urzadzenie Wynalazek niniejszy dotyczy kompen¬ sacyjnego sposobu regulacji obrotów ma¬ szyn oraz urzadzenia do przeprowadzenia tego sposobu i ma na celu samoczynne u- trzymywanie stalej liczby obrotów maszyn, jako tez szybka i dokladna zmiane liczby obrotów maszyn odpowiednio do zmienio¬ nych warunków ich pracy.Dotychczasowe metody regulacji liczby obrotów maszyn polegaly prawie wylacznie na zastosowaniu regulatora odsrodkowego, którego dzialanie polega na zuzytkowaniu sily odsrodkowej do poruszania ukladu me¬ chanicznego, sterujacego narzad, reguluja¬ cy obroty maszyny. Odsrodkowy regulator posiada jednakze caly szereg wad, jak np. ograniczona czulosc, a wskutek mozliwosci zatarcia sie przesuwajacych sie po sobie czesci, dzialanie jego jest czestokroc za¬ wodne. Poza tern regulator odsrodkowy po¬ siada dosc duza bezwladnosc, uwarunko¬ wana bezwladnoscia poruszanych przez nie¬ go duzych mas i tarciem mechanicznem.Przenoszenie ruchu z walu maszyny na re¬ gulator odsrodkowy wymaga przewaznie stosowania specjalnej przekladni mecha¬ nicznej, która lacznie z regulatorem pobie¬ ra znaczna czesc energji maszyny.Sposób regulacji obrotów maszyn we¬ dlug wynalazku oraz urzadzenie do prze¬ prowadzenia regulacji wedlug tego sposobu sa pozbawione powyzej przytoczonych wad.Zmiana obrotów maszyny podczas jej ru¬ chu, dokonywana przy C^rpocy regulatora wedlug powyzszego fpóso&tf jest bardzo df kladna, wskutek czego regulatory te moga byc równiez zastosowane jako rozruszniki maszyn.Na rysunku przedstawiono dwie odmia¬ ny schematów urzadzen do przeprowadze¬ nia sposobu regulacji obrotów maszyn we¬ dlug wynalazku. Sposób ten opiera sie na zasadzie kompensacji, dzialanie zas odnos¬ nego urzadzenia jest nastepujace.W ukladach wedlug fig. 1, 2, 3 rysunku, od walu maszyny Af, której obroty podlega¬ ja, regulacji, jest napedzana pradniczka p, a wytwarzana przez nia elektromotoryczna sila jest kompensowana w dowolnym ob¬ wodzie elektromotoryczna sila narzadu 6, sterowanego recznie lub mechanicznie. Na¬ rzadem tym moze byc zródlo pradu o sta¬ lem napieciu, np. ogniwo normalne Westo¬ na, jak na fig. 1, lub tez potencjometr, jak na fig. 2, albo termoelement, którego sila termoelektryczna regulowana jest przez zmiane temperatury jego spojen, jak na fig. 3. Kiedy wal maszyny M obraca sie z pew¬ na szybkoscia, na jaka zostal nastawiony przy pomocy narzadu b, uklad jest w stanie równowagi elektrycznej i stosunek napiec na zaciskach pradniczki p i narzadu b jest wówczas okreslony dla danego urzadzenia.Jesli obroty maszyny M ulegna zmianie, wówczas napiecie na zaciskach pradniczki p takze sie zmieni i uklad zostaje wytraco¬ ny z równowagi elektrycznej. Powstaly stad prad w obwodzie kompensowanym dziala na narzad sterujacy obroty maszyny w tym sensie, ze jej obroty zostana przywrócone do tej liczby, na jaka regulator zostal na¬ stawiony przez narzad b. Zmiane obrotów maszyny osiaga sie przez zmiane napiecia na zaciskach narzadu 6, która mozemy do¬ konywac recznie lub mechanicznie.Na fig. 1 przedstawiono uklad urzadze¬ nia do przeprowadzenia regulacji liczby ob¬ rotów maszyny wedlug sposobu wyzej opi¬ sanego. Elektromotoryczna sila pradniczki p jest kompensowana przez napiecie na za¬ ciskach narzadu 6. Jesli obroty maszyny M powieksza sie, wówczas elektromotoryczna sila pradniczki p wzrosnie i uklad zostaje wytracony ze stanu równowagi. Powstaly stad prad w obwodzie kompensacyjnym dziala na cewke galwanoskopu, która wy¬ chylajac sie wraz z lusterkiem powoduje przesuniecie odbitej od niego wiazki swia¬ tla w jedna strone, w ten sposób, ze oswie¬ tla ona jedna z komórek fotoelektrycznych /, na skutek czego w obwodzie tej ostatniej poplynie prad, który, po odpowiedniem wzmocnieniu w amplifikatorze A steruje obroty maszyny Af przy pomocy narzadu L w tym sensie, ze beda one malec dopóty, az uklad wróci do stanu równowagi elek¬ trycznej. Narzadem tym moze byc np. elek¬ tromagnes, sterujacy domykanie zaworu ssawczego w pompce paliwowej silników spalinowych, lub tez silnik elektryczny na¬ pedzajacy srube, poruszajaca dzwignie ko¬ la kierowniczego turbiny wodnej, albo elek¬ tromagnes wzglednie silnik elektryczny u- ruchomiajacy tuleje, regulujaca cisnienie o- liwy w regulatorze turbin parowych.Jesli obroty maszyny M zmniejsza sie, wówczas napiecie na zaciskach pradniczki p zma\e]e i lusterko galwanometru odchyli sie w druga strone. Wiazka swiatla pada wówczas na druga komórke fotowiektryczna, której prad w analogiczny sposób natych¬ miast zacznie sterowac narzad L w tym sen¬ sie, ze obroty maszyny beda wzrastac do¬ póty, az uklad elektryczny wróci do stanu równowagi.Przez zmiane napiecia na zaciskach na¬ rzadu b osiaga sie dowolna zmiane obrotów maszyny Af.Prady w obwodach fotokomórek moga byc, przed przekazaniem ich na regulujacy obroty maszyny narzad L, amplifikowane w amplifikatorze A przez uklad lamp katodo¬ wych lub jonowych (np. thyratron) lub ich kombinacje. — 2 —I I Na fig. 2 przedstawiono druga odmiane ukladu urzadzenia do regulacji obrotów maszyn wedlug wynalazku.Róznica pradów w obwodzie kompensa¬ cyjnym powstala wskutek wytracenia z rów¬ nowagi ukladu elektrycznego, w którym znajduje sie pradniczka p i narzad 6, wy¬ wola róznice potencjalów punktów 1 i 2 obwodu kompensacyjnego. Róznica ta zo¬ staje przekazywana na uklad lamp katodo¬ wych Klf K2 w ten sposób, ze napiecie siat¬ ki jednej lampy wzrosnie, a drugiej — zmaleje. Wskutek tego w obwodzie anodo¬ wym pierwszej lampy poplynie prad wiek¬ szy, niz w drugiej i ta róznica pradów ano¬ dowych obu lamp po odpowiedniem wzmoc¬ nieniu w amplifikatorze A steruje narzad L, regulujacy obroty maszyny Af w tym sensie, ze uklad wróci do stanu równowagi elek¬ trycznej. Jesli uklad zostanie wytracony z równowagi w przeciwnym kierunku, wów¬ czas róznica potencjalów punktów 1 i 2 zmieni swój znak i róznica pradów anodo¬ wych obu lamp zmieni swój kierunek, ste¬ rujac narzad L w,sensie przeciwnym tak dlugo, az uklad wróci do stanu równowagi.Lampy katodowe, których dzialanie zo¬ stalo opisane powyzej, moga byc zastapione przez dowolny uklad lamp katodowych lub jonowych wzglednie ich kombinacje.Narzad 6, o którym mowa w obu odmia¬ nach urzadzenia, moze byc wykonany jako ogniwo normalne, jak na fig. 1, lub jako po¬ tencjometr, jak na fig. 2, albo termoele- ment, którego elektromotoryczna sila jest regulowana przez odpowiednie podgrzewa¬ nie jego spojen, jak na fig. 3. PL