Ciecze do usizczeLniania niezawieraja¬ cych swody zbiorników gazowych, fdo które¬ go to celu uzywa sie przewaznie produk¬ tów smolowych, musza odpowiadac pew¬ nym wymaganiom, których przewaznie wieksza czesc znajdujacych sie V sprzeda¬ zy wyrobów przemyslu smolowego zupel¬ nie nie spelnia, pomimo ze smola, oleje smolowe i podobne wytwory bardziej sie nadaja od innych cieczy. Naogól stawia sie zazwyczaj trzy warunki, którym winna od¬ powiadac dobra ciecz uszczelniajaca, a mianowicie: ciecz winna czynic zadosc pewnym waruinikom, ^zwiazanym z przezna¬ czeniem zbioirnika, mie powinna ujemnie oddzialywac na nagromadzane w zbiorni¬ ku gazy, jak równiez iskladniki gazów za¬ wartych w izbionniku nie powinny szkodzic cieczy uszczelniajacej.Ciezar wlasciwy cieczy uszczelniajacej winien byc znacizaie wyzszy od ciezaru wlascifwego wody; lepkosc cieczy winna odpowiadac zarówno; w porze letniej jak i zimowej wymaganiom .zupelnie pewnego u- szczelnienia. Nalezy .nastepnie zaznaczyc, ze uszczelniajaca ciecz nie moze izawierac cial, które pnzy dluzszem utrzymywaniu ich w nizszych temperaturach wydzielaly¬ by sie w poisitaci stalej, np. jako wegiel, kurz, asfalt, naftalen i antracen, Ciecz u- szczelniajaca winna posiadac taka lepkosc, zeby z jednej strony nie byla zbyt rrzadka,gdyz, wóWczas straty cieczy tej bylyby zbyt wielkie, z drugiej zas istrany nie byla zbyt gesita, gdyz wówfczas w nizszych tem- peratuiiach zachodzi obawa skrzepniecia.Wreszcie woda, dostajaca sie ewentualnie do uszczelniajacej cieczy, powinna oddzie¬ lac sie od niej lafwo i stosunkowo predko, a w razie zamarzniecia przy duzym mro¬ zie, nie powinna zaklócac czynnosci zbior¬ nika.- * Ten drugi warunek posiada zasadnicze znaczenie w przypadkach magazynowania czystych gazów, nip. wodoru, azotu, kwasu weglowego lub gazów podobnych. Ga^y te stosuje sie obecnie yf wielkich iilosciach bardzo czesto do syntez pewnych zwiaz¬ ków chemicznych, w których gazy te styka¬ ja sie z cialami kontaktoWemi; skoro gazy bylyby zanieczyszczone skladnikami cieczy uszczelniajacych, zatruwalyby one ciala ¦kontaktowe. Nadzwyczaj niebezpieczne sa lotne zwiazki siarkowe, zwlaszcza latwo przechodzace latem w istan gazowy.Na uszczelniajaca ciecz dzialaja prze¬ waznie takie skladniki gazów, jak siarko¬ wodór, lotna smola, naftalen, a w zwla¬ szcza silnym stopniu para wodna, powodu¬ jac gestnienie cieczy. Chociaz w praktyce nie mozna zapobiec przedostawaniu sie tych substancyj do cieczy uszczelniajacej, to jednak przez, odpowiedni jej Wybór uda¬ je sie mozliwie dlugo zapobiegac ich iszko- dliwemu dzialaniu.Wsizystfkie ciecze uszczelniajace pocho¬ dzace z ropy naftowej luib oleju smolowego wegla brunatnego nie odpowiadaja poda¬ nym powyzej warunkom. Z tego powodu nie mozjna ich stosowac w praktyce. Glów¬ na Wada tych cieczy polega na tern, ze po¬ siadaja ciezar wlasciwy mniejszy od 1 lub tez bardzo bliski 1, podczas gdy dobra ciecz uszczelniajaca powinna posiadac cie¬ zar 'wlasciwy eonajmniej 1,1. Wspomniane uprzednio ciecze wydzielaja "wode nad¬ zwyczaj trudno, a powstajacy mtowej lód zbiera sie na dnie uszczelniaja¬ cych urzadzen, wypelnionych ciecza, i nie daje sie usunac, skutkiem czego nie mozna .uniknac zaklócen zwane pra&moly, zblizone do szeregu alifa¬ tycznego, nie nadajasie do'tego celu z tych samych powodów. Z tych w;zgledów w praktyce moze byc mowa jedynie o cieczy uszczelniajacej, otrzymanej ze smoly we¬ gla kamiennego i zlozonej z odpowiednio wybranych frakcyj destylacyjnych. Sama smola wegla kamiennego nie nadaje sie do uzytteUj Igdyz z jednej strony jeat zbyt za¬ nieczyszczona pakiem, wolnym Weglem, kurzem i podobnemu materjalatai, a z dilu- giej strony zawiera oleje lekkie i inne lot¬ ne ciala,, powodujace trudnosci skiiDkiem parowania. Prócz tego smola ta nie wy¬ trzymuje niskich temperatur zimowych.Wedlug wynalazku dobiera sie itaki olej smetowy. A wegla_ kamiennego, który po¬ siada ciezar wlasciwy okolo 1,10 i po usu¬ nieciu pozostalosci podestylacyjnej w po¬ staci paku i kurziu, fcklada sie wylacznie z frakcyj wrzacych powyzej 25Q°C, wolnych od naftalenu i antracenu i nie zawieraja¬ cych fenoli. Nastepnie przez, odpowiednie stosunki, ilosciowe rozmaitych frakcyj u- trzymuje sie lepkosc od 1,8 do 3,5 stopni E^glera w 50°C.Wspomniany olej uszczelniajacy mozna otrzymac bez zadhych trudnosci, przyczem wszystkie niezbedne do- tego procesy sa znane. Omawiane frakcje rozpuszczaja sie w sobie tak dobrze, iz powstaje z nich jed¬ nolita ciecz, dzieki nieobecnosci w niej su¬ rowego antracenu ciecz mozna przetrzy¬ mac dluzszy czas w temperaturze —30°C, nie zaklócajac czynnosci urzadzenia, gdyz paWet w tej temperaturze nie nastepuje wydzielanie cial stalych. Szczególowe ba¬ dania wykazaly, ze uszczelniajaca ciecz wsponjnianego rodzaju moze przetrwac 5 lat, nie wymagajac zadnych rozcienczaja¬ cych dodatków i odpowiadajac stale Wy- friaganiom dobrej cieczy uszczelniajacej.Nalezy zaznaczyc, ze juz dawniej pró- - 2 —bówano stosowac oleje smolowi z Wegla kamiennego same lub zmieszane z innemi substancjami, np. ze smola z wegla kamien¬ nego lub podobna. Zwlaszcza wielkie na¬ dzieje pokladano w stosowaniu zuzytego oleju z plóczek benzolowych, przy pomocy którego geste, stare uszczelniajace oleje czyniono znów zdatnemi da uzytku. Ponie¬ waz jednak ten zuzyty olej z plóczek ben¬ zolowych zawiera okdlo 65% czesci wrza¬ cych pomiedzy 200 i 300°C, oddaje wiec z teigp powodu zebranym gazom przy cieplfej pogodteie znaczne ilosci swoich skladni¬ ków; poza tern ciezar gatunkowy tego ole¬ ju wynosi najwyzej 1,05. Wiobec powyzsze¬ go stosownie do wspomnianych powyzej •wymagan, olej ten zasadniczo nie -nadaje sie do uzytku fako ciecz uszczelniajaca.Go dotyczy itmych cieczy uszczelniaja¬ cych, otrzymywanych z olejów smolowych wegla kamiennego, to nie zwracano dosta¬ tecznej uwagi na calkowita nieobecnosc w nich paku, Idunzu i podobnych materjalóW, a wiec, w przeciwienstwie do uszczelniaja¬ cej cieczy wedlug wynalazku niniejszego, nie oddzielano 'dokladnie pozostalosci po¬ destylacyjnych, zawierajacych te skladni- kL Nie zwracano równiez dostatecznej u- wagi na uwolnietóe ciedzy od antracenu; ciecze te zawieraly olej antracenowy, któ¬ ry w nizszych temperaturach 'wydziela an¬ tracen |W postaci istalej, powodujac zakló¬ cenia -w uszczelnieniu.Niebezpieczenstwo zatrzymywania wo¬ dy w cieczy uszczelniajacej jest zwlaszcza duze, skoro zawiera ona nizsze jEenole; z tego wzgledu ciecz uszczelniajaca nie po¬ winna ich zawierac. Znane dotychczas cie¬ cze tego rodzaju posiadaja wade, wynika¬ jaca ze .zbyt wielkiej lepkosci, a zwiazana ze sposobem ich otrzymywania, co prze¬ waznie stawia ich trwalosc w niskiej tem¬ peraturze pod znakiem zapytataia; prócz tego omawiane ciecze zawieraja pewna ilosc nizej 'Wrzacych skladników, które u- niemozliwiaja stosowanie w wiekszosci przypadków owej cieczy do uszczelniania.Natomiast mozna stosowac ciecz uszczel¬ niajaca, otrzymana ze smoly wegla ka¬ miennego i odpowiadajaca powyzej przy¬ toczonym wymaganiom, po usunieciu ze smoly nizszych fenoli i uzyskaniu lepkosci od kl,8 do 3,5 stopni En^era (/w 50°C).Utrzymanie tej granSfcy jest bardzo waitae z technicznych wzgledów .stosowania zbior¬ ników. Uszczelniajaca ciecz o wielkiej lep¬ kosci posiada zbyt wielkie tarcie we¬ wnetrzne, uniemozliwiajace szybkie od¬ dzielanie sie wody. Wskutek tego, podczas pozostawania uszczelniajacej cieczy za¬ nieczyszczonej woda w komorach osado¬ wych, urzadzonych u \spodu zbiornika, wo¬ da nie moze sie oddzielic i dostaje sie wraz z uszczelniajaca cifeoza do biegowych pomp, powodujac powstawanie emulsji, skutkiem czego wody nie mozna juz nigdy usunac dokladnie z obiegu. Z drugiej znów strony, zbyt wielka rzadkosc, powodujaca równiez obnizenie ciezaru wlasciwego, ob¬ niza zdokiosc oddzielania wody od cieczy uszczelniajacej, a latem powoduje zbyt wielkie straty cieczy skutkiem parowania.Skoro w tym ostatnim przypadku pompy obiegowe pracuja zbyt cpesto, wówczas wskutek skrócenia czasu osadzania wody z uszczelniajacej cieczy, zwieksza sie niebez¬ pieczenstwo powstawania emulsji tak, iz i ' w tym przypadku, nawet gdyby ze wzgle¬ dów fizycznych oddzielanie wody bylo mozliwe, techniczne warunki pracy znacz¬ nie sie pogarszaja. Z tego Wzgledu uwol¬ nienie uszczelniajacej cieczy ód nizszych fenoli nie jest wystarczajace, gdyz walny wegiel, a nawet (naftalen i antracen moga wywolywac szkodliwe zatrzymywanie 'wo¬ dy lub powstawanie lodu.Pnzy przechowywaniu w zbiorniku ga¬ zów, /które winny byc utrzymywane w sta¬ nie zupellnie czystym, zaleca sie dalsze ob¬ nizenie zdolnosci parowania cieczy u- szczelniajacej. Osiaga sie to przez usunie¬ cie wszystkich fr&kcyj o temperaturze — 3 -torizenia nizsizef o zyskuje sie pewne zwiekszenie lepkosci tak, ii latem, podczas ¦wielkich upalów, przeplyw cieczy uszczelniajacej jest je¬ szcze dostatecznie maly, z drugiej izas strony lepkosc 'nie jest tak wielka, by w temjperatuTach fzimowyfch wywolywala nie¬ bezpieczenstwo skrzepniecia cieczy. Podob¬ ny skutek, jak prizy aisunieciu frakcyj wrza¬ cych ponizej 300°, mozna uzyskac przez zwiekszenie za^wartosci w cieczy uszczel¬ niajacej wyzej lwrteacych skladników, a mianowicie dodajac do miej wolnych od su- rowegp aniraodnu wysokawrzacych frakcyj oleju antracenowego. Zwlaszcza korzystne akazata isiie zwiekszanie do 30% ilosci skladników o temperaturize wrzenia od 400 da 450°; ilosc ta jdsit dwukrotnie wieksza od .zwyklej zawartosci tego skladnika w o- leju ismiotowym, posiadajacym podane po¬ wyzej cechy.Otrzymywanie ciedzy usizczelniajacej wedlug ^wynalazku nie inastrecza w prakty¬ ce zadnych itrudnosci. i. daje sie wykonac bez chemiczkiego itrakUtowania sairowca po- .prostu pxzez odpowiednio prowadzona de¬ stylacje smoly i dobór odpowiednich frak¬ cyj^ Z tych wzgledów nWwa uszczelniajaca ciecz fest dogodna L mozliwa wszed)zie do otrzymania. Prócz tego 1 zy nietylkoi za srodek uszczelniajacy ale i za sunar do niezawierajacych wody zbior¬ ników gazu, celem zmniejsizenia tarcia po¬ miedzy scianka a slizgajacymi sie po niej przyrizadami uszczelniajacemi, gdyz smar tego .rodzaju podlega tym samym warun¬ kom co ciecz uszczelniajaca i stosownie do tego winieto isipelniac wszysjtkie wymagania stawiane cieczom uszczelniajacym.Skoro cieczy uszczelniajacej stawia sie bardzo duze •wymagania, wówczas nale- bruk L. Bogusli zy inietylfe?o przes+rzegac poctane* powyz&j Warlinki, ale równiez uwzglednic (pochodze¬ nie lub sposób otrzymywania surowca. Ko¬ rzystny We wszystkich najtrudniejszych prfzytpadkach okazal isie olej, otrzymany pierwsze przez oddestylowanie surowej smoly i pobranie do dalszego uzytku frak¬ cyj wrzacych od 210° do 450°, a nastepnie przez oddzielenie antracenu przez wie¬ lodniowe wymrozenie i przesaczenie, a w koncu przez dalsza destylacje oleistego przesaczu i wybór frakcyj, odpowiadaja¬ cych powyzej podanym warunkom. PL