ srednictwem dlawika rezonansowego RD i kondetofcatorów blokujacych C, zapobiega: jacyfeh wyróWnaniu napiecia sieci przez pradnice Gx i G2. Robocze dudlnienia sa wybierane przez wybieraki czestotliwosci FW, które sa dostrojone do poszczegól¬ nych czestotliwosci dudnien i sa zasilane np. za posrednictwem transformatorka MW. Przed kazdym wybierakiem czesto¬ tliwosci FW jest wlaczony lacznik wybior¬ czy WS. Jezeli jeden z wymienionych lacz¬ ników wybiorczych WS jest zamokniety, to w chwili, gdy czestotliwosc wstegi du*dnien wejdzie w zalcres retzonansu wybieraka czestotliwosci, zostaje ota zwolniony i wów¬ czas nastepuje przerwa w boczniku, utwo¬ rzonym z 'szeregowo wlaczonych kontak¬ tów stale zamknietych wybieraków czesto¬ tliwosci FW i dodatkowego oporu W, wla- ^ 3 _ozonego przed silnikiem regulacyjnym RM, co powodufe zmniejszenie liczby tabrotów silnika regulacyjnego RM i wobec tego ziriniejkzenie predkosci •obrotu ramienia korbowego; wskutek zmniejszenia predko¬ sci obrotu ramienia korbowego przebieg wstegi czestotliwosci dudnien w zakresie rezonansu uwolnionego wybieraka czesto¬ tliwosci staje sie tak powolny, ze jego od¬ biorniki, zainstalowane w sieci i dostrojo¬ ne do odnosnej czestotliwosci, maja dosc czasu, aby nastapilo ich uruchomienie i a- by wykonaly swe zadanie.Wyodrebnienie jpozadanej czestotliwo¬ sci posród innych czestotliwosci (mogloby sie równiez odbywac przez dolaczenie zró¬ del ipradu, zwykle wylaczonych, albo przez powiekszenie napiecia nakladanego pradu. PL