Przedmiotem wynalazku niniejszego jest przyrzad do odbierania dzwieków, stosowany do podsluchu dzwieków, prze¬ sylanych w powietrzu i pochodzacych z oddalonych zródel, oraz do okreslania po¬ lozenia tych zródel. Taki odbiornik mozna stosowac zwlaszcza przy wyznaczaniu po¬ lozenia ruchomych zródel dzwieku, a w szczególnosci samolotów.Odbiornik dzwieków sklada sie z wy¬ drazonej kuli prawie calkowicie zamknie¬ tej, zaopatrzonej w otwory, któremi wply¬ wajace i wyplywajace fale dzwiekowe, wy¬ sylane z podsluchiwanego zródla, wywolu¬ ja zjawisko rezonansu zgodnie z dobrze znana wlasnoscia akustyczna w przestrze¬ niach prawie zupelnie zamknietych.Przy odpowiednim doborze pojemnosci wewnetrznej odbiornika dzwieków mozna spowodowac, aby przyrzad ten dzialal ja¬ ko rezonator, nastrojony na czestotliwosc wzmacnianego dzwieku i zwiekszajacy w ten sposób róznice miedzy natezeniem tego dzwieku oraz natezeniem innych szkodli¬ wych dzwieków o innej czestotliwosci, dzieki czemu dzwiek ten bedzie slyszany z wiekszej odleglosci, niz to jest mozliwe, gdy podsluchuje sie uchem bez przyrzadu.Odbiornik dzwieków moze posiadac po¬ jemnosc niezmienna lub tez zmienna, dzie¬ ki iczemu mozna go w ostatnim przypadku nastawiac na rozmaite czestotliwosci. Je¬ zeli podsluchiwany dzwiek jest dzwiekiem czystym, wówczas nastawia sie przyrzad naten dzwiek, jezeli zas jest to dzwiek zlo¬ zony, skladajacy sie z szeregu dzwieków czystych, wówczas odbiornik nastawia sie na czestotliwosc dzwieku czystego, prze¬ wazajacego w tym dzwieku zlozonym.Odbiornik dzwieków posiada np. otwór, którym przenika dzwiek podsluchiwany, oraz drugi otwór, przeciwlegly pierwsze¬ mu, zwykle mniejszych wymiarów, do któ¬ rego podsluchujacy przyklada ucho. Gdy dzwiek o odpowiedniej czestotliwosci wpa¬ da w pierwszy otwór przyrzadu podslu* chowego, to wówczas masa powietrza wy¬ drazonej kuli zaczyna drgac rezonansowo.Poniewaz zas cisnienie drgan jest wieksze przy wylocie niz przy wlocie, wiec stosu¬ nek tych dwóch cisnien okresla wzmoc¬ nienie cisnienia, spowodowane zjawiskiem rezonansu w odbiorniku dzwieków.Zamiast przykladac bezposrednio ucho do malego otworu odbiornika podsluchuja¬ cy chwyta dzwieki zapomoca przewodu o dlugosci zmiennej, lub niezmiennej, które¬ go koniec przylega do glowy podsluchuja¬ cego.Taki przewód posiada ksztalt stozkowy lub walcowo-stozkowy, ale najkorzystniej¬ szy bedzie walcowy o takiej srednicy, aby nie bylo zadnej zmiany przekroju miedzy otworem wylotowym odbiornika dzwieków i przeciwleglym koncem tego przewodu.Taki przewód dzwiekowy moze miec wlasnosci rezonatora, nastrojonego na chwytany dzwiek i sprzegnietego szerego¬ wo z odbiornikiem dzwieków. Wystarczy w tym celu nadac mu odpowiednia dlugosc i objetosc.Zjawiska rezonansu powoduja przewaz¬ nie powstanie spietrzenia cisnienia drgan u otworu wylotowego odbiornika dzwieków, wskutek czego aby przewód dzwiekowy byl odpowiednio nastrojony, nalezy wy¬ tworzyc na jego przeciwleglym koncu od strony podsluchujacego równiez spietrzenie cisnienia drgan. Uzyskuje sie to wtenczas, gdy dlugosc przewodu dzwiekowego jest równa —^— przyczem K jest to liczba calkowita, równa lub wieksza od 1, a l jest to dlugosc fali chwytanego dzwieku. Ten stosunek jest jedynie przyblizony wskutek bledów, spowodowanych brzegiem odbior¬ nika i wskutek wzajemnego wplywu jego pojemnosci i pojemnosci przewodu dzwie¬ kowego, przyczem dlugosc, jaka nadaje sie temu przewodowi, okresla sie doswiad¬ czalnie.Zamiast sprzegac szeregowo odbiornik dzwieków z przewodem dzwiekowym, moz¬ na sprzegac równolegle kilka odbiorników w ten sposób, aby zwiekszyc moc dzwie¬ ków i laczyc je z jedna rura walcowa lub walcowo-stozkowa, której przekrój i stoz- kowatosc zostaly okreslone wedlug zna¬ nych praw teorji laczenia fal dzwie¬ kowych.Na rysunkach uwidoczniono przyklad wykonania wynalazku oraz jego zastoso¬ wanie do wyznaczania polozenia rucho¬ mych zródel dzwieków, takich jak samo¬ loty.Na fig. 1 przedstawiona jest niezmien¬ na pojemnosc odbiornika dzwieków 1, zla¬ czonego szeregowo z przewodem 2, który laczy sie z wnetrzem tej pojemnosci przez otwór 3 o mniejszym przekroju od otworu 4, którym wplywaja fale dzwiekowe do odbiornika dzwieków.Na fig. 2 pojemnosc odbiornika dzwie¬ ków jest dowolnie zmienna i sklada sie w tym celu z dwóch czesci la i Ib, które sa przesuwane teleskopowo z niewielkiem tarciem reka lub tez zapomoca odpowied¬ niego ukladu.Na fig. 3 jest przedstawiony przyrzad do okreslania wzniesien, który umozliwia oznaczenie kata wzniesienia samolotu la¬ tajacego. Przyrzad ten sklada sie z dwóch odbiorników dzwieków A i A', umieszczo¬ nych na koncach drazka 5, wahliwego na czopach 6 podstawy 7. Kazdy z odbiorni¬ ków dzwieków A i A* mozna zastapic sze- — 2 —regiem odbiorników dzwieków, umieszczo¬ nych równolegle, przyczem kazdy z tych odbiorników jest polaczony z uszami pod¬ sluchujacego zapomoca nieuwidocznionych przewodów o tej samej dlugosci, która o- kresla sie w sposób wyzej podany. Taki zespól tworzy przyrzad do wyznaczania polozenia zapomoca dzwieków, chwytanych obu uszami.Zamiast jednego drazka przyrzad mo¬ ze posiadac dwa drazki, wahajace sie na dwóch prostopadlych osiach, a to w celu odtworzenia obu spólrzednych katowych, okreslajacych kierunek samolotu w prze¬ strzeni: kat wzniesienia i kat polozenia lub wzniesienie i przesuniecie. W tym przy¬ padku kazdy drazek posiada dwa odbior¬ niki dzwieków (lub szereg odbiorników dzwieków).Poniewaz czestotliwosc dzwieku samo¬ lotu moze sie zmieniac wraz z jego polo¬ zeniem, przyczem naogól ta czestotliwosc wzrasta w miare tego, jak samolot wznosi sie na horyzoncie, nalezy zmieniac, najle¬ piej samoczynnie, pojemnosc odbiorników dzwieków w zaleznosci od kata wzniesie¬ nia. Te zmiane uskutecznia sie albo recz¬ nie, albo tez mechanicznie, np. zapomoca ciezarków 8, 8', umieszczonych na koncach drazków 9, 9', wahliwych na osiach 10, 10\ drazka 5 i polaczonych na koncu z ze¬ wnetrzna czescia Ib, Vb zapomoca prze¬ gubu 11, IV. Skoro kat wzniesienia zmniej¬ sza sie (polozenie drazka jest przedstawio¬ ne linjami przerywanemi), wówczas ciezar¬ ki 8, 8' powoduja samoczynnie zwiekszenie sie pojemnosci odbiorników dzwieków, przyczem czesci Ib, Vb wysuwane sa z ko¬ mór bardziej od czesci la* l'a.Przyrzad do wyznaczania polozenia samolotu moze byc, lub tez nie, polaczony z przyrzadem dowolnego rodzaju, sluza¬ cym do wprowadzania poprawek na szyb¬ kosc dzwieku, na paralakse, na okres martwy, a nawet na czas trwania przelotu pocisku w razie ostrzeliwania samolotu* PL